חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto Maale Adumim

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro de la Lengua Djudeoespanyola

 

חיפוש במילון

Bushkida -  ladino

חיפוש עברי

Bushkida -  ebreo

ניבים

Lokusiones

ס. עממית

L. popular

פתגמים

Refranes

קופלאס

Koplas

ס. תורנית

L. relijioza

תנ"ך ומדרשים

Biblia i Midrash

רומנים ועיתונות

Novelas i Periodizmo

דיגומים מילוניים

Enshemplos leksikales

קלאסיקה

Klasika

לוח הקיצורים

Abreviasions

 



 

 

אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה – המילון המקיף ההיסטורי

מילון המובאות: דיגומים מילוניים

לפי סדר אלפביתי

 

 

Trezoro de la Lengua Djudeoespanyola (ladino)

 a traves de las Epokas - Diksionario amplio istoriko

Diksionario de sitasiones: Enshemplos leksikales

Segun el orden alfabetiko

 

 




מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

494

120

abafir adv.

בשפע רב, בהגזמה

a la plasa, algunos dias se topa peshe abafir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

495

130

abajá/abadjá (t.) m.

צוהר, אשנב, חלון אוורור

avrir una abadja en el techo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

496

140

abajur/abajú/abadjú/abadjur (fr.) m.

אהיל; תריס; מצחיה

kuando ay mucho sol kale serrar los abadjus (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

497

150

abaldado adj.

נכה, בעל מום, משותק

kedate abaldado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

498

170

abaldarse v. refl.

השתתק; נעשה משותק/בעל מום; התבטלה גזירה

se tuyo i s'abaldo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

499

180

abandonado adj.

נטוש, עזוב

un viejo abandonado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

102

190

abandonar v.

עזב, נטש, זנח; הזניח, הפקיר; ויתר על; דחה; התפטר, הסתלק

Non mos deshes i non mos abandones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

511

260

abash- no sale abash (t.)

לא לצאת ראש עם מישהו

bravo a ti ke salites abash de este fecho (Nehama)

este ombre es muy kavesudo, no se sale abash kon el (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

108

280

abashada f.

נזלת, הצטננות, התקררות; ירידה, מורד, מדרון, שיפוע, שֵׁפֵל

Esta kon abashada (Moscona)

en la vida ay abashadas i suvidas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

109

290

abashado adj.

מנוזל, מצונן; שנפל, ירוד

Abashado de los sielos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

515

300

abashamano/d'abashamano

מתחת לשולחן, בסתר

lavorar d'abashamano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

110

330

abashar v.

ירד, פחת; הוריד, הפחית, הנמיך; העמיק (בשאלה/נושא)

Abasho la lana - pujo el gaytan (Moscona)

Ay dizientes ke el presio del pan va abashar (Moscona)

Otra koza no le abasha (Moscona)

abashar la eskalera (Nehama)

no esta abashando porke esta hazino (Nehama)

abasharon las aguas (Nehama)

es la ora ke le abasha la bovedad (Nehama)

el mestro le abasho la mezada (Nehama)

abasha de lo ke devia lo ke ya te pagi i lo ke te di atras (Nehama)

el hazino sudo i le abasho la kayentura, estuvo en repozo i le abasho la tansion (Nehama)

abasharon los presios (Nehama)

abasho la lana i suvio el algodon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

113

360

abasho adv.

מטה, למטה

Abasho en el kurtijo (Moscona)

Mirar de arriva abasho (Moscona)

Abasho la gerra! (Moscona)

abashar abasho (Nehama)

favlar de abasho arriva (Nehama)

meter todo de abasho arriva (Nehama)

no me se va el komer para abasho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

500

440

abastado - El Abastado

שַׁדַּי, אלהים

El Abastado bendisho a Yaakov avinu i amargo a Naomi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

501

460

abastadrear v.

קלקל, השחית

la negra kompanyia abastadrea los uzos i las maneras de los fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

103

470

abastansa (it.) f.

כמות מספקת, מספיק

Ya tenemos abastansa (Moscona)

tener abastansa de komanya para el envyerno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

104

490

abastar v.

הספיק

La paras no me estan abastando (Moscona)

ya abasta i sovra (Nehama)

ya tomo el dupyo de lo meresido; dize ke no le abasta i kiere mas (Nehama)

no me abastan mis males; tengo por agusto los males de la par entera (Nehama)

el Dio ke diga i abasta (Nehama)

abasta ke kite un biervo de la boka para ke sea ovedesido sin tadria (Nehama)

basta mi nombre ke sea de Abravanel! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

105

520

abasteser v.

סיפק, כילכל, צייד

Para abasteser la kumanya es menester de penar sus venti unyas (Moscona)

lavora de dia i de noche para abasteser a su famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

509

540

abastesiente adj. & adv.

מספיק, די הצורך

tener abastesiente para pasar el mez (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

106

580

abasto m.

הספק; כמות מספקת

Tenemos abasto de arina (Moscona)

Entendi ke no komites a tu abasto (Moscona)

faze sigaros a la mano, i dos d'eyos no le damos abasto para embrujar lo ke kita de la mano, tanto lavora presto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

529

600

abatanar v.

בטש, הידק (בד בתעשית הבדים)

los panyeros de Salonik iyan abatanar las lanas, los panyos en las aguas de Verrya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

116

610

abatido adj.

מדוכא, מדוכדך, מוכה (גם נפשית), נדכא; קודר, עגום, נוגֶה; מיוגע; המום, נדהם

Abatido al polvo de la tierra (Moscona)

esta abatido despues de un dia muy kanseryozo (Nehama)

pedrio mucha para en su fecho i esta abatido, abatidiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

117

620

abatimiento m.

דכאון, דכדוך, יאוש; תשישות, החלשות, התמוטטות; תדהמה

Abatimiento de korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

118

630

abatir v.

דיכא, השפיל העיק על; פגע ב- הלם, היכה, המם; הפיל, הפיל ארצה, מיגר; התיש; פחת

El frio abate el leon (Moscona)

el frio ya abatio (Nehama)

el kayentor ya abatio (Nehama)

la kayentura ya abatio (Nehama)

la ravia ya abatio (Nehama)

la sekera/la fambre/ la luvia ya abatio (Nehama)

el aire/ el pedrisko ya abatio (Nehama)

la landra/ la holera ya abatio (Nehama)

el espanto ya abatio (Nehama)

la la luvia abate el aire (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

542

750

abediguar v.

תמך, סעד, סייע, חיזק; החיה

abediguar famiyas, hazinos, guerfanos i bivdas (Nehama)

abediguar a su provre, a su djidio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

546

1040

ablandado adj.

מרוכך

ya parese mas ablandado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

119

1070

ablandar v.

ריכך

La gayina ya se ablando (Moscona)

No ay ablandar esta kavesa! (Moscona)

Ablandar los guevos (Moscona)

ablandar la karne (Nehama)

ablando el frio/la kalor (Nehama)

el Dio ke le ablande el korason (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

550

1140

abogador/abogado m.

עורך דין, פרקליט, סניגור

tener abogadores (Nehama)

mijores abogadores ke mos apareje el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

122

1150

abokado adj.

גחון, כפוף

Abokado sovre el livro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

552

1190

abokarse v. refl.

גחן, התכופף, רכן, היטה עצמו, השתחווה; נעתר; נכנע, השפיל עצמו

abokarse para arrekojer una koza de en basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

553

1280

aboltadero m.

התהפכויות, תזוזות בלתי פוסקות (למשל בשינה)

Esta en la kama kon un mal aboltadero ke no desha dormir a los otros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

554

1290

aboltado adj.

הפוך, שנהפך ל-; מומר, משומד, כופר, דונמה (חסיד שבתי צבי)

Shabetay Sevi hue un aboltado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

555

1300

aboltadura f.

היפוך

pagar al shastre la aboltadura de un vestido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

123

1330

aboltar v.

סובב, הקיף; הפך; חזר, שב, הלך בחזרה; החזיר; הפנה; החליף; השתנה

No le aboltes kara! (Moscona)

No aboltesh las palavras (Moscona)

vo ir en kaza i vo aboltar sin tadrar (Nehama)

ya aboltates la kara, ya paso el dia, la semana, el mez (Nehama)

este ninyo era muy malo, ya abolto (Nehama)

el tiempo abolto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

560

1340

aboltarse v. refl.

התהפך; הסתובב; חזר מנסיעה; שינה טעמו; המיר דתו

s'aboltó la barka i el barkero s'afogó (Nehama)

s'abotió la redoma i se vazió el vino (Nehama)

se abolta por onde le viene el ayre (Nehama)

al aboltar de viaje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

564

1420

abonachear (it.) v.

נרגע, נחלש (סערה)

el tiempo abonacheó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

565

1480

abonarse v. refl.

חתם/נעשה מנוי (על כתב עת וכו'); "נתקע"; הפחית, עשה הנחה

abonar los presyos/abonar una fakura. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

566

1570

abordar v.

נגע ב-, השיק ל-; עגן

la barka abordó al molo (Nehama)

abordar una kuestion sin ir por kalejikas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

568

1590

aborreser v.

שנא, תעב, בחל ב-, מאס

los ensavanados se fazen aborresér (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

125

1610

aborresido adj.

מתועב, שנוא, משוקץ

Aborresido del Dio i de la djente (Moscona)

aborresido del Dio i de la djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

126

1630

aborresión f.

שנאה, איבה, טינה, מיאוס

Me entro aborresion por el tutun (Moscona)

me entró aborresion por este lugar, por esta persona (Nehama)

tengo aborresion por este komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

127

1750

abovado adj.

מטופש; טיפש

Bovo abovado (Moscona)

lo griti, al lugar de responder me kedo mirando en la kara de un aire abovado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

573

1780

abovarse v. refl.

השתטה

al lado de este mestro, el ninyo se abovo al lugar de agudeserse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

574

1800

abrasada f.

חיבוק

en tornando de viaje, en una abrasada, el padre apreto su pecho a su mujer i a sus dos fijikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

575

1820

abrasar v.

חיבק

kierer abrasar mucho, muchas kozas en una (Nehama)

kien mucho abrasa poko apreta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

128

1850

abrasijos m. pl.

התגפפויות

Manko sea esta manera de abrasijos! (Moscona)

onde ay muchos abrasijos ay mucha falsía (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

129

1860

abraso m.

חיבוק

Ayer se pelearon, agora ya stan bezos i abrasos (Moscona)

arresevir kon bezos i abrasos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

579

1920

abrevar v.

השקה; השקה הצאן

el pasíor abreva su revanyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1912

2000

abrigado adj.

חוסה, מסתופף

kaza bien avrigada kontra el frío/la luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

130

2040

abrigarse v. refl.

תפס מחסה, חסה בצל,התגונן

Abrigate bien ke el frio esta grande (Moscona)

abrigarse debasho una ala de tejado/débasho un arvol/debasho las alas de uno/debasho las alas del Dio/ las alas de los malahim (Nehama)

abrigarse del ladronisio (Nehama)

abrigarse de la luvia/del viento/del sol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1916

2050

abrigo m.

מקלט, מחסה

kada padre de famiya deve de asegurar un abrigo para los suyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

580

2070

abrikok m.

משמש

los kueshkos de abrikok, ke son amargos, se adulsan kuando se deshan unos kuaníos dias kon agua i sal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

583

2310

abudaraho m.

קוויאר יבש, ביצי דגים מיובשות

el abutargo es muy kyisto en Oriente: se toma komo aperitivo, para avrir la gana, o despues de komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

581

2350

abufado adj.

מנופח, נפוח

abufado del esfuenyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

131

2370

abufarse v. refl.

התנפח; תפח, צבה

Se abufo de yorar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

582

2390

abukí adj.

נטוי, משופע

un tavlado abuki (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

132

2470

abuzar v.

ניצל, ניצל לרעה; הגזים, עבר את הגבול; השתמש באופן לא הוגן; התעלל

No kero abuzar de vuestro tiempo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

584

2510

ach (t.) adj.

משתוקק, רעב מאוד

estar ach por komer (Nehama)

estar ahc por pelear (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

141

2540

achakar v.

תירץ, חיפש תרוצים

No achakeas achakes kon malisia (Moscona)

para eskuzar la tadria, achako ke le tomo la luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

140

2550

achake m.

תירוץ, אמתלה, תואנה; סיבה, גורם

No ay muerte sin achake (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

142

2557

achakes conj.

בגלל, מפני ש-, בשל

No vino achakes ke estuvo muy okupado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

587

2600

achakozo adj.

עדין, שביר, רופף; שבריאותו רופפת, חשוף למחלות; מבקש תרוצים; מועד לגנוב, לעשות מעשים לא ראויים, אינו ראוי לאמון, יש לנהוג בו זהירות

no lo deshesh solo al lado de la kasha: es achakozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

143

2630

achatar (it.) v.

שיטח, רידד

Achatar komo oja de lata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

588

2640

acherkarse v. refl.

הבחין, שם לב

dize ke me estuvo faziendo sinyos kon las manos, kon los ojos para meterme en guardia, ma yo no me acherki de nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

589

2660

achetador (it.) m.

מקבל שטר החוב

el achetador de una kamiala (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

590

2670

achetar (it.) v.

הסכים, נענה, נעתר, קיבל, השלים עם

no kieria entrar en un fecho, le arrogi y acheto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

144

2710

achik (t.) adj.

בהיר

La ropa esta muy achik (Moscona)

El echo ya sta achik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

591

2740

achikar v.

הקטין

achikar un tapet (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

146

2750

achikyoz (t.) adj.

פיקח

No seas tan achikyoz! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

592

2770

achileado (t.) adj.

אדם שהשכיל/הרחיב דעתו/התפתח/נעשה משוחרר/שנעשה מודרני

un kazalino achileado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

147

2790

achilearse (t.) v.

נעשה בהיר; נעשה עצמאי, השתחרר; נעשה משוחרר/מודרני, התפתח

El sielo se achileo (Moscona)

Ke se le achileara este mazal! (Moscona)

paresia un tonto, ma de kuando frekuenta kon djente se achileo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

594

2840

achunkado adj.

מתרווח, יושב בנוחות; יושב בכבדות; יושב ישיבת כריעה

nos vino a vijitar para federmos, se kedo dos malas oras achunkado; no le mirimos en la kara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

149

2870

achunkarse (vulg.) v. refl.

ישב בכבדות - מכוון למי שהתיישב שלא לרצון; התישב בכריעה; נהפך לנכה

Se achuko en la kyushe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

150

2890

achyoz (t.) adj.

גרגרן, זולל וסובא

Es muy achyoz artasion para el no ay! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

609

2900

ad ayom (ebr.) adv.

עד היום

muchos uzos del tiempo del rey David kedaron ad ayom sin trokamiento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

596

2950

adam (ebr.) m.

אדם, בן אדם; אף אחד

espartir una suma de moneda a tanto por adam (Nehama)

adam no pasa por esta kaleja (Nehama)

adam no demanda por mi (Nehama)

del tiempo d'Adam arishon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

605

2980

adanearse v. refl.

עצר עצמו, נמנע, התאפק

se adaneo por la kaye (Nehama)

la karrosa se adaneo delantre de mi kaza (Nehama)

adanearse por urinar (Nehama)

el mestro le diso las del perro i el supo adanearse para no responder (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

610

3100

adefla f.

לענה; כינוי למשהו מר מאוד

estavan bailando i kantando, ensupito se aferraron de manos i se les fizo todo fyel y adefla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

179

3130

adelantado adj.

מתקדם, מתקדם בדעותיו; מוקדם; כשרוני

Adelantado en los estudios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

180

3160

adelantar v.

התקדם, השתפר; הקדים, קידם

Nuestros armadas adelantaron de diez kilometros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

181

3170

adelantarse v. refl.

התקדם; קידם פני הרעה, מנע

Se adelanto de antes kon antes (Moscona)

tenia entision de yamarlo a komer, ma se adelanto i es el ke me envito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

183

3190

adelanto m.

מקדמה (בריצה, תחרות); עדיפות; שיפור

Ovrar por el adelanto de la sensia (Moscona)

tiene mucho adelanto, no lo puedo aferrar (Nehama)

favlar mal de uno por adelantre i por atras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

182

3200

adelantre adv.

קדימה, לפנים, הלאה

Kamina adelante! (Moscona)

Kaminavan kon la banda adelantre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

614

3300

además adv.

חוץ מזה, מלבד זאת, לבד מ-, יתר על כן

te akavidaron kontra este ombre; ademas ya lo vites arrovar kon tus ojos i portanto le dates konfiensa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

185

3480

adevitar v.

נטל עליו מחוייבות

Me adeviti de venir en kada'ldia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

595

3510

adiar (port.) v.

דחה ליום אחר

si prometes no adies para mantener palavra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

624

3520

adientro prep.

ב-

ay ladron adientro la kaza (Nehama)

estar adientro de un fecho (Nehama)

alimpyar una bota por adientro i por ahuera (Nehama)

ninguno save lo ke el otro tiene adientro: (Nehama)

en la borrachez, en la ravia, todo lo ke ay adientro sale ahuera: aborrision, kovdisia, dezeos negros, penserios somenos (Nehama)

o adientro o ahuera (Nehama)

ni adientro ni ahuera (Nehama)

tener el guerko por adientro (Nehama)

adientro de una frangola salio un djidyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

757

3700

adjabá? (t.) interog.

האמנם? היתכן?

adjabá atornó de viaje i no supimos nada? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

758

3710

adjadisa! interj.

מגיע לו!

está yevando mal kon su fijo, adjadisa, ke no lo ambizara tanto negro de chiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

759

3740

adjamí (t.)

טירון, ירוק, בלתי מנוסה

es ainda adjamí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

186

3750

adjamilik (t.) m.

חוסר נסיון; שגגה (מחוסר נסיון); עזות פנים

Grande adjamilik de su parte (Moscona)

es adjamilik de me­terse en un kuriente kuando s'esta sudando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

187

3810

adjenimol! (t.) interj.

לעזאזל!

Adjenimol! No kero ni saver! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

761

3870

adjidear (t.) v.

ריחם

es de adjidear al riko ke deskaye mas ke al prove ke nasió prove (Nehama)

no tiene kien lo adjidee (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

188

3890

adjidearse (t.) v. refl.

ריחם, נכמרו רחמיו, התמלא חמלה

Me se adjideo la alma de ver (Moscona)

Djideate de mi! (Moscona)

No adjidees la para! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

191

3950

adjilé (t.) f.

חפזון, פזיזות, מהירות

Ke es la adjilé? (Moscona)

Se metio en la kaye kov grande adjilé (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

193

4000

adjizlik (t.) m.

צער, עצב, עגמה; כעס

El adjizlik se lo kere kitar kon mi! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

194

4060

adjuntamiento m.

חיבור, צירוף, איחוד, היתוך; אסיפה, התכנסות, כינוס; הצטרפות, התחברות, התאחות; ייחוד, הזדווגות

Mejor morar kon leones I kulevros mas ke adjuntamiento de mujer pleitoza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

195

4130

adjustar v.

הוסיף, השלים, הגדיל; סידר; השלים פרטים כדי לעשות את הסיפור אמין

Me se azen demenester otros diez mil levos para adjustar el kontado (Moscona)

Para adjustar el shabat se kere una bolsa sin dip (Moscona)

Yo vo adjustar ke... (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

198

4140

adjusto m.

הסכם; תוספת, השלמה

Mas vale mal adjusto ke buen pleito (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

199

4350

adolar v.

פיסל, גילף, חטב

I adolo dos tavlas de piedra komo las primeras (Moscona)

Adolar en piedra i palo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

201

4430

adolmar v.

התקשה, הקשיח

La mano tengo adolmada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

202

4470

adoloriado adj.

כואב, מלא צער

El pie tengo adoloriado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

204

4650

adormeser v.

הרדים; נמנם

Ni dormir ni adormeser (Moscona)

la kalor huerte adormese (Nehama)

la asperina adormese la dolor (Nehama)

el estar mucho asentado adormese los miembros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

618

4660

adormeserse v. refl.

הקהה; נרדם

me se adormesieron el pie i la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

205

4670

adormesido adj.

רדום, חסר תחושה

El pie tengo adormesido (Moscona)

tengo la pierna adormesida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

203

4680

adormesimiento m.

הרדמות, תרדמה, הרדמות יתר; הרדמה

I adormemiento kayo sovre Avraam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

619

4730

adornar v.

קישט, ייפה, סידר יפה, עיטר

adornar la kaza para resivir vijzita (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

620

4740

adornarse v. refl.

התקשט

se vistio i se adorno para la boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

621

4770

adotrinar v.

הורה, חינך

un buen padre save adotrinar a su fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

206

4820

adovar v.

תיקן, שיקם, הטליא; השכין שלום, השלים (בין שני בני ריב)

Adovar la kondukta (Moscona)

Danyar es kolay, adovar es fuerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

622

4830

adovarse v. refl.

הסתדר

estavan peleados, ya se adovaron (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

207

4840

adove m.

לבֵנה (מיובשת בשמש)

I era a eyos el adove en lugar de piedra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

208

4860

adrer /adrir v.

שרף, הבעיר, הדליק; בער

El gaz esta adriendo de dia I de noche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

209

4945

aduk (ebr.)

נזיר

Yo le digo ke so aduk, el me demanda kuantos krios tengo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

210

4950

adula f.

שמחה גדולה

Esta unas adulas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

211

4980

adulsar v.

המתיק, ריכך, הקל; הגיש דברי מתיקה

Adulsar la moleja (Moscona)

Es aedado ma le plaze dar bueltas de manseviko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

213

5240

afaká f.

שעמום

Ya me suvio afaka a la kavesa (Moscona)

Ya me dio afaka de sintir uno i mizmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

633

5280

afalagar v.

הרגיע, ניחם, ריצה, השקיט; נתן סיפוק

afalagar kon palavras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

215

5300

afalagasión f.

ניחומים, תנחומים

Para esta piedrita afalgasion no ay! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

216

5340

afalsear v.

זייף

Agora i la manteka la estan afalsando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

217

5350

afamado adj.

מפורסם, ידוע, נודע, בעל שם; רעב, משתוקק ל-

Un doktor muy afamado (Moscona)

un médiko afamado (Nehama)

presto, ke traygan komer, estamos afamados (Nehama)

afamado de gloria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

637

5360

afamar v.

הפך (מישהו) למפורסם; הרעיב

la mestra mizmiza afama a las servideras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

218

5370

afamarse v. refl.

התפרסם, נודע, קנה לו שם

El ke tiene la sensia kon eya se afama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

219

5390

afanado adj.

סובל, מעונה; משלה עצמו

Akorrido i afanado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

638

5440

afartado adj.

שבע

se hue afanado de todo lo bueno de este mundo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

639

5450

afartar v.

השביע

un punyadiko de tyerra afarta solo el ojo del ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

640

5460

afartarse v. refl.

שבע

la salud es de komer un bokado manko de lo ke se kiere para afartarse (Nehama)

afartarse de meldar (Nehama)

mis nietos me vinyeron a vjzitar, estuvieron dos puntos i se hueron, no me afarti de verlos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

644

5510

afaziendado adj.

בעל רכוש

riko i afaziendado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

645

5530

afaziendarse v. refl.

התעשר

este mansevo se afaziendo kon la dota ke tomo de su eshuegro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

646

5540

afeado adj.

מכוער; מוקע, מגונה

afeado del Dio i de todo el mundo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

222

5560

afear v.

כיער; הטיל דופי; נזף קשות

Ma de afear son akeas mujeres ke salen por los kampos i por las karreras yenas de hadras i rizas (Moscona)

este chapeo te afea (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

220

5570

afearse v. refl.

התכער; האשים את עצמו

Komo chika era ermoza, en grande se afeo (Moscona)

El se afeava de la severidad de sus primeros djuzgamientos (Moscona)

al lugar de afermoziguarse se afeo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

649

5620

afedeser v.

הסריח, הצחין

estuvo días sin komer i se le afedesio la boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

223

5630

afedeserse v. refl.

התחיל להעלות צחנה

Se afedeesieron or sea: se izieron aboresivles (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

224

5645

afeentar v.

שעמם, היה לטורח, עִייף

Ya afeenteo al kolel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

225

5647

afeentarse v. refl.

השתעמם, נמאס לו, התעייף

Ya me afeenti de esta vida! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

226

5648

afeento m.

צרה, דאגה

Kada dia un modo de afeento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

650

5700

afeksionado adj.

מחבב; חביב, אהוד

un amigo afeksyonádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

697

5840

afermoziguar v.

ייפה, קישט, שיפר

el bienyevar aformozea, el malyevar embrutese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

651

5860

aferrada f.

אחיזה, תפיסה

en una aferrada se yevo la metad del komer ke avia para todos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

227

5880

aferrar v.

תפס, אחז, החזיק; תפס (שכלית), הבין; הגיע

Ya me aferri la bela (Moscona)

aferró la luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

228

5890

aferrarse v. refl.

נתפס, נאחז; התאהב; התעמת עם; ''תפס'' מחלה

Ya se le afero la mintira (Moscona)

aferrarse de un detalio, de una bava (Nehama)

empesó kon eniegar ma en avlando se aferró el propio kon sus palavras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

655

5940

afeshugar v.

ליטף, פינק; פיתה, החניף; הטריד, הפריע (סלוניקי ויוגוסלביה), חנק בחיבוקים

este pezgado me viene a ver kada ora i kada punto, me está afesugando (Nehama))



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

656

5960

afeshugozo adj.

מטריד, מפריע, מלאה; (על אוכל:) מבחיל, מעורר בחילה/סלידה

un beveraje mucho dulse es afesugozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

657

5965

afiansado adj.

שנהנה מאשראי

estar afiansado en las bankas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

229

5970

afiansar v.

בטח ב-; הבטיח; ערב ל-, נתן אשראי

Afiansa por tu kompaniero el karar ke alkansa tu mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

658

6040

afigurar v.

צייר, צייר דיוקן; פיסל, עיצב; שיווה בדעתו, שער בנפשו, צייר בדעתו, דמיין

no viene a afigurar a uno ke fizo buenos estudios kon uno ke no save ni meldar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

676

6060

afijado adj.

שיש לו ילדים; ילד מאומץ

esta kazado i afijado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

662

6130

afiliarse v. refl.

התקבל לאירגון/מועדון חברים

afiliarse a una sochetá sekreta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

659

6150

afilú (ebr.) conj.

אפילו

afilu hazino se va al fecho (Nehama)

una madre kiere bien a su fijo afilu si es un bandido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

661

6180

afilvanar v.

הכליב

afilvana antes de kuzir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

663

6190

afín de conj.

כדי ל-, במטרה ל-

esta kurriendo afin de arrivar a tiempo (Nehama)

se echo a arrovar afin de traer pan a su famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

665

6220

afinar v.

עידן, עשה דק; הרעיב; סיים

la madrasta afina, en vezes, a los fijos de la otra madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

666

6230

afinarse v. refl.

התעדן; כחש, סבל מתת תזונה; הרעיב עצמו - מקמצנות/מתוך רצון לרזות

el kazalino se afina kuando mora en la sivdad (Nehama)

no kome komer de bivos, se está afinando, por eskarsedad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

668

6280

afinkarse v. refl.

נתקע, ננעץ

me se afinkó el bokado, el komer al estomago (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

669

6285

afinko m.

כאב בטן, עצירות, מזון לא מעוכל שדבק בבטן; אידיאה פיקס, אובססיה; מוסר כליות, יסורי מצפון

se le mitió un afinko en la boka del alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

230

6330

afirmar v.

אישר, אימת, קיים, חיזק, חתם, נתן תוקף; טען/הצהיר בתוקף

Afirmar una karta (Moscona)

afirmar las enkomendansas de la ley (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

231

6340

afirmarse v.

התגשם, התממש, יצא לפועל (נדר/איחול/תחזית)

Todo lo ke kito de boka se afirmo (Moscona)

bendision de padre se afirma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

232

6355

afirmativamente adv.

בחיוב

Me rtespondio afirmativamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

233

6360

afirmativo adj.

חיובי

Repuesta afirmativa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

234

6440

afitar/afitarse v./v. refl.

קרה (מקרה נדיר, יוצא דופן), התרחש; גרם עצירות

Afito ke me topi en kaza (Moscona)

la muca dulsera afita (Nehama)

le afitó de ganar la lotería (Nehama)

siempre viene a la ora, oy solo le afitó de venir tadre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

675

6450

afito m.

מקרה; קלקול קיבה; עצירות (סלוניקי); צרה, בעיה

kien tiene fijos no muere de afito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

235

6470

afiuziarse v. refl.

בטח ב-, נתן אמון ב-

El rey se afiuzio en el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

236

6500

aflakamiento m.

הרזיה; החלשות, ירידה, שקיעה; חולשה

Aflakamiento de korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

677

6510

aflakar v.

הרזה (גרם רזון); החליש, ריפה, התיש; העני

mucho lavorar kon komer poko, aflaka (Nehama)

las marrekías, los espantos, los menajos aflakan el korason (Nehama)

los estrasgos de la gerra mondial aflakaron mucho la industria i el (Nehama)

ya m'aflakó kon sus demandas de kada ora i punto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

237

6520

aflakarse v. refl.

רזה, הרזה, כחש; נחלש, כילה כוחו, תשש, התרופף; התרושש

De la hazinura se aflako (Moscona)

komer poko para aflakárse (Nehama)

los fechos se aflakan kuando la rekolta es prove (Nehama)

travo la metad de su kapital i se le aflakó el fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

238

6580

afloshar v.

החליש, ריפה, הרפה, שחרר, התיר; נחלש

El frio ya aflosho un poko (Moscona)

el frío afloshó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

685

6590

aflosharse v. refl.

התרופף, נחלש, התרפה, נעשה רפוי, דעך; הפיג מתיחותו

la amistad, el amor se afloshan (Nehama)

a la vejes se afloshan las vidas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

239

6620

afluir v.

זרם

Djente afluivan de todas las partes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

699

6660

afojaldar v.

הכין בצק עלים

afojaldár la masa de las pastas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

687

6670

afogado adj.

טבוע, חנוק; מחניק; חנוק מחובות וקשיי מסחר

el tiempo, el aver están afogados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

688

6690

afogar v.

חנק, הטביע; העיק על

l'echó los dedos al garón i lo afogó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

689

6710

afogarse v. refl.

טבע, השתנק; השתעמם עד מוות

s'está afogando de la kalor (Nehama)

s'afogára al naser! (Nehama)

se anojó kon el komer, ama ya se afoga ke l'arrogen de pasar a la meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

692

6800

afolgar v.

הרחיב, ריווח

un vestido afolgado (Nehama)

afolgar una pulsera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

694

6850

afondar v.

העמיק, חדר; העמיק חקר, שקע בעיון, חקר במופלא ממנו

afondar una foya, un podjo (Nehama)

los savios del Talmud mos ambezan ke mucho afondar trae danyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

696

6860

afondarse v. refl.

קרס

una fragua ke tyene témeles flakos se afonda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

240

6930

afortunado adj.

בר מזל, מאושר, עשיר; דואג, חרד

Lo vidi muy afortunado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

241

6950

afortunarse v. refl.

נחרד, נבהל, דאג; התעשר, התמזל

No te vayas afortunando (Moscona)

no te afortunees, todo se va adovar, todo bueno va a akonteser (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

242

7030

afrankamiento m.

שחרור; ביול

El afrankamiento de los negros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

700

7050

afrenta f.

עלבון; הוצאת שם רע; מבוכה, אי נעימות

no pueder somportar una afrenta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

701

7060

afrentado adj.

נעלב, שעלבוהו

no se puede ver a si, esta muco afrentado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

702

7070

afrentar v.

העליב; פגע ב-; יצא לקראת, התמודד עם, עימת

no tener myedo de afrentar al mas grande (Nehama)

afrontar la tempesta (Nehama)

afrontar la ravia de uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

243

7100

afreskar v.

רענן, קרר; התקרר, נעשה קר; התרענן

El tiempo afresko (Moscona)

al tiempo, para afreskar un melón, una redoma de agua, era uzo de atarlos kon un kuedrel i de echarlos al podjo (Nehama)

el tiempo afreskó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

705

7140

afriido adj.

מעונה, רדוף; סובל מהעדר דבר מה שהוא משתוקק אליו ביותר

muestros padres fueron afriidos en Ayifto (Nehama)

mientres la okupasion nazi, estavamos afriidos por un pedasiko de pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

246

7210

afrijaldado adj.

עשוי מבצק עלים, עשוי מעלים

Boyos afrijaldados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

244

7240

afrisión f.

מניעה, מחסור; ענות, עינוי, סבל, ייסורים, עוני

Este es el pan de la afriision ke komieron muestros padres en tierra de ayifto (Moscona)

grande hue la afriisión de los djidios en tiempo de Hitler (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

245

7260

afrito adj.

משולל, חסר, מנוע, מקופח; מסכן, נענה, מעונה; מתאווה ל-, רעב ל-, משתוקק; ילד רע

Tiene tres afritos ke ya le kemaron la karne (Moscona)

en los kampos de konsentrasion los prizioneros estavan afritos por un pedasiko de asuka (Nehama)

esta akamado, no ve a ninguno, está afrito de ver djen­te (Nehama)

estar afrito por un kopo de agua. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

247

7420

aftará (ebr.) f.

הפטרה

Largo komo la aftara de Teshbeav (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

248

7450

afuera adv.

בחוץ; חו"ל; בהשאלה: בבית הקברות

Afuera en el kurtijo (Moscona)

Ayer estuvimos afuera (Moscona)

Afuera de la kama no espandes los pies (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

251

7530

afuerte adv.

בחוזקה

Avla mas afuerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

713

7580

afumarse v. refl.

התפייח, נמלא פיח; קיבל טעם של מזון מעושן

se le afumó la sena (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

714

7620

agá de (ebr.) prep.

אגב, בהזדמנות ש-

agá de la boda de su fija se kortó un vestido (Nehama)

aga de la luvia no salí d'en kaza (Nehama)

aga de ti i otros se komportan negro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

717

7650

agapes (gr.) m. pl.

גילויי חיבה מופרזים

desfiate de muchos ágapes (Nehama)

ya basta tantos ágapes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

719

7670

agaya f.

דלקת גרון

vino la eskadensia de un bono, le apretí las agayas al devdor: o ke page o ke kreve; (Nehama)

solo kuando se le apretan las agayas se akodra de padre i madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

253

7680

agayas f. pl.

שקדים (בגרון)

Este zuro largo ya me apreto las agayas! (Moscona)

Kortar las agayas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

255

7740

ágila f.

נשר, עיט

La agila, moskas no apanya, ni de moskas se mantiene! (Moscona)

Me kero bolar kon las agilas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

721

7860

agora adv.

עכשיו, כעת, עתה

i si no agora, kuando? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

256

7870

agorananyo adj.

אשתקד, בשנה שעברה

El bereket de agoananyo mo lo tenemos ke akodrar! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

259

8030

agradar/se v./v. refl.

נשא חן, מצא חן

Me agrada lo bueno! (Moscona)

Te agrado la komida? (Moscona)

este komer no me agrada (Nehama)

este peinado, este vestido me agradan (Nehama)

este fehco no m'está agradando (Nehama)

la manera k'está kaminando la hazinura no me está agradando (Nehama)

no m'agrada el komporto de uno ke favla mucho (Nehama)

eskoje a tu agradar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

260

8040

agradavle adj.

נעים; אדיב, נעים הליכות

Una vista agradavle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

729

8060

agradeser v.

הודה

fazer i no agradeser es amargo komo la fyel. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

730

8070

agradesido adj.

אסיר תודה; שהתקבל ברצון, שזוכה להכרת תודה

un vizitador muy agrade­sído (Nehama)

en tiempo de karestía un sesto de fruta es muy agradesido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

732

8080

agradesiente adj.

מכיר תודה, מודה

te se muy agradesiente por tu buen resivo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

733

8290

agráz/agrás

ענבי בוסר, ענבים חמוצים; אוכל חמוץ; כינוי לאדם ''חמוץ''

esta savor da, asemeja a la savor del agraz (Nehama)

los padres kumieron agraz i a los fijos se les eskrusheron los dientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

263

8350

agrear/agrearse v./v refl.

החמיץ; קלקל את היחסים; התרגז

Ni es.huegra ni kunyada ni vizina agreada (Moscona)

Mos agreimos (Moscona)

La kol se agreo (Moscona)

el vino deshado desta­pado se agrea (Nehama)

estos dos ermanos se agrearon entre eyos (Nehama)

no se puede favlar kon el, al punto se agrea (Nehama)

estuvo kontente en pri­mero del lavoro ke le fizieron, ma se le agreó el estomago kuando sintió lo ke devía de pagar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

264

8540

agritando adv.

בקול רם

Ke diga la amida entera agritante biervo por biervo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

265

8690

agrura f.

דברים חמוצים, ירקות כבושים בתחמיץ; חמיצות, מרירות, עוינות

Esto kon agruras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

744

8710

agua f.

מים

el agua puede ser klara, truvia, kayente, tivia, fría, yelada, arrenoza, suzia, limpia (Nehama)

en las resepsiones de espozorio, de boda, de berahá, de berí, de hatanúd, las vijitas son arrufiadas en las manos, en las vestimientas kon agua rozada (Nehama)

Agua Dio! la tierra la demanda, k'abashe la farina, ke koman los djidios; agua kyeremos! (Nehama)

bushkar una koza agua Dio/asperar agua Dio (Nehama)

agua ke no as de bever desha­la korrer (Nehama)

esta ropa se topa en aguas de una lira el metro (Nehama)

no meter manos en (Nehama)

para ke este médiko tan famozo vaya a vijitar a un hazino se esfrian las aguas (Nehama)

kosta sien groshes i agua, vino a las ocho y agua (Nehama)

no es ni agua, ni vino, ni bozá (Nehama)

el agua de mi vizina es melezina (Nehama)

echa agua kita dinero (Nehama)

apartad la buena djente ke vo a echar agua kayente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

266

9040

aguado adj.

מימי, נוזלי

Kada koza aguada se embeve en la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

739

9130

agudeser v.

חידד, השחיז, ליטש; החכים

la kompanyia de djente savida agudese (Nehama)

el aire de Barselona agudese (Nehama)

el bien agudese i el mal entontese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

267

9180

agudo adj.

חד, מחודד, מושחז, מלוטש; שנון, חריף, חד שכל; חד (צליל, כאב), צורם

Esta muy agudo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

268

9245

aguentarse v. refl.

נרטב, ספג מים

La sal se aguenta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

270

9270

aguento adj.

מימי (מכיל יותר מדי מים); עסיסי

Pera aguenta (Moscona)

La leche sta aguenta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

271

9280

aguerio m.

כמות גדולה של מים

Para lavar es aguerio ke se va! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

742

9390

agustada f.

שמחה גדולה ופורצת

le nasió un ben zahar y está bolado de l'agustada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

743

9400

agustarse v. refl.

שמח שמחה גדולה ומוחצנת

le vino haber ke ganó la rifa i s'agustó entero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

272

9460

ah! interj.

אהה!, קריאת צער

I ahes munchos echaras kuando de mi te akodraras (Moscona)

Kon este ah me vo murir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

274

9530

ahalear v.

בלע במהירות, זלל

Se lo ahaleo todo en dos kucharadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

275

9560

ahaná (ebr.) f.

הכנה, התנהגות מעושה

Ahana de meza (Moscona)

Boda chika boda grande, ahana se kere! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

277

9600

aharear v.

הבאיש, העביש, התקלקל

La manteka esta ahareando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

279

9650

aharvado (ebr.) adj.

חבוט, מוכה; מקולקל, רקוב; מוכה כלכלית

Aharvado del pedrisko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

280

9670

aharvadura (ebr.) f.

חבטה; חבלה, חבורה, מכה טריה; נקע

Aharvadura de boka rompe guesos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

281

9680

aharvar (ebr.) v.

היכה, הלקה, חבט, עינה; צלצל, דפק

Me esta aharvando el kalsado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

282

9690

aharvarse (ebr.) v. refl.

היכה עצמו

Los deshi ke se estavan aharvando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

283

9930

ahovlasión f.

תרועת חצוצרה

Retenyederas de ahovlasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

284

9970

ahtar (t.) m.

חנווני; סיטונאי מזון, סוחר בכימיקלים; רוקח

Shavon del bakal, pilo del ahtar, todo tomi fiado, ke los paga el mi kunyado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

285

10140

aijado adj.

אב/אם לילדים

Muchacho sos? No, kazado i aijado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

286

10180

aína adv.

בחפזון, מיד

Avlar ke pasa aina i no se detiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3646

10200

aínda adv.

עוד, עדיין; בכל זאת

ya le di todo lo ke demanda, inda no esta kontente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7976

10210

aíndamas adv.

יתירה מזאת

No kreo ke me pueda refuzar indemas ke somos kos'huegros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

287

10260

aírarse v. refl.

התרגז, התכעס, זעם

Airarse barajando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2122

10270

aire m.

רוח, אוויר, הבל, דברים בטלים; מנגינה, נעימה, לחן; מראה, דמיון

salir a tomar aire/un poko de aire (Nehama)

guádrate de aire de kaleja i de pedo de vieja: (Nehama)

airear la kaza/airear las kamas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2125

10500

airegina f.

רוח בלתי נפסקת, רוח מתמדת

no se puede salir a la kaye de la airegina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2126

10510

airegozo adj.

מאוורר, מלווה ברוחות (מזג אוויר)

los kazales de montanya son muy airegozos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2127

10530

airelear v.

איוורר, חשף לאוויר החופשי; הטריד, גרם חשש ודאגה

aurelear kolchas/mendeles/savanas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

288

10580

aisiano m.

מצרי

Esklava aisiana I su nombre Agar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

289

10615

aizlado adj.

מבודד, עזוב

En un lugar aizlado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

290

10670

ajeno n. & adj.

זר, נוכרי

Los ajenos no prime ke sepan loke se pasa en kaza (Moscona)

El ajeno apalpa en la mankura mas ke el ke la aze (Moscona)

Me konto lo suyo i lo ajeno (Moscona)

Konose munchas linguas ajenas (Moscona)

estar en kaza ajena (Nehama)

tomar una koza ajena (Nehama)

los ajenos fazen mas ke los serkanos (Nehama)

es un ajeno para mi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

294

10675

ajenú (fr.) adv.

על הברכיים

El profesor los metio ajenu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2168

10790

ajo m.

שום

por dezir azo no fiede la boka: (Nehama)

ni ajo dulse, ni tudesko bueno: (Nehama)

el ajo mata al ojo malo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

133

10940

akaeser v.

קרה, התרחש, ארע

Todo puede akaeser (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

134

11100

akararse v. refl.

התעמת, התייצב מול; דיבר פנים אל פנים; הופיע

Es menester de no akararse kon eyas kara kon kara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

135

11130

akarrear v.

משך, סחב, סחף, גרר; הוביל, הסיע, העביר, הביא, סיפק; גרם, הוליד, יצר, חולל

Mitsva akarrea mitsva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

136

11220

akavar v.

סיים, כילה, גמר; חפר; הרעיב

Akavo sus dias en provedad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

137

11270

akavidado adj.

זהיר, מתון

Apartate de tus aboresientes i kon los amigoa ke seas bien akavidado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

138

11310

akavidarse v. refl.

נזהר, נהג זהירות

Ken se akavida en la mansevez, bive kon repozo en la vejez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

139

11320

akavido m.

זהירות

I tomo sus akavidos por ke nunka kesha se levante kontra el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

152

11470

akedo adv.

בשקט, בחשאי

El salon estava bien aklarado (Moscona)

Fama mala es dicha akedo i sekretamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

296

11510

akerarse v. refl.

נכסף ל-, ערג; עינה עצמו, התענה

Ya me se akero la alma de asperar en baldes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

297

11545

akerensimiento m.

אהבה, חיבה

Por akerensimiento de la mitsva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

301

11610

akeyo pron. dem.

הדבר ההוא; ''מה שמו'' (כאשר חסרה המילה המתאימה)

Akeyo no salio verdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

763

11630

aki adv.

כאן, פה

por aki abolti la kara ke (Nehama)

aki me apego mi madre (Nehama)

en kurto, k'es aki? se trata de rezikar sien groshes, kaminando (Nehama)

no viene por aki (Nehama)

ke bueno, ke bushkas por aki (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

768

11690

akistar v.

רכש, השיג, קיבל; זכה; הרוויח

akistar onor/ buena fama/ rikezas/ saviduria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

302

11700

akitarse (fr.) v. refl.

פרע חוב, מילא חובתו

El fue a kitarse su mision i torno despues de un punto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

151

11740

aklarado adj.

מואר, מובהר; נאור

Persona aklarada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

769

11760

aklarar v.

האיר; הבהיר, הסביר, באר

el Dio ke aklare los korasones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

153

11765

aklararse v. refl.

התבהר; הסביר את עצמו, הבהיר את דבריו

Ven mos aklararemos (Moscona)

Me se aklaro el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

770

11790

aklaro m.

הסבר, באור, הערה, הבהרה

el savio Rashi dio los mijores aklaros sovre los livros de la Biblia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

155

11840

akodrarse v. refl.

נזכר, העלה בזכרונו

Se akodro de kagar las oras de kazar (Moscona)

Akodrate si azites mal, alvidate si azites bien! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

771

11860

akojedor m.

מקבץ נדבות

akojedor de sedaka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

772

11870

akojer v.

אסף, ליקט, קיבץ, אגר

akojer la kolada/el espandido (Nehama)

akojer la rekolta (Nehama)

kien asembra akoje (Nehama)

lo ke se asembra se akoje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

776

11890

akojida f.

קבלת פנים

fazer una akojida kaloroza/yelada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

777

11920

akolchetar v.

רכס

akolchetar el busto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

157

11960

akometa f.

הבטחה

Le akometio akometansa grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

158

11970

akometer v.

הבטיח

Akometeme ke mas no los vas azer (Moscona)

Le akometieron a Rahel, le dieron a Lea (Moscona)

Me akometieron una ropa ermoza i barata (Moscona)

kien akomete en devda se mete (Nehama)

fulano akomete tanto por su fija(Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

161

11980

akometerse v. refl.

התחייב בפני עצמו; העמיד עצמו לרשות; התארס; הסתכן, הרשה לעצמו

Se akometio por empiegado (Moscona)

akometerse de alevantarse temprano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

781

11990

akometido m. & adj.

ארוס, מאורס

estar akometido de la chikez (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

782

12010

akomodado adj.

מסודר, מאורגן, מצוייד כהלכה

kaza bien akomodada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

162

12050

akomodarse v. refl.

הסתגל, התאים עצמו, הסתדר

Akomodarse al anbiente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

783

12070

akomodijo m.

התאמה, הכשרה

no ay molde de akomodijo en esta kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

784

12100

akompanyado adj.

מלווה; רדוף, מכושף

mas vale solo ke mal akompanyado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

785

12120

akompanyamiento m.

ליווי; לווית המת

tomar parte a un akompanyamiento es un dover para kada buen djidyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

786

12130

akompanyar v.

ליווה; הגיע לאותה רמה, השתווה בהישג

akompanyar a un muerto (Nehama)

beve sin darse por konsentido, todos no lo pueden akompanya (Nehama)

akompanyi el enkante fin a un sierto punto, avia mucos altereadores,hui ovligado de abandonar (Nehama)

no pueder akompanyar a uno en el gaste, en el kredito, en el apogo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

790

12270

akonantar v.

הקדים, היה בעל הקדימות, היתה לו זכות בכורה; ידו היתה על העליונה

al pasar una puerta, el mas aedado akonanta (Nehama)

kuando ay poko komer, los fijos akonantan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

163

12280

akonanto m.

קדימות, עדיפות, זכות קדימה

Los chikos tienen akonanto en el komer (Moscona)

el viejo tiene el akonanto sovre el mansevo/ la muzer sovre el ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

793

12297

akoncharse v. refl.

סתדר, בא לידי מימוש

faze i faze, no se akonchuga nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

795

12310

akondjurado adj.

מושבע, מחוייב בשבועה; מחוייב בנדר

el banyo lo tiene akondjurado: lo preto no lo faze blanko (Nehama)

tener akondjurado de no emprestar paras/ livros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

796

12340

akonduchear v.

השתמש בחסכנות

akonducear l'azeite (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

797

12370

akonsejador/dera n.

יועץ

un padre, una madre son los mejores akonsejadores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

164

12380

akonsejar v.

ייעץ

Te akonsejo yo de tenerte leshos de este echo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

798

12400

akontentar v.

השביע רצון

me se akontento el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

799

12410

akontentarse v. refl.

הסכים, הגיע להסכמה; הסתפק

bien aventurado el ombre ke se akontenta kon su parte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

165

12420

akonteser v.

קרה, התרחש

Son kozas ke akontesen (Moscona)

ke le akontesio? lo ke no le tenia ke akonteser (Nehama)

ke akontesyo? (Nehama)

le akontesio una desgrasia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

803

12450

akontesimiento m.

ארוע, מאורע, מקרה, התרחשות,מעשה; ''בריחה'' במכנסים

komportarse se los akontesimientos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

805

12490

akorado adj.

חרד, קצר רוח

akorada ke le vea el alma komo la akoro a mi (Nehama)

estar el alma akorada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

806

12500

akoramiento m.

חרדה, מועקה; קוצר רוח

akoramiento de alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

807

12510

akorar v.

החריד; גרם קוצר רוח

me se akora el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

166

12540

akordar v.

העניק, נתן, חלק ; כיוונן

Me akodraron diez dias de repozo (Moscona)

akordar un piano/akordar las oras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

167

12570

akordo m.

הסכמה, הסכם, חוזה, התאמה

No vo de akordo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

173

12650

akorrido adj.

נחפז, אץ, רץ

Akorrido I asigido del echo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

176

12660

akorruto adv.

לעתים קרובות, תדיר; באופן אקראי

Deve de pensar en la beraha i no dizirla akorruto lo ke viene a la boka (Moscona)

pasa por aki akorruto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

168

12720

akostar v.

התקרב, ניגש אל; הגיע אל המזח; היטה

Akosta tu oreja a la sensia i te asaventaras (Moscona)

kijo salir de la barka antes ke akostara i se kayo a la mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

169

12815

akrán (t.) m.

בן גיל

Yo i el somos akranes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

812

12840

akresentar v.

הגדיל, העצים, הוסיף, האריך

akresentar un kozido/ un triko (Nehama)

a partir de Hanuka los dias akresentan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

813

12860

akrevantado adj.

שבור (גם נפשית), נואש, מיואש, מדוכא, מותש

estar kon el korason akrevantado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

814

12870

akrevantar v.

שבר (גם נפשית), דיכא, מוטט, הביא מורך בלב, החליש, התיש

la luenga no tiene gueso ma akrevanta gueso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

815

12910

aksadear (t.) v.

הפריע, הטריד, גרם אי נוחות, נתן מכשול; עצבן, הקניט; גרם נזק

esta pantufla me aksadea al pie (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

170

13115

aktirear (t.)

פיזר, בלבל, יצר בלבול, עשה בלגן

Todo esta aktireado (Moscona)

Ya me se aktriearon las tripas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

172

13190

akto m.

מעשה, פעולה; רישום; מערכה (במחזה)

Una komedia en tres aktos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

816

13300

akuantidar v.

מדד

la mucidumbre era tal ke no era posivle de akuantarla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

819

13330

akudir v.

עזר ל-, סייע ל-, בא לעזרה, נחלץ לעזרה, חש לעזרה, הציל

akudir a un alma en perikolo (Nehama)

akudir al prove/ al jazin (Nehama)

se kayo a la mar i no uvo kien lo akudiera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

820

13360

akuento m.

מקדמה, מפרעה

tomar un akuento sovre la mezada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

174

13650

akurtar v.

קיצר, צמצם, תמצת; חתך

De siklet se akurtan los dias (Moscona)

los embrolios akurtan las vidas/los dias (Nehama)

akurtar un diskorso (Nehama)

akurtar un pantalon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

175

13665

akurutamente adv.

לעתים קרובות, תדירוֹת

Viene akurutamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

824

13670

akuturú (t.) adv.

בקבלנות; בלי שים לב לכמות

dar un fecho akuturú (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

177

13710

akuzar v.

האשים; אישר קבלה

Akuzar en vano (Moscona)

Kon la prezente akuzo el resivo de tu karta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

303

13780

ala f.

כנף; סנפיר

Alas tiene, bolar no puede (Moscona)

las manziyas de la gerra abaten las alas del korason (Nehama)

la vedrura/llas flores avren las alas del korason (Nehama)

avrigarse debasho las alas del Dio/de un protejador (Nehama)

avrigarse debasho una ala de tejado (Nehama)

la gayina tyene alas, ma no bola (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

304

13910

aladjak-veredjek (t.) m.

משא ומתן כספי, עסקים

Kon esta persona no tengas aladjak-veredjek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

305

14160

alaod m.

עוּד, לאוטה (כלי נגינה)

Alaod de diez kuerdas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

306

14230

alargar v.

האריך; השהה, משך את הזמן

El repozo alarga los dias (Moscona)

El Dio ke alarge tus dias (Moscona)

el Dio te alarge las vidas (Nehama)

por no tener mas hidush no alargo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

307

14250

alargarse v. refl.

האריך בדיבור; הרחיב עסקיו; נח, התרווח

Alargate un poko (Moscona)

El echo se va alargando de en dia en dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

310

14320

alarovez adv.

להפך, היפוכו של דבר

No solo ke no tienes razon ma alarovez (Moscona)

Avlar alarovez i al derecho (Moscona)

Esta kaminando alarovez del mundo (Moscona)

Se alevanto kon la kamiza alarovez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

314

14360

alat (t.) m.

כלי, מכשיר

A kada zanaat su alat (Moscona)

un buen alat eskapa fecho (Nehama)

alat ke no se emplea se ferrojentea (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

317

14380

alav ashalom (ebr.)

המנוח, הנפטר, עליו השלום; דרך אירונית לומר על משהו כי אינו קיים

Mi papu alav ashalom (Moscona)

-fulano es riko -era riko: alav ashalom ya pedrio todo (Nehama)

mi padre/mi nono alav-ashalom (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

315

14390

alavadero m.

התרברבות, התפארות

Tiene mal de alavadero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

316

14400

alavado adj.

מהולל; מפורסם

Un doktor alavado (Moscona)

alavado sea el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

838

14440

alavar v.

שיבח, הילל, פאר

tanto alavar al muerto no s'arrebiva (Nehama)

vate a alavar ke sos mi ermano/ ke sos mujer, si no iyas a komer buena lenya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

318

14490

alavatinas f. pl.

שבחים מופרזים

Esta unas alavatinas komo ke no se tiene visto! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

319

14500

alay (t.) m.

קהל; כנופיה; פמליה; חבורה,להקה; גדוד; לעג, קלס; חגיגה

Ayi vidi un alay de kozas muevas (Moscona)

un alay de lokos/de ladrones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

320

14620

albakora (ebr.) f.

בַּכּוּרָה (תאנים מבכירות)

Primeria de igera o albakora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

321

14800

albonearse (ebr.) v. refl.

התרגז

No lo agas albonearse a tu sinyor padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

840

14860

alborotado adj.

מבולבל, נטרד, נסער

es muy alborotado, kale ke arresente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

322

14870

alborotar/alborotear v.

הקים מהומה, הרעיש, השתולל; יצא משגרה; הרס, השחית

Alborota su kaza el ke es dado a la avarista (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

841

14960

albúmina/albumín f.

חלבון

traer albúmina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

842

15070

alderedor prep.

סביב, מסביב

alderedor de mi kaza ay yervado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

331

15100

aldikera f.

כיס, ארנק

Tornar kon las aldikeras vazias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

843

15250

alear v.

נופף בכנפיו, נופף זרועותיו; החליף כח; ''לקח נשימה'' (הפסקה); ''תפס במילה''

la mestra va asigiyendo a la muchacha, no la desha alear ni un punto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

844

15270

alechadura f.

הנקה

la alechadura es koza grande, no se paga ni kon bolsas de moneda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

847

15320

alef (ebr.)

אל''ף (האות הראשונה בא''ב)

para ambezar bueno un ofisio, kale ulvidar lo poko ke se save de pratika y empesar de la ale (Nehama)

dezir la tefila de la ale fin a la taf (Nehama)

el padre le mobleo la kaza i le dio todo de la ale fin a la taf (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

332

15440

alegrar v.

שימח

Keres alegrar alguno, dale aslanlik (Moscona)

Me alegro de verte! (Moscona)

Me alegri komo ke me visti vistido muevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

849

15450

alegrarse v. refl.

שמח, עָלַז

azer todo lo posivle para ke no se alegren muestros enemigos (Nehama)

me se alegra el alma/ se alegran siete korasones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

335

15460

alegre adj.

שמח, עליז, תוסס, מאושר

Alegre ke me estas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

336

15800

aleshar v.

הרחיק, דחה

Alesha de ti este negro penserio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

337

15810

alesharse v. refl.

התרחק, נסוג, שמר מרחק מ-

Se alesho del vero kamino (Moscona)

Si te keren forsar por komer, aleshate de la meza (Moscona)

alesharse de echos/de parientes/de amigos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

851

15830

aleste/alesta (t.) adj.

מוכן, מזומן

tengo un moso k'esta siempre alesta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

852

15850

alevantada f.

הרמה, העלאה, הגבהה; משא שמורם בהרמה אחת; עלילה, האשמת שוא

yevarse todo en una alevantada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

854

15870

alevantado adj.

עומד

alevantado de dormir (Nehama)

pared alevantada delantre de las ventanas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

860

15920

alevantar v

הרים, הקים, העלה, זקף, הגביה, הניף; קומם, המריד; שיקם; העתיק; אסר

se peleo kon mi por una bava i me alevanto la palavra/el saludo/ los buenos dias; kuando me enkontra se aze del ke no me ve (Nehama)

el hazino estava grave, alevantaron al dotor a medianoche para ke lo huera aver (Nehama)

el Dio solo alevanta i arrebaha (Nehama)

alevantar el kuartier kon gritos/alevantar la mala/ la kaza (Nehama)

alevantar un pezgo/un moble (Nehama)

alevantar una moneda de en basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

339

16030

alevantarse v. refl.

קם, התרומם; קם ממיטתו; מרד, התמרד; הפסיק; (על השמש/היום:) זרח; סמר; יצא לדרך

Alevantarse de madruga (Moscona)

alevantarse de la kama (Nehama)

ke tal t'alevantates? (Nehama)

se alevanto aire/aireziko (Nehama)

de onde se alevanta el sol i asta onde se pone (Nehama)

el sol se alevanta la manyana: 'le so-leil se leve le matin'; (Nehama)

alevantarse en pies delantre de uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

340

16220

alfinete (port.) m.

סיכה; דבר פחות ערך; אטב

No ay ande asoltar una alfinete (Moscona)

alfinete a su kazamiento, esta novia no truso ni un alfinete, ni dota ni asugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

868

16280

alfinikado adj.

מתפורר

una roska alfinikada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

341

16310

alforia/alforía/alforiya (port.) f.

גאולה, שחרור (לעֶבֶד)

I en el seteno saldra a alforia en baldes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

342

16360

algo m.

משהו, דבר מה; מעט

Algo de nuevo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

343

16370

algodón m.

צמר גפן, כותנה; ריפוד

Unas karnes algodones blankos! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

344

16550

alguja f.

מחט; סיכת קישוט

El kuerpo me se izo algujas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

871

16630

algún adj.

איזשהו

si ay algun prove dale a komer (Nehama)

esto bushkando algun mediko (Nehama)

ay algun duvdo? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

874

16640

alguno pron.

מישהו

algunos dizen (Nehama)

alguno de estos dos (Nehama)

alguno vino? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

875

16690

alhamorras f.

גלי חום

estar kon alhamorras. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

876

16780

alhasarear v.

קלקל, בזבז, עשה ברשלנות

el shastre neglijente alhaserea la ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

877

16790

alhashé f.

קרום החזה

la rea i la alhashe ke se vendian en una, eran la karne de los proves (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

878

16840

alhenya f.

חינה, כופר (צבע אדום)

pleito de ermanos, alhenya de manos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

345

16880

alhenyar v.

צבע בחינה

Ya me alhenyaron de novia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

879

16930

alhorzar v.

עשה מכפלת לקיצור הבגד

alhorzar el fostan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

346

16950

aliado adj.

בעל ברית

Las armadas (Moscona)

Las armadas aliadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

348

16960

aliansa f.

איחוד, ברית

Tratado de aliansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

880

17000

alidjí (t.) m.

לקוח, קונה

no ay alidji para esta ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

881

17040

alika f.

כנף קטנה

una alika de poyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

885

17060

alikodear/alikudear (t.) v.

עיכב (הזמין) לארוחת ערב; עיכב, גרם לו לאחור

alikudear la boda (Nehama)

Alikudear a echar a uno (Nehama)

alikudear a komer (Nehama)

desha palavra, no me alikudeyes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

349

17080

alilá (ebr.) f.

עלילה, השמצה, דיבה; הוצאת דיבה, הוצאת שם רע

Se alevanto alila ke (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

886

17145

alimarse v. refl.

התחדד, שוייף; התעדן

kon pasar sesh mezes en buena kompanyia, este kazalino se alimo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

350

17160

alimentasión f.

תזונה, הזנה

La alimentasion tiene muy flaka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

888

17200

alimpiada f.

ניקוי שטחי

se arrevano el plato en una alimpiada (Nehama)

en dos alimpiadas ya se lambio el varandado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

889

17210

alimpiadero m.

שגעון לנקיון

esta kon un mal alimpiadero, no desha fregon ni handrajo de la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

890

17260

alimpiar v.

ניקה, טיהר, מרק; ''גילח'' ממישהו את כל רכושו

el djgugo/los visios/la espekulasion alimpian al mas poderozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

351

17270

alimpiarse v. refl

התנקה, ניקה עצמו; הצדיק עצמו; איבד רכושו; השתלט על רכוש; מת, נפטר; באירוניה: נפטרנו ממנו

Alimpiarse las manos (Moscona)

Alimpiarse de los pekados (Moscona)

alimpiarse la para de uno (Nehama)

se alimpio kon el dado/kon las kartas (Nehama)

el es el de los malos echos, ma kuando vino la ora de dar kuentos, supo alimpiarse los mushos (Nehama)

komio, bevio i se alimpio los mushos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

354

17450

alish ferish/alish verish (t.) m.

פעילות מסחרית, עסקית; זרם של קונים

Oy el alish verish estuvo flako (Moscona)

en tiempo de buena rekolta ay alish-ferish en charshi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

897

17480

alishar v.

החליק (עשה חלק), הקציע, יישר, צחצח, מירק, ליטש

alishar el terreno (Nehama)

alishar una tavla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

357

17535

alishik (t.) adj.

מורגל

Ya estamos alishik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

899

17540

alishik (t.) m.

קשר חברתי או מסחרי

no tienen alishik una koza kon otra (Nehama)

es perikolozo de tener alishik kon un ladron (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

355

17560

alishterear (t.) v.

הרגיל, סיגל; תירגל; לימד ידיו לעשות דבר מה

Ansina lo alisheates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

356

17565

alishterearse v. refl.

התרגל

Ya me alishei kon el echo (Moscona)

alisterearse en una lingua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1133

17590

aliskuridad f.

חשיכה, חושך

Echa tino de no chinchonearte en la aliskuridad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

353

17600

aliskuro adj.

חשוך, אפל, כהה

En el katoy es aliskuro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

901

17680

alivianamiento m.

הקלה, הפטרות מאדם בלתי רצוי

dale todo lo ke demanda i ke se vaya, alivianamiento ke ayga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

903

17690

alivianar v.

הקל, נקט בגישה דתית מקלה

alivianar la kaza/ el servisio de kaza (Nehama)

alivianar un pezgo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

358

17700

alivianarse v. refl.

הוריד מן העומס המוטל עליו, הקל ממשא עבודתו; התפגר

El sako de arina ya se esta alivianado (Moscona)

Ya se le aliviano la gayle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

360

17740

alizamiento m.

החלקה, צחצוח, מירוק,ליטוש; חנופה

Lavios de alizamiento enaltesen la desonra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

905

17850

alkanfor m.

קמפור; לובן בלא כתם

faz la ropa komo el alkanfor (Nehama)

facha luzia i blanka komo el alkanfor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

323

17900

alkansar v.

השיג, הגיע ל-; הספיק; הצליח

Alkanso oras de tadre (Moscona)

Alkanso a ser uno de los rikos (Moscona)

Si no korres no alkanses i si bushkas no topas! (Moscona)

Lo ke pensa tu madre ke no te alkanse, lo ke pensa tu mujer ke te alkanse (Moscona)

ni Par'o alkanso esta grandeza (Nehama)

alkansar rikezas/onores/grandezas/titolos (Nehama)

alkansar su dezeo (Nehama)

el mediko no alkanso a echarse ke lo yamaron kon prisa ende un hazino (Nehama)

Moshe Rabenu no alkanso a entrar en Tierra Santa (Nehama)

no me alkansan mis fuersas/mi bolsa/ mi influensa fin ayi (Nehama)

fulano le oro la muerte a sistrano: no alkanse a ver tal dia (Nehama)

maldision de guerfano i de bivda alkansa (Nehama)

mi dezeo/mi bendision t'alkansen (Nehama)

korrer detras de uno i alkansarlo (Nehama)

alkansar fin el medio kamino (Nehama)

no me alkansa la mano fin al tavan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

918

17905

alkansarse v. refl.

הושג

nada no se alkansa sin sudar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

919

17910

alkanso/alkanse m.

השג, הצלחה

no tenga alkanso el ke agura lo negro para el otro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

363

17940

alkatrán m.

זפת

Ken alkitran menea la golor le kefa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

327

17950

alkavo adj.

אחרון

Yo estuve alkavo de todos (Moscona)

Alkavo, loke fue? (Moscona)

Alkavo somos amigos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

361

18040

alkilar v.

השכיר; שכר

Alkilar una kamareta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

362

18045

alkilarse v. refl.

השכיר עצמו, נשכר

Se alkilo por vakero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

330

18200

alkuza f.

פך, כד שמן, אסוך; ''שערה'' בעין

En la alkuza no kave mancha (Moscona)

tener alkuza al ojo es sinyo de eskarsedad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

364

18230

Allah (t.) m.

אלהים

No te despasensies, veras ke todo va pasar Alla versin! (Moscona)

Allah bilir si kita el pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

365

18320

alma f.

נשמה, נפש

Kerer en la alma ariento (Moscona)

Ya me vino la alma al garon! (Moscona)

Asta ke va i viene alma tiene(Moscona)

Alma sin pekado(Moscona)

No ay alma biva (Moscona)

el gato no aferra al raton por el alma de su padre, es para komerle la kavesa (Nehama)

alma santa/ alma buena/ alma del Dio/ alma sin pekado (Nehama)

kien alma tiene alma kree (Nehama)

ay perikolo de alma (Nehama)

para suvir sien eskalones se kyere dado el alma al Dio/ tiene el alma a la boka (Nehama)

me salio el alma (Nehama)

kon su alma trae su pan (Nehama)

alma mia!; mi alma! (Nehama)

las ninyas tienen siete almas (Nehama)

va i viene, alma tiene (Nehama)

alma tiene, komer kiere (Nehama)

se angustia el alma (Nehama)

alma estrecha (Nehama)

tener el alma espantada (Nehama)

no pasa alma biva, no se ve un alma por esta kaye (Nehama)

lo kyero komo mi alma (Nehama)

una madre da su alma por un fijo (Nehama)

el ojo ve, el alma dezea (Nehama)

dar el alma por un komer (Nehama)

dar el alma por un kopo d'agua (Nehama)

alegrada ke le vea el alma! (Nehama)

Akontentar/ konsolar el alma (Nehama)

se alegra/se embrenea el alma (Nehama)

el i su alma lo saven (Nehama)

por modre de el entri en este fecho i deshi los guesos, me tomó en el alma (Nehama)

si siete al tiene no la eskapa (Nehama)

un alma tengo onde ke la meta en primero (Nehama)

ya di todo lo ke tenia, alma no puedo dar (Nehama)

adjidearse del alma de uno (Nehama)

adjidéate de alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1015

18530

almario m.

ארון; כינוי לטיפש

un almario i el - dos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

370

18630

almástiga f.

מסטיק, שרף

El dulse de deva esta komo almastiga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

372

18680

almenara/almenará f.

נברשת, מנורה; נר נשמה

Alminara de siete brasos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

371

18690

almendra f.

שקד; טבעת דמוית שקד

Gajo de almendra (Moscona)

el Dio da almendras al ke no tiene muelas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1017

18700

almendrada f.

משקה חלב שקדים ממותק

la almendrada faze abashar la leche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1018

18740

almenos/al menos adv.

לפחות, לכל הפחות, למצער

uza a venir almenos una vez al día (Nehama)

eskúzate al menos (Nehama)

kédate kon mozotros, almenos ke teasperando en otro lugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1021

18890

almiskle m.

ניחוח, בושם; מוּשְּׁק (סוג של בושם); מור

esta kaza guele almiskle (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

373

18910

almizmara f.

מזלף בשמים, כלי בשמים

I tomaron kada uno su almizmara i dieron sovre eyas fuego i puzieron sovre eyas saumerio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

374

19010

almozna f.

נדבה, צדקה

la almozna es komo guardia de eskudo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

375

19130

alomenos adv.

לפחות, לכל הפחות, למצער

alomenos ke mi dishera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

376

19170

alondjar (port.) v.

הרחיק, דחה; האריך

Alondjate de tu uzo aborresido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1022

19180

alondjarse v. refl.

התרחק, ניצב מרחוק; התארך

alongarse de todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

377

19220

alongar v.

האריך, האריך את הזמן

El ke kome poko kon repozo, alonga sus dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

378

19330

alsar v.

העלה, הרים, הניף, נשא

Alsar los ojos al sielo (Moscona)

I also a sus ijos i a sus mujeres sovre los gameos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

380

19360

alsasiones f. pl.

קורבן/קורבנות, עולה/עולות

I also por alsasion en lugar de su ijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1023

19380

altanto adv.

כמספר הזה, כזאת, באותה מידה

altanto ke das tomas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1024

19400

altar m.

מזבח

kaen altares solevantan muladares (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1025

19500

alterear/alterearse v. & v. refl.

סיגל (לעצמו) הרגלי אי סדר; מרד/התמרד כנגד סדר ומשמעת; העלה את הצעת המחיר במכירה פומבית

esta kriatura se altereó mucho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

381

19530

alternar v.

החליף, התחלף, הפך את הסדר

Alternar el orden alfabetiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

382

19570

alteza f.

גובה, רום, רוממות, הוד מעלה

Una alteza de serka dos metros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

383

19700

alto adj.

גבוה, רם, נישא, מרומם, תמיר

Alto de boy ,basho de karakter (Moscona)

Alta, alta es la luna kuando empesa a esklareser (Moscona)

navegar por altas mares (Nehama)

suvir en alto (Nehama)

abashar de en alto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

385

19740

altrafisio m.

דבר פעוט, דבר חסר ערך; הונאה, תחבולה

la makina tiene mil i un altrafisios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1029

19750

altramente (it.) adv.

אחרת, באופן אחר

si el tiempo está bueno mos vamos a ir a pasear, altraménte mos kedaremos en kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1030

19790

altretanto (it.) adv.

'גם לך'' (בתשובה לאיחולים)

bueno ke tengas altretanto! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1031

19820

altronde- d'altronde (it.) adv.

בנוסף לכך, מאידך, עם זאת

kale ke me vaya, no te kiero fazer pedrer tiempo, d'altronde i yo tengo fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

388

19870

altustú (t.) adv.

באי סדר, באנדרלמוסיה

Todo esta altustu! (Moscona)

despues de karreado, la kaza se topa altí-ostú (Nehama)

metió el mundo altí-ostú (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1034

19970

alungar v.

האריך

alungar un pantalón (Nehama)

alungar el kamino (Nehama)

alungar una karta (Nehama)

alungar un diskorso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1038

20100

alvear v.

הלבין

el sielo se alvea a la madrugada (Nehama)

el aver de la muntanya alvea el kuero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1040

20110

alvearse v. refl.

הלבין, נעשה לבן; השתפר מראהו

la kolada se alvea kon la leshía (Nehama)

se le alveó la kara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1042

20120

alveo m.

הלבנה באמצעות כיבוס מאומץ

el alveo de la ropa demanda pulso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

390

20220

alvorada f.

שחר, עמוד השחר; חגיגה משפחתית של הצגת הנדוניה

Como esklarse el sol en la alvorada ansi la mujer virtuoza en su kaza! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1043

20270

alvores m. pl.

איילת השחר, אור שחרית; מועקת ציפיה

estar kon alvores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1044

20290

alvura f.

לובן, צחר, צחות

i lavo i no veo alvura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

391

20320

ama/amá (t.) conj.

אך, אבל, אולם

La amor es dulse ama kon pan (Moscona)

vedrá es ke vino, ama no kedo aki, se hue al punto (Nehama)

Kiere salir, ama está faziendo luvia (Nehama)

dizen k'está echado, ama yo lo vide por la kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

396

20330

amaares (ebr.) n.

עם הארץ, בור, בער

No kazes a tu ija kon amaares i negro de manyas, ke es komo ke la echaras en boka del pero (Moscona)

el amaares no puede ser hasíd (Nehama)

amador amador de múzika (Nehama)

espántate de hahán fijo de amaares i de riko fijo de prove (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1051

20490

amahar (arab.) v.

שיכך, ריפא, הרגיע, השקיט כאב, ריכך; נרגע, נחלש, שכך (הכאב); החליש חריפות הבצל

ya le amaho (Nehama)

la ferida le amahó kon un enguente (Nehama)

aspera ke amahe la luvia para salir a la kaye (Nehama)

no te kites el samarron si no amaha el frío (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1055

20620

amán! (t.) interj.

בקשת חנינה: רחמים!; קריאה חסרת סבלנות: הלוואי!

aman ke se eskape este mal día! (Nehama)

aman, por onde fuir de sus manos (Nehama)

aman, ya me muero por un kopo d'agua/por ver a mi madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1058

20660

amanado adj. & adv.

זמין, בהשג יד; נוח וקל לשימוש; לבוש בצורה לא צנועה

tener los atuendos de kuzina amanado (Nehama)

mora a pie yano, le viene amanado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

392

20700

amaneser m.

שחר, הנץ החמה

Veremos loke mos va amaneser (Moscona)

alevantarse al amaneser (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1061

20720

amaneser v.

האיר/הנץ השחר; השכים קום

bueno le amanesyó el día (Nehama)

ni por mucho madrugar mas presto amanese (Nehama)

no amanese komo anochese, ni anochese komo amánese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1064

20750

amanet (t.) m.

פיקדון, משכון; מתנה

este moble no es mío, es un amanet (Nehama)

ya me se inchó la valija de amanetes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

393

20790

amanyana/aminyana adv.

מחר

Oy por mi, amanyana por ti! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

394

20800

amanyaneante/amanyeante adj.

משכים-קום; עובד קשה, מתמיד בעבודתו; קנאי, להוט

La sensia es serkana a sus amanyaneantes i ayuda es a todos rekeryentes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1066

20830

amanziado adj.

חש בצער הזולת, רואה לכאב אחרים; מעורר רחמים

salir amanziado de una vijita a los feridos de una katastrofa (Nehama)

el ser amanziaado en su desgrasya konsola en vezes de las sufriensas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1068

20845

amanziar v.

עורר רחמים; העציב, גרם צער

sus males amanzyan el korasón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

395

20850

amanziarse v. refl.

ריחם, נכמרו רחמיו, חמל, התמלא חמלה

Me se amanzio la alma de ver tanta dezgrasia (Moscona)

se amanziya el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1070

20910

amar v.

אהב

ama a tu kompanyero kom'a ti mesmo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

397

20960

amargado adj.

נעצב, ממורמר

Esta amargado por la muerte de su ijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

399

20980

amargar v.

ציער, מרר

I lo tornara a gostar i si vera ke amargujea es kasher (Moscona)

un fijo negro amarga la vida de padre i madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1072

21020

amargito adj.

מריר מעט

la bira es amargita (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

398

21030

amargo adj.

מר, מריר; עגום; זריז, מוכשר, ערום; כינוי לקפה

El sorfato es amargo (Moscona)

el kinino es amargo (Nehama)

el kavé sin asukar es amargo (Nehama)

dar vidas amargas (Nehama)

tripa amarga embeve y enkalka (Nehama)

kien englute amargo no eskupe dulse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1078

21060

amargo adv.

במרירות

venir amargo komo la muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1079

21100

amargujento/amargojento adj.

מריר

en vezes las almendras salen amargojentas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

400

21160

amariyarse v. refl.

הצהיב, נעשה צהוב

Se amariyo del sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

401

21200

amariyo adj.

צהוב

Ken amariyo vistira, su ermozura amostara! (Moscona)

fazerse la kara amariya (Nehama)

vestirse de amaviyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

402

21240

amariyura f.

צבע צהוב

Amariyura de kara ke estas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1082

21270

amasado m.

לישה; בצק

la balabaya kovijava el amasado kon un yambole (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

403

21280

amasado adj.

שנלוש

El pan no esta bien amasado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1083

21340

amasar v.

לש

a kien finye i amasa no le arroves la masa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1084

21370

amaskanta(r) (ebr.) m.

משכנתא

meter paras amaskanta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1085

21430

amatar v.

כיבה; הרגיע; מחץ בין האצבעות

amatar la lampa/ la lumbre/el fuego/ la luz/el kandil/el parmachet/la flama (Nehama)

Amatar piojo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1087

21480

amavdil amavdil (ebr.) adv.

'להבדיל''

el hazan del kal asemeja amavdil amavdil al koen gadol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1088

21510

amaynar v.

האט; הפחית, ריכך, הרגיע

amaynar la korrida de la karosa (Nehama)

amaynar el djiro del karro (Nehama)

amaynar el frio/la hazinura/el terretemblo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

404

21660

ambezado adj.

משכיל, מחונך, מלומד, בעל השכלה; מורגל ב-, מלומד ב-; שנלמד; מורגל

Esta ambazado de alguno (Moscona)

está ambezado a lavorar (Nehama)

esta ambezado a komer a la ora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1092

21680

ambezar v.

לימד, הורה; למד

ambeza el arte i mételo aparte (Nehama)

el maes­tro me ambeza la lision (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

405

21700

ambezarse v. refl.

למד

Te ambezates la novedad? (Moscona)

el ombre deve ambe­zarse a lo bueno i a lo negro (Nehama)

ambezate a favlar! (Nehama)

ambezárse la orasión (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

406

21750

ambierto/ambiento adj.

רעב, מזה רעב

Bedahaim de ambierto s no ay! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

407

21760

ambiertura f.

רעב

Detras de la sekura viene la ambiertura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

408

21860

ambos

שניהם, שתיהן

Sensia kuvierta i tezoro eskondido, ke es el provecho de ambos eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

409

21870

ambre f.

רעב, כפן; בולמוס, רעבון

Ken tiene ambre venga i koma! (Moscona)

ambre i asperar azen araviar! (Moscona)

La ambre i el frio traen a la puerta del enemigo (Moscona)

a buena fambre no ay pan duro (Nehama)

kien tiene fambre no mira por guzano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

412

21930

ambrera/ambrerea f.

רָעָב, כפן, בצורת

Pedrisko i relampago, mortaldad i ambrera son embiados del djuisio del kastigo (Moscona)

en tiempo de ambrera no ay pan malo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1095

22020

amechar v.

לשים פתילה במנורה

amechar el kandil/ amechar la pavolia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

417

22060

amejoramiento/amejoreamiento m.

שיפור, השבחה, שכלול; הטבה

En la situasion polítika ay amijuramiento (Moscona)

Ay amijuramiento en la hazinura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1096

22140

amén! (ebr.) m.

אמן!

tanto dezir amen fin a ke kaye el talé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8410

22190

amenazo m.

אִיּוּם

Forsar kon menazos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1097

22220

amenguar v.

הפחית, פיחת, המעיט, הוריד, הנמיך, דילל, החליש, השפיל; פחת, התמעט

amenguar la paga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

423

22280

amezurado (fr.) adj.

מדוד, מחושב; מוגבל; דחוק (כלכלית); זהיר; מלאכותי; שעבר בדיקה; מיופייף, מגונדר

Al dito lo tenemos amizurado! (Moscona)

tener una entrada amezurada/un pan amezurado (Nehama)

ser amezurado en el komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1100

22290

amezurar (fr.) v.

מדד; ניסה

amezurar la eskalera (Nehama)

dos vezes amezure, una vez korta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

424

22310

amezurarse (fr.) v. refl.

נקרש, קפא, התקשח, נעשה נוקשה; השתטח; התגנדר, התיפייף, התהדר; תקף, התקיף; שקל עצמו

Amizurate por ver si te engodrates (Moscona)

Se amizuro enbasho el boy entero (Moscona)

se arresvalo i se amezuro en basho (Nehama)

la kondokta de este ombre no se arreyeva mas; ya vino la ora ke me amezure kon el. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

413

22390

amigavle adj.

ידידותי

Un akto amigavle (Moscona)

aresentar la kestion a 1'amigavle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

415

22410

amigo m.

חבר, רע, עמית, ידיד

El amigo muevo es komo el vino muevo, deshalo enviejeser para ke te tenga savor (Moscona)

Amigo ke no empresta i kuchio ke no korta i ke se piedra no emporta! (Moscona)

amigos i ermanos seremos, en la bolsa no tokemos (Nehama)

amigo de todos, amigo de ninguno (Nehama)

un djesto amigo/una mirada amiga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

419

22450

amilisiada f.

יולדת תאומים

Ke todas eyas amilisiadas i dezaechada non ay en eyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

421

22520

amistad/amistá f.

ידידות, רעות, חיבה

Diz la verdad, piedri la amistad (Moscona)

las diferensias de interes yelan la amistad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1204

22550

amistozo adj.

ידידותי, לבבי; חובב

un resivo amistozo (Nehama)

amistozo de muzika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

422

22560

amistunh

ידידות מדומה

Esta unas amistunhes kon mi, ke barminam! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

426

22630

amo m.

אדון, בעלים, בעל הבית

No burles con tu amo ke te sale salado (Moscona)

Al kavo de un anyo el moso toma las manyas de su amo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1206

22640

amofado adj.

עבש, שהעלה עובש

pan amofado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1207

22650

amofar v.

גָּרַם עובש

la umidad amofa las komanyas: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1208

22660

amofarse v. refl.

העלה עובש; השתעמם; איבד רעננותו וחיותו

la kaza está syempre serrada i s'esta amofando (Nehama)

la ropa no se le vende, se le esta amofando al raf (Nehama)

no sale nunka, no ve ojo de sol, s'está amofando solo en kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1211

22740

amojado adj.

רטוב, לח

aparta lo amojado de lo seko (Nehama)

dubla lo seko i espande lo amojado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1213

22760

amojar v.

הרטיב, ליחלח

amojar la masa (Nehama)

amojar la kolada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

428

22780

amokarse v. refl.

גרף את חטמו

Ainda no se save mokarse ya sta avlando por kazar! (Moscona)

Le disheron ke se amoke, se aranko la nariz! (Moscona)

Amokate novia el moko, ni tanto, ni tan poko! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

432

22870

amontar v.

עלה, הגיע למחיר, הגיע לכמות; צבר כסף

La partida entera va amontar a mil levos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1215

22910

amontonar v.

צבר, ערם, גיבב; אסף, קבץ,קיבץ, אגר; חסך כסף; צבר הון

el eskarso amontona moneda para ke otro se la goze (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

433

22920

amor m. (Sal.)/f. (Izm./Ist.)

אהבה,חיבה; אהוב

El amor es siego (Moscona)

Se van los amores, kedan los dolores (Moscona)

para el amor i la muerte no ay koza fuerte! (Moscona)

amor amistad i ermandad, los tres pilares de la umanidad! (Moscona)

faz por amor del Dio (Nehama)

por amor del Dio, mira onde estas midyendo el pie (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

437

23030

amorero m.

עץ תות

Si no se viste el amorero no se dizviste el samarero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

438

23040

amoriskos m. pl.

אהבים

Ya entro en la edad de los amoriskos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

439

23050

amorozamente adv.

באהבה

Kudio por su amigo amorozamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1218

23130

amosí/amotsí (ebr.)

ברכת המוציא

fazer amosi (Nehama)

del amosi se ve el buen senar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

440

23150

amostrar v.

הראה; הוכיח

Amostrami ken son tus amigos ti dire ken sos (Moscona)

No le amostres kara (Moscona)

el vendedor amostra la ropa al kliente (Nehama)

amostrar rikeza/grandezas (Nehama)

le agrada amostrar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

441

23170

amostrarse v. refl.

הופיע, הראה עצמו;העמיד פנים

Se amostro a la ventana (Moscona)

Se amostro onesto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1223

23350

amudeser v. pej.

השתיק

el espanto lo amudesió (Nehama)

el moso kiería favlar, kon una ojada, el mestro lo amudesió (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1225

23360

amudeserse v. refl.

השתתק, נאלם

el testigo savia toda la verdad, ma delantre el tribunal se amudesió (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

446

23390

amudisión f.

אלם, השתתקות (בכח או בכח הכסף: ''לא יחרץ'')

Kayo amudision (Moscona)

Amudision en la garganta! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

448

23490

amurchado adj.

כמוש, נבול, קָמֵל

A David lo veo muy amurchado (Moscona)

flores amurchadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

449

23520

amurcharse v. refl.

כמש, קמל, נבל, בָּלָה

El sefte li se amurcho (Moscona)

El saksi se va amurchando de en dia en dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

451

23670

análogo adj.

דומה, מקביל, אנלוגי

Un kavzo análogo se obzerva en. . . (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1227

23930

anayuré (t.) prep.

לפי, בהתאמה ל-, בהסתמך על, ביחס ל-

kada uno es pagado anayure a su valor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

452

24100

anchear v.

הרחיב, הגביר

Mas no me vo anchear sovre esta kestion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

453

24120

anchearse v. refl.

התרחב, התפשט על מקום רחב; "התנפח", התרברב

En entozandose la agua se anchea (Moscona)

Kuando lo alavan entero se anchea (Moscona)

anchearse en los fechos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

454

24150

ancho adj.

רחב; נח לבריות

Kontar en largo i en ancho (Moscona)

Es muy ancho ! de nada no se dokunea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

459

24270

anchura f.

רוחב, רחבות; רווחה

El aqmerikano tiene 70 sentimetros de anchura (Moscona)

teshido de dupia anchura (Nehama)

bevir kon anchura (Nehama)

gastar kon anchura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1232

24390

andan sonra (t.) prep.

לאחר מכן, לאחרונה

lo aferraron kon el rovo en la mano, andan sonra fíate ke es onesto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1233

24400

andante adj.

רגלי; מאיכות פשוטה; אנדאנטי (מוסיק.)

ropa andante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1234

24420

andar m. (port.)

קומה בבית, דירה; הליכה

kaza de kuatro andares (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1235

24430

andar v.

הלך, צעד, פסע, התהלך; עשה בלהט

anda a la formiga haragán (Nehama)

andad a endevinar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

460

24500

ande/andi adv.

איפה, היכן? לאן?; אצל

Ande ni gayo kanta ni perro ladra (Moscona)

Ande Avrao estan embodados (Moscona)

de ande salió? (Nehama)

vo a ir ende mi madre (Nehama)

salió d'ende el panadero (Nehama)

está envitado ende un amigo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

462

24560

andena f.

קושי, בעיה, צרה

Toparse en las andenas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1238

24590

andjak (t.) adv.

אבל, לעומת זאת, בכל אופן

muchas grasias ke venites a verme, andjak ya estava de ir a bushkarte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

463

24600

andjélo /ánjel/ándjel/ándjeli/ándjel

מלאך

Kara de andjelo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

465

24700

aneksado adj.

מסופח, מוסף, נספח, מצורף

A kual dosario esta aneksado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

464

24840

aneste pron.

לזה

Dalde pan aneste povre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

467

25010

angajado (fr.) adj.

עסוק, מעורב ב-; מאורס

El lugar esta angajado (Moscona)

El muchacho ya esta angajado (Moscona)

De las dos a la tres esto angajado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

470

25030

angajar/angajear (fr.) v.

חייב; שכר, קיבל לשרות; רשם; הלך שלוב זרוע

Angajei dos kamas en el vagon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1239

25060

angajé (fr.) adv.

יד ביד, בשילוב זרועות

tomarse angaje/estar angaje/kaminar angaje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

471

25200

angualarse v. refl.

בא לידי הסכם, הסכים

Rogo no vos arravies sovre loke avlimos, siguro ya vos akodras ke ansi mos angualimos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1240

25290

angustia f.

תוגה, צער, יגון, עצב, דאבה; מחנק; גועל, דחייה, רצון להקיא; בוז

en la angustia se i ama al Dio (Nehama)

da angustia de verlo/de sentirlo/ da angústya de sentirlo avantarse kon su boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1242

25300

angustiado adj.

עצוב, כאוב, נוגה; חרד;דחוי, בזוי, נקלה

no vengas a kontarme las desgrasias de los otros; ya esto angustiado de mis puertas para adientro (Nehama)

angustiada le vea alma! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1244

25320

angustiar v.

צרר, התנכל, לחץ, דיכא, גרם חרדה

kon sus negras fechas este fijo angustió la vida de sus parientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

472

25330

angustiarse v. refl.

נחרד, הושפל, ספג בוז

Ya me se angustio la alma! (Moscona)

el korasón se angustia kuando pensa a los krematorios de Birkenau (Nehama)

me se angustia el alma kuando este fanfarón se está alavando i suviendose a los sielos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

473

25370

aní (ebr.) m. & adj.

עני, דל, רש, דלפון;רעב ללחם

Ani kon ayin chatlak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

490

25430

aniazme m.

נזם

Komo la aniazme en la nariz de un puerko, ansi es la mujer ermoza i apartada de razon (Moscona)

aniazme de oro en nariz de puerko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1248

25490

animado adj.

חי, תוסס; מונפש; מומרץ, מונע

animado de buenos sentimientos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

474

25510

animal m.

חיה; אדם חסר מצפון

Pedaso de animal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

475

25540

animalia f.

חיה, חית טרף

I diremos alguna animalia mala lo komio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1249

25550

animar v.

החיה, השיב נפש; זרז, עורר, המריץ, ליבה; הנפיש

animar una fiesta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

476

25590

ánimo m.

עוז, אומץ

Animo se kere (Moscona)

no tyene animo de faviar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1251

25620

aninar v.

עירסל (תינוק), נדנד קלות (תינוק)

anina un poko a la kriatura i al punto se va dormir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

477

25660

aniversario m.

יום השנה

Oy es el aniversario de la boda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1252

25670

aniyá! (t.) interj.

הלוואי! לו יהי כן!

dizen ke kada noche viene borracho en kaza; aniya! ke venga mismo barracho, ma no viene del todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1253

25690

aniyiko m.

טבעונת, טבעת קטנה

se hueron los aniyikos, kedaron los dedikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

478

25760

aniyut/aniyud/aniyú (ebr.) m.

עוני, דלות, מחסור, עניות

L'aniyut es negra koza (Moscona)

Ken mata gato yeva siete anyos de aniyut (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1254

25790

anka f.

ירך, אגן ירכיים, טורסו

dormir/echarse sovre la anka dereca (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1255

25910

anocheser m.

רדת הלילה

le anochesió en el kamino (Nehama)

ay días, avía deshado un lavoro por en medio i se le pasó de tino; ya le anochesió, i oy se metió kon yugo para eskaparlo (Nehama)

empesar el lavoro al amaneser i eskapar al anoceheser (Nehama)

Ennochesi en el kazal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

480

25940

anojado (port.) adj.

כעוס, רוגז, כועס, נרגז, זועף; נעלב

Lo tenemos anojado (Moscona)

los dos ermanos están anojados,ven los faremos paz (Nehama)

lo tengo anojado (Nehama)

el anojado kayado, me tenga salú (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

481

25960

anojarse (port.) v. refl.

התרגז, התכעס; נעלב

Ken se anoja kon la komida keda anbierto (Moscona)

el ninyo me se anojo, no kiere komer: tómalo kon buenas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1262

26170

ansí adv.

כך, ככה

ansi va el mundo (Nehama)

komo el sol aklara la tinievla, ansi el estudio aklara a la inyoransa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1264

26190

ansia f.

צער, סבל, ענות; דאגה, חרדה; קמצנות, אהבת בצע

las ansias de la muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

482

26290

ansina/ansine/ansín adv.

כך, ככה

Ansina ke me estes sano, komo es verdad lo ke te digo! (Moscona)

ansina se dize (Nehama)

ansina no te kansas (Nehama)

ansina tupimos el mundo, ansina lo vamos a deshar (Nehama)

ansina nasió (Nehama)

ansina me parese (Nehama)

ansina huera mi mal; ansina ke huera todo! (Nehama)

ansina ke lo melezine el Dio! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1272

26370

antanyo/antanyos adv.

בשנה שעברה; פעם, לפני זמן רב

antanyos ay ke no lo veo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1273

26410

antedatar v.

הקדים תאריך, רשם תאריך מוקדם

antedatar un chek/una kamiala/un kontrato (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1274

26530

antes adv.

קודם, פעם, לפני כן

Djoha, antes de subir al kavayo empesó a manear las pachas (Nehama)

pasarantes de otro (Nehama)

pagar de antes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

483

26540

antes prep.

לפני, קודם

Antes de komer lavaran las manos i diran beraha(Moscona)

Antes de empesar a avlar amizurate la alguenga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

485

27190

anular v.

ביטל, פסל

El dokumento es falso i por esto deve ser anulado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

486

27270

anuvlar v.

התענן, נעשה מעונן

I sera ke kuando yo anuvlare nuves sovre la tierra se aparesera el arko en la nuve (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

487

27310

anyada f.

תקופת השנה, יום השנה; משכורת שנתית

Anyada buena i klara! (Moscona)

Anyada de maleres (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

489

27340

anyadir/anyader v.

הוסיף, חיבר

Sovre todas las echas del Dio no ay por anyadir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

491

27410

anyo m.

שנה

El chapeo muevo esta pan para mil anyos (Moscona)

Ken en un anyo se kere azer riko, al medio lo enforkan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

493

27550

anyorios m. pl.

שנים רבות

Ay anyorios ke no te veo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1277

28030

apararse v. refl.

התייצב, ניצב מול, הופיע, הראה עצמו במקום גבוה, ניצב בחלון, נשען על אדן החלון

apararse al balkon/a la ventana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1278

28110

aparejar /aparijar v.

הכין, ערך, התקין

aparejar la meza (Nehama)

aparejar gerra (Nehama)

todo bueno mos aparejaran de los sielos (Nehama)

el Dio aparejará! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1282

28130

aparejo m.

הכנה, סידור

los aparejos de la boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1283

28240

apareser m.

זריחת כוכב; הופעה (כתב עת)

el sol aparese (Nehama)

djornal ke aparese kada día (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1290

28410

apartadijo m.

קיטון, חדר נפרד מהאולם המרכזי, מחיצה; הפרדה; דיבור הצידה

en esta kaza no ay apartadijo entre mestros i mosos, todos komen el mizmo komer en la mizma meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1291

28420

apartado adj.

נבדל, נפרד, מופרד, מופרש, מובדל, מבודד; רחוק, מנותק; שמורבצד; נסיך, משוח

apartado de la djente/del mundo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1292

28450

apartamento m.

דירה

arkilar un apar­tamento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1293

28480

apartar v.

הפריש, הבדיל, שמר בצד, הקדיש; הפריד, הבחין; ניתק, הרחיק; גישש באפילה; חסך

apartad la buena djente ke vo a echar agua kayente (Nehama)

tenía mil embrolyos, me apartó todos para asis­tir a la boda de su amigo (Nehama)

apartar lo de kezo de lo de karne/lo paskual de lo hames (apartar la losa (Nehama)

apartar lo roto de lo sano/lo fecho de lo vedre/lo enshuto de lo amojado, de lo umidento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1297

28520

apartarse v. refl.

הבדיל עצמו, התפלג, נפרד, נבדל; התבדל; התגרש

no kiere ver a ninguno, no se puede ver a si, se apartó de todos (Nehama)

apartarse a un lado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1299

28530

apartasión f.

הפרדה, ניתוק, הבחנה, היפרדות

apartasión entre sabá i en semana/entre paskual i ha­mes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1300

28540

aparte adv.

לחוד, בנבדל, בנפרד

de kuando se kazó bivía kon sus parientes; agora se salió aparte (Nehama)

metió aparte una diezena de platos (Nehama)

aparte ke es borrachón, es también ladrón (Nehama)

aparte ke no me dio nada ma[...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1303

28700

apasentar v.

רעה

las ovejas apasentan en el kampo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1304

28860

apaziguar v.

השקיט, הרגיע; השלים בין,השכין שלום

ya se apaziguaron (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1305

29010

apegadozo adj.

דביק; מידבק (מחלה); מדביק (צחוק וכו')

la goma es apegadoza (Nehama)

el Dio mos guadre de las hazinuras apegadozas (Nehama)

la moda es apegadoza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1308

29030

apegar v.

הדביק, איחה; הדביק במחלה; סטר

apegar timbros (Nehama)

apegar la tapesería a la paré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1310

29090

apegarse v. refl.

נדבק; דבק ב-, נקשר ל-; נדבק (שאריות אוכל לסיר)

Rut se apegó kon su eshuegra Naomi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1311

29180

apena/apenas adv.

בקושי, כמעט שלא, זה אך

apena si tiene diez anyos (Nehama)

se metió al lavoro apenas vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1313

29190

apenado adj.

קשה, מצער, רב טורח; ענוש, נענש; מתייסר; מוטרד; קשה

los djidios iyenen vidas apenadas en los paezes arabos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1314

29220

apenar v.

העניש; גרם סבל, גרם עצב

la Ley apena el rovo (Nehama)

el Dio lo apene: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1316

29400

aperkantarse v. refl.

הופתע, נדהם

Ali Baba se aperkanto delantre la mucidumbre de djoyas ke vido en la kaverna de los ladrones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1317

29410

aperreado adj.

דחוי, מבוזה ע''י הכל; נרדף ע''י נושים

ape­rreado por kayes i por plasas/ape­rreado por todas las kayes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1318

29530

apezgar v.

הכביד, החמיר; הנהיג חומרה דתית; הלאה

los hahamin se esparten en dos kategorías: ay los ke apezgan i ay los ke alivianan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1319

29560

apiadador m. & adj.

רחום

el Dio será apiadadór (Nehama)

el Dio sea apiadadór! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1321

29580

apiadar v.

נחלץ לעזרה, סייע ל-, עזר ל-

apiadar al prove (Nehama)

el Dio ke apiade! (Nehama)

el Dio apiadará (Nehama)

el Dio ke te apiade! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1325

29590

apiadarse v. refl.

חמל, ריחם

el Dio ke se apiade! (Nehama)

apiádate de tu alma, keda de bever/de arrovar/de esbivlar la Ley del Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1327

29780

apiyolear v.

התאונן, נאנח, התאנח

eskápame de este om-bre, dale lo ke demanda i ke no me apiyolee mas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1328

29860

aplaynada (port.) f.

הקצעה; נסיון לשכנע אדם עקשן

no abasta una aplaynad, se kieren dos i tres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1329

29960

aplegar v.

קיפל, הצליב

kedar kon manos aplega­das (Nehama)

aplegando manos todos! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1331

30080

apoderarse v. refl.

השתלט, כבש, רכש, הפקיע

apoderarse una fortuna (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1332

30170

apokar v.

המעיט, הפחית, הקטין; מיעט, צמצם; הקהה; פחת, התמעט; העליב

la negra pasadía apoka los dias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1333

30180

apokarse v. refl.

פחת, התמעט

ya se apokó el tiempo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1334

30190

apokentarse v. refl.

התמעט, קטן, הצטמצם

ya apokentaron las aguas a la oría de la mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1335

30280

aporey adv.

לשווא, באופן מבוזבז

en este grupo no ay ni uno de eskojer, todo es de partir y echar aporey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1336

30320

aporfijar/se v./ v. refl.

אימץ ילד

se aporfijó una kriatura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1337

30430

apostar v.

שילם, נטל עליו משימה; הימר

me apostí de kopiar diez fojas; no me vo a alevantar antes de eskaparlas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1338

30650

apozar v.

שם, קבע, הציב, הניח; נח, קבע מקומו, ישב, התישב; עצר, עיכב; עצר את ההתקדמות; שאב, שאב מים מהבור

apozar la redoma enriva la meza (Nehama)

apozar el pie en tavla rezia (Nehama)

apozar un karro k'está arrodeando (Nehama)

una luviezika apoza el aire (Nehama)

el tramvay apoza djusto delantre de mi kaza (Nehama)

apozar de kuzir (Nehama)

no apoza de favlar/no le apoza la boka (Nehama)

apozar de korrer (Nehama)

el kavayo/la karrosa/la makina/la penina/la aguja apozan (Nehama)

el aire/la luvia/la nieve apoza (Nehama)

la ravya apoza: (Nehama)

ay­nará ke no le apoze ni mi ojo le faga mal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1350

30670

apozarse v. refl.

נח, התיצב; לן במקום כלשהו, עבר את הלילה

el pásharo se apoza en una rama de arvol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1351

30680

apozentado adj.

ששקע (יצר משקע)

bar­rer la polvorina apozentada sovre el tavlado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1352

30690

apozentar v.

יצר משקע/שכבה; איכסן, אירח

este vino apozenta madre (Nehama)

kon el tiempo ya apozentó un palmo de tierra sovre los mobles (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1354

30830

aprekantado adj.

מכושף, שלחשו עליו; מוקסם, מופתע, נדהם

es­tava seguro ke su ermano se avia muerto a Birkenau; ensupeto lo vido lo vido sano i bivo delantre de el i kedó aperkantado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1355

30900

aprendear v.

מישכן, נתן במשכון

aprendeár una kaza/una djoya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1356

30990

apresiado adj.

מוערך, נישום

un komer apresiado: (Nehama)

un mediko apresiado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1358

31060

apresio m.

הערכה, הוקרה

resivir un regalo kon apresio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1359

31070

aprestar v.

הועיל, היה לתועלת

para bueno le apreste! (Nehama)

para ke apresta (Nehama)

no apresta para nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1362

31090

aprestarse v. refl.

השתמש ב-, הפיק תועלת, ניצל; הושיט עזרה, הציע עזרתו

es un buen ombre, se apresta sin ke le arrogen, a todas las ovras de bien (Nehama)

para bien no puede, para mal se apresta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1364

31260

apretamiento m.

לחץ, הידוק, לחיצה; ענות, עינוי, מצוקה, לחץ, דיכוי, ייסורים

apretamiento de alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1365

31280

apretar v.

הידק, לחץ, דחק; בלם; הכביד על, העיק; הפעיל לחץ, הכריח, כפה; איית; לחץ, עינה, נגש, דיכא, הכניע; הטריד; גרר, החזיק בכח

el frío/la kalor/la karestía/el mal/la dolor/la kayentura/ la provedad/la negregura apretan (Nehama)

apreta bueno el mango para ke se avra la puerta (Nehama)

apreta el algodón para ke tome manko lugar (Nehama)

l'están apretando las kondurias: (Nehama)

el patrón m'está apretando porke kiere la kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1370

31340

apretarse v. refl.

נלחץ, כפה על עצמו מחסור והנזרות; התנסה בלחץ ומצוקה

kuando se akodra el tiempo de la okupasion militar alemana, se apreta el korason (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1371

31350

apretente adv.

בלחץ, באופן לחוץ

ten la redoma apre­tente para ke no te kayga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1372

31360

apreto m.

לחץ, מועקה; עינוי, ענות, מצוקה, רעב, דוחק, ייסורים

toparse en apreto (Nehama)

kitar/salir de apreto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1374

31420

aprevar v.

העמיד בנסיון; ניסה

a los buenos apreva el Dio (Nehama)

el Dio ke no mos apreve! (Nehama)

el Dio lo izo aprevar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1377

31590

aprofondar v.

העמיק

apro­fondar una foya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1378

31610

aprofondir (fr.) v.

העמיק, בדק לעומק

aprofondir la kabala (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1379

31710

aprometido m.

מאורש

dos aprometidos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1380

31730

aprontar v.

הכין, עיבד; ערך (שולחן), סידר, ארגן; ערך/סידר משהו במהירות

aprontar la meza: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1381

31740

aprontarse v. refl.

התכונן, הכין עצמו,היה מוכן ל-

aprentarse para viaje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1382

31750

apronto m.

הכנה, הכשרה

aprontos de fiesta/de boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1383

31770

apropiado adj.

מתאים, הולם; מיועד

aparejar un komer apropiado para uno: (Nehama)

poltrona apro­piada para el prezidente: (Nehama)

para kada difikultad kale em­plear los mezos apropiados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1386

31790

apropiado adv.

בכוונה, במתכוון

venir apro­piado para enkontrar a uno (Nehama)

meter entrompiesos apro­piado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1388

31800

apropiar v.

תאם, התאים, סיגל; הכין בכוונה; החליט

este regalo lo apropyimos para la novia: (Nehama)

apropiar un diskorso para una sirkonstansia triste (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1465

31830

aprovado f.

אישור (תקציב/חוק)

es ladrón, es mentirozo i aprovado (Nehama)

este vestido ya está aprovado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1467

31850

aprovar v.

ניסה, בדק, בחן, מדד (בגד); טעם; העמיד בנסיון; הוכיח; אישר; השתדל; צער

aprovar una kamiza (Nehama)

aprovar un moso (Nehama)

aprovar un alat (Nehama)

para aprovar a la servidera deshí el djustan avierto enriva el boro (Nehama)

aprovar un vino/una likor (Nehama)

lo digo i lo aprovo (Nehama)

aprovar un kontrato (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1474

31900

aprovechar v.

הפיק תועלת, ניצל; הועיל, היה לתועלת, סייע

melezina de buen dotor aprovecha (Nehama)

apro­vechar a su serkano (Nehama)

aprovechar a los proves (Nehama)

ke no me aproveche este pan si favlo mentiras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1478

31910

aprovecharse v. refl.

הפיק תועלת; הרוויח, זכה ב-; נהנה מ-, ניצל, השתמש ב-

entre los sefaradis los rejidores del puevlo lo tenían a pekado de aprovecharse de sus kargos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1479

31950

aprovizionarse v. refl.

הצטייד

aprovizionarse para el invierno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1480

32030

apudó (gr.) m.

אדם זניח, חסר אישיות

es un apudó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1481

32090

apuntado adj.

נעוץ; מוקע; שהעליבוהו; שמראים עליו באצבע מאשימה; מסומן

ser apuntado kon el dedo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1482

32130

apuntar v.

הצביע; כיוון (רובה וכו'); הדגיש; ניקד; עקב אחר הקריאה בעזרת ''יד''; הפנה תשומת לב ל-; קבע, הצמיד, נעץ בסיכה; רמז; הופיע, הנץ; תיקן

kien apunta las estreyas le salen barrugas (Nehama)

de onde apunta el sol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1484

32140

apuntarse v. refl.

התנפח (התנהג בצורה מנופחת); נעלב על לא דבר; שקע עמוק

bueno bueno estovamos favlando, ensupeto se apuntó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1485

32150

apunto adv.

מייד; זה אך, לפני רגע; בדיוק; בזמן, ברגע ש-

apunto vino (Nehama)

pagar una fatura por apunto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1487

32260

apurar v.

טיהר; ריכז בהרטבה או אידוי; דחס, צמצם, צימק; גרם ענות, לחץ

apurar el kaldo a la lumbre (Nehama)

apurar el gaste (Nehama)

apurar d número de los envitados (Nehama)

el asperar apura el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1491

32270

apurarse v. refl.

התרכז; התאדה; נחלש; דאג; נעצב; הראה חוסר סבלנות; הצטמק

se está apurandose i rayendose por los otros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1492

32320

arabá (t.) f.

עגלה, מרכבה; תכולת עגלה

un araba d'arena/de kal/de tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1493

32390

arabí m.

ערבית (השפה)

el arabí es, komo el ebreo, una lingua semítika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1494

32460

aradabul (t.) m.

ארץ להד''ם, מקום דמיוני

kyando demandas: onde nasió, onde bivió Djojá? te responden: en Aradabúl (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1495

32470

aradera f.

מחרשה

kuando la umanidad la va enten­der, las espadas se van a fazer kuchiyos de araderas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1496

32480

arado adj.

שנהגו בו בגסות; מלא חובות

endevdado i arado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1497

32490

arado m.

חריש; אדמה חרושה

arrastar el arado i el ensembrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1498

32620

aralik (t.) m.

מרווח, מרווח זמן; סדק, בקע

meter la mano en el aralik de dos tavlas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1499

32690

aranya f.

עכביש; רשת קורי עכביש; בהשאלה: מיזם חסר יסוד, אמצעי זניח, כלי בלתי מתאים, קיבעון (אובססיה)

la aranya teshe su tela en los kantones poko aklarados (Nehama)

la kaza ke keda serrada por tiempos se incha d'aranyas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1501

32820

arasladear (t.) v.

פגש בדרך מקרה

no veo a fulano ke muy raramente; arasladeó ke me vino a ver djusto kuando lo tenía de menester (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1502

33160

ardje (t.) m.

דבר מה מבוקש, שמחפשים אחריו, דבר אהוב, דבר מה אפנתי, פופולרי

la múzika es mi ardje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1503

33170

ardor m.

להט, התלהבות, להיטות, דבקות; התפרצות

meterse kon ardor al lavoro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1504

33220

arena f.

חול; אבן בכליות; זירה

komo la arena de la mar (Nehama)

tener arenas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1506

33240

arenal m.

חוף, קרקע חולית; החול שנגרף בידי הנהר

el rio pasa, el arenal keda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3405

33620

arina f.

קמח

ke se fizo la farina? makarrones i tayarines (Nehama)

onde no ay arinya, ay mofina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1507

33820

arka f.

תיבה, ארון (הברית)

la arka de Noah (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1508

33830

arká (t.) f.

אחוריים, עגבות; תמיכה, סיוע; מטען גב

págale al ammal kuando deskarga la arká (Nehama)

al tiempo de las kapitulasiones, el ke era de kónsolo tenía arká (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1510

34010

arko/arkol m.

קשת (בענן), קשת (נשק), קשת (כינור); קימור, ארקדה; קולב

kuando el Dio esta arraviado, el desvaina su es­pada ke es el árkol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1511

34050

arlí (t.) adj.

מריר - חש מרירות (בשל כשלון, אכזבה)

mijor es de no favlarle en esta ora, esta mucho arli (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1512

34370

arnasio m.

דור

kada arnasio tiene sus uzos i kostumbres (Nehama)

en kada arnasio el djidyo tiene su martirio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1514

34600

arraigado adj.

מושרש, משריש

visio del djugo arraigado (Nehama)

malisya arraigada en el korasón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1516

34610

arraigar v.

היכה שורש

arraigar manyas buenas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1517

34680

arrankar v.

עקר, עקר מן השורש; קטף, תלש בכח, קרע, שבר

arrankar un arvol (Nehama)

arrankar a uno de la taverna (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1519

34720

arrankarse v. refl.

נעקר, נקרע מעל; נכסף, השתוקק; נעצב

arrankarse los kaveyos/los vestidos (Nehama)

me s'arranka el koraso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1521

34780

arrapada f.

תספורת חפוזה, תגלחת חפוזה

estava mucho adjilé, en dos arrapadas me fize la barva (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1522

34900

arraparse v. refl.

הסתפר, התגלח, הסתרק

mora onde se arrapa el guerko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1523

34970

arrasgar v.

קרע

arrasgar un papel/un kontrato: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1524

35080

arraskar v.

גירד

kada uno se arraska onde le kome (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1525

35100

arraskatina f.

גרדת (מחלה), גירוד כרוני

para arraskatina, para salpuyido, para todo vale (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1526

35150

arrastada (port.) f.

משיכה בכוח

arrempusar un almario en una arrastada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1527

35220

arrastando adv.

בבטלה, ללא תעסוקה

kedar/deshar arrastando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1528

35230

arrastar (port.) v.

גרר, סחב, סחף, משך אחריו; נשרך, נהג בעצלתים; החריב, הרס

esta ropa se topa arrastando al charshi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1529

35350

arravdonozo adj.

הרסני

un río arravdonózo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1530

35370

arraviado adj.

כועס, כעוס, נרגז; נדהם

parese un arraviado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1531

35380

arraviar v.

הכעיס, הרגיז; לא עמד בדבריו; סירב לשלם חובו אחרי הפסד במשחק

vamos a djugar, ama no ay arraviar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1532

35390

arraviarse v. refl.

התרגז; לא עמד בדיבורו; העמיד פני כועס כדי להשתמט מחובה; נדהם מכל דבר; ייסר, הוכיח;היהמסוכסך עם

siénteme sin arravyarte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1533

35530

arrazonarse v. refl.

הצדיק עצמו, הסביר עצמו

me afeó primero por mi kondota, ma kuando me razoni kon el, atorgó ke se avía yerrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1534

35540

arrebashado adj.

מושפל, מדוכא

toparse arrebasado (Nehama)

este manseviko se siente arrebashado porke no puede gastar komo sus kompanyeros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1536

35570

arrebashar v.

השפיל, זילזל, העליב, השמיץ, הוציא לעז, לעג ל-, ביזה, הנמיך

padre, si kieres bien a tu fijo, no lo grites delantre la djente, no lo arrebashes a ojos del mundo (Nehama)

arrebashar a uno/a una ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1538

35620

arrebivir v.

החיה, החזיר לתחיה, עורר מחדש; רענן, אושש, דירבן, המריץ

arrebivir la lumbre: (Nehama)

la mueva rekolta arrebivió la plasa (Nehama)

la luvia arrebive las plantas (Nehama)

se arrebivió el frío/la kalor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1542

35630

arrebivirse v. refl.

קם לתחיה; שמח; התגבר על ביישנותו

tanto alavar al muerto no se arrebiva (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1543

35660

arreboltear v.

התסיס, הגעיש, ריגש; הפךאת הסדרים, בלבל את הסדר; נעשה גס

esta kriatura, kuando viene, arreboltea la kaza, ke no manke (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1544

35670

arreboltearse v. refl.

יצא מן השגרה/מןההרגלים/משלוותו

no tróko de kaza por no arreboltearme (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1635

35860

arredondear v.

עיגל; פישט

arre­dondear una suma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1636

35940

arrefolgar v.

נח, התרווח; נהנה אחר סילוק מטרד

en una buena kama se arrefolga (Nehama)

la servidera está laz­drando de la madrugada fine media noche i no arresfolga (Nehama)

el sabá es día para arrefolgar: (Nehama)

la yaká me estava sekando, la anchí i arresfolgí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1641

36030

arrefreskar v.

ריענן, קרר; התקרר, נעשה קר; התרענן

arrefreskar el agua/el vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1642

36070

arregada f.

זילוף, טפטוף; השקאה קלה

fazer una arregada antes de barrer para ke no se alevante polvorina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1643

36090

arregadika f.

הזלפה, זילוף, התזה; גשם קל, זרזיף

una arregadíka de azeite: (Nehama)

una arregadíka abate la kalor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1645

36100

arregado adj.

מושקה; מפריז במתן אשראי; מרושל, לא מסודר

el merkader mucho arregado korre grande ríziko en tiempo de gerra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1646

36160

arregalar v.

פינק, הנעים, גרם הנאה, ליטף; גילה חיבה לבן משפחה; נתן מתנה

arregalar un vestido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1647

36170

arregalarse v. refl.

התפנק, חיפש פינוקים, התפנק במיטה, נהנה, התענג; התחנחן כדי לבקש טובה

arregalarse kon los suyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1648

36220

arreglado adj.

מסודר, ערוך; מתון; בעל הרגלי סדר וחסכון; מסורגל

es un ombre muy arreglado (Nehama)

un papel arreglado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1764

36350

arrejistado adj.

בוש, נכלם, מבויש

se prezentó ende el mestro muy arrezistádo porke no se avia ambezado la lision (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1650

36430

arrekavdar v.

גבה, גבה מיסים, גבה חוב;קיבל בחזרה

arrekavdar una devda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1651

36440

arrekavdarse v. refl.

קיבל כסף בחזרה, קיבל בחזרה את מה שאיבד

mucho mal yevo fin agora, de agora endelantre se lo va arreekavdar todo kon su demazia (Nehama)

avia piedrido mucha para ma kontinuo a djugar i se arrekavdó todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1653

36450

arrekayentar v.

חימם, הרתיח; חימם שוב

arrekayentar la supa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1654

36560

arrekojer v.

אסף, כינס, ריכז, קיבץ, קבץ, צבר, ליקט; הקהיל; הלביש, כיסה; מיזגאוויר החדר; נתקף התכווצויות בפה

arrekojer el grano/el revanyo/la kolada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1655

36840

arrekuzir v.

תפר שוב, תפר מחדש, הטליא

arrekuzir la ropa/la ko­lada/las kalsas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1656

36860

arrelumbrado adj.

מואר, מובהר, מאוייר; זוהר מאושר

arrelumbrada ke le vea el alma/la vista! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1657

36890

arrelumbrar/se v./v.refl.

האיר, הבהיר, זהר, קרן; שפך אור; הואר; שימח

arrelumbrar las kayes (Nehama)

todo lo ke arre­lumbra no es oro (Nehama)

en este kandil ke mos arrelumbre! (Nehama)

la anyada ke mos arrelumbre/me arrelumbre la anyada! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1661

36910

arrelustrear v.

ציחצח, הבריק

arre­lustrear las kundurias/el kovre/el tavlado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1662

36920

arremanear v.

נענע, זעזע; החזיר/העלהלזכרון

arremanear yagas pasadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1663

36940

arremangada f.

הפשלת שרוולים לצורךעבודה; מאמץ קצר ומרוכז בעבודה

en dos arremangadas una buena ser­videra se lambe la kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1664

36960

arremangar v.

הפשיל שרוולים

arremangar las mangas/el panta­lón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1665

37000

arremansevar v.

הִצְעִיר, חידש נעורים, נתן מראה צעיר יותר

este vestido lo arremanseva (Nehama)

kon el aire de la muntanya se arremansevó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1667

37060

arrematado adj.

כלה/הושמד בידי שמים; שסולק ממקומו

arrematado lo vea! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1668

37090

arrematasión (port.) f.

השמדה, כליה, אבדן; השתחררות ממישהו מטריד

no es djusto ke le de ni el kuarto de lo ke demanda kon gritos, ma no kyero pelear; arrematasión! dale lo ke de­manda i ke se kede kayado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1669

37120

arremediar v.

תיקן, ריפא, הסדיר; סייע, עזר, סעד

arre­mediar a un danyo (Nehama)

arremediar al hazino/al prove es un dover (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1671

37130

arremediarse v. refl.

הסתדר, ניצל, מצא תקנה, מצא פתרון; עשה שימוש ב-, הסתדר במה שיש (בהעדר כלים)

arremédiate kon lo ke tyenes i no demandes de ninguno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1672

37190

arremeterse v. refl.

החלים, חזר לאיתנו, שיקם את מעמדו; שיקם הונו

el tiempo se arremetió (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1673

37210

arremetido adj.

שהחלים, שהבריא; שהשתקם כלכלית; משוקם

estava muy flako, agora ya está mas arremetido: (Nehama)

despues de ave kedado sin un devente, parese mas arremetido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1675

37230

arremirante adj.

דומה

dos mobles arremirantes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1677

37280

arremojar v.

הרטיב, הטביל, לחלח, ריכך במים

arremojar masá (Nehama)

en verano se tiene menester de arremojar el garón kon bevidas freskas (Nehama)

arremojar flores/la tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1676

37320

arremoshkar v.

בדק, חיפש בדקדקנות, חיטט

me kansi a aremishkar en todos los burakos, no pude topar lo ke buskava (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1680

37340

arrempushadika f.

דחיפה קלה; עידוד קל, דרבון קל

ya se muere por asentarse al piano, la arrempusadika kiere (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1681

37370

arrempushar v.

דחף בכוח, הדף; דירבן; דחה; דחה (דבר לא רצוי); הסיט/הזיז דבר מה ממקומו בדחיפה; בלע (דמעות צחוק)

tomar una likor/un kavé para arrempushar el komer (Nehama)

kale arrempushar al haragan para ke lavare (Nehama)

arrempushar las lágrimas/las rizas (Nehama)

arrempushar la boda (Nehama)

arrempushar las eskadensias de los pagamientos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1686

37400

arrenovar v.

חידש, רענן, העלה מחדש לזכרון; חזר (על); עדכן

arrenovar los órdenes/las enkomendansas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1687

37420

arrepensar v.

העמיק לחשוב, חשב פעמיים, חשב פעם נוספת; היסס

pensa i arrepensa antes de kazarte (Nehama)

me están proponiendo de entrar en un fecho muevo; lo penso i lo arrepenso antes de dechidir­me (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1689

37540

arrepozado adj.

שקט, רגוע, רוגע

luvia arrepozada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1690

37640

arrepudiar v.

ביזה, לעג בפומבי; גרש (את אשתו), נתן ספר כריתות/גט

el maestro deve guadrarse de arrepudiar al elevo delantre sus kompanyeros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1691

37750

arresekado adj.

מיובש, מצומק, מקומט

viejo i arresekádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1692

37770

arresekarse v. refl.

התייבש, הצטמק

kuando las luvias tadran las plantas se arresekan (Nehama)

al no bever nada se arreseka el ga­rón (Nehama)

el no komer frutos ni zarzavá arreseka los entestinos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1695

37810

arresentado adj.

מסודר, ערוך, מאורגן; מיושב, שקול, מתון; מסודר היטב במקצוע, שחייו יציבים מסודרים; דייקן; ללא רבב

una vida arresentada (Nehama)

un fecho arresentádo (Nehama)

una luvia arresen­tada: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1698

37830

arresentar v.

סידר, ארגן, ערך, עבר לחיים מסודרים; הביא מישהו לחיים מסודרים; השקיע את הפסולת; יישב; חיבר, כתב

arresentar la kaza/arresen­tar los rafes/arresentar la butika/arresentár un kashón (Nehama)

arresentar un diskorso (Nehama)

arresentár un fecho (Nehama)

estava atavanado, ya arresentó: (Nehama)

el vino, el vinagre, el azeite arresentan (Nehama)

el kavé/el bikarbonato de soda arre­sentan (Nehama)

arresentó el tiempo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10113

38000

arresgatar v.

שחרר, חילץ, גאל, פדה

rezgata tu nasion oprimida, prendida en poder de tiranos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1714

38060

arresivir v.

קיבל, קיבל פני, השיג

arresevir keshas/arresevir ensultos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1715

38110

arreskaldada f.

רמץ, שארית הבערה מתחת האפר

meter el komer a kayentar en la arreskal­dáda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1716

38150

arreskovdado adj.

שרוע אפרקדן, שרוע ברפיון אברים; חסר דאגה; מסב (''כולנו מסובין'')

komer arreskov­dado (Nehama)

no tiene mas penserios, ya puede estar arreskovdádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

935

38160

arreskovdarse v. refl.

נרגע, הפיג מתיחותו, התרגע, נח, הסב, נשען על מרפקו

arreskovdarse a la meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1718

38170

arreskunyado adj.

שרוט; מעודן

un komeriko arreskunyádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1719

38250

arresponder v.

ענה, השיב; הגיב; קיים התחייבות, עמד בהתחייבות

no arresponde kuando le favlan (Nehama)

di dos bueltas kon la yave, la yevadura no arres­ponde (Nehama)

mi fijo tiene mucho gaste i no gana, fin aki, le pude arresponder, mas no puedo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1722

38270

arrestar v.

עצר, אסר, חבש בבית סוהר;עצר את הפעילות/ההליכה; עצר לביקורת

arrestar a un ladrón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1723

38320

arresumido adj.

מבושל היטב (אחר שכל הנוזלים התאדו)

al­bóndigas arresumidas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1724

38330

arresumir v.

זב; דלף, פלט נוזלים; לבשל אוכל עד איוד כל הנוזלים

la karne kruda arresume (Nehama)

arresumir el peshe (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1726

38350

arresvalada f.

החלקה, גלישה

se dio una arresvaláda i se le rompió el braso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1727

38360

arresvaladera f.

משטח החלקה; מקום חלקלק

despues de la nieve, ay muchas arresvaladeras en las kayes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1728

38400

arresvaladura f.

החלקה, גלישה; כשלון חרוץ; מוות

pedrió toda la para en una arresvaladura (Nehama)

ke le akontesió? la arresvaladura? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10114

38410

arresvalamiento m.

החלקה, גלישה; כשלון מתמשך

sea su kamino eskuridad i rezvalamiento i el anjel de adonay los persiga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1730

38430

arresvalar v.

החליק, גלש; אכל בבולמוס

arresvala bueno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1731

38460

arresvalo m.

החלקה

ay mucho yelo en basho: aki un arresvalo kosta una pierna (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1732

38520

arretornarse v. refl.

חזר להכרה; לחוש בטוב מחדש

le tomó un desmayo i se estruyó el mundo para ke se arre­tornara (Nehama)

ay mucho frío, akí se arretornan los guesos del kayentor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1734

38530

arretorser v.

פיתל, עיוות, כיווץ

arretuerser el filo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1735

38550

arretorserse v. refl.

התפתל

kien no siente a su muzerika se arretuerse la orejika (Nehama)

arretuersérse el mostacho: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1737

38680

arrevanso m.

חסכון

el moso se merkó un vestido kon sus arrevansos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1738

38710

arrevatado adj.

חטוף, שדוד, שנטרף; שנבלע; שבושל בחפזון; צעקני (צבע)

un komer arrevatádo (Nehama)

el pan salió arrevatádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1740

38750

arrevatar v.

חטף, שדד, גזל, לקח בכח; טרף; חטף אות (בדיבור); חטף כמו לחמניות טריות

echarse a arrevatar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1741

38870

arreventar v.

פוצץ, ניפץ; זלל בבולמוס, טָרַף

arreventar los pechos (Nehama)

arreventar de reir (Nehama)

ke se arrevénte!: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1744

38890

arreventarse v. refl.

נפטר, מת; התפוצץ, התנפץ, התפרץ; רתח בחוזקה, התפקע, עלה על גדותיו (ברתיחה)

arreven­tarse del yoro/de los yoros (Nehama)

arreventarse de ko­mer (Nehama)

la fuente esta arreventandose (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1746

38910

arreverter v.

עלה על גדותיו, גלש

no deshes arreverter el kaldo, kita la oya de la lumbre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1747

38940

arreverterse v. refl.

עלה על גדותיו, גלש; שפך את ליבו

el kavé/el kaldo se arrevierte (Nehama)

se arrevertio la djepya/el lavador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1749

38950

arrevertido adj.

מלא עד גדותיו

tener la kaza/el kaniyé arrevertidos (Nehama)

sala arrevertida de djente (Nehama)

estar arrevertido de liras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1752

38960

arrevertiendo adj.

מלא מדי, גולש

un kopo/un chini/una bolsa arrevertiendo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1753

38980

arrevés adv.

בהיפוך, באופן הפוך

me se hue el bokado arreves (Nehama)

kuando se mete la kamiza arreves, por yerro es ke va a aver alguna boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1755

39050

arrevesar v.

הקיא

arrevesó todo lo ke komió (Nehama)

lo arrevesó la mar (Nehama)

ganas de arrevesar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1758

39160

arreyevar v.

סבל, עבר סבל; השלים עם; הכיל

esta fragua arreyeva otros dos pyanos (Nehama)

vino ke arreyeva agua: (Nehama)

no me lo arreyeva el alma (Nehama)

arreyevar la dolor (Nehama)

no puedo arreyevár esta gaava (Nehama)

no se puede mas arreyevár: fin aki jue (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1765

39400

arriftar v.

העמיד מחדש, זקף; תיקן טעות (דיבור, כתיבה), תיקן את הקורא בתורה

el mestro arrifta al elevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1766

39420

arrihado adj.

מקומט, מצומק

tener las karas arrihadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1767

39490

arrimar v.

נשען, נסמך על; השעין, סמך; הניח לזמן מוגבל; נתן מחסה; ערם (ערימה)

vo a arrimar este forsel a la puerta tuya, de akí un poko vo a pasar a tomarlo (Nehama)

arrimar un espejo a la pared: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1769

39500

arrimarse v. refl.

נשען; חסה, מצא מחסה/מקלט זמני; הכין עצמו למנוחה קצרה

arrimarse en buena espaldera/en buen lugar (Nehama)

kien en buen arvol s'arrima buena solombra lo kovija (Nehama)

tener onde arrimarse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1772

39690

arriva adv.

למעלה

favlar de arriva abasho (Nehama)

meter todo de arriva abasho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1774

39810

arrivar v.

הגיע; עגן; הצליח; קרה

arrivar a su eskopo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1775

39820

arrivo m.

הגעה

el arrivo del treno/del vapor/de la talika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1776

39880

arrodeada f.

הקפה, תנועה הקפית; חקירה מקיפה

kon dos arrodeadas le fize eskudiar todo lo ke me estava eskondiendo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1777

39890

arrodeadero m.

סחרור מעצבן

ya me dates ganas de gami­tar kon este mal arrodeadero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1778

39900

arrodeado adj.

מוקף

estar arrodeado de flores/arrodeado de amigos/de enemigos/de perros/de espiones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1779

39930

arrodeamiento m.

חיפושים ממושכים (אחר מה שאבד); סחרחורת

arrodeamiénto de kavesa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1780

39940

arrodear v.

סובב, הקיף, סבב, חג, גלגל; תעה, שוטט ללא מטרה; חיפש בכל מקום

la tierra arrodea al torno del sol (Nehama)

arrodear una muntanya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1782

40020

arrodearse v. refl.

הסתובב, התגלגל, הסתחרר; הקיף עצמו ב-; חיפש משהו שלא נמצא במקומו; הִתְיַפָּה

arrodéate por ende mi (Nehama)

s'está arrodeando la ravia/el pleito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1784

40070

arrodiyarse v. refl.

כרע ברך

al tiempo, en envierno, la famiya entera se arrodiyava alderedor del fogarero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1785

40130

arrogar v.

הפציר, התחנן, הפגיע, ביקש, התפלל

arrogar por las vidas/por los días de uno (Nehama)

se está fazyendo del ke no kiere, ma si no le dan, va a venir a arrogar (Nehama)

no tengo menester de apregonar la ropa, me vienen a arrogar para ke venda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1810

40160

arrojado adj.

מושלך, זרוק; גולה, מגורש, מורחק, מסולק, מוחרם, מנודה; זנוח, דחוי

piedra i palavra arrojadas no atornan atrás (Nehama)

el borrachón, el aboltado son arrojados i apedreados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1812

40200

arrojar v.

גרש, סילק; הדף, זרק, יידה, השליך, הטיל, דחה; פלט; גרש; שתה בלי להשתכר; פיטר

ay oras de arrojar piedras i oras de arrekojer piedras (Nehama)

arroja la piedra i eskonde la mano (Nehama)

arrojar la pará (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1815

40240

arrojarse v. refl.

השליך עצמו; הסתכן; הזדמן (הופיע במקום כלשהו לעתים רחוקות); השליך נפשו מנגד

en vezes se arroja por akí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1788

40370

arrovar v.

גנב, חטף, הונה, רימה, גזל

echarse a arrovar (Nehama)

toma fama buena y echate a arrovar (Nehama)

el ke arrova peka una vez, el ke sospecha tres i kuatro (Nehama)

el ke se se arriva un mishkita se apareja el kilif (Nehama)

a kien finye i amasa no le arroves la masa (Nehama)

el ke se atrive a arrovar, se atrive a djurar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6733

40440

arroyo m.

נחל, פלג, יובל, זרם

i seran trastornados sus arroyos por pez i su polvo por ashufre (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1816

40450

arroz m.

אורז

arroz kon leche (Nehama)

todo este kaldo i este arroz son por vos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1818

40580

arrufiar v.

היזה, הזליף, התיז, ריסס, השקה, שפך

ser arrufiado por la lu­iya (Nehama)

en lo ke está favlando me está arrufiando entero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1820

40590

arrufiarse v. refl.

התבשם, התיז על עצמו בושם

arrufiar se kon kolonya/kon lavanda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1821

40790

arte m.

אמנות; נכל, הונאה; ערמה

de lunes a martes pokos son los artes: (Nehama)

no tener ni arte ni parte en un fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1823

40970

artíkolo m.

מאמר; פריט; סחורה; סעיף; פרט; (בדקדוק:) תווית

vender todo modo de artikolo de komanya/de teshidos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3407

41120

arto adj.

שָּׁבֵעַ

estar arto i kontente: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3408

41170

artura f.

שׂובע, רוויה

dar far­tura a las mangas de un vestido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1824

41250

árvol m.

עץ, אילן

kien en buen arvol se arrima, buena solombra lo kovija (Nehama)

tal ar­vol, tal fruto (Nehama)

arvoles pekan, ramales la yoran (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1827

41430

arzoal/arzuhal (t.) m.

עצומה

se kiere ecado arzoal para favlarle (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1828

41540

asaetado adj.

'דקור מהרבה חיצים'' - זכה לביקורת קטלנית ולועגת

estar asaetado de todas las partes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1829

41700

asaná bukata- dar asaná bukata (t.)

להכות מישהו מכות נאמנות

dar asaná bukáta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1830

41810

asaro (ebr.) m.

חרדה; דאגה, חשש

en tiempo de gerra/de bombardeo/de terretemblo, los asaros son de kada ora, de kada punto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1831

41830

asarse v. refl.

חש חום חזק; איבד ממון רב

se está asando de la kayenturara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1832

41940

asaventarse v. refl.

התעניין ב-, ביקש מידע אודות; החכים

me proponen a fulano por yerno; me vo asaventar sovre el (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1833

42170

asegir v.

רדף, דלק אחרי; הטריד, הציק בליהרף, לחץ מישהו לעבודת יתר

asegiyir al ladrón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1834

42190

asegitina f.

הטרדה, בריחה מהירה (של נרדף); מתח, מתיחות

el viernes, la balabaya estava en una asegitina para aprontar todos los aparejos del sabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1835

42240

asegún prep.

לפי, כמו, בדיוק כמו, בו ברגע ש-

asegun vino se hue: (Nehama)

asegun entró se asentó a ko­mer (Nehama)

asegun dizen, vamos a tener buena rekolta (Nehama)

asegún fazes te farán: (Nehama)

asegun va el djidió lo ayuda el Dio (Nehama)

asegun la nariz el panarís (Nehama)

asegun da el aire abolta la vela (Nehama)

ase­gun le dio entre mushos i kara lo puedía siegar (Nehama)

asegun asembras akojes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1844

42280

asegundear v.

שנה, חזר ואמר; אכל שנית

le agradó el komer i asegundeó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1845

42420

aseladar v.

צפה, ארב, טמן פח, טמן מלכודת, עקב אחרי, ריגל; רימה, הונה

el kachador aselada al pasharo (Nehama)

en la eskurina de la nochada, el bolsero aselada al pasante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1847

42470

asembrado adj.

זָרוּעַ; מזדקר, נגלה פתאום; בודד, גלמוד באין איש מסביבו

una kaza asembrada en medio el kampo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1848

42510

asembrar v.

זָרַע; פיזר דברים על כל עבר, זרע מהומה

unos asembran, otros akojen (Nehama)

lo ke asembras akojes (Nehama)

komo l'asembras l'akojes (Nehama)

asembrar toda la ropa en medio (Nehama)

kien asembra akoje (Nehama)

onde no lo asembran lo akojen (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1854

42530

asembrarse v. refl.

הזדקר, הופיע לפתע לפני מישהו

ensupeto mos se asembró (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1855

42540

asemejado adj.

דומה, מושווה, מוצב לשם השוואה; בר השוואה

la kriansa umana es asemejada a el tiesto roto, a la solombra ke pasa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1856

42570

asemejansa f.

דמיון, קירבה, אנלוגיה

ándjel/guerko en asemejansa de ombre (Nehama)

maestro de maderos tendio linia asenyalalo kon la almagra azelo kon las aplanaderas i kon el kompas lo asenyala i azelo komo asemejansa de varon (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1857

42590

asemejar v.

דמה ל-; השווה; הופיע

no asemeja una koza kon otra: (Nehama)

dos personas ke se asemejan komo dos medios (Nehama)

me se asemejó: 'il m'a semblé (á tort), je me suis fait illusion'. (Nehama)

no asemeja una koza kon otra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1860

42640

asementar v.

יָסַד, יִסֵּד, בנה, חיזק; הרה רעיון שתוצאותיו שליליות

maldicho sea el día ke se asementó este fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1861

42680

asender (port.) v.

הדליק; בהשאלה: נתן השראה, הלהיב

asender la lumbre/un sigaro/la lampa/el fenel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1862

42735

asendiendo adj.

דולק, דלוק

la karraya keda asendiendo fina ke s'eskapa l'azeite (Nehama)

la noche, kuando viene la ora de ir a echar, no se desha las luzes asendiendo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1864

42760

asentada f.

זמן ישיבה; ישיבה; משל, סיפור דמיוני שנועד לרמות או לשעשע

se kome un pan en una asentada (Nehama)

buena estava la asentada de los fijos de Yaakov kuando amostraron a su padre la kamiza de Yosef de seda manchada de san­gre para fazerle kreer ke el desgrasiado ninyo avía sido la prea de una alimanya mala mientres ke lo avían vendido komo esklavo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1866

42850

asentado adj.

יושב, ישוב, מיושב, עומד יציב במקומו; מסודר במקצועו

al teatro, kuan­do ay resiento, todos los asistientes están asentados (Nehama)

fragua bien asentada sovre sus fondamientos (Nehama)

estar asentado en un fecho: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1869

42900

asentar v.

הושיב, יישב; ארגן; חיבר (שיר, סיפור); הותיר משקע

asentar una karta/una kantiga/una konseja (Nehama)

esta bluza asenta bueno (Nehama)

el kavé/la azeite/el vino/el vinagre asentan (Nehama)

asento la nieve (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1873

42920

asentarse v. refl.

ישב, התיישב; התיישב בכל כובד משקלו; שקע בשל כובד משקלו; נפל על הכסא; פשט רגל

asen­tarse bina fraguada sovre un terre­no fofo se asenta (Nehama)

me deve una suma de ay tiempo i no me paga, me embió una ropa para ke la remeta a su ermano, me asentí enriva (Nehama)

este merkader se asentó (Nehama)

i atristarsean i alimunyarsean sus puertas i sera limpia ala tierra se asentara (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1883

43010

asentensiar v.

הרשיע, גזר דין, חייב בדין;העניק

lo ke el Dio asetensia akeyo es (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1876

43080

aser (ebr.) adv.

פחות, חסר (''שמונה חסר שתים נותן שש'');

aser ocho aser tres kedan sinko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1877

43090

aser ke conj.

בעוד ש-, בכל זאת, אף על פיכן, למרות ש-

dizen ke es muy riko, aser ke yo se de adientro ke pedrió toda su fortuna al djugo (Nehama)

me kiere venir a vijitar, aser ke yo no puedo kalar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1879

43180

aserko m.

התקרבות, גישה

aserko al aserko de peshj, la balabaya faze la kaza djaspes0 (Nehama)

a los aserkos de la boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1881

43260

asetensiado adj.

מי שנגזר עליו (מן השמים, מיד הגורל)

se murió malgrado todos los kuidos, ya lo tenía asetensiado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1882

43270

asetensiador m.

גוזר הדין

el Dio es asetensiadór (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1917

43580

ashikyaré (pers.) adv.

בגלוי, בבהירות, בלי לחמוק

no se trava de arrovar asikyaré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1918

43670

ashkiná- a la ashkiná (t.) prep.

לחיי, לכבוד

bevamos a la ashkina de fulano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1920

43680

ashkulsún/ashkulshún! (t.) interj.

הידד! בראבו! (באירוניה)

se echo a arrovar, ashkulsun! ... (Nehama)

supo deshar el sigaro, ashkulsun (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1921

43740

ashlik (t.) m.

דמי כיס, מעות; דמי שתיה

a la okazión de las fiestas es uzo de dar ashlik a los fijos/a los servidores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6736

43750

ashorka f.

צמיד, אצעדה (צמיד לרגל)

las kofias i las ashorkas i las trensas i djoyas de el pecho i los orejales (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1922

43770

ashotear v.

הצליף (ביד או בשוט); דירבן

La mestra esta ashoteando a la servidera sin kedar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1923

43780

ashufre m.

גופרית; צבע גופרית; גפרור

se le fizo la kara ashufre (Nehama)

i seran trastornados sus arroyos por pez i su polvo por ashufre (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1924

43810

ashufrearse v. refl.

קיבל צבע גופרית, החוויר, הצהיבו פניו

a la ropa mal lavada se ashufrea (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1926

43820

ashugar m.

נדן, נדוניה, מערכת לבוש לכלה

ashugar i kontado te puedo dar, la buena ventura vátela a buskar (Nehama)

dar/traer ashugar i kontado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1884

43930

así adv.

כך, ככה

fazme este plazer/esta favor, asi tengas bueno/asi el Dio te de/asi el Dio te akontente (Nehama)

asi no te muera/asi bivas muchos anios/asi el Dio te kite a salvasion/asi te vea kazado (Nehama)

asi biva yo/asi el Dio me kite de apreto/asi me bivan los fijos (Nehama)

asi-bátupadre (asi biva tu padre) (Nehama)

asi-batumadre (asi biva tu madre) (Nehama)

asi-balfijo (asi biva el fizo) (Nehama)

asi-basinyó (asi biva tu sinyor padre) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1891

44100

asigido adj.

נרדף; נחפז, ממהר, פועל בחפזון; עמוס, עמוס לעייפה, עמוס בעבודה

asigido en sus fechos (Nehama)

akorrido i asigido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1893

44110

asigir v.

רדף, דלק אחרי; עקב אחרי, הלך בעקבות; היה ערני, היה על המשמר; דירבן, דחק; הציק ל-, הטריד

asigiyir la ser­videra (Nehama)

asigiyir a uno fin a la muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1928

44500

asindá adv.

בין כה וכה, בכל אופן

no se va mas a la eskola, asindá no estava ambezando nada: (Nehama)

me se manchó el vestido, no emporta; asindá ya no me lo iya a meter mas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1929

44690

asívar m.

אהל, אלווי (סוג של צמח), אסיבר

para destetar a la kriatura la alechadera fregava el pisón de kada pecho kon asivar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1930

44740

askeado adj.

נתעב, גורם גועל

ser askeado en todo modo de lugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1931

44780

askearse v. refl.

נגעל, מאס ב-, חש גועל ובחילה, דחה בבוז וזלזול

se propuzo para un empyego, kreendo ke lo iyan a tomar komo direktor, se askeoentero kuando sentió ke lo achetavan solo komo kontavle (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1932

44900

askier m.

חייל, איש צבא, לוחם; צבא; המון בלתי נעים

me vino a vijitar i se trusho un askier entero kon si (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1933

44960

asko m.

גועל, בחילה, מיאוס, קבס, גועל נפש, שאט נפש

komer kon asko (Nehama)

trae asko de sentirlo: (Nehama)

asko me fize ke viniera kon mi al teatro; disho no, no (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1936

45100

aslahalí/aslahachí/aslahadjí (ebr.) adj. & m.

בעל מזל, שמביא מזל והצלחה

este fijo tne jue aslajali: 'cet enfant (en nais-sant) m'a porté bonheur'. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1937

45210

asó perutá aharoná (ebr.)

עד הפרוטה האחרונה, לגמרי

un buen merkader paga sus devdas por apunto, aso peruta aharona (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1938

45220

asobreviado adj.

כועס, רוגז, מרוגז, זועם

lo vide mucho asobreviado i me traví de favlarle (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1939

45250

asodeser v.

קרה, ארע, התרחש; הופיע לפתע

esto asodese una vez en sien anyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1940

45280

asofaifa/asofafia f.

שיזף

la asofafia es buena para la tose (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1941

45300

asoflamar v.

גרם מעט חום; גירה, הרגיז; גרם (למישהו) להסמיק

suvir la eskaklera muy presto asoflama (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1942

45360

asolado adj.

בודד, מבודד, גלמוד, שומם

kedo solo i asolado: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1943

45390

asolapado adj.

נטוש, שומם, עזוב

da espanto de morar en un lugar asolapado (Nehama)

una kaye/una kaza asolapada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1945

45470

asoltado adj.

משוחרר, מותר; סדוק, פגום, שהתפרק

una mistraba asoltada (Nehama)

un chini asoltado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1947

45510

asoltar v.

שחרר; הפיץ, פלט לחות; החזיר; הניע; הפריד

me afe­rró la mano, no me la asoltava: (Nehama)

asoltar al prisione­ro (Nehama)

asoltar ensultos (Nehama)

en la salata el tomat, la alechuga asoltan, la patata embeve: (Nehama)

la gayina godra asolta kaldo/gayina vieja no asolta kaldo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1952

45600

asoltarse v. refl.

השתחרר; התמוסס; נסדק, נפגם; הופיע לפתע; התגרש; נפרד

se asoltó de suyo el tapón de 1a redoma de de shampania: (Nehama)

se asoltaron los perniles (Nehama)

la soldadura de este tubo se asolto (Nehama)

los atuendos de porchjelana se asoltan (Nehama)

no uza a vijitar a su madre, ma algunas vezes se asolta por ende eya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1957

45680

asonadero m.

נטיה לקינוח מתמיד של האף

esta kon un mal asonadéro ke trae el alma al garón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1958

45730

asonarse v. refl.

קינח את אפו

asónate, le dizen, se kita la nariz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1959

45760

asoplador m.

מניפה, מפוח, מאוורר; שפופרת ממתכת לכיבוי נרות ומנורות נפט (בעבר)

asopladór de fierrero (Nehama)

asopladór de lumbre (Nehama)

asopladór para ama­tar lampas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1962

45780

asoplar v.

נשב, נשף, אוורר

asoplar la pavolia (Nehama)

kien se kema en la chorbá asopla en el yagúr (Nehama)

asoplar el kavé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1965

45980

asote m.

שוט, מגלב, פרגול; הלקאה, הצלפה

dar asotes (Nehama)

a la havrá, el elevo ke tenía negro komporto, resivia asotes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1967

45990

asoteado adj.

מוכה, מולקה; מואשם, מבוקר

estar aso­teado de todas las partes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1968

46050

asovrindarse v. refl.

קיים יחסי משפחה הדדיים; בא בקשרי משפחה עם (בנישואין)

los maranos, en las tierras de Espanya i de Portugal, se asovrindaron kon las mas grandes famiyas katolikas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1969

46110

asperar v.

חיכה, המתין, ציפה; קיווה

vo a saltar por un fecho; aspérame aki una orika i mos iremos en una (Nehama)

mal yevando, bien asperando: (Nehama)

kien del Dio aspera no dezespera: (Nehama)

no asperar de ningunos: (Nehama)

i aspero azer uvas i izo lambrushkos (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1973

46140

asperarse v. refl.

ציפה ל-, חש מראש

as­perar se a keshas (Nehama)

asperar se a regrasiamyentos (Nehama)

asperar se a una buena paga: (Nehama)

asperadvos azno a la yerva mueva (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1977

46220

aspriko m.

פרוטה, מטבע פחות ערך (אספרו קטן); נדבה

kien da el aspriko tanye el cufletiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1978

46230

aspro adj.

מחוספס, גס, חד, בעל טעם גס

kien no resmira el aspro no mira el dukado (Nehama)

kien resmira el aspro faya el dukado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1980

46250

aspur adj.

הרוס, חרב

fazer todo aspur (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1981

46260

asta prep.

עד, עד ל-

vo a asperarte asta manya­na (Nehama)

de Salonik asta Atena ay kinientos kilómetros (Nehama)

asta ke no dizes nada, es ke ya estás de akodro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1984

46610

asufriir v.

טיגן; עינה

asufriir la karne/el peshe (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1985

46800

asukarear v.

המתיק, פיזר סוכר על; גיבש

kon el tiempo la miel, el dulse se asukarean (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1986

46850

asukita f.

תרופת סבתא (מתוקה או דומה לסוכר)

la dolor destómago le paso kon una asukita ke le dyo la vieja del del vizindado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1987

46900

asumar v.

סיכם (בחשבון)

asumar el gaste (Nehama)

no se asuma lo ke tiene gastado: (Nehama)

las malisias de este ninyo no se su­man (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1990

46930

asumir v.

נטל על עצמו

asumir una tareha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1991

47080

atabafado adj.

מוחנק, חנוק

una boz atabafada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1992

47100

atabafar v.

חנק, החניק, שינק; עמעם רעש (ע''י כסוי); כִּסָּה בבגדים עד מחנק

atabafar la lumbre (Nehama)

ataba­far debasho las kolchas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1994

47200

atado adj.

קשור, מחובר, מאוגד, צרור; מחוייב; אדוק

Yo atado, tu dezatado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1995

47270

atadreser v.

העריב (השמש, היום)

me atadresió kuando estava ainda en kamino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1996

47340

atagantozo adj.

מייגע, מעייף, מלאה; מבחיל, מעורר גועל

guezmo atagentózo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1997

47420

atahseado adj.

שהוקצה לפי סידור עבודה; שנגזר בגזירת גורל

lavoro atah­seado: (Nehama)

ya lo tenia atahaseado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1999

47450

atahsear v.

חילק משימה, קבע לכל אחד את חלק העבודה שלו, קבע את המכסה; גזר את גורל ..

el kapo lavoro atahsea el lavoro a kada lavorador (Nehama)

la madre atahsea el komer de los fijos (Nehama)

de los sielos atahsean, en kipur, la suerte de kada ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2002

47520

atakanar (ebr.) v.

תיקן, סידר, ערך, ייפה, טיפח, קישט, ערך בתשומת לב והקפדה, הלביש יפה

atakanar la kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2003

47680

atán (ke) adv.

גם, באותה מידה, ככל ש-, יותר

es atan negro ke su ermano (Nehama)

atan lo kuido, atan se va aflakando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6739

49860

atristarse v. refl.

הצטער, נעצב, התעצב אל לבו, נעגם

i atristarsean i alimunyarsean sus puertas i sera limpia ala tierra se asentara (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2005

49880

atrivido adj.

חצוף, חוצפן, חסר בושת; נועז, אמיץ, נחוש, מסכן הכל, החלטי

es mucho atrivído, se tripa a los arvoles/a los penyaskos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2006

49910

atrivirse v. refl.

העז, נאזר עוז; התחצף; הסתכן; החליט, קיבל החלטה; סמך על, בטח ב-

atrivirse a la muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2007

50040

atudrido adj.

מבולבל, מוכה אלם, נדהם, שאיבד את עשתונותיו, מעורפל, מטושטש; קל דעת, פזיז

estar atudrido por la kayentura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2008

50090

atuendo m.

כלי, כלי מטבח; מי שמהססים להטיל עליו אחריות; סיר לילה

el atuendo es negro! (Nehama)

pedrer tiempo en atuendos (Nehama)

basta tantos atuendos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

722

50300

augurarse v. refl.

איחל לעצמו

en oras de apretó vienen en vezes ganas de agorarse la muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2011

50410

aumento m.

גידול, תוספת, עליה ב-; התייקרות, עליית מחיר

aumento en la komanya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2012

50430

aún conj.

למרות, בלי להתחשב ב-

venir al lavoro aunke hazino (Nehama)

te vo a fazer la palavra aunke no lo mereskas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2014

50490

aunarse v. refl.

התאחה, התאחד

aunarse kon buenos, kon negros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2015

50890

av (ebr.) m.

אב (החודש)

los primeros días de av son días de limunyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1616

50940

avagar adv.

לאט, בנחת, בשקט, במתינות

I todos ke digan kon el devagar (Moscona)

kaminar avagar (Nehama)

favla avagar (Nehama)

avagar, no te kaygas! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2019

51000

avagariko adv.

לאט, בנחת, בשקט, מתון

favla avagariko para ke no te sientan los otros (Nehama)

favla avagariko, ma ten bien en mano una toyaka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2021

51005

avagariko! interj.

בוא נראה אותך עושה זאת! ...

dizes ke en un ora vas a fazer diez kilómetros a pie, avagariko no los fazas! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2022

51020

avagarozo adj.

איטי, חסר תנועה, לא פעיל, נרפה, עצלן

enfrente del automobíl, el mijor kavayo es avagarozo (Nehama)

moso avagarozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2023

51090

avaliar v.

הבליט, הדגיש

avaliar el moble (Nehama)

el buen vendedor save avaliar la ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2025

51190

avansado adj.

מתקדם; שנחסך, שחסכוהו

estar avan­sádo en los estudios (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2026

51200

avansado m.

חסכון; חסכונות

se merkó un vestido de su avansado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2027

51380

avantarse v. refl.

השתבח, התפאר

kien se avanta on su boka merese apedreado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2028

51490

avayá (t.) adv.

במקרה, בצורה לא מתוכננת, באופן מקרי

arrojar piedras avaya, onde van ke vayan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2029

51550

ave f.

עוף; כינוי לאדם חסר יוזמה, כבד ומסורבל

las aves bolan en el sielo (Nehama)

enserrar las aves (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2031

51590

avedradear v.

ברר, חקר כדי לרדת לחקר האמת, וידא

avedradear las kozas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2032

51670

avenimiento m.

השלמה, התפשרות, פיוס, התפייסות

mas vale un negro avenimiento ke un buen proseso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2033

51680

avenir (fr.) m.

עתיד; חזות, סיכוי

un avenir serkano/longano (Nehama)

un fecho de grande avenir (Nehama)

el ofisio de mano no tiene mas avenir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2036

51700

avenir v.

סידר, ארגן; קרב; פעל להשגת הסכמה

avenir dos amigos desferensiados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2037

51760

aventador m.

מניפה

el korason lo tengo un aventador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2038

51880

aver (ebr.) m.

אוויר, רוח; אווירה, אטמוספירה; אקלים, מזג אוויר, סבר פנים

los averes pasan, las buenas echas kedan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2039

51960

aver m.

רכוש, נכסים, הון; מו''מ עסקי

pedrer todo su aver (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2040

51970

aver v.

היה (יש), היה לו, הכיל, היה ל-, התקיים, קרה

ay Dio en los sielos (Nehama)

uvo pleito: (Nehama)

buen aver de djente! (Nehama)

aver ay de ver/d'ambezar/de meldar/d'estudiar/de entender (Nehama)

ay ke ver/ke meldar/ k'estudiar/ k'entender: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2046

52050

averdadear v.

אימת, אישר נכונות, בירר נכונות

las previziones de la sensia se averdadean de mas en mas (Nehama)

me kontaron kozas estranyas, vo a buskar de averdadearlas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2047

52060

averé adv.

באלכסון

asen­tar un moble avere (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2048

52080

averguensado adj.

בוש, נכלם, מבוייש

salir averguensado (Nehama)

aver­guensado lo vea! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2050

52140

averiguar v.

אימת, חקר, ברר, ניתח

no me fío de lo ke me dizen, lo vo a averiguár (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2051

52150

averlí/ía adj.

מאוורר, בעל כיווני אוויר טובים; נעים, משעשע, נחמד, קל מזג, שובב

kaza muy averlía (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2052

52230

avezindarse v. refl.

בילה בחברת השכנים, חי בקשר טוב עם שכניו

al tiempo, las kazas komunikavan por adientro i las famiyas se avezindavan mucho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

389

52310

aviana f.

אילסר, אגוז קטן

De todo esto no se inche ni una kashka de alviana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

544

52580

avistar v.

חש, הרגיש, הבחין, ראה

no penes para eskonderte, ya te avisti (Nehama)

onde lo avisto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3412

52740

avlado m.

הנאמר, המדובר

lo favlado bola, lo eskrito keda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3413

52770

avlar v.

דיבר, הירצה, שוחח, החל בשיחה

tener kon ken favlar (Nehama)

no keda de favlar ni desha favlar (Nehama)

favlando favlando se durmió (Nehama)

poko favlar, mucho entender (Nehama)

poko favlar poko yerrar (Nehama)

el favlar es de plata, el kayar es de oro (Nehama)

kien mucho favla a si se danya (Nehama)

avla agora a tus siervos aramit ke entendientes nos i non avlesh a nos en djudesmo (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2053

53110

avodazara (ebr.) f.

עבודה זרה

deshar las luzes asendiendo kuando no aprovechan a ninguno es servir avodazára: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2054

53280

avridero m.

נטיה לפתוח בלי הרף דלתות וחלונות

basta este mal avridéro: mos estás entedjando a todos! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2055

53300

avridura f.

פתיחה, גילוי

mientres las orasiones de sabá, i de días de fiesta, la avridura de la alajá es una onor dezeada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2056

53350

avril m.

אפריל

en avril los arvoles ermoyesen (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2061

53360

avrir v.

פתח, פקח, חלץ פקק, נתן סם משלשל

avrir un fecho (Nehama)

avrir el baile/la fies­ta/el djugo (Nehama)

avrir una eskola/un teatro (Nehama)

avrir puertas del ehál (Nehama)

avrir una puerta/ una ventana/ un burako/ una redoma/una navaja/ una tijera/ las manos/ los dedos/ un livro/ un kutí/ un aventador/ un solombrero (Nehama)

avrire sovre alturas rios i entre vegas fuentes, porne dezierto por pelago de aguas i tierra sekania por manaderos (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2063

53630

avrirse v. refl.

נפתח; הנץ; פתח עצמו, התוודה, גילה ליבו; קרע, פרם; התגבר על ביישנותו

se avrió boka de madre (Nehama)

tiene fijos, bienes, salud buena, se avren los ojos (Nehama)

las flores se avren a la primavera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2065

53660

avtahá (ebr.) f.

בטחון; תקווה; ביטוח

meter la avtaha en el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3595

53710

avuelo/a n.

סב/סבא, סבתא

guela kon bolsa, sesh saltos de alegría (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2066

53750

ay! interj.

איי! (קריאת כאב)

ay ay ay ke mucho ay i nada no mos dan! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2079

53760

aya! interj.

קריאת דרבון לעורר את הילד; קריאת התפארות בפי ילדים - לעורר קנאתו של מישהו

aya, yo tengo vestido muevo, tu no! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2082

53770

ayá adv.

שם, שמה

vate mas ayá (Nehama)

yévalo para ayá (Nehama)

mas para ayá (Nehama)

onde está ayá ke kede! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2086

53820

ayaktash (t.) m.

חבר, עמית, ידיד

irse a pasear kon los ayaktashes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2087

53840

ayanar v.

החליק, שייף, שיטח, יישר

ayanar el terreno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2088

53860

ayar (t.) m.

מידה לזהב וכסף (קראט), מידת הטוהר; רמה, מידה

djoya de 18 ayar (Nehama)

se dize de una persona, de una koza, ke es de 24 ayar, kuando se kiere dezir ke es ekselente (Nehama)

meter la ora al ayar (Nehama)

este kashón no se serra bueno, se kiere metido al ayar (Nehama)

traer elpuerpo al ayar (Nehama)

meter diversos vinos al mismo ayar (Nehama)

traer al ayar dos kozas ke no kaminan una kon otra (Nehama)

meter dos d'eyos al ayar (Nehama)

no es de mi ayar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3420

53960

ayar v.

מצא

ayar un trezoro (Nehama)

kien guadra faya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2097

54050

ayde!/aydes! (t.) interj.

ייאללה! קריאת זרוז

ayde no te­nemos tiempo (Nehama)

ayde ago­ra; ayde, así bivas tu, no te lo tomes tanto, da de pasada (Nehama)

ayde no morhuneemos, este fecho se kiere eskapado fin a la tadre (Nehama)

ayde, durmete i te va amahar la dolor (Nehama)

ayde, no des importansa a los ensultos de este bovo (Nehama)

ayde, dale lo ke demanda i fuy de pleito! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2103

54060

aydeada f.

דרבון, מכת דחיפה (לבהמה)

una aydeáda kiere este azniko para echarse a korrer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2104

54100

aydear (t.) v.

זרז, דירבן, נגש, לחץ לעבוד; רכב, נהג

para ke ambeze la lision, este ninyo se kiere aydeado (Nehama)

aydear aznos/kavayos: (Nehama)

la mestra va aydeando al servidor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2107

54150

ayegar v.

הגיע, התקרב; הגיע להשג, השיג, הצליח; הקריב קרבן; זכה לראות

ayegó la eskadensia (Nehama)

ayegó la ora de dor­mir/de komer: (Nehama)

ke no ayege ta/día, no ayege a ver tal día!: (Nehama)

ayegó tiempo onde no tenía para komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2111

54170

ayegarse v. refl.

התקרב, בא עד, הצטרף

ayégate para la meza (Nehama)

ayégate de los buenos i serás uno de eyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2113

54210

ayer adv.

אתמול, ביום אחר שעבר

dezear el día negro de ayer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2114

54230

ayí/aí adv.

שם, שמה

kítame d'aki, méteme mas para ayi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2115

54390

aynará (ebr.)

עין הרע, עין רעה; השפעת עין הרע

aynara no!; aynara ke no l'apoze ni mi ojo le faga mal (Nehama)

de aynara ke mos guadre el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2117

54430

aynó (ebr.) adv.

כלומר, דהיינו; כמעט

te demandí mil, me dates dos; ayno nada (Nehama)

es ayno blanko (Nehama)

kierer a uno ayno komo fizo (Nehama)

tenía mucha fambre, kumí solo un pedasiko de pan, ayno nada (Nehama)

vine mucho temprano, de ayno duve asender la luz: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2128

54490

ayuda f.

חוקן; עזרה, סיוע, תמיכה, סעד

venir en ayuda a un amigo (Nehama)

kon ayuda del Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2130

54540

ayudar v.

עזר, סייע, תמך, סעד, הושיט יד

ayudar al prove/a su djente/a su derredor/a su djidió (Nehama)

el Dio ke m'ayude! (Nehama)

el Dio ayuda a los negros! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2133

54560

ayudo m.

תמיכה, סיוע, סעד, עזר; מענק

para el mentirozo un sarnudo es un ayudo (Nehama)

tija-beav es día de ayuno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2135

54630

aza f.

ידית (של ספל או סירּ); גרזן

la aza de la kyasé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2136

54650

azar m.

פרח תפוז

kada alhad de manyana, por las kayes djudías apregonavan el agua d'azar, remedio para alivianar los estómagos kargados por los komeres sostansiozos de sabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2137

54750

azat (t.) adj. & adv.

חופשי, בלתי מרוסן

este padre desnaturado esta deshando a los fijos azat (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2138

54820

azeitada f.

שמן שנשפך, כתם שמן; שמן לתיבול

al tiempo, una merenda de pan kon una azeitada i un punyadiko de asuka era un buen komer de kindí para las kriaturas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2139

54830

azeitado adj.

משומן

los komeres orientales son mucho azeitados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2140

54850

azeitar v.

שימן, משח בשמן

azeyta el karro para ke kamine (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2141

54870

azeite m.

שמן

kien tiene azeite no la piedre (Nehama)

kien bendisho al azeite bendizura al viagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2143

55090

azeituna f.

זית (הפרי)

una azeituna le pares un odre de azeite (Nehama)

azeituna en bivda azeituna en kazada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3422

55120

azer v.

עשה, יצר; עזר, סייע, הושיט עזרה

kien mas faze mas vale (Nehama)

ninguno faze ke la piedre (Nehama)

i aspero azer uvas i izo lambrushkos (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2145

55730

azir (t.) adj.

מוכן, ערוך מראש, שניתן להשתמש בו ללא מאמץ

vestido azir/kundurias azir (Nehama)

al tiempo, el pan se preparava en kaza, oy se merka azir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2147

55780

azlahá (ebr.) f.

הצלחה, שגשוג, שפע, אושר, מזל

azlaha ke tengas/azlaha ke te meta el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2148

55820

azlanear v.

שוטט ללא מטרה; דיבר בלי לומר דבר

deshalo azlanear (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2149

55860

aznear v.

פלט שטויות, אמר דברי טפשות; התנהג כשוטה, נהג בחמוריות

está azneando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2150

55880

aznedad f.

חמוריות, סכלות, התנהגות מטופשת

la aznedad me pasa; para ke kiero el erremo sehel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2151

55940

aznesko m.

שפת חמורים, שפה גסה והמונית

dize ke save linguas; si, el aznesko save (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2152

55960

azniko m.

עַיִר, חמור קטן

Sinyor haham, oy sabá, un azniko kayó al podjo, se puede kitar? No, por kuento de muestro Dio santo, i pekado grande! Sinyor haham, es el azniko de Su Mersed. Kuryendo presto, kitándolo del podjo, es un zahú grande! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2153

55980

azno m.

חמור

mas vale un azno ke me yeva, ke un kavayo ke me eha (Nehama)

al azno le dan konfites i no le agrada (Nehama)

kon aznos no favló la Ley (Nehama)

suvir a uno al azno i darle la koda en la mano (Nehama)

se echo azno i se alevantó haham (Nehama)

no le arroges mas, kom'al azno va kaer (Nehama)

azno nasió, azno kedó (Nehama)

azerse del azno: (Nehama)

huimos a komer al restorán kon un amigo ke yo envití, al eskapar mi amigo pagó la nota, yo fize del azno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2162

56160

azo m.

קלף ''אס''; פלצור, לאסו

endagora tyene ke echar por azo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2163

56250

azul adj.

כחול, כחול עז, תכול, אינדיגו

mira este sielo azul maví i no te deskorajes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2171

56430

babá f.

אבא; אווז; אדם המדבר בלי הפסקה בלי לומר מאומה; געגוע; שוטה, פתי

está una baba el tiempo entero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2172

56480

babam! (t.) interj.

יקירי! קריאת התפעלות

siente lo ke te digo, babam (Nehama)

ansina es babam! (Nehama)

si, babam! (Nehama)

na, ba­bam! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2177

56500

babáu (it.)

רוח רפאים, פנטום

kayadiko, ke ya vyene el babau (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2178

56590

babo f.

איכרה מקדונית קשישה

la babo mos trusho guevos freskos del kazal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2179

56620

babu (it.) m.

אבא (בעגת תינוקות); בעל הסמכות

se kiere entrado presto en kaza, sino s'arravia el babu (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2180

56630

babula f.

מכשפה, דמות מפחידה (לילדים)

fazer fechos a la babula (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2181

56660

bachikón m.

שלושה קלפים בעלי אותו ערך (במשחק קלפים); שלישיית אנשים בעלי דמיון או תכונה משותפת

un bachikon de mentirozos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2199

56840

badjá (t.) f.

ארובה; צוהר לאוורור

avrir una badjá: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2200

56850

badjanak (t.) m.

גיס (משמש רק לגבי מי שנישאו לשתי אחיות)

semos badjanakes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2184

56900

bafiko (port.) m.

חמימות, רכות (של בית, משפחה)

enserrarse al bafiko (Nehama)

el bafiko ke no manke (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2186

56920

bafo (port.) m.

נשימה, הבל פה, אד,הבל; ריאה

tanto korrio ke se le tomo el bafo/ke kedo sin bafo (Nehama)

se kaye en basho kon un bafo (Nehama)

no ay por onde tomar bafo (Nehama)

kaza chika, kon dos bafos se kayenta (Nehama)

la kalada pasa kon bafos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2191

57010

baforada (port.) f.

משב, רוח תזזית, נחשול, סופה; גל חום הנושא עימו ריח רע

una baforada de vino: (Nehama)

una bafo­ráda de kalor (Nehama)

la baforada del forno/la baforada de la lumbre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2194

57120

baganear (t.) v.

התנשא, התיחס בבוז, קיבל בשאט נפש

no lo baga­nea ni el perro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2195

57140

baganearse (t.) v. refl.

נאות ל-, הואיל בטובו

ya se baganeó a venir a ver a su ermana (Nehama)

no se baganea (Nehama)

no se baganea por poko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2198

57160

bagatela f.

עניין פעוט, דבר של מה בכך, זוטות; פחזות, קלות דעת; סרט קישוט

lavorar por una bagatela (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2201

57300

bahtiná- a la bahtiná (t.)

בחסדי ה', יהיה אשר יהיה

entrar en un fecho a la bahtiná (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2295

57330

bailadera f.

רקדנית; באירוניה: פרוסת לחם דקה

la madrasta kita delantre de si a los fijos de la otra madre kon una bai­ladéra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2296

57340

bailado- lo bailado m.

זכרונות נעימים המשמרים את העיתות הנעימות

lo bailado keda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2297

57350

bailador/dera n.

רקדן/רקדנית

ni al bailador le digas baila ni al kantador le digas kanta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2299

57370

bailar v.

רקד, חולל

kuando no está el gato, los ratones bailan (Nehama)

este fecho me mitio a bailar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2202

57560

bakalum! (t.) interj.

נראה! (בנימה של ספק, תהיה, פקפוק)

kieres fazer un viaje de akí sehs mezes; es temprano para dechidir, bakalum! (Nehama)

dizes ke el fecho ke tomates es muy ganansiozo, bakalum! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2204

57710

bakshish (t.) m.

דמי שתיה, מתנה עבור טובה, בקשיש

ya merese bakshish (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2205

57770

bala f.

צרור, חבילה, משא סוס; כדור (משחק); קלע, כדור (רובה)

kuando aferrara la bala ke se la yeve al komercho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2206

58080

baldar v.

ביטל; ביטל גזירה; שבר; הפסיק, עצר; עשה לבלתי חוקי, ביטל חוקיות

la sedaká balda la gezerá (Nehama)

baldar una ley/una sentensia/una enkomendansa/un orden (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2208

58140

baldes adv.

בחינם, חינם אין כסף

todo está a de baldes (Nehama)

los frutos están por de baldes (Nehama)

las ropas están a de baldes (Nehama)

lavorar de baldes: (Nehama)

komer de baldes (Nehama)

venir/ir/kaminar/favlar en baldes (Nehama)

es en baldes ke vinimos (Nehama)

en bal­des no está vinyendo a la sira por aki (Nehama)

en baldes no se van los anyos. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2217

58200

baldío adj.

בלי יסוד, בלי בסיס, לא מדוייק, בטל, ריק, חסר ערך

palavras baldías (Nehama)

esforsos baldíos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2219

58220

balena f.

לויתן; עצמות דג/או תחליף מתכת למחוך

las balenas del korsé/del solombrero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2220

58520

baltada (t.) f.

מכת גרזן

kon una baltada no se rompe un lenyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2176

58580

bambarato/bambaruto m.

מכשף,דמות מפחידה (לילדים)

kédate arrepozado, mira ke, si no, vo a yamar al babaruto para ke te tome (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2221

58600

bámbashka (t.) adj.

מוזר, בלתי רגיל, נדיר, שונה; בלתי נסבל בשל מוזרותו

un ninyo bambaska, ningún komer le agrada, ningún vestido dize ke le va, no tiene amigos (Nehama)

bambaska de persona, no se save por onde tomarlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2223

58770

banamelololó! (t.)

מעשיות! עלי לא תעבוד! דברי רמיה!

krees dunke ke me puedes enganyar kon bavazadas; banámelololó! te iluzionas si pensas embelekarme kon palavras vanas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2224

58830

banda f.

חבורה, כנופיה, קבוצה, להקה, כת; רצועה, רצועת בד, רצועת עור לסנדל; רצועת אדמה, חלקה

una banda de ladrones/de brigandes/de kriaturas/de lokos (Nehama)

una banda de lovos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2226

59010

bandiera f.

דגל, נס

bandiera vieia, onor del kapitán (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2227

59170

bankada f.

ספסל עץ גדול וגס

este vagabun­do durme enriva de una bankada, onde le viene (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2228

59470

banyo m.

אמבט, אמבטיה, מרחץ; רחצה; חדר אמבטיה; עיר מרחצאות

banyo kayente/eskaldando/tivyo/banyo yelado (Nehama)

kada banyo kon su danyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2230

59630

bar (t.) m.

ארומה, ניחוח

tiene un bar de roza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2231

59800

baraja f.

סכסוך, קטטה, מריבה; בלבול

se le rumpió el braso en la baraja (Nehama)

dia de vengansa para A' anyo de pagamientos por baraja de Sion (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2232

60200

bari (t.) adv.

לפחות

o tu, mentirozo, una vez bari di la verdad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2233

60210

barí (ebr.) adv.

ברי, וודאי, שאינו מסופק

va venir, es barí. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2234

60440

barminam/án! (aram.) interj.

בר מינן!, חס וחלילה! לרוע המזל! לא עלינו!

a fulano le kayó la kaza, barminam (Nehama)

si, barminam, viene hole­ra, la salú es de fuir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2236

60540

barragán n. & adj.

גיבור, אמיץ; חזק, חסון; גברי; מי שמפגין את שריריו (אירוני), בעל כוח

Shimshom, personaje bíbliko, fue un famozo barragan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2237

60590

barraganería f.

כוח, עצמה, עוז, שריריות, גבורה, עזות נפש; פילגשות

amostrar su barraganía (Nehama)

tus varones en la espada kayeran i varones de tu barragania enla pelea (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2238

60620

barrasta f.

אבות, יוצאי חלציים, הסביבה המשפחתית (נאמר בנימה שלילית)

al diavlo el i su barrasta entera/i toda su barrasta (Nehama)

lo yami a komer kon media boka: vino i se trusho kon si a la barrasta entera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2240

60640

barredero m.

נטיה כפייתית לטאטוא

esta bova esta kon un mal barredero i un mal espundjadero ke atagentan: no desha eskova ni fregón de la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2241

60740

barrer v.

טאטא

el día ke no barrí vino kien no pensí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2242

60940

barruga f.

יבלת

al ke apunta las estreyas kon el dedo, le salen barrugas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2243

61080

barva f.

סנטר; זקן

vites la barva del vezino kemar, mete la tuya a remojar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2244

61200

barvikacho m.

רצועת קסדה/כובע הנלבשת מתחת לסנטר

le duele la muela i va kon barvikacho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2245

61270

basamento m.

יסודות (של בניין)

esta fragua tiene basamento rezio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2246

61290

basar vadam (ebr.) m.

בשר ודם, אדם

k'es el basar vadam! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2247

61300

basbayá (t.) adv.

ממש, לגמרי

está basbayá sodro (Nehama)

no fize nada de estranyo, me komportí basbayá komo de uzo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2249

61330

baseter (ebr.) adv.

בסתר, במסתרים, בחשאי, בחשאיות, בחשאין

fazer el bien baseter (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2255

61350

bash (t.) m.

ראש; מומחה, ''אלוף'' (במובן שלילי: מוכשר למעשים רעים)

bash ladrón/bash mentirozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2256

61390

bashamano- de bashamano

בסתר, בחשאי; מאחורי הקלעים

dar un regalo de bashamano (Nehama)

in­formar a uno de basamano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2258

61510

basheza f.

שפלות, שפלות רוח, אי מוסריות, נבזות, גסות, המוניות, נבלה

fazer bashezas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2259

61560

bashibozuk (t.) m. & adj.

חייל תורכי שכיר פרוע ופורע חוק; לא ממושמע, אכזר

los bashibozukes hueron la yaga de los moradores de Turkía mientres muchas djenerasiones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2270

61680

basho m.

אדם שפל

es un basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2260

61690

basho adj. & adv.

נמוך; שטוח; שפל, בזוי, נבזה, נקלה; מרמה נמוכה, מאיכות ירודה

una siya/una meza/una pared basha (Nehama)

ni alto ni basho ni vidro pizado (Nehama)

kriansa basha/basha kriansa/basho tipo (Nehama)

se dava enbasho saltava en alto (Nehama)

anyo ay ke no meto el pie en basho (Nehama)

esta mosa es brutísima, no s'alevanta d'en basho (Nehama)

ropa ke no se alevanta d'en basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2271

61910

bashura f.

נמיכות, נמיכות קומה; שפלה

la basura de una kama/de una meza/de una siya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2272

61920

bashustuné! (t.) adv. & interj.

מתוך רצון! בעונג רב! לשרותך! על ראשי!

kieres venir a darme una mano? Basustene! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2253

62150

basta! interj.

מספיק! די!

el Dio ke diga ya basta! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2250

62230

bastante adv.

מספיק, די, למדי

es bastante riko (Nehama)

está faziendo bastante frío (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2254

62330

bastidor m.

מסגרת רקמה

kuando ke lavre este lindo bastidor? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2273

62550

batakaná (t.) f.

ביצה, בוץ, טיט, רפש, יוון; עולם תחתון; מאורת מהמרים/גנבים

­entrar en una batakaná (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2274

62610

batal (ebr.) adj.

בטל, חסר מעש, בלתי פעיל; חסר תעסוקה, מובטל; בטלן, הולך בטל, מתבטל; פנוי

ombre batal es para mal (Nehama)

una kaza batal/un magazen batal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2277

62650

batalia f.

מערכה, מלחמה, קרב, מאבק

salir vensedor de la batalia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2276

62670

batalik (ebr.) m.

בטלה, חוסר מעש; אבטלה

el batalik yeva a la negregura o al dezespero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2278

62690

batán m.

מכבשה, מכונה לכבישת בד וצמר, מלבדה

los batanes de Verrya eran los mijores de todo el Oriente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2279

62830

baterear (t.) v.

הטביע (אניה); לגרום פשיטת רגל, להרוס כלכלית

el kapitán batereó la nave (Nehama)

la mujer desfazedera baterea a su famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2281

62960

batikorio m.

מצב רוח עכור, כעס, עצבים, תוקפנות

no se favla kon el, está kon batikorio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2283

62990

batir m.

כעס, חרדה, מצב רוח עכור, רעידה מרוב כעס/חרדה, אי שקט פנימי

está kon batir/estar kon batir i estremeser (Nehama)

batires da de ver a este maldicho ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2282

63000

batir v.

דפק, הלם, הקיש, המם, היכה

el ko­rason bate (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2285

63210

batlán (ebr.) m. & adj.

בטלן (''עשרה בטלנים''); בטל, חסר מעש, חסר תעסוקה, פנוי

azno batlan proveco de la mala (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

936

63330

bava f.

ריר, רוק; בהשאלה: דברי הבל, שטויות

se peleo kon mi por una bava i me alevanto la palavra/el saludo/ los buenos dias; kuando me enkontra se aze del ke no me ve (Nehama)

kae la bava de sentir a este darsan (Nehama)

bavas! todo ba­vas (Nehama)

kien bavas manda mokos arresive (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2289

63580

baveado adj.

לא טרי, רך ורקוב (נאמר על מזון); מגעיל בליחה ובריר

el karnesero mos embió una karne baveada: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2290

63600

bavear v.

רייר, הזיל ריר, פלט ליחה; פלט דברי הבל; פלט רמז; התבטל

no baveó biervo por sus fechos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2291

63650

baveo m.

הזלת ריר; ריר הנפלט בלי הרף

kuando kita dientes la kriatura está kon baveo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2292

63680

bavlí (ebr.) adj.

בבלי

el Talmud bavli es mucho mas riko ke el Talmud yerusalmi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2293

63810

bayaleado (t.) adj.

חנוק מחום ועייפות, מעולף

suvió sien eskalones i está bayaleado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2294

63820

bayalear (t.) v.

התעלף מחום, מחוסר אוויר לנשימה

está de bayalear (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2302

63990

baza f.

יסוד, בסיס, אשיה, תשתית, שרשים

para konoser la valor de un fecho no se toma por baza el rezultado de un día solo (Nehama)

fragwar sovre bazas rezias (Nehama)

la baza en todo modo de fecho es el orden (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2303

64410

bedahayim/betahayim (ebr.) m.

בית קברות, בית החיים, בית עלמין

en ke bedajey se hue a morar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2182

64590

bedavá (t.) adv.

בחינם, ללא תמורה, גראטיס; פטור ממס; לשווא, בלי תוצאות

el aver se respira bedava (Nehama)

todos mis esforsos se hueron badiavá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2305

64640

bedjerear (t.) v.

הצליח, גבר על מכשול, נחלץ בשלום מסכנה

el fecho está muy negro, no lo va pueder bedjerear (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2304

64810

begilgul (ebr.) adv.

בגלגול, בצורת

el falso Mashiah Shabetay Sevi kreia ser, begilgul, Moshe Rabenu (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2308

64830

behalom (ebr.) prep.

בחלום, בשינה

el haragan no se faze riko ni behalom (Nehama)

los profetas arresiven los órdenes divinos behalom (Nehama)

muchas vezes lo ke no se puede alkansar en la vida, en despierto, viene behalom (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2310

64860

behayé hol (ebr.)

לגמרי, לחלוטין (באירוניה)

se echo la redoma d'azeite behaye hol por enriva (Nehama)

le metieron el plato de dulse delantre para ke tomara una kuchara; se lo lambió behaye hol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2311

64940

bekahyá (t.) f.

אחור בפריעת חוב, בתשלום מסים

la yaga de las komunidades djudias de Oriente era la bekahya de las taksas devidas al governo turko ke iya engrandesiendo de anyo en anyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2312

65050

beklear (t.) v.

שמר, השגיח, צפה, עמד על המשמר, חיכה

beklear un prizionero/un hazino/un magazen/un sospechozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2313

65110

bel adj.

יפה (צורה ספרותית ארכאית)

arrovar al bel mediodía (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2314

65180

belá (t.) f.

דאגה, צרה, מזל ביש, נזק, קושי; אחריות גדולה; טורח

belá ke se eskapa kon paras no es belá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2315

65400

belí neder (ebr.)

בלי נדר

beli neder, al otro anyo vamos a venir akí a pasar la enveranada: (Nehama)

beli neder ve bili sevuá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2319

65690

benadam (ebr.) m.

בן אדם, אדם, איש,גבר; ''בן אדם'' - אדם בעל יושרה; אף אחד

alguno demandó por mi? be­nadam! (Nehama)

benadam no es? i komer kiere i su kaza para morar (Nehama)

benadam no pasa por esta kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2321

65840

bendezir v.

ברך, שיבח, הילל

kien bendisho l'azeite bendizerá al vinagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2322

65870

bendicho adj.

ברוך, מבורך, מקודש

bendicho El ke no es a nombrar (Nehama)

bendihco sea el Dio (Nehama)

Bendicho El ke da pasensia al fijo del ombre! (Nehama)

bendicas tripas ke tal parieron!/bendicha la madre ke tal parió! (Nehama)

bendico el ke da i se olvida, ansí ke el ke resive i se akodre! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2320

66000

bené amenu (ebr.) m. pl.

בני עמנו, בני אותה אמונה

es de los bene amenu (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2327

66390

berber (t.) m.

ספר, גלב, עושה תגלחות; טרדן

a kyen le duele la muela ke vaya ande el berber (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2330

66450

bereket/berekiet/berekiat (t.) m.

שפע, פוריות; יבול; ברכה, ברכת המזון; גשם בעתו המועיל לתבואה

oganyo ay berekye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2331

66520

berí (ebr.) m.

ברית, טקס הברית, שמחת הברית

fulano, kargado de traerme un sesto de fruto, fizo beri en el kamino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2332

66670

beshem (ebr.) adj.

כל ... (בלי הפליה ובלי יוצא מן הכלל), כל הנושא שם ...

besem djidio se va kipur a la keilá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2333

67000

betoh ayayim (ebr.) adv.

כטוב הלב ביין, בחוסר דאגה - כמו אחר שתיית יין

prometa fecha betoh ayayim es sin valor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2334

67070

bevedero m.

שתיה; צמא; תאוות שתיה בלתי נדלית; שתיה בלי הפוגה

estar kon bevedero de agua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6745

67120

bever v.

שתה, לגם, גמע; רימה, הערים; נתן אמון ב-

komed kada uno de su vid i kada uno de su igera i beved kada uno de su pozo (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6746

67300

beveres m. pl.

משקאות

i sera viguela i alaod adufle i kantavlena i vino de sus beveres (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2335

67350

bevidika f.

שיקוי קל לבליעה

kon una bevidika ke le dio el dotor le amahó la dolor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2336

67360

bevidiko adj.

שתוי מעט, מבוסם

no save lo ke está diziendo esta bevidiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2337

67430

bevivle adj.

ראוי לשתיה

el vino blanko no es bevivle ke kuando está bien yelado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2338

67590

bezar v.

נישק, נשק; התאים (זה לזה), התחבר היטב

los diversos pedasos de un moble bienfecho bezan los unos kon los (Nehama)

te párese ke no va a achetar lo ke l'estó proponiendo? yerro, acheta i me beza la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2340

67810

bezerlik (t.) m.

עייפות; ייאוש, דכאון; שיעמום גדול; גועל

de bezerlik deshi todo en basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2341

67890

bezo m.

נשיקה

kien est? para los bezos está para los pedos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2342

68120

bichimsiz (t.) m.

אדם מקורי, יוצא דופן, מוזר, בעל אופי מוקצן

es un bizimsiz: enverano yeva palto i invierno sale kon vestido de tela (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2483

68300

bien m.

רכוש, עושר, הון, ברכה; טוב; יתרון

fazer bien por el alma de su padre (Nehama)

no fagas bien al malo ni mersed ni grado (Nehama)

kyen bien faze, bien faya (Nehama)

no fagas bien para no topar mal (Nehama)

no ay bien kumplido ni mal akavado (Nehama)

para bien no puede para mal s'esforsa (se hadra/se presta (Nehama)

le párese un bien grande (Nehama)

eyos ten­gan bien i mozotros tambien!

kien muchigua bien, muchigua ansias (Nehama)

el bien i el aver en la kara se ven (Nehama)

el bien va al bien y el erremo sisko a la karvonera (Nehama)

el bien agudese i el mal en

bien tenga kien bien me kiere! (Nehama)

ken tiene el bien ke se lo goze, kien no, ke se lo gorme (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2658

68330

bien adv.

היטב, מאוד, למדי; חוץ מזה

'kieredme bien' por zorla no ay (Nehama)

kien te kiere bien te faze yorar, kien te kiere mal te faze reir (Nehama)

onde ay bien kierer no kave mal meter (Nehama)

bien guadrado i mal bushkado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2067

68400

bienaventurado adj. & m.

אשרי; מאושר, ברוך, בר מזל; תם, באירוניה: טיפש

bienaventurado el ke se akontenta kon su parte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2363

68910

bijú (fr.) m.

תכשיט, עדי; כינוי לילד אהוב, לאשה אהובה

áyde, a echar, biju! (Nehama)

biju, fizites yerro en la suma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2343

69030

biko (it.) m.

מקור, חרטום

el biko de la graja/de la penina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2344

69180

bilé (t.) adv.

בנוסף ל-, אפילו

le di lo ke me demandó y un regalo bile (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2345

69480

billul/billur (t.) adj.

צלול, צח, שקוף

en vezes el agua de la mar está billul (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2328

70020

birdén (t.) adv.

ברגע ש-, פתע, בבת אחת

berden ke lo vido se le echo enriva (Nehama)

berden ke lo vido berden se namora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2346

70460

bislear (t.) v.

גידל, פיטם; האכיל, כלכל מישהו מתוך אינטרס

bislea la graja para ke te kite el ojo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2347

70470

bismilá (t.) adv.

בשם אללה, בשם אלהים (נאמר לפני עשית פעולה חשובה); בבת אחת

se bivió la redoma de vino bismilá (Nehama)

se kayó a la aguarina i se fizo entero bismilá. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2349

70800

bitún bituné (t.) adv.

לגמרי, מלמטה עד למעלה

es un echo bitun bitune eskapado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2350

70910

bivdo/a n.

אלמן/אלמנה

no ay bivda sin dolor (Nehama)

azeitunas en bivda azeitunas en kazada (Nehama)

kuando las bivdas yoran, yoran i las bien kazadas (Nehama)

bivéz para el vendedor kiere bivez (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2354

70960

bivir v.

חי, התקיים, גר; ניהל חיי הוללות

bivir bueno/bivir kon largura/kon folgura (Nehama)

esta enserrado en kaza, no save kien bive kien muere (Nehama)

de aki dos anyos, el Dio ke mos déshe bivir, vamos a ir a viajar por plazer (Nehama)

ke bivamos, estamos sinko, i la kaza sesh: marido i mujer i tres fijos (Nehama)

biva el devdor kon el arrekavdador (Nehama)

kien mas bive mas save (Nehama)

no pasa por aki alma biva (Nehama)

Israel está biva i firme (Nehama)

ke se enterre bivo! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2365

71980

blankura f.

לובן, צחר, צחות; פחם (בלשון סגי נהור: ''לובן'')

merkar blankura para el invierno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2366

72320

blu (it.) m. & adj.

כחול, תכול, תכלת;''כחול'' לכביסה

ropa blu (Nehama)

el sielo esta blu (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2368

72500

boda f.

חתונה; בהשאלה: דבר מה בלתי נעים

ke perro fuye de la boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2369

72750

bodre m.

חוף, גדה; שפה, קצה, שוליים, צד

no te aserkes de bodre del podjo, te puedes kaer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2370

73200

boka f.

פה, לוע

esta yara se avrio komo boka de perro (Nehama)

ke vas bushkando? Na entre los ojos lo tienes, si boka tenia te yamaria (Nehama)

la boka le korre komo el kuliko de la babeka (Nehama)

este ven­dedor no save kalkolar, demanda el presio ke le sale de la boka (Nehama)

de boka en boka una pulga se faze un gameyo (Nehama)

para ganar un pan seko el alma a la boka (Nehama)

si me echa el mestro vo a kedar kon la boka al aire (Nehama)

es patrón de sien mil liras de oro, ke en la boka kaven (Nehama)

pasó tres anyos en la kama, de boka se dize! (Nehama)

dize la bivda: tengo de dar abasto (a dar djoab) a tres guérfanos, tres bokas sin manos (Nehama)

invitar a uno kon boka yena: (Nehama)

kerido kon boka yena (Nehama)

tapón ke se le meta en la boka del alma! (Nehama)

kien boka tiene a Roma va (Nehama)

kien se alava kon su boka merese apedreado (Nehama)

de boka en boka se va a las orezas del rey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2386

74140

bokadiko m.

מלוא הפה; נתח; ארוחה קלה, חטיף; שוחד

ven tomarás un bokadíko kon mozotros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2387

74170

bokado m.

נתח, ביס; שוחד; הצטננות

alevantarse de komer kon el bokado en la boka (Nehama)

la mestra es muy mizmiza; me konta los bokados kuando komo (Nehama)

al des.henado le kae el bokado i dize ke es de ojo malo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2390

74340

bokear v.

דיבר, ביטא, הפטיר, גילה בעקיפין ומתוך היסוס; רייר, הוריד ריר; נחר, חרחר, נשם בכבדות

la kriatura bokea kuando kita dientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2391

74350

bokera f.

פצע בשפתים/בחלל הפה

al tiempo, para amahar las bokeras las fregavan kon el kuero del kuvo del podjo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2392

74450

bol (t.) adj. & m.

רחב; שופע; מספיק; שפע

kuatro metros de ropa abas­tan bol bol para un kostum (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2393

74540

bolado adj.

שאיבד את ראשו, נואש; נפעם משמחה

estar bolado del gusto/estar bolado de la gustada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2394

74620

bolante adj.

מעופף, עף; בעל יכולת לדאות ולרחף, נע ונד בקלות

pásharo bolante (Nehama)

mas vale un pasharo en la mano ke dos bolantes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2396

74630

bolar v.

עף, טס, ריחף, עופף, פרח; נמלט במהירות; נפטר (באירוניה)

s'está balando todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2397

74840

boleo- de boleo adv.

בלי מען קבוע, חסר בית, אדם החי באי וודאות כלכלית

, de boleo mos se kemó la kaza, no mos arresentimos aínda, estamos de bo­leo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2398

75030

bolsa f.

שק, שקית; ארנק, חריט; תיק, אמתחת; גביע נייר; פגם בבגד, גזרה פגומה

buen pagador, hovardá kon bolsa ajena (Nehama)

si no ay bolsa ke no ayga boka (Nehama)

las mudas los mantos i las tovajas i las bolsas (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2400

75060

bolsón m.

קפל בבגד

el buen sastre ve de vista los bolsones i komo arrekojerlos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2401

75260

bonacha f.

שלווה, מזג אוויר ימי נוח, מזג אוויר נוח

mas vale fortuna en tierra ke bonacha en la mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2402

75550

bono m.

שטר, שובר קניה

el merkader ke se respekta paga sus bonos a la eskadensia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2403

75620

bonora! interj.

אלהים ישמרך! נאמר כאשר מישהו סופג מכה, נופל, עובר תאונה; כנגד עין הרע

Bonora me te guadre (Nehama)

el se kae el se dize bonora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2405

75820

boreo m.

איגוד מקצועי; סינדיקט; קרטל (הגבל עסקי)

al tiempo todos los del mizmo ofisio se aunavan en boreo por kombatir la konkorensia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2406

75860

borneta (t.) f.

חוטם גדול ומכוער

tiene una nariz una borneta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2407

76050

borraska f.

סערה עזה וקצרה, סערת ברקים

ya desbrochó la borraska: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2408

76070

borrón m.

טיוטא, ספר השוטף (הנה''ח)

las véndidas, las mérkidas, todas las operasiones del día, se echan primero en borrón i después se pasan al djomal en kuentos kurientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2409

76080

borsa f.

ארנק; בורסה

djugar a la borsa (Nehama)

las suvidas i abashadas de la borsa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2415

76150

boshbogaz (t.) adj.

פטפטן, שאינו שומר סוד, לא דיסקרטי

el boshbogaz va diziendo lo suyo i lo de la djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2411

76240

bostán (t.) m.

בֻּסְתָּן, גן ירק; אבטיח ומלון

kuando sale el bostan el prove kome a afartar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2412

76280

bostejar v.

פיהק

se bos­teja kuando se tiene suenyo/kuan­do se alevanta de dormir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2413

76290

bostejo m.

פיהוק

bostejo de mi nuera, es de tripas yenas; bostejo de mi suegra, es de tripas vazías (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2414

76340

bostizo m.

פיהוק - נאמר באירוניה על אדם עצלן

la servidera está kon bositzos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2416

76370

bota f.

מגף; גיגית, חבית, תיבת לחם, אגן, אמבט; רחצה באמבט; חנות גדולה

la bota del pan (Nehama)

el dotor le enkomendó botas kayentes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2418

76440

bote m.

צנצנת, כד; מגף, מגף קצר

yevar botes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2419

76770

bovedad /bovedá f.

טפשות, אווילות, טמטום, חוסר דעת; איוולת

te demandó de emprestarle un posón importante i se lo emprestates, bo­vedad ke no le dates i las yaves de la kasha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2420

76890

boviko m. & adj.

תם, תמים, טיפש, טיפשון

boviko, s'esta burlando de ti, te kiere yevar la bolsa d'enriva, no te deshes enganyar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2421

76910

bovo m. & adj.

טיפש, אוויל, פתי, תם, חסר דעת, מטומטם, שוטה, רפה שכל

bovo no se, ya me se entiende un poko (Nehama)

bovo kayado por savio es tomado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2423

77060

boy (t.) m.

גובה; מידה, גודל, ממד, שעור, קומה; גיל

lo ke no tiene de boy, tiene de negregu­ra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2424

77480

boz f.

קול, קול בהצבעה, צליל, טון

no me sale la boz (Nehama)

boz del puerko no suve al Sielo (Nehama)

boz del puevlo boz del Sielo (Nehama)

al sefóh sen­tiremos las bozes (Nehama)

a ken arrepodiaste i denostastes? sovre ken enaltesiste boz i alsaste a los sielos tus ojos? (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2428

77770

bozdeado (t.) adj.

מקולקל, נשחת, פגום, אכול; שחוק, בלוי; מבוזבז; חולה באופן קל

guevo bozeado/karne bozeada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2429

77900

bozdearse (t.) v. refl.

התקלקל, נשחת, נשבר; התכער, התנוון; נכשל

se bozeó la makina (Nehama)

un fecho/un trato se bozea (Nehama)

esta mujer ke era muy ermoza se bozeó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2432

78000

bozezika f.

קול קטן וחלש

kantar kon una bozezika de kriatura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6749

78250

bramar v.

נהם, שאג, געה; צעק, זעק; רטן, מלמל; הביע זעם באיומים ותוקפנות

komo brama el leon i el kadilio sovre arrevatadura komo es apanyado apanamiento de pastores (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2433

78310

brasada f.

משא שתי זרועות; מרחק חתירה בזרוע

una brasada de yervas/de flores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2434

78340

braso m.

זרוע; ענף, סמוכה

para espondjar los tavlados d'al tiempo se kiería azeite de braso (Nehama)

los brasos me kaen de kansería/de dezespero: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2436

78750

bre! (t.) interj.

הי! הי, אתה שם! קריאה למשיכת תשומת לב, קריאת נזיפה/גערה

bre fijo, ke vas kurriendo? (Nehama)

fulano se murió ensupeto! - bre! ke dizes? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2438

79010

bril m.

חוט זהב/כסף

el vestido de novia es yeno de briles (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2439

79360

brokado m.

ברוקד, בד משי כבד

vestido kargado de oro i de brokado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2440

79620

bruna f.

בחורה ברונטית; דמדומים, שעת בין ערביים

pasearse a la bruna (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2441

79840

bruto adj.

דוחה, מכוער; גס, גולמי, בלתי מעובד; חורג מנימוס ודרך ארץ; ברוטו (המשקל הכולל, משקל כולל אריזה)

viene bruto fazerse pagar un servisyo entre parientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2442

80050

buchicha (port.) f.

גרגור; בועה, בלון, שלפוחית (של דג, שלפוחית שתן)

los empesantes enadan kon una buchicha para detenerse enriva el agua (Nehama)

para las agayas enkomendan de fazer buchichas de vinagre kon sal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2445

80190

budjak (t.) m.

'קצה העולם'', מקום נידח,''חור''; בקתה אפילה

entrarse en un budjak/morar en un budjak (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2462

80220

buelta f.

סיבוב, סיור, הטיה; שינוי, חילוף, היפוך; החלפת דעה; מעקף

una buelta de yave (Nehama)

este korredor no tiene asiento fikso; da dos trés bueltas al día por estas par­tes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2463

80310

bueltezika f.

'סיבוב'', טיול קטן

dar una bueltezika:. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2464

80330

buen adj.

טוב (צורה הנאמרת לפני השם)

de buen vezino s'ambeza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2465

80590

bueno adj.

טוב, טוב לב, נדיב לב, רחום, נעים, ישר

su buena paga terna del Dio (Nehama)

todo lo ke es bueno ke mos faga el Dio (Nehama)

todo bueno i kolay ke se le faga! (Nehama)

bueno bueno estava, ensupeto se desmayó (Nehama)

gozar de todo lo bueno d'este mundo (Nehama)

tener lo bueno i no saver gozarlo (Nehama)

el ojo kiere ver bueno (Nehama)

para bueno para la djudería (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2477

80660

bueno adv.

היטב, בסדר

la ora está kaminando bueno (Nehama)

los fechos están kaminando bueno (Nehama)

no ve bueno (Nehama)

mira bueno onde metes el pie (Nehama)

esta melezina le viene bueno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2473

80760

bueno m.

טוּב, טוּב לב; טובה

no tenerlo a bueno de afir­mar un kontrato en día de martes (Nehama)

no lo tiene a bueno de fazer plazer, de dar sedaká (Nehama)

a los buenos apreva el Dio (Nehama)

al bueno se lo yeva el guerko! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2482

80890

buey m.

שור

a buey maldicho el pelo luze (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2444

80970

búfano m.

תאו; שור; אדם רחב כתפיים; אדם גס ובלתי נימוסי

echarse enriva komo un búfano/komo un búfano fuido de la araba (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2446

81330

bula (bulg.) f.

אשה מבוגרת בת העם; גברת, בעלת הבית; גיסה; אחות גדולה; באירוניה: דודה; גברת, מטרוניתה

todo se la dize, es Bula Klara! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2447

82050

burakado (port.) adj.

מנוקב, מחורר

siya burakada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1134

82120

burakar (port.) v.

ניקב, חורר, קדח; חיפש בצורה נוקבת ועקשנית; החריש (החריש אזניים); ציער

Tomalde este chuflet ke ya me burako la kavesa (Moscona)

estuvo burakando i alkansó a saver la pura verdad (Nehama)

ke se burake asegún es! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2450

82160

burakito (port.) m.

נקב קטן, חריר

kien no kuze el burakito, kuze el burakako (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2451

82590

burlar v.

לעג, לגלג, צחק ל-; פלירטט

si me vites, burli, si no, vos enganyí (Nehama)

No te burles del prove (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2453

82950

bushkar v.

חיפש, ביקש

kien bushka faya (Nehama)

bushkar por sielos i por tierra (Nehama)

todos lo bushkan, todos lo yaman (Nehama)

bushkar de konvenser a uno (Nehama)

los meskinos i los dezeozos bushkantes aguas i non, sus luengas kon la sed se seko (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2457

83360

buyendo adj.

רותח

el kavé turko se beve buyendo (Nehama)

servir el komer buyety buyendo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2459

83460

buyir v.

רתח; הרתיח; בהשאלה על מעיים: בעבע (גזים)

kuando aharvan al fijo, a la madre le buye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2460

83530

buyor m.

רתיחה; נקודת רתיחה; אדי רתיחה, בועות רתיחה; חום

el kave turko kiere dos i mizmo tres buyores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2461

83650

buz (t.) adj.

קר, קפוא; קריר מבחינה רגשית; ''קריר'' מינית

tengo los pies buz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2662

83950

chadir (t.) m.

אוהל; מטריה; שמשיה

después de un huerte terretemblo los moradores de la sivdad se van a morar en chadires (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1101

84110

chaketón (t.) m.

מכה, סטירה, מהלומה

Le dio un chakiton entre karas i ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1102

84160

chakitonear (t.) v.

היכה, הדף, נתן מהלומה

Lo chakitoneo de mala manera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1103

84265

chaldearse v. refl.

התקלקל, נרקב

El marmalad se chaldeo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1104

84280

chaleado (t.) adj.

שרוט

Se torno entero chaleado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1105

84310

chalgí (t.) m.

תזמורת מזרחית/תורכית

En la meane en kada noche tanye chalgi (Moscona)

no ay boda sin chalgi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1106

84330

chalgidjilik (t.)

מקצועו של המוסיקאי

El ermano semantiene de chalgidjilik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1107

84360

chalishear (t.) v.

התאמץ, עמל, עבד קשה

Esta chalisheando por kitarse el mantenimiento (Moscona)

Esta chalisheando por kurtarearse (Moscona)

chalishear por el pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1109

84410

chalum (t.) m.

יהירות, שחצנות, בטחון עצמי, רברבנות; תרופה, פתרון, מוצא

Mira a ver si ay algun chalum de no ir (Moscona)

Tiene grande chalum al avlar (Moscona)

k'es este chalum (Nehama)

ya basta tanto chalum! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1111

84560

chamushkado (t.) m.

ריח בלתי נעים של משהו שלא נשרף כהלכה, ריח חריכה

Esta dando guezmo de chamushkado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2575

84570

chamushkado (t.) adj.

מעלה ריח פיח ועשן; שהוקדח (תבשיל)

un komer chamushkado (Nehama)

una ropa chamushkada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1112

84600

chamushkar (t.) v.

חרך; שרף בצורה לא מוצלחת

No te aserkes muncho a la soba ke te puedes chamushkar el vistido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1113

84630

chan (t.) m.

פעמון, מצילה

El chan ya dio Sulucha no skolo, ke guay de su madre Sulucha ya bolo... (Moscona)

Chan de klisa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2577

84640

chanaka (t.) f.

אגן, קערה שטוחה; קערה, סיר; סיר לילה

el yogur se vende en chanaka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2578

84670

chanakita (t.) f.

קערונת, קערה קטנה

chanakita de yogur (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1115

84720

chanto (t.) m.

גגון

Bozear un chanto para azer un manto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2579

84790

chapeada (fr.) f.

הסרת כובע (לברכה)

dar una cha­peada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1116

84820

chapeo/chapeyo (fr.) m.

מגבעת, כובע; כינוי לאדם אירופאי, בעל נימוסים אירופים

Kon el chapeo ke tengo digo bondjorno! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1117

84880

chapeteado adj.

דלוק, מכוסה אדמומית

Muy chapeteado lo veo, no sea ke esta kon kaentura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2580

85110

chardak (t.) m.

מרפסת, גזוזטרא; סוכת נצרים; פרגולה

al tiempo no avia kaza sin chadrak; al chadrak s'espandia la kolada i se dormía en verano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1118

85150

charé (t.) m.

תרופה, תקנה

Otro chaare no ay (Moscona)

Kere topar el chaare (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1120

85350

charpeado (t.) adj.

עקום, מעוות; בעל מום; נבוך, מבולבל

De la hazinura kedo komo charpeado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1121

85360

charpear (t.)

הטיל מום ב-, עיוות; גרם הלם, בילבל

Tanto lo karishtireo asta ke lo charpeo (Moscona)

Le echo tres gritos, lo charpeo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1123

85370

charpearse (t.) v. refl.

נעשה בעל מום,התעוות, התקלקל; קיבל הלם, התבלבל

Kon sus manos se charpeo la salud (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1124

85510

chaska (bulg.) f.

גביע, ספל

Chaska de kave (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1125

85530

chatal (t.) m.

מזלג, קלשון; ענף מפוצל; מפשעה

El pantalon m'esta estrecho en el chatal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1126

85615

chatladearse (t.) v. refl.

נסדק, נבקע, התבקע

El djam se chatleo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2581

85640

chatleado (t.) adj.

סדוק, מבוקע

kopo chatleado/chini chatleado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2582

85710

chatra patra (t.) adv.

פחות או יותר, לא באופן מדוקדק

se desbrolia en sinko linguas, chatra-patra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1135

85740

chavdar (t.) m.

שיפון, כוסמת

Kave/pan de chavdar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1127

85770

chayir m.

שדה, אחו, כר מרעה

Las ovejas las kitaron al chair (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1136

85880

chekil (t.) m.

מידת משקל תורכית; ערימת עצים/זרדים במשקל רבע טונה

En el invierno uzamos kemar 15 chikis de lenya (Moscona)

un chekil de lenya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1128

85990

chelenk (t.) m.

גאווה, גובה לב; זר פרחים

Alevantarse kon chelenk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1129

86140

chendola (bulg.) f.

מסננת

La hase esta una chendola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1130

86320

cheshit (t.) m.

מבחר, דוגמא

Aki ay tres cheshites, eskojete uno de eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2584

86330

cheske (t.) adv.

'חבל, הכל היה אחרת אם ...'', הלוואי!

cheske viajara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2585

86360

chevireada (t.) f.

חקירת שתי וערב, חקירה מחוכמת להוצאת הודאה

en dos chevireadas ambezi todo lo ke tenia en la tripa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1131

86400

cheyne (t.) f.

לסת

Ya me apreto la cheyne (Moscona)

Le vo kitar las cheynes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1137

86480

chibuk (t.) m.

מקטרת; נרגילה; פומית לסגריה; טבק

Chibukes largos i buenos i los vazos siempre yenos, media ora por lo menos , sea de una el bever!.. (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1138

86520

chicharear v.

צלה, טיגן, חרך

Karnr chichareada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1139

86550

chicharo m.

אפונה, קטניות; כינוי לאדם קטן ורפה; בשר שומני צלוי

Chicharo de pato (Moscona)

Chicharikos de Pesah (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2586

86850

chift (t.) m.

זוג

un chift de bueyes (Nehama)

un chift de guan­tes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1141

86960

chikez f.

ילדות, קטנות; קוטן

Ke chikez de poyo ke merkates! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1142

86970

chikeza f.

קוטן, קטנות

Las letrasestan de una chikitura ke apenas las puedes apartar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1143

87040

chikitiko adj.

קטנטן

Los chikitikos no entiemden i por esto no apartan de bueno a negro (Moscona)

Chikitika de los ermanos, grande para los mansevos, ya la toman de la mano, se la yevan a bailar .. (Moscona)

no lo mires chikitiko, tiene anyos en kutí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1145

87070

chikito m.

עולל, תינוק, ילד קטן

De la boka de chikitos i mamantes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1146

87100

chikmá (t.) f.

מוצא, תירוץ; חזיה גברית

Metelde la chikma de atlas enrozado! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1147

87130

chiko adj.

קטן

De chiko ke ya tuvo estos fesates (Moscona)

el chiko de la kaza es el gran­de de la kolada (Nehama)

chiko hue, grande me fize, tala koza no vido mi ojo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2591

87160

chiko m.

נער, ילד קטן

englenear/dar a komer/echar a los chikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1148

87290

chilek (t.) m.

פקעת, סליל

Para eskapar el ufisio me se azen de menester otras tres chiles (Moscona)

un chilek de ilo de lana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1149

87440

chimenea f.

ארובה, מעשנה; קמין, אח; כינוי לאדם מכוער מאוד

La chiminea no sta travando, parese ke esta tikadeada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1150

87660

chinchiado adj.

מוכה פשפשים

Las kamas estan chinchiadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1151

87670

chinchiarse v. refl.

התמלא פשפשים

Asta el tavan ya se chinchio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1152

87690

chinchon m.

חבּוּרה בראש, תפיחה בראש

Toda la vida esta kon chinchones en la frente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1153

87700

chinchonearse v. refl.

קיבל חבּוּרה בראש

Echa tino de no chinchonearte en la aliskuridad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1154

87790

chingiraklí (t.) adj.

מצלצל, מהדהד, צלילי

Boz chingirakli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1155

87800

chingo (t.) m.

אבץ

Tendjere de chingo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1156

87810

chiní (t.) m.

חרסינה, פורצלן; צלחת, טס

Chinis de karne i chinis de kezo (Moscona)

Ni chini ni farfuri! (Moscona)

los komeres delikados no inchen chini (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1158

87950

chío m.

זעקה חדה ונוקבת

Loke son estos chiyos? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1159

87980

chipik (rum.) m.

נעל

Chipikes de lak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1160

88050

chirak (t.) m.

תלמיד, חניך; שוליה

De la manera ke esta adelantado en el ufisio de chirak , presto se va azer kalfa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2594

88110

chirek (t.) m.

רבע; סרט בד מוסלין ירוק או אפור בחלק הקדמי של שביס נשי

un chirek de lira (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1161

88330

chivdriar (t.) v.

שיגע, הוציא מן הדעת

No me agas chivdriar! (Moscona)

Lo chivdrio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1163

88340

chivgín (t.) adj.

משוגע

Esta chivgin detras de eya (Moscona)

De la solaldad ya vo salir chivgin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1165

88350

chiví (t.) m.

מסמר גדול, מסמר עץ; מאהב; עסק כושל; אי נעימות

Meter chivi a la puerta (Moscona)

Me se desklavaron los chivis de la penche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1167

88460

chiyar v.

צעק, זעק, זעק זעקת שבר

Esto no es kantar es chiyar! (Moscona)

Apenas lo tokas ke ya chiya! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1169

88520

chizen (t.) m.

זרזיף, גשם דק וממושך

El chizen moja mas ke una luvia fuerte i sin ke te konsientes (Moscona)

El ke afirma lo ke dize este livro bive sano en este mundo i se va kon chizmezes a ganedem! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1171

88630

chokal m.

סיר לילה

Chukales por espejos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2595

88840

chorbá (t.) f.

מרק, מרק אורז

grande es la chorba ke para todos ay (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1172

88850

chorbadjí (t.) m.

מפקד יחידת יניצ'רים; תואר שניתן לאזרחים לא מוסלמים שחילקו מרק לעניים; מעביד

Tu, chorbadji mio no te agas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1173

88920

chorón m.

בכיין

No te kreas, es choron! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1174

88950

chorrear v.

זינק (זרם נוזלים), קלח, נבע, התפרץ, זרם; טפטף

Lo trusheron chorreando en la sangre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1175

89050

chorro m.

זרם, שטף, זרם מים; פריצה פתאומית ועזה של נוזלים

La fuente esta chorros (Moscona)

Para esto se kere un chorro de paras (Moscona)

chorro de agua/de sangre/de lágrimas/de rizas/de sudor/de liras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6751

89220

chuchulear v.

צייץ, צפצף

komo gruya i golondrina ansi chuchuleare, djemire komo la palonba (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1177

89380

chuflete/chuflet m.

משרוקית, צפצפה

Tomalde este chuflet ke ya me burako la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2597

89440

chufliko m.

רוח פרצים

esta entrando un chufli­ko ke mos va kalar a todos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1178

89510

chuka f.

כד

Es kadir de beverse una chuka de vino en un suluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1179

89660

chúnkim (t.) conj.

כאילו ש-

Chunkim el es mas bueno! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2598

89710

chupada f.

מציצה, לקיקה, ליקוק; לגימה; שאיפת סיגריה

una chupada de vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2599

89730

chupadero m.

מציצה מתמשכת; תאוות מציצה; ליקוק, לקיקה

el chiko está kon chupadé­ro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1180

89780

chupador m.

לקקן; שתיין עשוי לבלי חת; מוצץ (של תינוק); צלקת מציצה

El avokato ke tomates es un buen chupador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1181

89810

chupar v.

מצץ, ליקק, לקק; לגם משקה אלכוהולי ברוב חשק; נישק

Esta koza de chupar los dedos (Moscona)

Ya me chupi lo dedos! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1183

90070

churudear (t.) v.

אִכֵּל

La persona de fierro ke sea, se churudea! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1184

90090

churuk (t.) adj.

רקוב, רעוע; נכה, בעל מום, קיטע

Tiene korason churuk! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1185

90210

chuval (t.) m.

שק מבד יוטה

Un chuval de arina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2600

90290

daabeter (t.) adj.

גרוע יותר

vino kon la entision de pelear, daabeter, kon la entision de matar: (Nehama)

si el padre es negro, el fijo es daabeter (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1390

90380

dada f.

מכה,סטירה, חבטה, דפיקה

Me di negra dada (Moscona)

Dale dos tres dadas (Moscona)

dar dadas enriva la meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2603

90400

dadá f.

אומנת, מטפלת בתינוקות

la prima koza ke se demanda de una dadá es de kierer bien a las kriaturas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2604

90420

dadanearse (t.) v. refl.

החזיק את עצמו, בלם את עצמו; נעצר, נבלם; נסבל

esta kondokta no se dadanea mas (Nehama)

dadanearse de gritar/de korrer/de respirar/de urinar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2606

90430

dadear v.

התרוצץ בלי תכלית

dadanear un karro (Nehama)

dadanear una pare k'está para kaer (Nehama)

dadaneárse delantre una vi­trina (Nehama)

estar dadeando por la kaza la manyanada entera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2610

90480

dádiva f.

מתנה, שי, מתת, מתן, מתנה לאביונים, נדבה, תרומה, מנחה; מתת שמים

dádivas i buenas razones ablandan los korasones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2611

90520

dado m.

קובית משחק; מתנה, נדבה; אצבע

mi fijo no djuga a los dados, djuga a los negros man­dados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1392

90600

dador/dera n.

תורם, מעניק, נדיב; מחלק הקלפים במשחק; מחלק

Siempre ke seas de los dadores, para tanyedores (Moscona)

no es de los dadores (Nehama)

biva el dador kon el resividor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1393

90670

dagidear (t.) v.

פיזר, הפיץ, זרק

No vayas dagidear migas por la kamareta endelantre (Moscona)

Los djidios estan dagideados por el mundo entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1395

90730

dahtanut (ebr.) f.

פטפטנות; רכילות, לשון הרע

Una dahtanut tiene kon si, ke es koza de murir! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2614

90780

dainda (port.) adv.

עדיין; עוד, עוד יותר

ya se fizo de noche, dainda esta lavorando (Nehama)

ya se le dio todo lo ke demandava, dainda kiere (Nehama)

dainda mas par'ayi (Nehama)

dainda no viene (Nehama)

dainda no (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2619

90850

dákaki, dákaka! interj.

כן יהי רצון! לו יהי כן!

dákaki ke tuviera un poko de tino al fecho, yo lo uviera kitado anado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2620

90860

dakí (port.) adv.

מכאן

daki a mi kaza ay sien pasos (Nehama)

daki tres semanas/daki un año (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1396

91020

daleado (t.) adj.

פזור נפש, שקוע בתוך עצמו

Daleado en su echo, no me atinó (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2622

91040

dalearse (t.) v. refl.

טבל, צלל אל תוך; התמסר ל-, שקע בתוך משהו, השתקע בעצמו, הסיח את הדעת מן הסובב אותו

dalearse en el agua/en el banyo/en l'arena (Nehama)

dalearse en el fecho/en un livro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1397

91080

dalgá (t.) f.

גל (בים, בנהר)

Las dalgas alkansaron una altura de sinko metros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1398

91090

dalgalí (t.) adj.

סוער (גם נפשית); שחוח, מי שעל צוארו נטל משפחה ופרנסה

La mar esta dalgalí (Moscona)

Avram esta muy dalgalí ainda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1400

91160

dama f.

גברת, גבירה; אבן משחק בדמקה; מלכה במשחק שחמט/קלפים

Dama i kavaler (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2624

91240

damarli (t.) adj.

בעל עורקים (עץ, שיש)

mármor/lenyo damarlí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1401

91350

damlá (t.) f.

טיפה, נטף; צינית (שם של מחלה); שבץ לב, שיתוק

Damlas de valerian (Moscona)

Se emboracho de tres damlas (Moscona)

no kedo damla (Nehama)

una damla d'azeite/una damla de miel (Nehama)

damla ke le kayga! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2628

91400

damladear (t.) v.

נטף, טפטף, דלף

la juente está damladeando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1403

91410

damlear (t.) v.

הטיף (טפטף) טיפה טיפה; דמע

La fuente esta damleando (Moscona)

Me estan damleando los ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2629

91510

dandaná (t.) f.

הדר, פאר ראוותני; המולה, רעש, מהומה; מריבה, ריב, ויכוח

agradar fazer dandana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1405

91580

dandanearse (t.) v. refl.

נשנה; התחזק/החמיר אחרי שנשנה; התנחל, קינן

Ya se le dandaneó la hazinura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2740

91590

dande prep.

מ-, מאצל

este moble viene dende mi madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1406

91690

dankavelik (ebr.) f.

'דם כבד'', מטרד, נדנוד, אנטיפטיות

Agora no ampeses los dankavelikes ke uzas tu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2630

91810

danyador m.

שמביא רעות, עושה צרות; רוח רפאים, מלאך חבלה; כעס, מצב רוח זועם

kon mi le tomó el danyador (Nehama)

estar kon un danyador ke todo suyo i nada de ningunos (Nehama)

ey le dio el danyador: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1407

91860

danyar v.

הזיק, חיבל, גרם נזק ל- , פגע ב-; הפחיד, הטיל אימה

Danyar es kolay, adovar es fuerte (Moscona)

No te vas djugando kon la ora ke la puedes danyar (Moscona)

el kayentor danya la karne (Nehama)

la negra luz danya la vista (Nehama)

la mucha dulsura danya los dientes i rovina el estomago (Nehama)

vino ensupeto, me danyó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2637

91870

danyarse v. refl.

התקלקל, נשחת; הזיק לעצמו, חבל בעצמו; נבעת, נכנס לפניקה; נהפך לרגזן, עויין, פוגע ומעליב

danyarse del padre/del mestro: 'craindre son patrón'; (Nehama)

bueno bueno estava, duna duna se danyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1409

91890

danyo m.

נזק, הרס, פגיעה; כעס, רוגז, מצב רוח רע; שגעון חולף, זרות, מוזרות, אקסצנטריות

Esto no aze danyo (Moscona)

Esto me aze danyo (Moscona)

Ay danyos ke se trastornan por provecho (Moscona)

de akavidarse no sale danyo (Nehama)

el lavorar mucho es a danyo de la salú (Nehama)

siempre está; se topa para danyo (Nehama)

sale mas danyo ke provecho (Nehama)

la mestra s'alevantó kon danyo oy demanyana, deshala (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1412

92000

danyozo adj.

מזיק, מועד לפורענות; נוטה להתקלקל

El tutun es danyozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2679

92020

dar m.

נתינה, הכאה, צלצול (פעולה)

el dar es godrura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2644

92030

dar v.

נתן, העניק, מסר; תרם, נדב; צלצל; הכה; התרחב (בגד, נעל); (כאשר מופיע שם אחרי הפועל:) גרם, עשה

dale dale avía sien prezentes, manko i no mas (Nehama)

no es tanto viejo asegún parese: dale dale terna sikuenta anyos (Nehama)

en una ora adientro, dale tu dale yo mos mudimos de kaza (Nehama)

dale tu dale yo, entre avrir i serrar el ojo mos lambimos la oya de dulse (Nehama)

un pedrisko komo el Dio no tiene ke dar otro (Nehama)

dar melezina (Nehama)

dar i guadrar no es dar (Nehama)

no uvo ke dezir, ya se disho, ya se fizo; dado i mamado (Nehama)

en el kampo de konsentrasion de Bergen-Belsen se dava el alma por un punyadiko d'asuká (Nehama)

se kijo dado el alma al Dio para suvir sien eskalones (Nehama)

kuando el padre da al fijo, ríe el padre, rie el fijo,- kuando el fijo da al padre, yora el padre, yora el fijo (Nehama)

kien da, el Dio le da (Nehama)

kien da su bien en vida, merese apedreado (Nehama)

kien da i toma le sale la korkova (Nehama)

te dan, toma; t'aharvan, fuy (Nehama)

parese ke ya s'inchó de liras, kuando se mira bueno se ve ke, dale ke dale, kita el pan del día (Nehama)

me­terse al fecho dale ke dale (Nehama)

kien da en primero da kon miedo; kien da segundo da kon gusto (Nehama)

kien da a la puerta siente su repuesta (Nehama)

dar grasias al Dio (Nehama)

por azno te lo do (Nehama)

al bovo i al loko asegún les da (Nehama)

no me kiere por amigo, le daré enriva, yo lo kiero manko (Nehama)

diense el Dio ke se averiguen muestros dezeos (Nehama)

kien diense ke estuvieramos en su lugar! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1413

93370

darsar (ebr.) v.

נשא דרשה, דרש, נאם, הרצה; נזף ב-

Oy va darsar el rabino (Moscona)

Ken darsa a su mujer no se yerra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2678

93380

darse v. refl.

התמסר, הקדיש עצמו

darse por riko/por prove/por loko/por bovo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1415

93770

dasio m.

מס, הטל

Pujaron los dasios (Moscona)

al tiempo del turko, los dasios no se puedían alevantar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2681

93790

data f.

תאריך

pagar un bono a su data (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1416

93930

datsiz (t.) adj.

סר טעם, אנטיפט

La kalavasa esta datsiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2682

94010

davadjí (t.) m.

תובע, מגיש הקובלנה

guay si el djuzgador el propio es el davadjí, solo el Dio puede ser el yardumdjí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1417

94100

davranearse (t.) v. refl.

פעל במהירות; התגונן; התייצב; החלים, התחזק, חזר לאיתנו; שיקם מצבו הכלכלי

Se davraneo to tio? (Moscona)

No te estas pudiendo davranear de esta bela? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

600

94160

dayanear (t.) v.

החזיק מעמד, האריך; סבל; תמך, סעד

esta fragua adanea otros dos pianos (Nehama)

el vino muy huerte adanea agua (Nehama)

no se peede mas adanear la kondokta de este ninyo (Nehama)

el vestido ke yevas adanea ainda unos kuantos mezes (Nehama)

una kaza mal fraguada no adanea anyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1419

94200

dayanearse (t.) v. refl.

נתמך ב-, נסמך על

Me dayanei en la meza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1420

94250

dayma (t.) adv.

תמיד

Dayma uza venir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2683

94300

de prep.

מ-, מן, של, ב-, בנוגע ל-, על

este livro es de mi ermano (Nehama)

chini de barro (Nehama)

muerir de frío (Nehama)

korrer de prisa (Nehama)

kolpo de martío (Nehama)

kon las kriyaturas no kale ser mucho duro, ni mucho blando: d'eyo kon eyo (Nehama)

de bovo lo tomó de loko lo deshó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1421

94360

debaldahón adv.

בחינם, חינם אין כסף

Me lo dieron debaldes (Moscona)

kuando es debaldahon arrevana kon yugo, kuando es de su para s'amos­tra fidalgo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2691

94400

debaldes adv.

בחינם, חינם אין כסף

komer debaldes (Nehama)

teatro debaldes (Nehama)

vinagre debaldes es dulse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1422

94470

debasho adv./prep.

מתחת, תחת

Debasho del dominio turko (Moscona)

entrarse debasho la kolcha (Nehama)

entrarse debasho la meza (Nehama)

no se da debasho de ninguno (Nehama)

kedar debasho el gasterio de la balabaya desfazedera (Nehama)

kien save lo ke ay de debasho (Nehama)

kyen se kema debasho lo yeva (Nehama)

debasho de mi manto al rey mato! (Nehama)

no uvo nunka mas kruel debaso la kapa del sielo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1423

94740

dechizarse (it.) v. refl.

הגיע להחלטה

Dainda no se dechizo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2699

94810

dedada f.

כמות נוזל/לח הנלקחת באצבע

dar dedadas de vino al chiko (Nehama)

deshar dedadas de boya a la paré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2709

94840

dedientro prep.

בתוך, מתוך

dediéntro de kaza (Nehama)

dedientro de una frangola salió un djidyó (Nehama)

dediéntro de una ora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1424

94880

dedikar v.

הקדיש, כתב הקדשה

Este livro esta dedikado a toda la djente de buena veluntad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1425

94890

dedikarse v. refl.

הקדיש עצמו, התמסר ל-

Se dediko a la muzika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2701

94920

dediko m.

אצבע קטנה

el dediko chiko me dize ke estas favlando mentiras (Nehama)

el dediko chiko me dize de no entrar en el fecho ke me propones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1426

95000

dedo m.

אצבע; כל דבר בעל צורת אצבע/ממדי אצבע

La mano tiene sinko dedos i uno kon otro no se paresen (Moscona)

Dedo grande/sigundo/alto/kuarteno/chiko (Moscona)

Los dies dedos sirios los azere, torna no so kreido (Moscona)

yo estava kon el dedo en el ojo i mi vezino me vino a echar moabet (Nehama)

kien s'eskonde detras d'un dedo se le ve el puerpo entero (Nehama)

le das un dedo, kiere el puerpo en­tero (Nehama)

todos los dedos de la mano no son unos (Nehama)

uu dedo de abutargo/de cokolata (Nehama)

un dedo de agua/de vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1429

95170

deenfrente adv.

ממול

Todos keremos derecho lo ke al deenfrente toka; i viendo a muestro echo, el pareser mos se troka! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1430

95200

defektado adj.

לקוי, פגום

Ropa defektada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1431

95270

defender v.

הגן על, גונן על; לימד זכות על, סינגר; מנע, אסר

Me defendieron de komer karne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1432

95320

defendido adj.

אסור, מנוע ; מוגן

Es defendido de pasar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1433

95530

defondo m. & adj.

מנוח, נפטר

El defondo desho de sava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2712

95660

degoyado adj.

שחוט, שנשחט בידי שוחט, טבוח

mira ke ya viene el ke kome degoyado, estáte arrepozado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2714

95910

dehreá (ebr.) f.

הכרח, צֹרֶך דוחֵק, דחיפות

ke dehrea tenías para salir kon luvia? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1434

96030

deka (3) (gr.) f.

ערימה, כמות גדולה

Trusho kon si una deka de kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1435

96090

dekalar v.

כופף, היטה

Echa tino ke el tendjere se puede dekalar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1436

96150

dekán/dekano/dekanio m.

דיקן, זקן (זקן המשפחה/שבט וכו')

El defondo era dekano de la prensa djudeo-espanyola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2715

96270

deklarado adj.

גלוי וידוע, ידוע בציבור, מקובל

ladrón/mentirozo de­klarado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1437

96280

deklarar v.

הצהיר, גילה דעתו, הודיע, הכריז; הסביר, הבהיר, פירש, שפך אור

Deklarar los diritis de las nasiones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1438

96310

deklararse v. refl.

הובהר, התפרש; הוכרז, הוצהר

Se deklaro kontrario al sistema de edukasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1439

96330

deklarasión f.

גילוי דעת, הצהרה, הכרזה; באור, הבהרה

El minustro salio kon deklarasion (Moscona)

Diksionario de la lingua santa kon la deklarasion de kada biervo en la lingua sefardi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1441

96350

deklaro m.

הסבר, באור, פירוש, הבהרה, הארה; ברור נוסח של טקסט

Topas su deklaro en el pasuk ocho del kapitolo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1442

96370

deklinarse v. refl.

נטה מ-, היטה עצמו מ-, יצא מ-, נרתע מ-

Deklinarse de la regla jeneral (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1443

96390

deklino m.

שקיעה; נטיה מ-

Al deklino del sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1444

96400

dekolgado adj.

תלוי, כפוף ל-, תלוי ב-, קשור, מחובר

Esta dekolgada la buena veluntad de su tio (Moscona)

Asperar kon ojos dekolgados (Moscona)

estar de­kolgado a la voluntad de otro (Nehama)

estar dekolgado a un evenimiento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2718

96420

dekolgar v.

היה תלוי ב-; תלה ב-

dekolgár la dechizión de meterse en kamino de lo ke va ser el tiempo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1446

96520

dekontino adv.

בלי הפסק, בהתמדה; תמיד

Roga al Dio dekontino komo la eskuma ke mos suva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1447

96620

dekreser v.

הקטין, הפחית, קיצר

El dia ampeso a dekreser (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1448

96630

dekresimiento m.

הקטנה, הפחתה

El dekresimiento de las aguas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1449

96760

delantre adv. & prep.

לפני, מול, נוכח, בפני; קדימה, לפנים; בהשוואה ל-

Atorgó delantre de mi (Moscona)

me kitó de delantre kon una bava: (Nehama)

delantre de mi kaza (Nehama)

delantre de mi vino, no vendas vinagre (Nehama)

delantre d'el oro la plata vale poko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1450

97090

delikado adj.

עדין, ענוג, רגיש, שביר, רופף; אדיב; רזה, כחוש; אנין; טעים; חריף; מצויין

Kestion delikada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1451

97210

delito m.

עבירה, עוון, פשע, הפרת חוק

Fuy del delito komo delantre el kulevro, ke en aserkandolo seras mordido! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1452

97260

delivrarse (fr.) v. refl.

השתחרר

Delivrarse del servisio militar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1453

97280

deltodo adv.

לגמרי

Estas ambierto? –Delentodo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2723

97310

dem (t.) m.

אזהרה הניתנת באופן דיסקרטי

si un dem tenía de esta diferensia, yo puedría adovar las kozas antes ke se envelinaran (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1454

97370

demanda f.

בקשה, שאלה, משאלה; דרישה, תביעה, הפצרה; ביקוש; עתירה, עצומה

Ay demanda de sereales (Moscona)

ay mucha demanda de teshidos (Nehama)

ay demanda de indjenieres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2726

97460

demandado adj.

נדרש, מבוקש

es un artikolo muy de­mandado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1455

97500

demandar v.

שאל, ביקש, דרש, תבע, ביקש במפגיע

Mijor es ke tus ijos demanden de ti i no tu de eyos! (Moscona)

A mi mujer le demando la alma muezes freskas (Moscona)

Ken demanda no se yerra! (Moscona)

no ay ken demande por el (Nehama)

vites al ombre, demanda por el nombre (Nehama)

demandame te responderé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1458

97620

demandarse v. refl.

שאל את עצמו, תהה, חכך בדעתו

Yo me demando si … (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1459

97630

demanyana adv.

בבוקר, מוקדם בבוקר; בוקר; מחר בבוקר

Alhad la demanyana, sin azer sefte, pudras me demanda (Moscona)

el mundo apartiene a los ke se alevantan demanyana (Nehama)

alevantarse demanyana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2732

97670

demanyanika adv.

מוקדם מאוד בבוקר

venir al feco demanyanika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2733

97750

demazía f.

עודף, כמות עודפת, מעל הנדרש, יתרה

ay demazía en el pezo (Nehama)

ya le di lo ke le devia kon su demazía (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2735

97850

demaziado adj.

מוגזם, מופרז, יותר מדי,יתר על המידה, עולה על גדותיו

no me fagas favlar dema­ziado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2736

97880

demenester m.

צורך

tener demenester de los otros (Nehama)

me se faze demenester un empyegado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1546

98200

demoralizado adj.

מושחת; רפה ידים, מיואש

Un mansevo demoralizado (Moscona)

El enemigo esta enteramente demoralizado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1548

98285

demostrarse v.

הורְאָה, הופגן, הודגם, הוכח

Mas no se demostro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1549

98290

demostrasión f.

גילוי דעת, הצהרה; הפגנה; הוכחה, הדגמה

La demostrasion tuvo lugar en el parko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1550

98350

demuazel (fr.) f.

עלמה; מורה פרטית; אומנת

Las demuazeles de esta sosieta son muy aktivas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1551

98370

demudado adj.

חיוור, חיוור כמת; שהשתנה סבר פניו; כחוש, צנום; משונה, מוזר, יוצא דופן, בעל הליכות מוזרות; קטנוני, נוקדן; בעל טעם בלתי רגיל/יוצא דופן

Muy demudado te veo?! (Moscona)

Kuanto demudada es la noche la esta mas ke todas las noches (Moscona)

mos viene a vijitar oras demudadas; despues de medianoche, por exempyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2739

98440

demudarse v. refl.

השתנה; החוויר, שינה סבר פניו, נעכר, נדלח; נדהם, התבלבל

se demudó la kara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1553

98460

demuevo adv.

מחדש

Ya ampeso demuevo kon sus kaprichos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6752

98630

denostar v.

השמיץ, העליב, גידף

a ken arrepodiaste i denostastes? sovre ken enaltesiste boz i alsaste a los sielos tus ojos? (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1554

98740

denunsiar v.

הודיע, גילה; הכריז, פרסם; הלשין, מסר

A' mis lavios avriras i mi boka denonsiara tu loor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1555

98810

departamento/departamiento m.

מחלקה; מחוז, חבל

El departamento de la kultura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1556

98840

depedrerse v. refl.

הלך לאיבוד, איבד דרכו; נעלם; מת, נהרס, אבד; התבולל

Detras del visio del djugar se depedrio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1557

98850

depedrido adj.

אבוד

Un kazal depedrido en la muntanya (Moscona)

Despues de la batalia kedo depedrido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1559

98880

depedrisión f.

אבדן, אבדן דרך, נפילה מוסרית; הרס; מפלה; השמדה

Todo lo ke mos parese depedrision no es ke un troke de forma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1560

99010

deplorar v.

הצטער על, ביכה

Es de deplorar! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1561

99020

deploravle adj.

מצער, מעציב, אומלל, שיש להצטער עליו

Estado deploravle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2741

99150

depozitar v.

הפקיד, הפקיד למשמרת, מסר לשמירה; יצר משקע

depozitar paras a la banka (Nehama)

depozitar komanya para la enviernada (Nehama)

l'azeite i el vinagre depozitan madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1562

99470

derecha (la) f.

ימין, צד ימין; יד ימין

Ni amokarse save a las derechas (Moscona)

mirar a derecha i a estiedra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1563

99550

derechedad f.

יושר, הגינות, ישרות, כנות, תום לב, צדק, חוקיות; זכות

No tienes la derechedad de avlar (Moscona)

Lavios de derechedad sakan veluntad! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1567

99630

derecho adj.

ישר, צדיק, נקי כפים, הגון, כן, תם לב; ישר, זקוף, ניצב, אנכי; ימני

Toma la ropa por el derecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2746

99720

derecho adv.

הישר, בקו ישר, למישרין

kien kamina derecho se da a la paré: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1565

99760

derecho m.

חוק, משפט, חוקה; משפטים (לימודי); מה שצודק והוגן; זכות

Los sivdadinos gozan de diferentes derechos komo de voto, de lavoro, de morada ets. (Moscona)

Pedrio el derevho (Moscona)

estudiar el derecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1568

99870

deredje (t.) m.

מצב, מעמד

En el deredje ke lo vidi vaya i no venga! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1569

100090

derredor m.

סביבה, הקף; אווירה; משפחה, קרובים

Al derredor de la kaza (Moscona)

En los deredores de la sivdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2747

100200

derritir v.

המיס, מוסס, התיך, הפך לנוזל; נמס, התמוסס, הפשיר, ניתך; נתן להמתין עד בוש; בזבז

derritir el oro/el kaláy/l'asuká/la sal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2748

100230

derritirse v. refl.

נמס, התמוסס, ניתך, הפשיר; כחש; נואש מהמתנה ארוכה

mos derritimos en pies fina ke venites (Nehama)

el sirio/el parmachet/el shavon/la manteka se derrite (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2750

100240

derrokado adj.

חרב, הרוס

sivdad derrokada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2530

100280

derrokar v.

הרס, ניתץ, החריב, השמיד, איבד, השם; דירדר, הפיל; אימלל, גרם אסון

derrokar es kolay, fraguar es yuch! (Moscona)

kuando no ay adovar todo se derroka (Moscona)

derroka una kaza aze una pader! (Moscona)

derrokar los kalés/las murayas del rey (Nehama)

derroka una keilá para tomar un klavo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2531

100290

derrokarse v. refl.

התמוטט, קרס; הטיל עצמו, השליך עצמו

el Dio ke lo derroke por su negregura! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1571

100330

dert (t.) m.

עצב, דאגה

Grande dert mos vino a la kavesa! (Moscona)

Kresen los ijos pujan los dertes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2728

100490

deryán (t.) m.

מקום מרווח ביותר (במובן השלילי: קשה לחממו, לרהט אותו וכו')

esta kaza es un deryan, ay korrientes de todas las partes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2753

100620

desavidarse v. refl.

גילה אדישות כלפי, לא התעניין בשלום

desavidarse entera­mente de sus parientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1631

100780

desbarasado adj.

פנוי (מקום); שפרק את הלחץ והדאגות, רגוע, חופשי מדאגה

Kamareta dezbarasada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1632

100840

desbarasarse v. refl.

נפטר מ-,

Dezbarasarse de sus adversarios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1573

100870

desbaratar v.

הרס, החריב, פרק

I desbarato el real de los aisianos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2754

100920

desbatir v.

גרע, חיסר, ניכה, הפחית, החסיר, צמצם, קיצץ; ברח, הסתלק

desbatir una suma de otra (Nehama)

desbatir una suma de otra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2755

100940

desbedrer v.

ביזבז

deshar la kaza al desbedrer (Nehama)

deshar la kaza al desbedrer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2756

101140

desbolverse v. refl.

חילץ עצמו, נחלץ, הסתדר, מצא מוצא, מצא פיתרון; השתעשע, התבדר

ensupeto le vinieron diez d'eyos a komer; en manko de nada se desbolvió i endjenyó un pranso en derechura (Nehama)

ensupeto le vinieron diez d'eyos a komer; en manko de nada se desbolvió i endjenyó un pranso en derechura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1633

101230

desbotonado adj.

בלתי מכופתר

No kaminas dezbotonado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2757

101280

desbragarse v. refl.

פשט את תחתוניו, התפשט מבגדיו; גילה בתמימות כל הסודות; גילה נדיבות מוגזמת (מעל ליכולת) כדי להידמות לאחרים

si le asodese de arresivir djente en kaza, se desbraga en­tero para fazer las onores (Nehama)

si le asodese de arresivir djente en kaza, se desbraga en­tero para fazer las onores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1634

101290

desbrochar v.

פרץ (שטפון/מלחמה); שחרר, הוציא, פתח שסתום; התיר כפתורים; התפרק, הוציא את הרגשות, התפרץ, השתחרר (גז, נוזל)

I lo dezbrocho el peshkado a lo seko i eskapo Yona (Moscona)

la gerra/la burraska/la korriente desbrocha (Nehama)

la gerra/la burraska/la korriente desbrocha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2759

101310

desbrocho m.

התפרצות/שחרור שאיפת רוח לשם התרגעות וחזרה לנשימה תקינה; התפרצות (הר געש/מוגלה וכו'); פריקה; שסתום לחץ; מחסן לחיסול סחורות; התרת כפתורים

el desbrocho del frió/de la kalor (Nehama)

el desbrocho de la materia (Nehama)

el desbrocho del frió/de la kalor (Nehama)

el desbrocho de la materia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2761

101420

desde prep.

מאז.., למן, מ-, מן

desde oy/desde ayer/desde manyana (Nehama)

desde mi kazadesde el primo fina'ultimo (Nehama)

desde kuando (Nehama)

desde su chikés (Nehama)

desde su nasensia (Nehama)

desde ke vino se metió al lavoro (Nehama)

desde oy/desde ayer/desde manyana (Nehama)

desde mi kazadesde el primo fina'ultimo (Nehama)

desde kuando (Nehama)

desde su chikés (Nehama)

desde su nasensia (Nehama)

desde ke vino se metió al lavoro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2767

101560

desdevanado adj.

(נאמר על גלגל/גליל:) ששוחרר ממנו חוט/כבל

filo/kordón desdevanado (Nehama)

filo/kordón desdevanado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2768

101610

desdichado adj.

אומלל, חסר מזל, מסכן

desdichado de mi, ke puedo fazer (Nehama)

desdichada la madre ke lo parió (Nehama)

al des­dichado no le kamina el kavayo, dize ke es ojo malo (Nehama)

desdichado de mi, ke puedo fazer (Nehama)

desdichada la madre ke lo parió (Nehama)

al des­dichado no le kamina el kavayo, dize ke es ojo malo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2771

101840

desender/desenderse v.

ירד; היה צאצא של

según las santas tradisiones el puevlo djidio desiende de Avraam avinu (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1586

101870

desendiente m. & f.

צאצא, שמקורו הוא; יורד

Desendiente de Varna (Moscona)

Desendiente de la famiya de los .. (Moscona)

Toma a Yits.hak tu desendiente i azlo alsasion a mi prezente .. (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1589

102510

desfilarse v. refl.

יצא מקוף המחט (חוט), נפרם; התגעגע, חש געגועים אל

La alguja me se desfilo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1590

102800

desfortuna f.

מזל ביש, מזל רע; אסון; אומללות; התרוששות

Por desfortuna en akel dia akontesio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7295

102880

desfriar v.

קרר, צינן

Deshad ke se esfrien las brazas de fuego [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3259

102890

desfriarse v. refl.

התקרר, הצטנן

s'desfrían las aguas para ke esta madre demande a su fijo regalado de estudiar al lugar de djugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1591

103050

desganarse v. refl.

איבד את החשק/ הרצון/הלהיטות

Ya me desgani de todo i de todos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7299

103220

desgosnarse v. refl.

נקע (את היד, הרגל)

Tengo el pie esgoznado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1605

103710

deshar v.

עזב, השאיר, נטש, זנח, הזניח; ויתר על, מסר, נכנע, נתן ל-; עזב מקום עבודה, התפטר; הוריש, ציווה, הנחיל

Deshi de fumar (Moscona)

Deshi de eskrivir (Moscona)

Deshad todo, andavos al banyo! (Moscona)

lo bushkó por sielos i por tierra, no deshó burako sano onde no fue (Nehama)

desha estar ke me pasó un fato kuriozo, vos kontaré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1592

104220

des.henarse (ebr.) v. refl.

העז פנים, התחצף

No te vayas des.henando kon este djoloh! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1593

104320

desierto adv.

באמת, כמובן, בודאי, לבטח

I no avia otro remedio? – Desierto ke no! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1575

104610

deskaer/se v./v. refl.

פג, פקע, הגיע מועד פרעון; ירד מגדולה, שקע, נפל, תשש, נחלש, התערער, בלה, ירד מנכסיו, פחת, התנוון

Antes era riko agora deskayo (Moscona)

este elevo no deskae de los mijores de su klasa (Nehama)

deskalkár una patija (Nehama)

Eramos proves, agora eskaimos (Moscona)

Me se eskayo de los ojos (Moscona)

Negra koza es eskayer despues de tener tanto bueno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1574

104680

deskaído adj.

מי שנפל/שהודח/ שנושל/שירד מנכסיו/מגדולתו, מנוון; שהגיע מועד פרעונו; בלה, עזוב, מוזנח; רעוע, מתמוטט

Avram me se vee muy deskaido (Moscona)

Un riko eskaido sin ufisio keda a pan por puertas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2774

104820

deskalsadero m.

בזבוז זמן על חליצה ונעילה

ya enfastió kon este mal deskal­sadero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2775

104910

deskamado adj.

שהוסרו קשקשיו (דג)

peshe deskamádo i bueno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2776

104990

deskampido/deskampío adj.

שומם

ir por kampos deskampidos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10307

105020

deskamundarse v. refl.

התקלף

el kuero me se esta skamundando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2777

105110

deskanso m.

מנוחה, מרגוע; הפוגה, הפסקה

lu­gar de deskanso (Nehama)

kaminar kon deskanso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2779

105190

deskararse v. refl.

התחצף; גילה עוז בעמידה על זכויותיו

me deskari kon el maestro i le demandi suvir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1577

105220

deskargador m.

סוור, סבל

Para deskargar el vapor se aran demenester sien deskargadores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1576

105250

deskargar v.

פרק משא, הקל עול, שחרר, פטר מחובה, ירה

Para deskargar el vapor se aran demenester sien deskargadores (Moscona)

deskargar balas/kashas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1578

105300

deskargarse v. refl.

התפרק, פרק עצמו; נפטר מ-

Me deskargi de la mision de kashero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2781

105410

deskarrankar v.

עקר, שלף בכוח

no ay kien ke lo deskarranke de la meané (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2782

105660

deskerensiozo adj.

עויין

biervos deskerensiozos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7304

105695

deskitar v.

מילא את החסר, השלים את האובדן

En kada nes ke se le aze le eskitan de los zehuyot ke izo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2783

105780

deskolgado adj.

תלוי ב-, כפוף ל-

el merkader de flako kavdal esta deskolgado al kredito ke goza en plasa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1579

105970

deskonfiansa f.

חוסר אמון, אי-אמון

La deskonfiansa de este ombre es proverbial (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1580

106040

deskonoser v.

התכחש ל-, כפר ב-, לא הכיר, הכחיש, התעלם מ-

No se pueden deskonoser sus meritos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1581

106050

deskonosido adj.

בלתי מוכר, אלמוני

Partio en direksion deskonosida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7268

106420

deskorchado adj.

פשוט עור, שפשטו את עורו; מרומה, שהפשיטוהו מנכסיו

Gato eskorchado! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2784

106440

deskorchar v.

פשט את העור; דרש מחיר מופרז; הפשיט מישהו מנכסיו

deskorchar un kodredo (Nehama)

Ya m'eskorcho! (Moscona)

Eskorchar un karnero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7267

106450

deskorcharse v. refl.

פשט את עורו

Ya m'eskorchi del gasterio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7269

106480

deskornar v.

חתך את הקרנים; נגח, פצע בקרניו

La vaka m'eskorno, a mijor lugar m'echo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2785

106510

deskorrer v.

נזל, זרם, טפטף, איבד נוזלים

la huente/un odre/un atuendo se deskorren (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2786

106820

deskuajar v.

הפשיר, סילק קריש (דם וכו')

la lumbre deskuaja l'azeite yelada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1582

107030

deskuvierta f.

גילוי, תגלית; הסרת כיסוי

La deskuvierta de l'Amerika (Moscona)

ke no salga a la des­kuvierta lo ke teta la kriatura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1583

107035

deskuviertura f.

גילוי, חשיפה, התערטלות; ערווה

Ke no venga a deskuviertura lo ke teta la kriatura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1584

107040

deskuvierto adj. & m.

חשוף, גלוי, מגולה, גלוי ראש; חסר כיסוי (בבנק)

Se echo deskuvierto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1585

107160

deskuzirse v. refl.

נפרם; נכשל (תכנית/קשר)

La manga me se deskuzio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6753

107220

desleimiento m.

התמוססות; מק, רקבון

i sera en lugar de espesia desleimiento (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1594

107240

desleirse v. refl.

נמס, התמוסס

Mi korason se a echo komo de sera desleendose enmedio de mis entranyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2788

107370

desmadeshado adj.

מותר (פקעת); מבולבל, פרוע; מרושל

kuando kamina se manea entero, le temblan las pachas, los brasos, parese desmadeshado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2789

107630

desmembrado adj.

מבותר, מנותח אברים, מפורק לנתחים; מופרד

una famiya desmembrada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2790

108190

desnaturado adj.

נשחת, נוגד את הרגש הטבעי, בלתי אנושי

un fijo desnaturado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1595

108215

desniegarse v. refl.

התכחש; הכחיש, סתר; הכחיש בתוקף דבר שאותו אמר/עשה

No te desnieges de tus parientes komo ke no fueras de eyos nasido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2791

108260

desnudar v.

הפשיט, עירטל

kien de otro viste en medio la kaye lo desnudan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1596

108390

desolado adj.

שומם, חרב, נטוש, עזוב

Un lugar desolado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6754

108400

desoladura f.

שממה

i ponerlae desoladura no sera apodada i no sera kavada i kresera kadro i espino (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1597

108420

desolar v.

השם, רוקן מתושבים, החריב; העציב, צער

I todas sus sivdades destruites i las desolates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2792

108500

despajado adj.

מנופה (שהוצא ממנו התבן); מבורר, ממוין

una siya despajada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1598

108600

despareser v.

הסתיר, החביא, העלים; מת, נפטר; נעלם

La alguja se desparesio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2793

108690

desparte adv.

חוץ מ-

en desparte ke es muy savido, es tambien bueno de korasón (Nehama)

las servideras, en desparte de la mezada, tienen entradas (Nehama)

en desparte ke es siego, es tambien sodro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2794

108750

despartir v.

הפריד, חילק, פילג; הקצה, הפיץ, שיווק

despartir dos d'eyos que se están aharvando (Nehama)

despartir un fijo de sus parientes (Nehama)

en pleito no se desparten konfítes (Nehama)

despartir las ga­nansias (Nehama)

kién desparte, del Dio tema, i la mas mucha parte se detiene (Nehama)

kien esparte, del Dio teme i la mar mucha parte se detiene (Nehama)

El ke esparte keda sin parte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7326

108770

despartirse v. refl.

נפרד, נבדל, הבדיל עצמו, התפלג, התפרק (חברה)

Despues ke se espartieron kada uno kedo a lavorar por su konto (Moscona)

No m'esto podiendo espartirme (Moscona)

Kuando se espartio la grasia estuvo durmiendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7330

108800

despartisión f.

פרידה, הפרדות; חלוקה, הפצה; התפרקות (חברה מסחרית)

La espartision es negra koza (Moscona)

La espartision de sus karos es komo espartir la unya de la karne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7340

109140

despedasarse v. refl.

התפרק לנתחיו, שוסע

Ya me espedasi de estar akavidando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1599

109195

despedreserse v. refl.

נעלם, נסתר

I por mankansa de moneda kedo el defus i se despedresieron munchas ojas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6755

109540

despiedregar v.

סיקל

i kavola i despiedrogola i plantola sarmiento i fraguo torre entre eya i tanbien lagar tajo en eya (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1796

109640

desplazer m.

אי נעימות, דחיה, חוסר שביעות רצון, מורת רוח

Es un dezplazer de ver tanta dezregla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7357

109780

desplumar v.

מרט נוצות; הפשיט עירום ועריה, גזל, עשק, הוריד ממעמדו ורכושו

El esplumar una gaina [...] (Moscona)

Ya m'esplumaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7360

109820

despojo m.

גזל, שוד, ביזה, שלל, חמס

I por la tadre espartira espojo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7362

109990

despozarse v. refl.

התארס

espozarse kon kinian (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1600

110110

despresio m.

זלזול, בוז, שאט נפש, ביזוי

Mirar kon despresio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1601

110120

después prep.

אחר כך, אחרי; נוסף ל-

Loke viene despues, no se save! (Moscona)

después de un buen pleito viene una buena paz (Nehama)

después de vendimya em­budo (Nehama)

después ke ya se fuyó el kavayo del ahír (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1797

110240

desramado adj.

תלוש, עקור, זנוח

Esta muy kemdo, se ve muy dezramado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1798

110310

desreglado adj.

פרוע, בלתי מסודר, פורע סדר, מקולקל, בלתי סדיר, בלתי מאורגן, חסר סדר, משולל כללי התנהגות; מופקר, מושחת

Yevar una vida dezreglada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1799

110400

desrepozado adj.

מוטרד, לא חש בטוב, לא חש נוח

Mi padre es un poko dezrepozado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1800

110440

desrepozo m.

הפרעה, הטרדה; אי רגיעה, אי נוחות, חוסר מנוחה, מחוש, הרגשה רעה, הרגשה בלתי נוחה

En el viaje tuvi munchos desrepozos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2832

110490

destapado adj.

פתוח, שחולץ ממנו הפקק, שהוסר מכסהו

una redoma destapada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1602

110550

destaparse v. refl.

התפשט, הסיר לבוש

Durmiendo se destapo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1603

110640

desterrado adj.

עקור, שהוצא מן האדמה; שהוצא מן הקבר; גולה, מוגלה

Los desterrados de Selanik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2833

110660

desterrar v.

הוציא מהאדמה, עקר; הוציא מהקבר; גרש, הגלה

desterrar un muerto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1604

110820

destino m.

גורל, יעד, גזרת הגורל

El destino lo esta persigiendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10308

111010

destruído adj.

הרוס, נחרב, רעוע

Bohor esta struido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2834

111150

desvachearse (t.) v. refl.

ויתר; נרגע

desvachearse de una reklamasion/de un echo/de un projeto/de un dezeo/de un amor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11195

111170

desvainar v.

שלף (חרב, סכין), הוציא מן הנדן; התיר את אמרת הבגד

si dezvainates espada sovre tu kompanyero ainda ay esperansa por enkasharla atras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1801

111230

desvaneser v.

עייף, הוגיע, פטפט באופן מעייף; הקים רעש

No te vayas dezvanesiendo la kavesa ke es en baldes! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1802

111250

desvaneserse v. refl.

דיבר הבלים, דיבר שטויות; הטיף לבלי שומע; נדהם

Ya me dezvanesi kon este tudro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1803

111345

desvaporarse v. refl.

התאדה

La agua se dezvaporo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11498

111420

desvelarse v. refl.

איבד את הרצון לישון

a media noche me zveli i mas no serri el ojo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1806

111440

desvelopado (fr.) adj.

מפותח; מוצג באופן מלא על כל פרטיו

La kriatura esta bien dezvilupada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1804

111550

desverguensozo adj.

חסר בושה

Ijo desverguensozo repudio de su padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1805

111610

desviar v.

היטה מהדרך, התעה, הדיח; סטה מהדרך, סטה מ-, פנה, נטה, תעה, נסחף; הלך בדרך לא ישרה; הזניח עבודה באמצע

Topandomi boracho de ansia sin vuno, yo desvii , mis pasos de tu kamino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1608

111770

detadrarse v. refl.

התעכב, התאחר

El Dio se detadra ma no se olvida (Moscona)

I vido el puevlo ke se detardava Moshe por desender del monte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1610

111840

detalyo (fr.) m.

פרט, פריט

No me vo detener sovre los detalyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1611

111910

detener v.

עיכב; החזיק ב-, תפס, ריסן, בלם, חסם, עצר

La polisia lo detuvo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2835

112000

detenerse v. refl.

התעכב, השתהה, נעצר; התאפק, ריסן עצמו, שלט ברוחו; נמנע; בזבז זמנו; החזיק עצמו ל-, נהג בגאווה/יהירות

la karrosa se detiene a la puerta de mi kaza (Nehama)

detenerse de uri­nar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1612

112130

determinado adj.

קבוע, מוגדר, מוחלט; נחוש בדעתו

A un momento determinado (Moscona)

Esta muy determinado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1614

112160

determinarse v. refl.

החליט, החליט בדעתו, גמר אומר

Por saver si la tierra es buena i determinarsen de odrenar gerra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1615

112260

detrás prep.

אחרי, מאחורי; לפי, כפי, בהתאם ל-

El krio korrio detras de su madre (Moscona)

eskonderse detras de un dedo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2838

112550

devda f.

חוב; חובה

estar en devda kon uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2839

112570

devdor n. & adj.

חייב, בעל חוב

el devdor demanda su para (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2513

112590

devedar v.

נמנע, התחמק, חסך

el ke deveda su vara aborrese su ijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2840

112600

devenir/se (fr.) v./v. refl.

הפך ל-, היה ל-, נעשה

el fijo ya devino mansevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1617

112670

dever/se v.

היה חייב/מחוייב, חב; היה צריך

Ken deve i paga es komo ke no deviera nada (Moscona)

Esto se deve a su kapachita (Moscona)

paga a kien deves saves lo ke tienes (Nehama)

favlar komo se deve (Nehama)

fazer las kozas komo se deve (Nehama)

es per­sona komo se deve (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1619

112800

devitor adj.

מחוייב

No so devitor de azer tala koza (Moscona)

Sos devitor de pagar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1621

112850

devorar v.

טרף, בלע

En kurto tiempo fue devorado de las flamas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1622

112920

devuado (fr.) adj.

מסור, נאמן, דבק, אדוק; מחבב, אוהב הזולת

Devuado a la kauza asta la muerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1623

112960

deyo/deya pron..

ממנו/ממנה

Por un deyo se paga dos levos i si es ke merkas sinko deyos pagas mueve levos (Moscona)

kieres kastigar a tu fijo? Fas deyo kon eyo: no seas ni mucho duro ni mucho blando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

420

113020

dezaechada adj.

שילדה ולד מת

Ke todas eyas amilisiadas i dezaechada non ay en eyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1624

113050

dezaegar v.

הגעיל

I dare mi morada entre vos i non dezaegara mi alma a vos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1625

113160

dezagradar v.

לא נשא חן בעיני; גרם מורת רוח/אי נעימות

Tanto de dezagradarla esta koza! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1626

113170

dezagradavle adj.

פוגע, מעליב, חסר נימוס, בלתי נעים, חסר חן, דוחה, מצער, מרגיז, בלתי נעים

Un evenimiento dezagradavle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1627

113200

dezagradesido adj.

כפוי טובה; שהתקבל בסבר לא יפה; בלתי רצוי

Despues ke izo tanto por buena paga kedo dezagradesido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1628

113810

dezatar v.

התיר (קשר), פיתח, שילח רסן;שחרר מהתחייבות

Dezatar un inyudo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1629

114000

dezayunar v.

אכל ארוחת בוקר, סעד

La demanyana uzamos dezayunar kave kon biskocho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1630

114030

dezazer v.

התיר, הרס, השחית, פרק, פורר,בילה, שחק, המיס

Todas las frenkes se dezazieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1705

114540

dezear v.

איחל; חשק, רצה מאוד

Dezeo verte un'ora antes (Moscona)

Dezear a alguno todo bueno (Moscona)

El ojo ve el alma dezea (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2847

115200

dezeo m.

רצון, חפץ, חשק, תשוקה, שאיפה, התאוות; הדבר הנחשק; איחול

dezeo tengo ke me favle (Nehama)

por dezeo de fijos tomó una kukla (Nehama)

ya le pasó el dezeo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6756

115270

dezeozo adj. & m.

רוצה, חומד, חושק, משתוקק, מתאווה, נכסף; אביון

los meskinos i los dezeozos bushkantes aguas i non, sus luengas kon la sed se seko (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2850

115690

dezidera- palavra dezidera

דיבור שאין להבינו באופן מילולי, כפשוטו (למשל: ''החום הזה הורג אותי '')

el moso hue aki al lado para fazer un mandado, un anyo kijo fina ke atorno; palavra dezidera: pedrió ora entera (Nehama)

Esta madre kitó al mundo bula de fijos; palavra dezidera: tiene ocho kriaturas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6757

115740

dezierto m.

מדבר, ציה, שממה, ישימון

boz apregonan enel dezierto eskombrad karrera de A' aderesad en la yanura kalsada a nuestro Dio (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2524

116030

dezir v.

אמר, הגיד, ניסח, הביע, ביטא (בכתב או בעל פה), דיקלם, פקד; היטיב עם

vos digo ke vos estesh kayadis! (Moscona)

es verguensa de dezir todo lo ke le tengo fecho a (Nehama)

avia sien personas, por no dezir mas (Nehama)

iné tiene ke dezir (Nehama)

se disho komer? komió una kanaka entera de yagur! (Nehama)

se disho gritos? ma estempereó! (Nehama)

este vestido le dize (Nehama)

no le dize el vino/el tiempo/el klima (Nehama)

no le disho el dia/la karta (Nehama)

no me dize nada un komer/un pasatiempo (Nehama)

kien le dize al ke tiene por mas intimo amigo es el primo ke lo esta echando al sako (Nehama)

dezir mentiras/dezir la vedra (Nehama)

dize ke, si negra la fecha mas negra la desfecha (Nehama)

Se dize? Kaza es, su gaste demanda (Nehama)

mirar el dediez es dicho para los bienaventurados, no es dicho para un rikon (Nehama)

si se disho el arroz es kon limón (Nehama)

por el komer de la manyana si se disho la manteka es kon la miel (Nehama)

no le digas, no lo kites ni de boka (Nehama)

lo ke disho el Dio akeyo es (Nehama)

kien dize la vedrá piedre l'amistad (Nehama)

si se disho la tinya es para arraskar (Nehama)

el tiempo se le va en ''te dishos i me dishos'' (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1707

116920

dezmamparar v.

נטל את ההגנה/משענת מ-, עשה (אותו) חסר ישע, הביך, בלבל

No me dezmampares i no me deshes, o Dio de mi salvasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2803

116970

dezmayado adj.

מעולף, עולפה, תשוש, חיוור, חסר ברק, שאיבד רעננותו

una fiesta dez­mayada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1708

117000

dezmayar v.

עילף, ריפה ידיים

Aki sta dezmayar de la kalor (Moscona)

Ya me dezmayo por un portokal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2804

117010

dezmayarse v. refl.

התעלף, איבד את הכרתו, נחלש; נכסף בלהט

ya me dezmayo por komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2805

117080

dezmazalado (ebr.) adj.

חסר מזל, ביש גדא, אומלל, מסכן

dezmazalado de mi! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2806

117120

dezmazalar (ebr.) v.

הביא מזל רע, גרם אובדן מזל, גרם כשלונות רצופים

bueno estava kaminando en su fecho, el trokar de fecho lo dezmazaló (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2807

117210

dezmenguar v.

הפחית, החסיר, המעיט, צמצם, החליש; פחת; הוציא דיבה, השמיץ

dezmenguar a uno. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1710

117260

dezmentir v.

ניתק, עקר ממקומו, הזיז בכוח; הכחיש, הזים, הפריך

I si me amostro komo inosente, mi kara me dezmiente! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2808

117370

dezmichado adj.

מסכן

dezmichado de mi! (Nehama)

M'estas dando keshas por las mal­dades de mi fijo. Tienes mil pares de razón. Dezmichado de mi. Ke ke fage? me salió un fijo negro (Nehama)

Al dezmichado no le kamina el kavayo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1711

117430

dezmigajar v.

פורר

El peksemet se dezmigajo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1713

117520

dezmodradez f.

מוזרות

Ke dezmodratina es esto! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1712

117530

dezmodrado adj.

מוזר, משונה, מעוות, זר, תמהוני, שלא במקומו, חריג, יוצא דופן, אקסצנטרי; מגוחך; בלתי שפוי, משוגע

Se metio un fustan dezmodrado ke le esta kitando el nur (Moscona)

un vestido dezmodrádo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1794

117620

dezmolado adj.

מושחז

Kuchiyo dezmolado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7443

117650

dezmolar v.

השחיז

Los kovdos ya se me ezmolaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1795

117780

dezmoronarse v. refl.

התפורר

Los boyos se estan dezmoronando (Moscona)

la masadura mal kuvierta se dezmorona (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2873

118350

dezraigar v.

עקר מהשורש, שירש

dezraigar un arvol (Nehama)

dezraigarse de su paez/de un pos­to/de sus parientes/de un amor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1807

118910

día m.

יום, יממה

El Dio ke mos de dias para ver maraviyas! (Moscona)

En dia de el bien, pensa por dia malo i en dia de mal espera a el bien (Moscona)

En dia ke no bari vijitadores resivi! (Moscona)

pasar días pretos (Nehama)

venir en días negros (Nehama)

días negros i amargos (Nehama)

el día es grande i la pita chika (Nehama)

el día bueno éntratelo adientro (Nehama)

guadra el aspro para el dia malo (Nehama)

no digas mal del dia si no anochese (Nehama)

los días del Dio no se akavan; no se eskapan (Nehama)

krese el dia, krese el frio, kresen las merendas de los fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2884

119760

diamante m.

יהלום; כלי לחיתוך זכוכית

arrelumbrar kom'al diamante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1895

119900

diavlo m.

שטן, שד, מזיק; אדם ערום/פיקח חסר מצפון

Al diavlo se vaya vistido i kalsado (Moscona)

Arrematalo kon siete paesde diavlos! (Moscona)

Lo vites al diavlo –ni preto ni blanko (Moscona)

Azte a la una kon el diavlo asta ke pasas el kyupri (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1899

119980

dibidus (t.) adv.

לגמרי

Kedimus dibidus sin lenya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2885

120360

didiez m.

מטבע תורכי ישן, פרוטה, דבר מה דל ערך

sinyora mestra la kiero bien, no es aneya, es al didiez (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2932

120430

diente m.

שן

onde tiene los dientes tiene las mientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2933

120740

diez/dies num.

עשר, עשרה

ni los diez ni los dos dan abasto a los trentaidos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2934

120770

Diez/Dies m.

אלוהים

el Diez del Sielo me Dio rikeza i me dio tristeza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1901

120880

diezmar v.

עישר; הטיל/גבה מעשר

I de todo lo ke me dieres diezmar lo diezmare para ti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1902

120930

diferensia f.

הבדל, הפרש, שוני, פער; הבדלה, הבחנה; מחלוקת

Ay diferensia en la kolor (Moscona)

Entre las dos partes existen grandes diferensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1904

120960

diferente adj.

שונה, נבדל, אחר

Diterentes modos de gizado (Moscona)

Esto es koza diferente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2886

120980

difeto (it.) m.

פגם במוצר/בגד וכו' דפקט; ליקוי פיזי, חסר; ליקוי בהתנהגות

difeto de memoria, de imajinasión (Nehama)

la eskarsedad es un difeto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1906

121070

difisil adj. & adv.

קשה, בלתי נוח; עקשן, קשה עורף

Es difisil de dezuzarse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2888

121170

dignidear (t.) v.

היה מודע ל-, חזר לתודעה והבחנה אחרי תרדמה

estava medio dormido, entró ladrón i no dignidei (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1907

121180

digresión f.

סטיה, דיגרסיה

Aki ago una digresion aleshandome kon intision del sujeto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2889

121370

dikotes m. pl.

מרפא, תרופת הרגעה

estuvo favla favla, mos rompió los selevros, se kijo tomado dikotes para venir en mozotros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1900

121440

diktar v.

הכתיב, ציווה, פקד

El profesor dikta i los elevos eskriven (Moscona)

diktar una kondokta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1908

121580

dilindjear (t.) v.

פשט יד, קיבץ נדבות

Dilindjear por las kazas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1909

121670

diluviar v.

ירד מבול

I diluviaron rios su tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2891

121790

dimión (ebr.) m.

דמיון; רמז עמום; חשד חשד קל

este mansevo, en el favlar/en los djestos, tiene un dimion de fulano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1910

121850

din (ebr.) m.

דין, חוק, צדק; פסק דין; משפט, דין תורה

Todo se deve de azer sigun los dinim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1911

122140

dinastía f.

שושלת, בית מלוכה

La dinastia de David sea luminoza siempre kon tu proteksion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2892

122180

dinero m.

כסף, מטבע; הון

echa agua kita dinero (Nehama)

no ay dinero a la bolsa sin ke ayga dolor en boka (Nehama)

de dinero i buendad kitale metad (Nehama)

dinero en bolsa ke no se gusta, no se goza (Nehama)

kon dinero baila el perro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2068

122230

dinguno pron. ind.

אף אחד

En la kamareta no ay dinguno (Moscona)

Dinguna regla no ay (Moscona)

Dinguno ke no avle! (Moscona)

Dinguno ke no aspere de Dinguno! (Moscona)

Sin Dinguno de korason (Moscona)

Dinguno no fuye de la miel (Moscona)

En la kamareta no ay dinguno (Moscona)

Dinguna regla no ay (Moscona)

Dinguno ke no avle! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2897

122280

dinsiz (t.) m. & adj.

כופר, אתיאיסט; פורע חוק, עוול

para un dinsiz se kiere un imansiz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2074

122350

dinyo adj.

ראוי, נאות, נכבד; מאופק, רציני

No es dinyo para la onor ke le estan aziendo (Moscona)

No es dinyo para la onor ke le estan aziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2567

122390

Dio m.

אלוהים, אל; דבר מה אהוב מאוד ונערץ

kuando Dio esta kontigo no te espantes de tu enemigo! (Moscona)

el Dio ke mos de pan para komer i panyos para vistir (Moscona)

el Dio ke mos de vidas para ver maraviyas (Moscona)

esta yevando loke no demando del Dio (Moscona)

las kozas klaras el Dio las bendize (Nehama)

ni del Dio ni del vezino no se puede eskonder (Nehama)

ninguno muere si el Dio no kiere (Nehama)

el Dio da barva asegún la keshada (Nehama)

el Dio da barva a kien no tiene keshada (Nehama)

el Dio da la yelada asegún la muntanya: (Nehama)

el Dio mos de el bien i la gana de komer (Nehama)

el Dio mos de el bien i lugar onde lo meter (Nehama)

el Dio mos guadre de riko fijo de prove i de hahám fijo de am aares (Nehama)

el Dio mos guadre de médikos i de endevinos (Nehama)

el Dio da el bien asegún el tabiet (Nehama)

el Dio no tiene moneda, tiene modos i mane­ras (Nehama)

kien al Dio yama no s'enganya (Nehama)

kuando el Dio esta kontigo no t'espantes de tu enemigo (Nehama)

el Dio tiene kuidado de una formiga, no se kiere dicho del fijo del ombre (Nehama)

kien esparte del Dio teme i la mas grande parte se detiene (Nehama)

el Dio lo mate i lo malogre! (Nehama)

e Dio lo arranke del mundo! (Nehama)

el Dio le siege: (Nehama)

este ombre me salvó la vida, para mi es un Dio (Nehama)

el Dio save si avía vente personas (Nehama)

el Dio save si lavori kon mis vente unyas, ma no reushí (Nehama)

ay fruta al bazar?-Mucha, lo ke el Dio emprezentó (Nehama)

el Dio ke no mos de a menester de ninguno/a esperar de otro (Nehama)

ke me mate el Dio si no esto diziendo la vedrá/si no fago lo ke esto prometiendo (Nehama)

el Dio no mos de a kaer en sus manos (Nehama)

el Dio ke mos guadre de aynará/de ojo malo/de bokas de la djgente/de embidya (Nehama)

el Dio manda la yaga kon la melezina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2075

122980

dip (t.) m.

תחתית, קרקעית, עומק, תהום

Al dip de la kasha (Moscona)

Al dip del kurtijo (Moscona)

Al dip de la mar (Moscona)

De kitar i no meter se vee presto el dip! (Moscona)

Al dip de la kasha (Moscona)

Al dip del kurtijo (Moscona)

Al dip de la mar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2898

123110

diplomado adj.

מוסמך, מדופלם

médiko diplomado/indjenier diplomado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2499

123530

diritir v.

המס, מוסס

No me diritas komo shavon trefa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2498

123540

diritirse v. refl.

נמס, התמוסס

El buz se diritio (Moscona)

mi fuersa se abatio, se diritio mi sevo, apiadate de mi, ke dainda so mansevo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2501

123570

dirito (it.) adv.

ישר, ישיר, הישר

de aki sales dirito a la kaleja ke estas bushkando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2506

123760

disfilozo adj.

משתוקק מאוד; קצר נשימה

Disfilozo esto de ver una vez las kozas metidas kada una en su lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2509

123965

dishus i midishus

התנצחויות

Aklarad las kozas bien para ke no ayga despues dishus i midishus! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2502

124180

diskorso m.

נאום, הרצאה, דרשה

el diskorso del ministro no izo impresion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2503

124330

diskulpa f.

התנצלות, הצטדקות; סליחה, מחילה

mas negra la diskulpa ke la kulpa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2504

124440

diskuviertura f.

עירום, מערומים

i vido Ham a diskuviertura de su padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2507

124710

disponivle adj.

פנוי, זמין

kon los remedios disponivles no estamos en grado de ... (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2508

124890

disput/disputa m.

ויכוח, פולמוס, התנצחות

el enmleskarse en munchos echos trae a dishputas, djuzgos i djustisias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2510

125240

dito (it.) adv. & adj.

באותו אופן, כנ''ל, כאמור; האמור; פלוני

tornar tornare a ti en dita ora (Moscona)

el dito no prime ke sepa (Moscona)

el dito ya son dos vezes ke viene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2514

125415

divirearse (t.) v. refl.

התהפך

la araba se divireo (Moscona)

Se arrezvalo i se divireo kon el boy entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2518

125440

divizar (fr.) v.

חילק, הפריד, פרק, פילח, פילג, פיצל

lo divizi entre la munchedumbre (Moscona)

no lo esto podiendo divizar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2520

125480

divorsio m.

גרושין, גט

el divorsio se dio kon la kontentez de las dos partes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2521

125530

diz (t.)

ברך

me di en el diz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2505

125550

dizenyo m.

ציור, שרטוט, רישום, תרשים; תכנון, עיצוב; מיזם, פרוייקט

Si es ke tiene algun disenyo madruga demanyanika, se alevanta del suenyo, ensiende la lulaika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2523

125585

dizí m. (t.)

צרור

un dizi de sevoya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3605

126120

djamdje (t.) adv.

אף אחד, בלי נפש חיה

por esta kaye no pasa djamdje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6772

126230

djan-djin (t.) adv.

בלי נפש חיה

las kayes estan djan-djin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6773

126430

djaspe m.

ישפה; שיש מנומר

oy muncho penates ma todo lo azitesh djaspi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6774

126520

djeb (t.) m.

כיס; ארנק

kedo sin pará en el djeb (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6788

126650

djefane/djebhane (t.) m.

תחמושת

detras de la armada estavan las arabas kon la djepané (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3606

126680

djedjel (t.) m.

כבד; אבר כלשהו בגוף הסובל בעקבות מאמץ

ay mestras ke kitan el djegel a las servideras (Nehama)

para una persona aidada, suvir una eskalera muy alta, es para salir el djegel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6775

126750

djemido m.

אנחה

el djemido de los menesterozos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6758

126760

djemir v.

נאנח, התאנח

komo gruya i golondrina ansi chuchuleare, djemire komo la palonba (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6777

126840

djenem/djenné/djénneme/djendem (t.) m.

גהינום, תופת

un djendem de kamino (Moscona)

ken save a ke djendem (t.) se aremató (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6759

126890

djeneransio m.

דור, תקופת חיים ממוצעת של אדם

noche i dia non se amatara para siempre suvira su umo de djerenansio a djerenansio (Biblia, Const. 1743)

djerenansio va i djerenansio viene ma la tierra esta para siempre (Moscona)

ya konosko al djeneransio entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6780

126920

djénero m.

סוג, סוגה, מין

ke djenero de kozas? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6781

126940

djenerozo adj.

נדיב לב, רחב לב, אציל, אוהב הזולת

es bravo i djenerozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3608

126990

djénnemebudjanína (t.) m.

מקום שכוח אל

se hue a morar al djennemebudjanina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3609

127010

djente f.

בריות, בני אדם; קרובים, משפחה רחבה

apartad la buena djente ke vo a echar agua kayente (Nehama)

kien mira a la djente no bive kontente (Nehama)

ninguno no viene a verme, ni primo ni pariente ni nunguno de mi djentedjente (Moscona)

oy la noche vamos a tener djente (Moscona)

entended buena djente! (Moscona)

lo ke van dizir la djente?! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6787

127320

djentoria f.

המון, עם רב, שפעת בריות, שטף אנשים

es djentoria te digo! (Moscona)

esto lo ke uvo de djentoria no es koza ke se puede dar a entender (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6789

127500

djesto m.

מחווה, ז'סטה

un djesto djenerozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6790

127520

djestozo adj.

מעמיד פנים, מתחזה

no lo tokes ke es djestozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6791

127540

djevez/djeviz (t.) m.

עץ אגוז (נגרות)

el boron es de djeviz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6792

127610

djibraná (t.) adj.

חמוץ

el komposto esta djibraná (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3611

127620

djidió m. & adj.

יהודי

esklavo djidio no ay (Nehama)

djidio bovo no ay (Nehama)

según va el djidio lo ayuda el Dio (Nehama)

kuando los djidios vos farés buenos el enverano vo lo faré invierno (Nehama)

tadre, tadrezika le viene el meoyo al djidio (Nehama)

kale sufrir porke semos djidios (Nehama)

el ke se toma kon djidio, negra fin aspera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6793

127720

djidit (t.) adj.

חדש, מבהיק

un vestido muevo-djidit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6794

127760

djigantesko adj.

ענקי

esforso djigantesko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3618

127780

djigaro m.

סיגריה

asender un djigaro (Nehama)

fumar un djigaro (Nehama)

amatar un dji­garo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6795

128045

djinísaru adj.

פראי, מחוספס, גולמי

no tengas katilaka, ke barminam es djinísaru (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6796

128080

djins (t.) m.

אופי, טבע, מקור

negro djins! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6797

128170

djiradozo adj.

עושה רוח, שעושה מחוות מוגזמות של מאמץ/עייפות וכו'

deshalo a este djirador, ke de una pulga save azer un gameyo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3621

128190

djirar v.

חג, סבב, הסתובב; סובב; הפעיל, ניהל; הסב (המחאה, שיק, שטר); קפץ בחבל

djirar un kanabet (Nehama)

ansina ya la va djirar bueno! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6799

128340

djivá (t.) f.

הברקה, מירוק, צחצוח; גולת משחק מזכוכית או עופרת; כספית; כינוי לאדם תזזיתי

djugar a las djivaikas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3622

128530

djoab (t.) m.

יכולת לעמוד במשימה

esta balabaya da djoab a una famiya de diez almas (Nehama)

no so kadir (t.) de dar djoap (Moscona)

kodjá fsamiya, no es shaká, kere dado djoap (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3623

128580

Djohá m.

דמות ידועה בפולקלור המזרחי; כינוי לאדם מרושל /לא חכם במיוחד

Djoha hue a la feria, al lugar de ganar pedrio/fizo los tres dos/fizo la lira de vente frankos (Nehama)

Djoha no kiere a la mala, ni los malelis kieren a Djoha (Nehama)

Djoha, antes de kazar merko la kuna/antes de suvir al kavayo empesa a manear las pachas (Nehama)

Djoha ke no se echava a la kama kon sehora vieja (Nehama)

Djoha ke desha a los kombidados: (Nehama)

el palto está un djoloh! (Moscona)

una vez la bezó Djohá a la novia – la desho sin ojos! (Moscona)

Djohágana kon los de kaza (Moscona)

espartio Djohá para si lo mas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3628

128830

djorno (it.) m.

יום

estar a djorno kon las eskrituras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6808

128900

djoventud (it.) f.

נעורים, עלומים; נוער

la djoventud de oy no kere saver de nada! (Moscona)

djoventud en flor (Moscona)

la djoventud de la sivdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6855

128910

djoviyo/djovío m.

כדור צמר, פקעת חוטים

djuvío de lana (Moscona)

el djuvío se va endevanando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6760

128960

djoya f.

תכשיט, עדי; אוסף תכשיטי אשה

las kofias i las ashorkas i las trensas i djoyas de el pecho i los orejales (Biblia, Const. 1743)

dar la djoya en prenda (Moscona)

vino kon djoya grande a dizirme ke .. (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3629

129050

djudaiko adj.

יהודי, של יהודים; יהודי שומר מצוות

vestirse a la djudaika (Nehama)

gizar a la djudaika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6813

129100

djudaízmo m.

יהדות

este no tiene ni haber (t.) de djudaizmo (Moscona)

el djudaizmo de Bulgaria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6812

129120

djudería f.

שכונת היהודים; יהדות העיר/המדינה/העולם

ayi se avia arrekojida la djudería entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3631

129150

djudezmo m.

יהדות, אמונה ומצוות היהדות, דבקות בדת היהודית; ספניולית, איספניולית, לאדינו, לשון יהודית

avlar en djudezmo (Nehama)

avla agora a tus siervos aramit ke entendientes nos i non avlesh a nos en djudesmo (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6814

129170

djudía f.

יהודיה; עוזרת בית בשכר יומי

se kresio kon mosas i djudías (Moscona)

mujeres estos días embian dulses kon djudías a las primas i a las tías, ke ansi es el dover (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6818

129200

djudio m. & adj.

יהודי

salid djudiós ke vo entrar yo! (Moscona)

el kuchiyo del djudió para mal korta (Moscona)

tres djudiós kuatro keilot (ebr.) (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6819

129250

djuez m.

שופט, דיין

kon el djuez no te djuzgas porke en su poder el djuzgo; por ande envelunta lo lo abolta! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6820

129260

djugada f.

משחק; מהלך/מסע במשחק

buena djugada mos se djugo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3632

129270

djugador/dera n.

שחקן; מהמר, משחק במשחקי מזל

en kaza del djugador poko tura l'ale­gría (Nehama)

es un djugador ke no ay segundo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3633

129290

djugar v.

שיחק, השתעשע, התבדר; ניגן על כלי נגינה; הימר, שיחק משחקי מזל; לגלג; נע, זע במקומו (יש לו ''שפיל'')

mi fijo no djuga a los dados, djuga a los malos mandados (Nehama)

me aprometió guertas i verdjeles i a la fin me la djugó (Moscona)

no te djuges del d'enfrente ke te viene a la kavesa! (Moscona)

te estas djugando kon la lumbre! (Moscona)

djugar a la papasiega (Moscona)

djugo toda su fortuna (Moscona)

djugar al top (t.) (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6830

129680

djuguete/ueto/uego cf. djugete

lo tomó por djuguetiko (Moscona)

esto no es djugueto! (Moscona)

dale el djugueto al krío ke se vaya engleneando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6762

129700

djuisio m.

משפט, דין, פסק דין; דעה, שיפוט, תחושה

i espero por djuisio i ek bostiya, por djustedad i ek esklamasion (Biblia, Const. 1743)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6831

129770

djumbush (t.) m.

בידור, שעשוע; דבר משעשע, בדיחה

aspera te kontaré un djumbush (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3634

129800

djumerd/djumert (t.) adj.

נדיב, חסיד

al eskarso i al djumerd todo le viene uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6834

129850

djunta f.

ישיבה, התכנסות, מועצה; קבוצה, חבורה; זוג, צמד; יחסי מין

oy el konsilio komunal tiene djunta (Moscona)

en djunta de sinyores no avles muncho! (Moscona)

djunta de bueyes (Moscona)

djunta de kavayeros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6836

129865

djunto adv.

ביחד

sinyor David djunto kon su famiya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3635

129970

djurar v.

נשבע

a kien djura malo piedra kae (Nehama)

djurar por la Ley de Moshe (Moscona)

algunos djuran ''por este sielo bindicho'', apuntan kon la mano i se la bezan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6840

130050

djurdjina (roman.) f.

מהתלה, בדיחה

se izo djurdjina grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6842

130120

djustedad f.

דיוק, דייקנות, נכונות; הצדקה, צדק

el ke sembra djustedad tendrá gualardon firme (Moscona)

la djustedad antes de todo! (Moscona)

la djustedad lo rekere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6844

130140

djustifikar v.

הצדיק, הסביר

djustifikar las malas echas de alguno (Moscona)

para djustifikar su manera de ver, trusho aguas de mil molinos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3636

130170

djustisia f.

צדק, יושר, הגינות

dedo ke se korta kon djustisia no duele (Nehama)

fue entregado en manos de la djustisia (Moscona)

bushko djustisia! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6850

130200

djusto adj.

צודק, חסר פניות, פנים, ישר, צדיק, הוגן, הגון; בעל מידה נכונה

no ay ombre djusto en la tierra ke aga bien i no peke (Moscona)

en okaziones kom'a esta bushka de ser djusto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3637

130210

djusto adv.

בדיוק

pagar por un servisio lo ke es de djusto (Nehama)

el vistido le esta djusto (Moscona)

lo topas de djusto? (Moscona)

djusto en este momento (Moscona)

no es djusto? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3638

130220

djusto m.

צדיק, מי שדבק במוסר ובצדק, בעל מידות טובות

pagan djustos por pekadores (Nehama)

pagan djustos por pekadores! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6857

130470

djuzgador/dera n.

שופט, דיין

el djuzgador no djuzga si no siente de las dos partes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3639

130490

djuzgar v.

שפט, דן; העריך, ביקר; גינה

no djuzges para ke ni te djuzgen (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2525

130550

doá (t.) f.

תפילה, הודיה

as doa ke no se topo tu padre!(Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2538

130600

doblado adj.

כפול; מקופל, מכווץ

el tapio ya esta doblado (Moscona)

se lo vo pagar doblado i trezdoblado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2526

130630

doblar v.

כפל, הכפיל; קיפל, כופף, היטה

bienaventurado es el ombre ke afito mujer buena, sus dias seran doblados (Moscona)

doblar el lavado (Moscona)

doblar el kaparo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2542

130640

doblarse v. refl.

התכופף, התקפל, השתופף

se doblo delantre de la fuersa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2543

130680

doble m.

קפל, קמט

el doble del pantalon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2899

131070

dokunear (t.) v.

היכה, הלם, הקיש; חבל על ידי לחיצה חזקה; הטריד, גרם נזק; נגע, קירב

dokunear a uno en kaminando (Nehama)

me dokunea la kunduria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

455

131080

dokunearse (t.) v. refl.

נעלב, נפגע

Es muy ancho ! de nada no se dokunea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2527

131210

dolanear (t.) v.

עשה סיבובים, סבב, הקיף

un deskonosido muncho se esta dolaneando por aki, adjaba loke bushka? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2901

131280

dolash (t.) m.

שמירה, סיור שומרים; הקפה

estas bushkando a fulano: da dolashes aki i lo vas a enkontrar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2528

131390

dolensia f.

הרגשה רעה; מחלה; נכות; התאנחות

mis malisias las tengo en mi prezensia, por eyas konsiento remorso i dolensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2713

131410

doler v.

חש כאב; חש יסורי מצפון, חש דאגה

a kien le deguele la muela ke vaya ende el berber (Nehama)

a kien le duele la muela ke vaya ande el berber (Nehama)

mas duele la palavrada del amigo ke la piedrada del enemigo (Nehama)

me deguele la kavesa/el braso/el garon (Nehama)

al fijo aharvan, a la madre le deguele (Nehama)

está gastando pará de otro; a el no le deguele (Nehama)

una madre se deguele por sus fijos (Nehama)

se deuele por todos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2529

131520

dolor f. & m.

כאב, מכאוב, ייסורים; צער

es grande la dolor del padre ke pedrio a su ijo (Moscona)

kaza onde no ayga un dolor de kavesa (Nehama)

avrió el kaniyé i se komió todo lo ke topó; no deshó nada por dolor (Nehama)

de dolor ke va i viene no t'espantes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2912

132180

dor (ebr.) m.

דור, תקופה

en ke dor venimos! en ke dor mos topamos! (Nehama)

guay de akel dor ke Han Sipintí por tanyedor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2557

132360

dormir v.

ישן, נם

esta durmiendo sovre la mula (Moscona)

kuando se espartio la grasia stuvo durmiendo (Moscona)

kien duerme no alkansa peshe (Nehama)

Djohá se keria muerir para afartarse de dormir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2559

132480

dormisión f.

הרדמות

dormision no me esta entrando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2916

132540

dos num.

שנים, שתים; שני, שתי

lo vemos por el ojo, viene por akí kada dos por tres (Nehama)

traed kon vos, komed kon dos (Nehama)

dos ideas valen mijor de una (Nehama)

dos kon uno lo kitan del mundo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

466

132690

dosario m.

תיק מסמכים

A kual dosario esta aneksado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2920

132730

dota f.

נדוניה, נדן, מוהר

la fija a la fasha, la dota a la kasha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2921

132760

dotor (port.) m.

רופא, דוקטור

el dotor dize ke ya veo, ma yo no veo nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2534

132840

dotrinar v.

נזף, הטיף מוסר, לימד לקח; לימד, אילף, הקנה דעת, חינך ילדים באורח הישר

ke kulpa el, kuando no fue giado i dotrinado? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2922

132850

dotrino m.

חינוך, לימוד, אילוף דעת; הדרכה וחינוך ילדים בדרך הישר; נזיפה, גערה, תוכחה

kien tiene buen vezino ambeza buen dotrino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2535

132880

dover m.

חובה, מחוייבות, התחייבות; מחוייבות מוסרית, חוק מוסר; תפקיד, משימה; שעורי בית

me ago el dover de avizarvos kualmente ... (Moscona)

el dover de kada padre es de ... (Moscona)

los doveres de padre/de fijo/de sivdadino/de ombre (Nehama)

los doveres verso el Dio (Nehama)

el elevo pasa la tadrada para azer sus doveres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2926

133210

drama (t./gr.) f.

מידת משקל; כמות קטנה מאוד; דרכמה (מטבע יווני)

no kedó drama de pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2537

133480

duana (fr.) f.

מכס; בית מכס

la ropa entro en duana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2927

133520

dubara/dubará (t.) f.

רעש גדול, מהומה; קנוניה, תככים

estuvimos el día entero en una dobarina kon el karreado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2545

133560

dubiar v.

הטיל ספק ב-, פיקפק

esto me aze dubiar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2546

133610

dubiozo adj.

מסופק, מוטל בספק, מפוקפק, דו משמעי, בלתי סביר; חשוד, בעייתי, בלתי ראוי לאמון

es una persona dubioza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2544

133670

dúblito m.

העתק, עותק; כפל, כפליים

i el dublito de esto ke le dan, no va achetar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2928

133810

dueledor m.

דאגן, שעומד תמיד על המשמר למניעת תקלה/פגיעה בבריאות וכו'

no ay mijor due­ledor ke el patrón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2929

133870

duelo m.

כאב, דאגה; דוקרב

todos los duelos kon komer son buenos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2549

133910

duenyo m.

(משמש רק בפתגמים) בעל, בעל בית; ארוע

el duenyo de la kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2547

133980

dukado m.

דוקט - מטבע זהב ישן

si el avlar vale un dukado, el kayar vale dos (Moscona)

ni el dukado ni el prenyado pueden kedar guadrados: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2550

134200

dulse adj. & adv.

מתוק, ערב; רך, טוב, רחום, נעים; תה''פ: ברכות, במתיקות

dulse komo la trandafires sea nuestra anyada! (Moscona)

dos anyos pasi en esta kaza a no komer bokado dulse (Nehama)

entre este empiegado i su mestro es ''kon dulse me vengas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2966

134280

dulse m.

ריבה, קונפיטורה, מרקחת

dulse de mansana/de pertukal (Nehama)

el dulse es tedjo, la marmelada es un poko aguenta, el komposto tiene mucha agua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2551

134370

dulsor m.

מתיקות, מתק, ערבות, רוך, רכות, נעימות, עדינות, טוב לב, תום, תמימות

si no kitas paras de bolsa, ten almenos dulsor en boka! (Moscona)

el dulsor de l'asuká/de la miel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2552

134390

dulsura f.

ריבה, מרקחת; ממתקים, דברי מתיקה; מתיקות

una dulsura de krio esta, aynarah ke no le apoze (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2969

134510

duna adv.

לפתע פתאום

anunsiar la muerte de un serkano duna-duna (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2553

134590

dunke/dunkuey (it.) conj.

לפיכך, לכן, אפוא, כתוצאה מכך

dunke devemos ke ... (Moscona)

dunke dishimos ke ... (Moscona)

gana poko, dunke gasta poko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2555

134790

durera f.

עצירות; קשיות, נוקשות, קושי

mal de durera mal de kagadera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2971

134800

dureza f.

קשיות, נוקשות, קושי, קשיחות, אי גמישות

la dureza del azero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2556

134820

durmidero m.

תרדמה; נמנום, נים ולא נים; בולמוס שינה, תאוות שינה

el durmidero lo mata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2972

134910

duro adj.

קשה, נוקשה, צפיד, קשיח; קפדן, קשוח, נוקשה, אכזרי; מחוספס, קהה רגש;קפוץ יד; אטום ראש, מוגבל

el fierro es duro (Nehama)

el puevlo djidio es duro de servís (Nehama)

para la karne dura dientes rezios (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2560

135150

dushman/dushmán (t.) m.

אויב, מי שמבקש הזדמנות להזיק

esto no le auguro ni a mi dushman (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2561

135160

dushmanlik (t.)

אויבות, יריבות, עוינות

el dushmanlik tiene en el korason! (Moscona)

fin a este kadar de dushmanlik puede ser! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2548

135210

duvdar v.

הטיל ספק ב-, פקפק

los temientes de el Dio nunka duvdan en sus buenas esperansas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2975

135280

duyulear (t.) v.

נוכח לדעת, הבחין, חש

l'entró ladron kuando estava durmiendo, ni menos duyuleó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2563

135290

duz (t.) adj.

שטוח, חלק, בלי בליטות; מישורי; בלי קישוטים

duz komo la laja (Moscona)

el kamino es duz, no ay ni asuvir ni abashar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2565

135320

duzdearse (t.) v. refl.

הסתדר

se duzdeo bueno en la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2976

135380

duzudear (t.) v.

סידר, ערך; יישר, החליק, ליטש

duzudear los mobles de la kaza: 'disposer les meubles en bon or­dre'. 2. 'égaliser, niveler': (Nehama)

duzude­ár un kamino: 'niveler une route'. (Nehama)

duzudear los mobles de la kaza (Nehama)

duzudear un kamino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2566

135390

dyuskyun (t.) adj.

שקוע בהרהורים

porke estas tan dyuskyun? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3424

136060

echa f.

פעולה, מעשה, פֹּעַל, ביצוע; עסק, עניין

si negra la fecha, mas negra la desfecha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2980

136260

echar v.

זרק, השליך, הטיל; ירה; דחה מ-; השכיב; גרש, גרש אשה; הפעיל

echar la fyel i la miel i las tripas de hormet (Nehama)

bendezir al Dio al echar i al ale­vantar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2982

137560

echarse v. refl.

שכב, שכב לישון; הטיל עצמו, החל

kien se echa kon kriaturas s'levan­ta kagado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3425

138000

echo m.

עבודה, עסק, משלח יד, עיסוק, מסחר, התעסקות, עניין, מעשה

fecho empesado es medio eskapado (Nehama)

esta ropa kosta un fecho de sien frankos (Nehama)

ay un fecho de una ora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6858

138250

echura f.

צורה, תבנית, דמות; עשיה, עיבוד, ייצור; דמי ביצוע/ייצור

diez levos de echura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3428

138280

echuría f.

מרקחת, תרופה, תרופה עממית

no kreer en fechurias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6863

138310

edad f.

גיל

la edad lo rekiere (Moscona)

de edad de diez anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2983

138380

edepsiz/a (t.) adj. & n.

עז פנים, חצוף

para un edepsiz se kiere un imansiz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6864

138720

efekto m.

תוצאה, השפעה, אפקט

no izo efekto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2984

139070

ehrea(h) (ebr.) m.

הכרח, צורך

me se faze d'ehrea de una sierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2985

139160

ek prop.

הינה

ek el ombre del kual avlavamos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6859

139410

ekme! interj.

הנני!

I el Dio prevo a Avraam i disho a el: Avraam i disho ekme (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6860

139490

ekonomía f.

כלכלה, תורת הכלכלה; חסכון

kon ekonomia i falsia mulk en Sofia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6861

139560

ekonomizar v.

חסך, קימץ

ekonomizar lenya i karvon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7437

140870

eksterminar v.

השמיד, כילה, הכרית

Se eksterminen tus adversarios I tus aboresientes I todos los ke bushkan de azermos mal sin razon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7438

141030

ekstremidad/ekstremitá f.

קצה; שיא; גפיים

Las ekstremidades se tokan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2986

141150

el pr. pers.

הוא

siéntame, asi biv'el (Nehama)

el sinyor d'Eliáu (Nehama)

el sinyor mestro (Nehama)

el i eya, karvón i lenya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2080

141260

elayá!/élaya! iterj.

אבוי! אבוי לנו!

elaya, es siego! (Nehama)

yo, elayá, piedrí a todos los míos en los krematorios de Birkenau (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6868

141380

elejir v.

בחר, ברר

fue elejido por prezidente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2990

141990

elguengeziko adj.

ארוך מדי, מייגע, משעמם

elguengeziko estava el diskorso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2991

142010

elguengo adj.

ארוך; רחוק

un ves­tido elguengo (Nehama)

una konseza elguenga (Nehama)

las nochadas de invierno son elguengas (Nehama)

a los elguengos anyos, la fortuna de papa se va a espartir entre los fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2995

142030

elguengor m.

אורך; אריכות יתירה

el elguengor de una eskalera/de un varandado/de un dis­korso/de un servisio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6869

142070

eliminar v.

הסיר, סילק; הרחיק; חיסל

elimina mis enimigos i dispareskan todos los ke azen sufrir a mi alma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6870

142290

embabukado adj.

מפותה, מרומה, מוּלָךְ/הולך שולל

embabukado detras de sus echos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6871

142320

embabukar v.

הונה, רימה, הוליך שולל

si provecho no tengo , ya me vo embabukando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6872

142520

embanyarse v. refl.

התרחץ, טבל

ya me embanyi en la sudor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6874

142575

embarasada adj.

הרה ללדת

parese ke la vizina esta embarasada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2996

142580

embarasado adj.

מסובך, מבולבל; עסוק; עמוס, דחוס

una madesha de filo embarasada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6875

142590

embarasar v.

הטריד, הפריע, גרם מכשולים; העציב, ציער, דיכא

m'embaraso en la alma ariento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6878

142650

embarateser v.

הוזיל

el embarateser de una koza es siman ke ay muncho bolluk o ke no se esta bushkando (Moscona)

el karpuz no ay embarateser (Moscona)

el kunducho embaratesio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6879

142690

embarkarse v.

הפליג

se embarko para tierras leshanas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6873

142730

embarrar (1) v.

לכלך בבוץ

torno embarrado en el kanyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2997

142755

embarro m.

מחיקה; כתם דיו, כתם במכתב או דבר דפוס; זכרון מטושטש

tengo komo un embarro en el meoyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6880

142920

embatakado adj.

מוכתם, מלוכלך, מטונף, מזוהם

despues de la mala echa kedo embatakado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6881

142930

embatakar (t.) v.

טינף, לכלך, זיהם, הכתים

embatakar kon patadas de lodo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6882

142940

embatakarse (t.) v. refl.

עשה במכנסים, ברח לו; התלכלך

embatakarse asta las yakas (Moscona)

no me embatako las manos kon echos semejantes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2998

143030

emberrar v.

נער, נהק; דיבר בגסות, בצורה מעליבה

el azno emberra fina ke se kansa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2999

143050

embever v.

שאב, ספג, בלע, קלט; סבל, חש עלבון, חש עייפות

la esponja embeve el agua (Nehama)

la agua ke kayo se embevio en la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6885

143060

embeverse v. refl.

נספג

en lavando la hase se embeve (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6886

143080

embeveserse refl.

השתעשע, התבדר

se fue a la kavane a embeveserse un poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6888

143170

embiar v.

שלח, שיגר

embiar munchos saludos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3003

143190

embidia f.

תשוקה, חמדה, חשק; קנאה

guadrados seamos fe embidia i de ojo malo! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3004

143210

embidiozo adj.

מקנא, קנאי; חומד

una mirada embidioza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6887

143240

embío m.

משלוח

ke ermoza embiada ke me embia este krio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3005

143255

embirlantar v.

לכסות ביהלומים; לפאר ולרומם מקום עבודה

mil ke m'embirlantées, este empiégo, no lo puedo achetar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6890

143270

embirrar/se (port.) v.

כעס, זעם; התכעס

antes de embirrarte konta asta sien (Moscona)

no lo agas embirrar a tu padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3006

143320

emblankeser v.

הלבין, עשה לבן

la kolada se emblankese al sol (Nehama)

el aire de la montanya emblankese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6892

143330

emblankeserse v. refl.

הלבין, נעשה לבן

el lavado se emblankese de la agua de lishia (Moscona)

los kaveyos se le empesaron a emblankeser (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6893

143340

emblanyarse v. refl.

התרחץ (צורה לעגנית)

kon akeya agua buzuna emblanyada me emblanyi, ke apenas no me hainei (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6894

143360

embodado adj.

שנתון בערב החופה

a la semana ke viene estamos embodados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3008

143430

embolvido adj.

שקוע ב-, שקוע עמוק (בעבודה); מסובך; מודאג

esta embolvido entre palo i piedra/en bavas/en kriaturerías/en patranyas (Nehama)

ainda no me embolvi en este mazal (Moscona)

los perdes estan embolvidos en el polvo (Moscona)

embolvido en la kal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6898

143530

embotonadura f.

רכיסה

la embotonadura va ser kon kopchas sekretas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3009

143575

embovarse v.

נותר המום

no son oras de embovarse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3010

143590

emboveserse v. refl.

הטמטם

s'embovesió al lugar d'esveltarse (Nehama)

ensupeto se embovesió (Nehama)

de dia en dia mas se va embovesiendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6899

143600

embovesido adj.

מטומטם

tiene el aire de embovesido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3012

143670

embrenearse (t.) v. refl.

נלהב, נקסם, הוקסם

vijitimos una guerta yena de flores i mos s'embreneó el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6902

143720

embrinear v.

הקסים

me embrinei de la ermozura (Moscona)

me embrinei de la limpieza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3013

143770

embroliado adj.

מסובך; מבולבל; מעורפל; נטרד כולו ושקוע בבעיות וטרדות

un echo embroliado (Nehama)

esta mucho embro­liado; no tiene tiempo ni de pishar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3015

143800

embroliar v.

בלבל, סיבך, ערבב; בלבל את דעתו של, טרד את שלוות רוחו של

por no ser buen kontavle, este empiegado embrolió todas las eskrituras (Nehama)

vino de París i me disho ke vido a mi fijo penseriozo; esto m'embrolió entero (Nehama)

me embrolyi en el konto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3017

143810

embroliarse/embrolarse v. refl.

התבלבל; שקע ב-, התמסר ל-; התעסק בדברי הבל כאילו היו בעלי חשיבות

embro­liarse en los fechos/en las buhskidas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6904

143820

embrolio/embrolo m.

סבך, תסבוכת, בלבול, בלבולת, ערבוביה; הזיה, דמיון שוא; חרדה, דאגה, מבוכה

el ebrolio vino de este ke[...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6905

143860

embroncharse (it.) v. refl.

התכעס

no le puedes dizir ninguna palavra, ke ya se embroncha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6906

143930

embrujarse v. refl.

התבלבל, התלפף

dainda no me embruji en este mazal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3018

143960

embruneser v.

השחים, שיזף

el aire de la mar embruniese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3019

143980

embruteser v.

כיער

ay manera de vestir ke embrutese i ma­nera de vestir ke ahena: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3021

144050

embuelto adj.

עטוף, מעוטף, מלופף; עטוף בגדים חמים

embuelto en la tierra/en el lodo/en la sangre: (Nehama)

embuel­to en un palto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3028

144130

embultura f.

פרצוף, קלסתר, דמות, תואר, חזות, מראה

ay mezes ke no le tenemos visto la emboltura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6908

144160

emburarse v. refl.

החמיץ פנים, התכעס

lo tenemos emburado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6907

144270

embutir v.

מילא, פיטם, הלעיט, ריווה;החדיר לראש רעיונות מסויימים, טיעונים מסויימים

mos embutimos de komer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3020

144280

embutirse v. refl.

התמלא, התפטם

embutirse de dulsuras/de vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3023

144290

emen (t.) adv.

בקושי, זה אך, מיד

emen emen el komer estara pronto (Nehama)

Hemen lo disho i [...] (Moscona)

Hemen salio de kaza i se kayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3024

144670

empalarse v. refl.

התקשה, נעשה נוקשה, התעקש; נעשה קר ומנוכר

estavamos ke tu ke yo, ensupeto se empaló (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3025

144740

empanyado adj.

כהה, עמום, מכוסה אדים

un espejo/un kopo/un djam/un kristal empanyado (Nehama)

empanyado de la umidad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3027

144800

empapado adj.

ספוג נוזלים, נפוח מנוזלים, רטוב מאוד, רווי; מפוטם

empapado de sudor/de sangre/d'azeite (Nehama)

kamiza empapada de sudor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3029

144820

empapar v.

מילא על גדותיו, הספיג במים

empapar la rizá de lagrimas (Nehama)

eya se lo esta empapando a la kayadez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6911

144950

empasadas adv.

בעבר, לפני זמן

en las empasadas tuvi la okazion de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6912

145000

empatronar v.

שלט

en akel tiempo empatronava grandes rikezas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6913

145010

empatronarse v. refl.

השתלט, רכש לעצמו, תפס (בלי זכות)

el enimigo se empatrono de la sivdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6914

145020

empazmado adj.

נדהם, המום; קפא מקור

de entonses kedo komo empazmado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3030

145210

empenyar v.

משְׁכֵּן, העביט; השתדל, התאמץ

empenyar la kaza: (Nehama)

al tiempo, kuando s'estava en estrechura, empenyavan las maniyas, los orejales, el yadran: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3033

145290

empepinado adj.

מיופיף, מנופח, נוקשה, מעושה; מוגבה, תלול; תקוע באמצע; נעלב

eskalera empepinada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6921

145310

empepinarse v. refl.

התנפח, התפאר, התנהג בצורה מעושה; התקשח בעקבות תחושה שפגעו בכבודו, נעלב

mos se empipino porke le dishimos la verdad en la kara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3034

145390

empériko adj.

נסיוני, אמפירי; מעשי (שלא רכש השכלה פורמלית)

los médikos de al tiempo eran la mas parte empirikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

444

145470

empesar m.

התחלה

Por ampesar se beva raki (Moscona)

Ampeso a avlar lo suyo i lo ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3032

145550

empesarse v. refl.

התחיל

si no s'empesa no s'eskapa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6915

145560

empesijo m.

התחלה, ראשית, תחילה

al empesijo todo estava kaminando en regla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6916

145680

empezar v.

זיפת

i la empezaras por adientro i por afuera kon pez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6917

145710

empidir/empedir cf. impedir

me empidio muncho de sintir avlar kontra de mi tio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6918

145750

empiedregado adj.

מאובן, קשה כאבן; רגום באבנים

el pastel esta empiedregado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3050

145840

empiegarse (it.) v. refl.

נכנס לעבודה, החל לעבוד; התעסק ב-

empiegarse para apaziguar dos adversarios (Nehama)

me empiegi por vendedor ande un konosido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6920

145850

empiego (it.) m.

העסקה, מקצוע, עיסוק,משרה

al dia de oy topar un empiego no es kolay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6923

145990

emplantar v.

הקים, יסד, ייסד; תקע

m'emplanto kon la palavra en boka (Moscona)

m'emplanto en un lugar asolado sin dinguno de korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3035

146070

emplastar v.

גיבס, שם בגבס; כפה דבר מה בלתי נעים, הכריח לבלוע מאכל/תרופה, כפה נוכחות של אדם לא רצוי; חבט, תקע מכות

vino presto, presto; m'emplastó tres valijas enriva la meza i atornó una semana después para desbarasarme (Nehama)

kon haltizikos me em­plastó komo empiegado a su ermano ke no me vale para nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3037

146090

emplastarse v. refl.

השתרש, נתקע; כפה עצמו על

s'emplastó a la puerta i no désha pasar a ninguno (Nehama)

s'em­plastaron marido i mujer después de komer en muestra kaza i no se deskarrankavan (Nehama)

se emplasto kon mozos i no lo estamos podiendo despegar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6926

146120

emplear/eyar v.

השתמש ב-; העסיק; רכש

tan bien fueron empleadas las dolores, mos nasio un ijo de beyas kolores (Moscona)

las palavras no fueron empleadas en su lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3039

146410

emposesar v.

נתן בידי, העמיד לבעלות של

emposesar a uno de una suma de moneda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6930

146460

empostemar (gr.) v.

גרם ליציאת מורסה; הרגיז ועצבן בנרפות/התנהגות

el braso lo tengo empostemado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6931

146510

empoya f.

בועה, שלפוחית, יבלת

i fue sarna empoyas enfloresien en el ombre i en la kuatropia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6932

146570

emprendar v.

משכן, נתן בעבוט

ya se emprendo asta la kamiza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3040

146600

emprender v.

למד

ay ke emprender en este ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3041

146630

emprestado adj.

מולווה, מושאל

toma una boka emprestado i kántale las de sabá (Nehama)

tener una boka emprestada i dizir lo ke te siente el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3042

146660

emprestar v.

הלווה; השאיל

si el emprestar era bueno, emprestava el rey a su mujer (Nehama)

munchos se vidan de emprestar pensando porke piedra mi moneda sin tener kulpa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3043

146700

empreteser v.

השחיר, הקדיר, שיזף; הצביע נגד מישהו על ידי הטלת כדור שחור לקלפי

la provedad empretese mas del sol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3044

146770

emprezentar v.

הגיש; נתן במתנה; מחל

por esta vez ya t'emprszentí i no sea ke lo fagas mas (Nehama)

no puede ser ke no esté kontento, ya tomó lo ke el Dio emprezentó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3046

146800

emprezentarse v. refl.

התמסר ל-, הקדיש מאמציו ל-

empre­zentarse a una ovra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7083

146840

emprimero adv.

בתחילה, ראשית כל

Enprimero el Dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3047

146910

emproveser v.

רושש, העני; התרושש

kien te empovresió? lo bara­to (Nehama)

kuando el rey emprovesió bushkó tefteres viejos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3049

147000

empusho m.

דחיפה, דחיקה, הדיפה

este ninyo es mucho haragan, es kon em­pushos ke le alevanto de la kama la manyana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6936

147050

emuná (ebr.) f.

אמונה, אמון

en este no ay emuna (Moscona)

nozotros kreemos kon emuna kumplida ke el kriador, bindicho su nombre, el es uno i no sigundo, i el solo es muestro Dio; el fue i es i sera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3139

147090

enadado adj.

רטוב, טובל, מוצף

enadado en los fechos/en las sekaturas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3051

147110

enadar v.

שׂחה

los komeres de la kuzina turka enadan en l'azeite (Nehama)

es bueno de embezarse a enadar de chiko (Nehama)

los komeres turkos están siempre enadando en l'azeite (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6938

147130

enáiti (t.) adv.

סוף סוף

no importa enaiti somos vizinos (Moscona)

despues de asperar semanas enteras, enaiti vino haber (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6940

147160

enalteser v.

העלה, הגביה, הרים, נישא

si te metieron por grande, kuando te asentas endjuntos kon eyos, non te enalteskas i mira de ser komo sus eguales (Moscona)

muncho se enaltesio el ijiko de tu ermana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6941

147170

enalteserse v. refl.

התנשא, התגאה

se enalteska tu mano kontra tus adversarios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3052

147180

enaltesido adj.

מורם, נישא, מוגבה

siempre ke sea enaltesido! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6942

147230

enamorado adj. & m.

מאוהב; אוהב, מאהב

el enamorado salio a su enkontro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6945

147270

enamorarse v. refl.

התאהב; העריץ, הוקסם ממישהו

te rogo i te enamoro (Moscona)

me enamori de la limpieza (Moscona)

se enamoro de su ermozura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3053

147310

enarkado adj.

מקושת, קשתי

seja enarkada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6948

147330

enbaldes adv.

חינם, לחינם, לשוא, לבטלה

yazik por la pena, vinimos enbaldes (Moscona)

ande tanto esta ensistiendo enbaldes no es (Moscona)

nuestros esforsos fueron enbaldes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6950

147370

enbasho adv.

למטה, על הארץ, על הרצפה

las peras estan kayendo enbasho (Moscona)

la tijera kayo enbasho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6951

147420

enbevdar v.

השקה

kuando bien se enbevdo el rey kon el vino [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3054

147565

enbonora f.

ברכת הפרידה

en vezes, las enbonoras turan mas ke la vijita (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6952

147610

enbuenoras f.

ברכת ''בשעה טובה''

vini a dar las buenoras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6973

147640

enchantado adj.

אפוי למחצה, לא נאפה דיו; מאובן

el pastel kedo enchantado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6974

147690

enchikeserse v. refl.

קטן, פחת, הצטמצם

los dias enchikesieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3055

147750

enchorreado adj.

רטוב עד לשד עצמותיו

enchorreado en el agua/en la sudor/en la sangre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3056

147860

endagora adv.

זה עתה, רק הרגע, עכשיו; מעכשיו, מעתה

endagora estava akí (Nehama)

endagora se tiene ke aparejar para el viaje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6991

147910

endecha f.

קינה

al muerto se endecha siete dias, al loko todos sus dias (Moscona)

tu tornates por mi mi endecha en baile (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6992

148080

endenyar/endenyarse v./v. refl.

הואיל, נאות, נענה

no s'endenya de avlar kon kada uno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3061

148150

enderechar v.

יישר, תיקן, שיפץ, זקף, העמיד מחדש; הימין, פנה ימינה

enderechar las tuertedades/las indjustisias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6993

148160

enderecharse v. refl.

התיישר, הזדקף; שיקם את מעמדו; חזר למוטב

ya se enderecho de la hazinura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6994

148190

enderecho adv.

למישרין, היישר

tomando este kamino sales enderecho al charshi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3062

148230

endesparte adv.

מלבד זאת, נוסף לכך, לא רק ש-

endesparte ke no lavora es también gastador (Nehama)

tiene buena paga endesparte los sakshishes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6996

148240

endevanar v.

ליפף, כרך צנף (לפקעת); דיבר בלי להפסיק מבלי לומר דבר טעם

la vida se va endevanando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6997

148270

endevdado adj.

חייב

endevdado komo el pusht Memed (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6998

148340

endevdar v.

השקיע בחוב

no me puedo endevdar en tal de fraguar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7977

148420

endevinar v.

ניחש, הגיד עתידות, התנבא

Indivina lo ke tengo en la mano (Moscona)

Ya vo indivinar ke tuvites ke azer (Moscona)

El indivino el motivo de su truble (Moscona)

El sodro si no siente indivina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3063

148450

endevino m.

מגיד עתידות

fazme endevino, te faré riko (Nehama)

Lo ke asovra del ladron se va al indivino (Moscona)

Komio medra de indivino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3068

148520

endientar v.

הוציא שיניים (תינוק)

kuando están endientando los rezin nasidos no kedan de yorar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3432

148560

endir v.

פילח, שיסע, בקע, סדק; הרס

este fijo, kon su negro komporto fendió a sus parientes en la salud i en la fortuna

algunos mamiferos tienen la pisonia endida (Moscona)

Tiene unyas fendidas komo el buey (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7000

148720

endjeniador/dera cf. indjeniador/dera

el endjenyador de dito livro luzio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7002

148760

endjenio cf. indjenio

izo mil endjenios para reushir (Moscona)

el mal trae el endjenio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3107

148870

endjidear (t.) v.

פגע ב-, גרם עוול, העליב, גרם אי נוחות, הכאיב

m'endjidea la kunduria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3108

148920

endjoyar v.

כיסה בתכשיטים; שימח, עינג (לפי האיט.)

le topi un empiego par'al fijo, di ke lo endjoyi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3064

149040

endorar v.

הזהיב, ציפה זהב; קישט, ייפה; גרם אושר וסיפוק

mizmo si me lo endoran no lo kiero (Nehama)

nasen palos para endo­rar, nasen palos para aharvar (Nehama)

kieres endorar a una ,madre? fazle las alavasiones de su fijo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7003

149060

endormeser v.

הצפיד, כיווץ, הקשה(אבר בגוף); הרגיע; הסיט תשומת הלב של מישהו/להרדים חושיו (כדי לרמותו)

antes de la operasion le endormesieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3067

149250

endureserse v. refl.

התקשה, התחזק, התקשח, נעשה נוקשה

se le enduresió el korasón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3069

149310

enemigo m.

אויב

en kaer tu enemigo no te alegres (Nehama)

si tu ene­migo te kiere matar, madruga i mátalo (Nehama)

al enemigo fáztelo amigo (Nehama)

kuando el Dio está kontigo no t'espantes de tu ene­migo (Nehama)

Este kadar de sufriensas - ni al enemigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7011

149510

enfashar v.

חיתל; חיתל ספר תורה

va ke te enfashe tu madre (Moscona)

ya lo enfashimos (Moscona)

al suvrino no l'enfashimos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3073

149550

enfasiar (port.) v.

הטריד, ייגע, עייף, הציק, שיעמם

este komer ya m'enfastió (Nehama)

ya enfasio al kolel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7008

149560

enfasiarse (port.) v. refl.

השתעמם, התעייף, התייגע

de no enfasiarse de ir i venir tantas vezes (Moscona)

ya m'enfasyi d'asperar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7009

149570

enfasio (port.) m.

טרדה, טרחה, אי נעימות; שעמום

no kero dar enfasio a la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3074

149820

enfeuziarse v. refl.

היה בעל אמונה מוחלטת בתמיכת/בהגנת, נתן מבטחו ב-

enfeuziarse en el Dio i no en fijo de ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7016

149870

enfigusiarse v. refl.

נשען, שם מבטחו ב-

Enfiuzarse sovre suenyos es komo apanyarsede la solombra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3075

149900

enfilar v.

השחיל

kon los ojos me kiere enfilar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7013

150020

enfinkar v.

נעץ, סימרר

El kuchio me kedo enfinkado en la spalda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7015

150040

enfinkarse v. refl.

נתקע

Komo el sol ke esklarese demanyana i se enfinka en la tadre (Moscona)

Un punchon me se enfinko en la planta del pie (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7017

150190

enflamar v.

הבעיר, הדליק, הצית אש, חתה (גחלים); הלהיב, שילהב; גרם דלקת, גירה את העור

Estas palavras fueron bastantes para enflamar al puevlo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7018

150210

enflamasión f.

תבערה

El braso lo tengo korolado-pandjar de la enflamasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7021

150310

enforkado adj.

תלוי, מוקע

En kaza de enforkado no se avla de kuedra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3076

150350

enfornado m.

פעולת ההכנסה לתוך התנור; מכלול המאפה הנמצא בתנור

se le kemó el enfornado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3077

150390

enforno m.

אפיה; תנור

en el pir d'el enverano el enforno era geinam para la balabaya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3078

150440

enforteser v.

חיזק, גיבש, ביסס

enforteser las se­rraduras (Nehama)

la luvia/el aire/el huego enfortesieron (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3080

150480

enfrankeado adj.

שהפך למערבי/צרפתי(אירוני)

en favlando le agrada emplear palavras enfrankeadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3081

150550

enfrente adv.

ממול, מול, נוכח; נגד

enfrente de mi kaza (Nehama)

amóstrate siempre dulse kon el d'enfrente (Nehama)

enfrente de mi vino, no vendas vinagre (Nehama)

lo ke no kieres para ti no lo kieras par'al denfrente: (Nehama)

enfrente del oro la plata vale poko (Nehama)

Kon primos i parientes, komer i bever de enfrente (Moscona)

Enfrente de mi kaza (Moscona)

Si sos kapache sal enfrente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7026

150660

enfroniar (port.) v.

הכניס את הכר לציפה

Loke te vas enfronyando tanto en esta kalor (Moscona)

Ande mozos la regla es de enfronyar los kushines kada semana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7031

150780

enfushkar (port.) v.

העלה אבעבועות (ע''י כוויה, מזון מפולפל)

La mano la tengo enfushkada de la kemadura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7028

150800

enfuchido adj.

דחוס

Enfuchido en la pudra (Moscona)

Enfuchido de paras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7029

150820

enfuchirse v. refl.

נדחס

Ya s'enfucho de star tomando de uno i de otro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7030

150830

enfuerteser v.

חיזק

La karestia se esta enfuertesiendo de dia en dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7033

150990

enganchar v.

תלה (על וו/אנקול); עיקל,נתן צורה מעוקלת

Los dedos los tengo komo enganchadoes (Moscona)

Se le engancho la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3086

151050

enganyar v.

הטעה, רימה, הונה, הוליך שולל; סחט (הוציא כסף במרמה)

no te kiero enganyar (Nehama)

Kedo enganyado en sus esperansas (Moscona)

Ya me vo enganyando de mi para mi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3087

151080

enganyarse v. refl.

רימה עצמו, השלה עצמו

kien kome la manyana no se enganya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7038

151100

enganyo m.

מרמה, רמאות, רמיה, תרמית, הונאה, גניבת דעת; בדותה, תחבולה, תכסיס

Esto es un enganyo (Moscona)

Lo trusheron kon enganyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7036

151120

enganyería f.

רמאות, רמיה, הולכת שולל

Kon moldes de enganyeria i falsia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7040

151280

englendjelik (t.) m.

התבדרות

Merki pepitas para englendjelik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3089

151300

englenearse (t.) v. refl.

התבדר,השתעשע, נהנה, העסיק עצמו בדברים המשכיחים דאגה/מכאוב; התעכב, עצר בדרך, התבטל, טייל להנאתו

las nochadas de envierno mos engleneamos en sentiendo kontar kozas del tiempo viejo/konsejas (Nehama)

tadri de venir porke me engleneí en el kamino kon un amigo (Nehama)

Va engleneate un poko kon las kriaturas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3088

151310

englobar v.

כלל, הקיף, הכיל

en­globar dos anyadas en un bilanso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3091

151330

englutir v.

בלע, גמא, גמע

apenas si tuve tiempo de englutir un bokado (Nehama)

en los elguengos anyos ke sirvió en esta kaza, esta muchacha no englutió un día bokado dulse (Nehama)

kien englute amargo no eskupe dul­se (Nehama)

la soba englute lenya (Nehama)

este fecho ya englutió fortunas (Nehama)

Esto no lo esto podiendo englutir (Moscona)

Engluten los priadores su aver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3096

151380

englutirse v. refl.

בלע, אכל בחפזון

el djugo/los visios/las mujeres/el bever se englutieron a este desmeoyado (Nehama)

Es kadir de englutirse una kaza entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7044

151480

engodrar v.

פיטם

A los ke sufren de korason no les dize engodrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7045

151540

engomado adj.

צמיג, כמו גומי

La sereza esta bien engomada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3097

151610

engormarse v. refl.

נשא ייסורים, סבל מרירות ורוגז

engormarse en un empiego (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7047

151660

engozar/engozarse v./v. refl.

שבע, אכל לשובע

Ya m'engozi de yevar mal (Moscona)

Ya me engozi de komer uva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3098

151680

engrandeser v.

גדל, שגשג, צמח; גידל(ילד); הגדיל, הרחיב, הרבה, העצים, הפריז, הגזים; גרם שגשוג

engrandesimos i enmalesimos (Nehama)

el Dio engrandeska

Lo pario, lo krio i lo engrandesio (Moscona)

Engrandese la ora, engrandese el frio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3100

151700

engrandeserse v. refl.

התרחב, התפשט; גדל (עברו עליו שנות ילדותו ב-)

kien se engrandese sin tener valor, presto kae (Nehama)

engrandeserse entre buena djente (Nehama)

se engrandesio al kazal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3103

151710

engrandesido adj.

שגדל, שגודל, שטופח, מפותח, שבגר; שקודם, שהועלה בדרגה, ששופר מעמדו

nasido i engrandesido en buena kaza/en kaza de reyes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3104

151750

engrasiado adj.

מחונן, שחונן/זכה לחסד מיד אלוהים/מידי הטבע

engrasiado de el Dio i de la djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7050

151770

engrasiar v.

נטה חסד ל-, העניק חן

Si el Dio te engrasio kon ijos, dales buen kastigerio i purfia de kazarlos en sus mosedad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3105

151790

engrasiarse v. refl.

נעשה חביב (נאמר גם באירוניה על המפריז ברצון להתחבב)

la mosa (la novia) por s'engrasiar se suvió al musandara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3106

151860

engresho m.

טינופת שמנונית; ריב, מחלוקת (בין חברים קרובים)

los engreshos komplikan la vida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7060

151880

engriar v.

פלירטט, התעסק עם

No se engrie kon ombres ke los aze pekar en penserios negros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7059

151890

engriamiento m.

שמחה; אהבהבים

I tanto fue su alegria ke lo yamo engriamento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7051

151940

engrishar v.

פרע, סתר (שער)

Kaveyos engrishados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7053

152280

enguyo/enguyos (port.) m.

בחילה, קבס, גועל נפש

Me da enuyos de sintir ke [...] (Moscona)

Enguyos de gumitar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7054

152310

enhaminado (ebr.) adj.

של חמין

El muestro esta enhaminado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7055

152330

enhaminar (ebr.) v.

שלק ביצה עדהשחמה (בחמין); בהשאלה: הרג

Ya m'enhamini de la kalor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7057

152400

enhazinarse/enhazinearse v. refl.

חלה, נחלה

Si le aze ambre le manka el pan i kuando kome por artarse , del mal se enhazina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7056

152420

enharemado (ebr.) adj.

מוחרם, מנודה

No te entremetas kon este enharemado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6954

152750

enkachar v.

כרך (ספר)

por enkachar se paga mas ke el koste del livro (Moscona)

di los livros a enkachar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3111

152890

enkalkado adj.

מלא, מפוטם; אדוק, מאמין בצורה קנאית; קיצוני, מוגזם

djidió enkalkado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6955

152970

enkalmada f.

רגיעה

buena enkalmada se enkakmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6956

153120

enkampada f.

פח, פחת

en negra enkapada me enkampi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6957

153130

enkampador m.

צייד טומן פחים

eskapate komo el korso de la mano del kasador i komo pasharo de la mano del enkampador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6959

153160

enkamparse v. refl.

נפל בפח; נכשל (נתקל במשהו ונפל)

ya mos enkampimos en la bela (Moscona)

se enkampo kon una negra de mujer ke no lo desha sosegar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3112

153180

enkandelear v.

זגג בסוכר גבישי, הכין פירות מסוכרים

almendras/kastanyas/frutas enkandeleadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3113

153200

enkandjarse v. refl.

נלכד, נשאב אל, הסתבך

s'enkandjó en un embrolio ke no le desha ni tiempo de komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3114

153260

enkantado adj.

מוקסם, מכושף; נדהם, המום; משותק מרוב הפתעה

kedó enkantádo de ver ensupeto a su ermano ke lo kreia muerto (Nehama)

kedo enkantado de la lindura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3115

153320

enkantarse v. refl.

נדהם, התבלבל, איבד ראשו

no te enkantes, no son oras de enkantar (Nehama)

s'enkantó Hanino en medio el kamino (Nehama)

tan grande es el echo , ke ya se enkanto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6962

153380

enkantonado adj.

מסתגר, מובדל, מופרש

dinguno no lo bushka, ayi esta enkantonado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6963

153410

enkantonarse v. refl.

התבודד, התבדל, הסתגר

una muchacha no deve enkantonarse, kale ke salga entre la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7062

153430

enkanyar v.

טינף, לכלך, זיהם, הטיל רפש

Ande no se lo komio, es ke no le enkanyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6965

153580

enkargado adj.

טעון, עמוס; נושא משרה/שליחות

enkargado komo la mula (Moscona)

esta enkargado kon una mision muy emportante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6966

153620

enkargar v.

הטעין, העמיס (על אוניה, כלי רכב); הטיל עול/שליחות/משימה

esto enkargado de parte del komite (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6968

153850

enkashar v.

הכניס, החדיר, תחב, תקע, נעץ, טמן; המוני: הונה, ''זיין'', ''הכניס לו''

enkashar la mano en el fuego (Moscona)

enkasha dos lenyos en la sosa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6970

153870

enkasharse v. refl.

נכנס, הכניס/השקיע עצמו, השתקע, נטמן, נדחק, תקע עצמו למקום שאינו רצוי בו; התכווץ, השתוחח; חדר, הסתנן

ya me la enkasho (Moscona)

tu no t'enkashes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6971

153910

enkashatina f.

גניבה, חטיפה, תרמית, הונאה; סחורה שאינה שווה דבר

ke pekado de pagar tanta para por esta enkashatina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6972

154050

enkativar v.

שבה

no tengo otro remedio agora ya m'enkativi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3109

154130

enkaza adv.

אצלו, בביתו

komer d'enkaza es ekonomiozo i saludozo (Nehama)

los kuentos d'enkaza no valen a la plasa: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7061

154160

enkí

טינה, משטמה

Me tiene enki (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3130

154430

enkojer v.

הצר, כיווץ, צימצם, צימק, קימט

enkojer un vestido (Nehama)

en lavandola la kamiza se enkojo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3117

154510

enkolado adj.

מעומלן

kamiza enkolada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3118

154610

enkolgar v.

תלה, הוקיע

ropa/guantes para enkolgar en la oreja (Nehama)

los vizinos dizen ke s'enkolgo (Moscona)

koza te esta enkolgando por detras (Moscona)

enkolga este kadro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3119

154670

enkomendado adj.

מצוּוה, מוזמן

antes de salir, la patrona deshó enkomendádo a los ser­vidores de meter todo en regla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3120

154700

enkomendansa f.

הוראה, פקודה, צו, מצווה; המלצה

las enkomendansas de la Ley (Nehama)

porke kandela es la enkomendansa i luz la ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3121

154710

enkomendar v.

ציווה, פקד, הורה; יעץ, המליץ; הזמין (בגד, נעלים לפי הזמנה)

enkomendár teshidos/un pantalón/un par de kundurias (Nehama)

me lo enkomendo mil vezes (Moscona)

enkomendame un kave (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3122

154735

enkonado adj.

טמא, מחולל; מלוכלך, מטונף, מזוהם; טמא, מחולל, טבו

no se dio netilás la manyana, está enkonado i le kae todo de la mano (Nehama)

después de fazer sus menesteres i mismo de urinar kale lavarse las manos para no kedar enkonado (Nehama)

la mujer es enkonada mientres que tiene las re­glas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3125

154760

enkonar v.

טינף, לכלך, זיהם; חילל, טימא

el enkonado enkona todo lo ke toka (Nehama)

no se le enkona la mano ... por poko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3127

154920

enkonozo adj.

מטמא

un djesto/un akto/enkonózo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6982

154940

enkontrar v.

פגש; ספג, נחשף ל-

oy lo enkontri en la kaye (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3128

154950

enkontro m.

פגישה, מפגש, צירוף, התחברות

enkontros buenos ke mos aparejen de los Sielos (Nehama)

salio a su enkontro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6984

155170

enkoronar v.

הכתיר; גרם סיפוק עמוק

enkoronar la ovra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3129

155280

enkosharse v. refl.

הפך לצולע/פיסח; איבד להיטותו לבצע את המשימה; הפך פתאום לחסר יכולת/כשרון/מיומנות; התנהל באופן ''צולע''

los fechos s'enkosharon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6987

155310

enkovrado adj.

מצופה נחושת; שציפויו נפגם

no gizes en este tendjere porke esta enkovrado (Moscona)

el tipsi esta enkovrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6986

155330

enkovrarse v. refl.

קיבל טעם פגום (בשל הסיר שנפגם ציפויו)

la komida esta enkovrando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3133

155410

enkuadrado adj.

ממוסגר, נתון במסגרת

un diploma enkuadrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3131

155680

enkuvierta f

דבר סתר, נסתרות; מחבוא

el Dio solo save las enkuviertas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3132

155700

enkuvrir v.

החביא, הסתיר, הצפין, שמר בסוד

enkuvrir la verdad/los fatos (Nehama)

kuvierta de oro kon ke enkuvrieron los idolos su enmedio siendo de maredo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6989

155720

enkuvrirse v. refl.

התכסה; התחבא; נגעל

no te enkuvras en oras komo estas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7064

155820

enlishearse (t.) v. refl.

נתקע, נתפס

No me enlishees te rogo (Moscona)

Ande te enlisheates el pantalon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3134

155860

enlodarse v. refl.

התלכלך, התרפש, התכסה בוץ; הוכפש, הכפיש את שמו

no te enlodes en estos fechos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7065

155870

enlokeser v.

שיגע

No abasta ke el es loko, enlokese i a los otros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3135

155950

enlusar v.

פאר, קישט, הדר

enlusar la kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3136

156100

enmaleser v.

עשה רע, גרם לרוע, הרע

la floshura de los parientes enmalese a los fijos (Nehama)

a tenor ke va engrandesiendo va enmalesiendo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7067

156290

enmelado adj.

דביק, מרוח בדבש; כינוי לאדם מתרפס ודביק

Es muy enmelado (Moscona)

Tengo los dedos enmelados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7070

156360

enmelarse v. refl.

הכתים אצבעותיו/לבושו בדבש; הסתבך בעסק או בתגרה

Ya s'enmelo kon mi ermano (Moscona)

Se enmelo de la mizma hazinura (Moscona)

Toki miel i m'enmeli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7071

156400

enmelatina f.

הידבקות

Enmelatina de persona (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7076

156480

enmeleskatina f.

ערבוב; תקיעת אף

Enmleskatina preta ke tiene en kada koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3138

156510

enmentar v.

ביטא, הזכיר, איזכר, נקב בשם

apenas enmentas un djugete delantre esta kriatura ke kon gritos lo de­manda (Nehama)

I si komo no se puede saver todo lo enmentado en los livros de nuestros hahamim [,,,] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7075

156550

enmleskar v.

ערבב

No t'emleshkes en mis echos (Moscona)

No enmleshkes karne kon kezo (Moscona)

En enmleskando dulse kon agrio sale mayhosh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

431

156570

enmofeserse v. refl.

התעפש, רקב

Ya me amofesi de asperar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7004

156620

ennegreser v.

השחיר, הכהה; עשה לרע/למרושע, השחית, השחית את המידות, סאב

la ija del djudio krese i enegrese (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3142

156630

ennegreserse v. refl.

השחיר (מלכלוך), השחים, כהה; נשחת, נפגם, הורע; התפנק כילד כדי לקבל ליטוף

esta ropa se ennegresió por ser siempre mal lavada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7005

156640

ennegresido adj.

שהשחיר, איבד אתלבנוניתו (לבנים, סדינים); שהשחית דרכו; נשחת; שהתפנק כילד כדי לזכות בליטוף

el lavado kedo enegresido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3143

156680

ennovleser/bleser v.

האציל, הגדיל כבודו ואצילתו; העניק תואר אצילות

el ser dezenteresado, el ser siempre djusto, el ser korajozo ennovlesen (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3144

156700

ennuvlarse v. refl.

התענן, התכסה בעננים

el tiempo/el sielo s'ennuvló (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7078

156750

enojo m.

כעס, זעם, מורת רוח

No me des enojo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7079

156780

enorio m.

צבי

Asemeja mi kerido a korso o a enorio de los siervos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7081

156820

enos (t.) adv.

בקושי, זה אך

Enos me lo disheron (Moscona)

Enos vinites i ya te keres ir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7082

156890

enpiés adj.

בעמידה, על הרגלים

Si komo no ay siyas vas a estar enpies (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3145

157100

enraigado adj.

מושרש

el mal está enraigado i no se deskarranka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3146

157110

enraigar v.

השריש

no deshes enraigar una hazinura akudéte presto, va ende el dotor (Nehama)

enraigar manyas buenas/negras (Nehama)

En esta kaza la amor era enraigada komo los enzinos en la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7084

157130

enraiziar v.

השריש

La malisia se enraizio en el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3148

157210

enrareser v.

דילל, הקליש, עשה נדיר

las hazinuras apegadozas van enraresiendo en los paezes sivilizados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3149

157220

enrasmado adj.

צרוד

tener el garón enrasmado/la boz enrasmada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3150

157330

enreinar v.

מלך, עלה על כס המלוכה, עלה לשלטון

ya lo enreinates (Nehama)

Mirate bien ke no se te enreine el mal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7087

157530

enrikeserse v. refl.

התעשר

Kuando s'enrikese un djudio la mujer se le vee fea i la kaza estrecha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7200

157580

enrisar v.

סימר שער

Erizar kere dizir ponerse tiesos los kaveyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3151

157600

enriva prep.

מעל, על גבי

tomar una kriatura enriva los ombros/enriva la espalda (Nehama)

echarse el komer por enriva (Nehama)

tu, pa­trón, kieres ke se salga de la kaza antes del tiempo, ven, te daré enri­va, te daré paras enriva (Nehama)

tomó en­riva de si de adovar dos amigos (Nehama)

m'arresives a komer a tu kaza?-enriva de mi ka­vesa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3156

157940

enrokeserse v. refl.

נצרד, הצטרד

ya s'enrokesió de tanto favlar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3157

158080

ensalsar v.

שימר ברוטב

ensalsar peshe (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3158

158160

ensanyar v.

הכעיס

duro por ensanyar i lijero por afalagar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7088

158170

ensanyarse v. refl.

התרגז

No me agas ensanyarme (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3159

158210

ensavanado adj.

צבוע, ערמומי, חנפן, מדבר חלקות

espántate de los ensavanados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7089

158280

enselar v.

קינא

Chikitika no te kazes ke tu mama se va enselar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7090

158290

enselarse v. refl.

התקנא

M'enselo de la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7092

158330

ensender v.

הדליק, הצית

Todo el ke ensiende pleyto se inche de lepra (Moscona)

Fuego de kontino sera ensendido sovre la ara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3160

158500

enserado adj.

מכוסה שעווה

no se manea, no faze djestos, párese un enserado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7095

158580

enserrar v.

סגר, הטיל הסגר, סיגר, אסר, כלא, עצר; הכניס להסגר, נעל, סתם, חתם; הכניס לייחוד (זוג שנישא)

Esta noche se va enserrarbuen frio (Moscona)

M'enserri entre kuatro paderes, no sto viendo ojo de bivo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3161

158590

enserrarse v. refl.

נסגר, הסתגר, התבודד

enserrarse en kaza (Nehama)

El sol konse el lugar de enserrarse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7096

158640

ensevar v.

לחוש את השומן באוכל

El pastel esta ensevando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7099

158650

enshaguada f.

שטיפה

Dale una enshaguada a este chini (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3166

158730

enshaguar v.

שטף, הדיח

enshaguar la ropa/los chinís (Nehama)

enshaguar la boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3168

158970

enshemplado adj.

נמשל ל-, דומה ל-

el ombre es enshem­pládo a un tiesto roto (Nehama)

Ya es enshemplado por su negrigura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7102

158980

enshemplar v.

המשיל, דימה ל-

La ley se enshempla a espesias de vida (Moscona)

Enshemplar por la plasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3169

159100

enshugadura f.

כלי מרחץ (מגבות וכו')

yevar la enshugadura al banyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3170

159120

enshug(u)ar v.

ייבש, ניגב, קינח, מחה

ensugar la kolada (Nehama)

ensugar la sudor (Nehama)

Tovaja para enshugar las manos (Moscona)

Enshugar las lagrimas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7106

159130

enshugarse v. refl.

התייבש, התייבש מאי אכילה

Detras de esta erma de dieta ya m'enshugi (Moscona)

El lavado ya se enshugo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10309

159140

enshundia f.

לשד עצמות; שומן עוף

beraha i salu, todo ke te se aga shundias i godrura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3172

159190

enshundiar v.

פיטם, הלעיט

enshundiar patos (Nehama)

enshundiar indianas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7108

159230

enshuto adj.

יבש, מיובש

Kedar al enshuto (Moscona)

Pasa por aki ke esta enshuto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3162

159290

ensima adv.

למעלה, על גבי, מעל

ensima el almario (Nehama)

pasar el fregón por en­sima el moble (Nehama)

kieres ser byen ser­vido? da alguna kozika ensima di la tarifa (Nehama)

pasar por ensima (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3165

159480

ensúpito adv.

פתאום, לפתע

el moso demanda ke le dupyen la mezada; ensupito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7098

159530

ensuziar v.

הכתים, טינף, לכלך, זיהם, אילח

La kamiza ya se ensuzio (Moscona)

Apenas eskapimos de alimpiar, no ampeses a ensuziar demuevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7112

159580

entafuyar v.

הסתיר, לא גילה את קלפיו

El baston kedo entafuyado (Moscona)

Ande s'entafuyo? (Moscona)

Para entafuyar las kozas es piri (Moscona)

Ande la entafuyates la skova? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7114

159590

ental conj.

למען, במטרה ל-

Es kapache de kitar sus dos ojos ental de kitar uno del d'enfrente (Moscona)

Se struyo ental de alkansarla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7115

159620

entamalado adj.

קפוא מקור

De la kaye vino entamalado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7117

159630

entamalar v.

הקפיא

Aki esta d;entamalar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7116

159640

entamalarse v. refl.

קפא מקור

Ya m'entamali (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3174

159860

entendedor/dera n.

מומחה, מבין עניין

a buen enten­dedor, un biervo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7119

159880

entendensia f.

הבנה, ידע

Entre los amigos falta la entendensia (Moscona)

En supiensa i entendensia, alavar al Dio keriensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3175

159890

entender v.

הבין, תפס (שכלית)

entender una lingua/un problema (Nehama)

kome kon kien komes i favla kon kien t'entiende (Nehama)

poko favlar i mucho enten­der (Nehama)

darse a entender kon djente de meoyo/kon lokos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7121

160080

entender m.

דעה, סברה

Loke se entiende de esto? (Moscona)

Dar a entender kon la sal i la pimienta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3179

160100

entenderse v. refl.

הגיעו לידי הבנה, הסתדרו ביניהם היטב, חיו בהרמוניה; התמחה/היה מומחה (בתחום כלשהו); הובן, הסתבר

ya s'entendieron entre eyos (Nehama)

entenderse en djoyas/en mulkyes/en vinos/en beverajes: (Nehama)

Ya mos entendimos, no? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3181

160120

entendido adj.

מומחה; חכם, נבון; מובן

médiko savio i entendido (Nehama)

Es muy entendido en la ley (Moscona)

Es un ombre entendido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3182

160190

entenyir v.

צבע, הספיג בצבע; גער, הוכיח קשות

s'esta komportando muy negro, ya es ora ke lo entinia de mala manera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3183

160200

entenyirse v. refl.

הצטבע; השתכר

s'entinyó bueno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3188

160290

entero adv.

לגמרי

amojarse entero (Nehama)

siente i arránkate entero: (Nehama)

dezir la tefilá por entero (Nehama)

Partio por entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3186

160340

entero adj.

שלם, בלי פגם, מלא, כולל, כולו

un pan entero (Nehama)

un día entero (Nehama)

Se mojo entero (Moscona)

Se komio un pan entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3191

160390

enterramiento m.

קבורה, לוויה; התנהגות שפלה שראוי להקבר בעטיה באדמה

asistir a un enterramiento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7126

160410

enterrar v.

קבר, טמן, הטמין

Enterrar las paras (Moscona)

Lo enterraron kon grande pompa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3192

160450

enterrarse v.

הסתגר, קבר עצמו

s'enterró en kaza, no sale mas entre gente (Nehama)

Ya me se enterro la kara (Moscona)

Ya m'enterro la kara en el lodo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7132

160510

entesar v.

מתח, משך

Entesar el arko para asaetar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3193

160520

enteshé m.

פיליגרן, רקמת זהב או כסף

maniyas de enteshé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7133

160540

entezada f.

קור גדול, קפיאה

Afuera dio la entezada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7134

160590

entezarse v. refl.

קפא, נקרש

El rio s'entezo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7135

160630

entiesarse v. refl.

התעבה, התקשה

En lavandolo s'entieso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7136

160660

entikiyarse v. refl.

רזה מאוד, השתחף, חלה בשחפת; סבל בלי הרף

Ya m'entikei d'asperar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7138

160690

entinyir v.

השחיר; הכתים, הכפיש; קלקל, השחית

Entinyir las paras (Moscona)

I entinyeron a la tonga en la sangre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7139

160710

entinyirse v. refl.

חלה, קלקל בריאותו

S'entinyo la salud (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7140

160730

entirisiarse v. refl.

קפא, רעד מקור

Kon este paltiko delgado ya se entirisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7141

160810

entitulado adj.

וכתר בשם

Un livro entitulado [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3194

160850

entiviar v.

עשה פושר

entiviár un agua k'está mucho kayente (Nehama)

Desha la komida ke se entivie (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7143

160900

entiznar v.

פייח, לכלך בפיח; גרם סבל נפשי/יאוש; נזף ב-, גער ב-, הוכיח

Todo s'entizno de los burus ke alimpimos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7144

161030

entonar v.

פצח בשיר; חלק מחמאות (פצחבשיר הלל)

Entonar kantes de alegria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7145

161050

entonses adv.

אזי, אם כך; לפנים, מקודם

Entonsez seria olgansa a mi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3195

161090

entonteser v.

טמטם, המם, הדהים, הביך,הטפיש

el mal entontese i el bien agudese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7148

161160

entorcharse v. refl.

התפעל

Ya m'entorchi de las echas tuyas (Moscona)

M'entorchi de ver la buena regla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3196

161170

entornado adj.

מוקף, אפוף; פתוח למחצה

entornado de amigos/de enemigos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7149

161190

entornar v.

הקיף, סבב, סובב, אפף; פתח למחצה

Las muchachas entornaron a sus madre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7151

161210

entorno m.

הקף; סביבה; פמליה, בני לוויה

En los entornos de las sivdad (Moscona)

Al entorno de la meza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7152

161280

entosegado adj.

מורעל; מלא מרירות, קודר; שנהפך לעוין

Mi marido esta entosegado de la afronta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7153

161320

entosegar v.

הרעיל; מילא מרירות; עורר טינה וחשד

Poko tosego no entosega (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7155

161340

entosegarse v. refl.

הרעיל עצמו;התמלא מרירות; התמלא חשד וטינה; חש סבל ועגמה

Aki te puedes entosegar del umo (Moscona)

S'entosego de lo ke komio enkovrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3197

161380

entoteser v.

גרם זמנית לאבדן התחושה ויכולת התנועה

de tanto eskrivir me se entotesió la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3198

161410

entrada f.

כניסה, פרוזדור, חדר כניסה; מוצא; הכנסה; ערך מילוני

d'en­trada ya empesó kon gritos (Nehama)

No le puedes entender ni la entrada ni la salida (Moscona)

Sigun los livros la entrada amonta a [...] (Moscona)

La entrada de la lotaria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7159

161570

entradura f.

כניסה; צורת הכניסה

Entradura de mez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7160

161610

entrafikado adj.

מסובך, מבולבל; סתוּר

Eskritura entrafikada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7162

161720

entranyas f. pl.

קרביים, מעיים; הדברים ההכרחיים ביותר; המקום העמוק שבו שוכנת האהבה האמיתית

Kuando ampesa a skarvar es fin las entranyas (Moscona)

Mojarse asta las entranyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3199

161780

entrar v.

נכנס, חדר; התכווץ

esta persona entra i sale por aki (Nehama)

entró ladrón/ratón/guzano en esta kaza (Nehama)

por onde entró el puntiko dedientro la mem (Nehama)

entrar kon boka chika i salir kon boka grande (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7163

162210

entravarse v. refl.

התכווץ, הצטמק; התבייש

M'entravi de entrar en konversasion kon una tal ilustre persona (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3203

162260

entre prep.

בין; במשך

entre una kaza i la otra (Nehama)

entre mar­tes i mierkoles (Nehama)

me demandí, me dishe entre mi (Nehama)

entre lo karo i la barato, lo karo muchos vezes conviene mijor (Nehama)

entre ermanos no kave pleito (Nehama)

dar un punyo entre mushos i kara (Nehama)

entre la suegra i la nuera keda la kaza sin barrer (Nehama)

menazas, prometas fechas entr'el vino/entre la ravia no kontan (Nehama)

Entre dos males se eskoje el mas chiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3211

162410

entregar v

מסר, הפקיד בידי; הלשין

entregar una ropa kontra resevida (Nehama)

entregar a uno una suma de moneda para ke la djire (Nehama)

entregar a uno una kaza para ke l'arkile i la kuide (Nehama)

al tiempo de la inkizisión el fijo entregava al padre (Nehama)

es verguensa para un elevo de en­tregar a su kompanyero (Nehama)

Fue entregado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3216

162420

entregarse v. refl.

התמסר לאויב, מסר עצמו לאויב, נכנע, הסגיר עצמו, התמסר

entregarse a la polisía (Nehama)

S'entrego de komer serezas (Moscona)

Entregarse a la vida (Moscona)

Entregarse al inimigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3217

162450

entrekeser v.

הדהה, הכהה, הכתים

la sudor en­trekese la ropa: (Nehama)

la mala vida entrekese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3219

162500

entrelasar (fr.) v.

שזר, קלע, שילב

entrela­sar filos/paja/kanyas/ramas de arvol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7170

162550

entremeter/se v. /v. refl.

התערב; תיווך; קיים יחסי מין, התייחד

El dia entero s'esta entremetiendo kon bavajadas (Moscona)

Kon kualo t'estas entremetiendo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3220

162570

entremetido adj.

שקוע ב-, מעורב ב-

entremetido en fechos/en bavajada/en kriaturerias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7176

162600

entremientes (port.) prep.

בינתיים

Entrimentes afitaron munchas kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7171

162650

entrensar v.

קלע צמות

El djuvio se entrenso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3221

162690

entretanto adv.

בתוך כך, במשך הזמן הזה

mos vere­mos de oy en kinze, entretanto vo a ir en Atena i vo atornar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3222

162710

entretener v.

קיים, החזיק, העסיק, תחזק, טיפח, פרנס; עיכב, השהה; שוחח, ניהל שיחה, החליף דעה

entretener a uno de una kuestión (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7172

162720

entretenerse v. refl.

שוחח, דיבר עם; התפרנס, קיים עצמו, הזין עצמו

Se entretuvo unas kuantas oras kon [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7173

162760

entretién m.

פגישה, ראיון

El entretien se eskapo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7174

162820

entrevista f.

ראיון; שידוך

Tengo entrevista kon [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3223

162850

entrezorar v.

השביע רצון, גרם סיפוק, שימח

ya entrezorates a este autor en favlándole de sus eskritos, en alavándoselos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7175

162860

entrikeser v.

בילה

La yaka de la kamiza esta entrikesida, ya la podras lavar mil vezes, esto es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3224

162890

entrompesar v.

התנגד ל-, הפריע, הכשיל, המעיד

la yaká/la kunduria me entrompesa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3225

162920

entrompesarse v. refl.

נתקל ב-, נכשל, מעד, כשל

entrompesarse a un moble (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3226

162960

entrompieso m.

מכשול, מעצור, עיכוב, מגבלה; פח, מלכודת, מוקש

no ay entrompiéso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7177

163100

entruviar v.

קילקל, הכתים, העכיר

el vistido no se entruvio afilu ke lo yeva dia de kada dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7178

163180

entufar v.

הבאיש

La sarsicha esta entufando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3227

163200

entumeserse v. refl.

נרדם (אבר בגוף), קיבל עוית והתכווצויות

me se entumesió la pierna de tanto estar asentado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7429

163445

enuko m.

סריס

I Paro s'ensanyo kontra sus dos eunukos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7182

163570

envaniko adv.

לאט, באיטיות;

Las puertas eran muevas i eskrushiran - avrildas envaniko non se sintira (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7181

163590

envano adv.

לשוא

Envano, envano me se vino alado (Moscona)

Envano ke no se vazie (Moscona)

Todos mis esforsos fueron envano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3228

163665

enveche de (it.) prep.

בִּמְקוֹם

Lavan le dio a Yaakov a Lea enveche de Rahel: (Nehama)

fijo mió, enveche de djugar ambézate la lisión (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7193

163730

envejeser v.

הזקין, הזקין את גילו (הצהיר על גיל גבוה יותר); בילה (מרוב שימוש)

Los penserios azen enviejezerantes de su tiempo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3230

163820

envelinarse v. refl.

התאלח, הזדהם; נהפך לעוין

este grano se envelinó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3231

163890

enveluntar v.

רצה, חפץ, התאווה; העניק (אלוהים) לה יכולת ללדת

m'envelunta el alma un paseo/un buen peshe/de ver a mi fijo (Nehama)

lo ke m'envelunta el Dio, akeyo es (Nehama)

el Dio te de lo ke envelunta tu korasón! (Nehama)

el Dio enveluntó a Hanná ke era manyera i parió a Shemuel ke hue grande profeta en Israel (Nehama)

Este kadar se le envelunto del alma (Moscona)

Non enveluntes la dadiva del eskarso, porke su ojo es por kovrarse siete tantos (Moscona)

Se le envelunto de ir a Vidin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3235

163955

envenimarse (fr.) v. refl.

הזדהם, התאלח, הורעל

la yará se envenimó (Nehama)

entre yevar i traer se envenimaron los raportos entre dos buenos amigos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7187

163990

enventar v.

המציא; דמיין, בדה מליבו; נתן רעיון, עורר חשק; ארגן דבר מה שלילי

La luz elektrika fue enventada por Edison (Moscona)

Te rogo ke no enventes kozas ke no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3240

164020

enveranada f.

תקופת הקיץ

pasar la enveranada a la kampanya (Nehama)

Enverso de mi (Moscona)

Enveranada buena i klara! (Moscona)

La enveranada entera paso en luvias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3241

164060

enverano m.

קיץ

kuando los djidios se farán buenos, el enverano se les va fazer invierno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7191

164150

envidia f.

קנאה

Sentimientos inspirados por la envidia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7192

164170

envidiar v.

קינא

El eskaso a todo envidia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3242

164330

envisiarse v. refl.

נהנה מן החיים, עשה חיים; בלשון סגי נהור: סבל מבעיות וצרות

pasó dos mezes en una kaza de kampanya komo en un paradizo sin penserios, kon un derredor muy agredavle i se envisió (Nehama)

S'envisio, se izo espasio de ver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7196

164340

envisio m.

מתיקות; זללנות

Se fue detras de envisios de este mundo (Moscona)

Ke le den a komer i a bever envisios de rey (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7198

164690

erbap (t.) adj.

אדם מוכשר, כשיר, מומחה

Si sos erbap sal enmedio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7199

164730

eredad f.

ירושה, נחלה

Eredad i ventura azen rikeza, empero kontentes de korason es mijor ke todas dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7983

164790

ereser v.

התמלא זעם, התכעס

I no iriska tu folor en tu siervo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3245

164920

erijir v.

הקים, בנה, העלה, הגביה, הרים

erijir un monumento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7201

165100

ermandá m.

"אח" (באירוניה)

El ermanda ke tiene ke ser, es kanyo kon lodo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7202

165140

ermanim! interj.

אחים! צרה גדולה באה עלינו!

Ermanim, grande mal mos vino a la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3246

165150

ermano m.

אח

ya vino, er­mano del Dio! ya se metió a gri­tar (Nehama)

al malo tómalo por ermano (Nehama)

ermanos i amigos seremos, en la bolsa no tokemos (Nehama)

el ganar i el pedrer son ermanos (Nehama)

me demandas ke le de a fulano una suma importante para kitarlo de apretó, de pedrer días por fulano, k'es fulano para mi? ermano de mi padre? ermano de mi madre? (Nehama)

vo a vijitar a ermana Sara, a ermano Moshon - están hazinos (Nehama)

Sin ermanos es komo sin pies ni manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7204

165270

ermení/erminí (t.) m.

ארמני

Es muy ermeni (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7205

165320

ermo! (port.) interj.

דפוק! מחורבן!

El ermo de uzo ke tiene de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7206

165360

ermoyo m.

נבט, ניצן, זרע, לבלוב

En pastos de ermoyo me aze yazer, djunto a aguas de repozo me gia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3252

165420

ermozo adj.

יפה, נאה, הדור, אסטטי

un ermozo ombre (Nehama)

fulano me akonseja de no fumar, lo ermozo es ke el está fumando de kuando se alevanta la manyana fina kuando se echa la noche (Nehama)

ermozo no es lo ke es ermozo, ermozo es lo ke plaze a la persona (Nehama)

Es ermozo de kara (Moscona)

No es ermozo avlar mintiras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7209

165460

ermozura f.

יופי, חן, נוי, תפארת

Tiene ojos por ermozura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3255

165620

érremo (gr.) adj.

עגום, אומלל; בעל כוונה רעה; מזיק, קטלני, - מלה הבאה לפני שם/תואר ומעניקה לו משמעות שלילית

un érremo uzo/este érremo vestido/esta érrema para (Nehama)

ermozo dizes, no estás en ti, ke érremo ermozo (Nehama)

me dates este beveraje komo una koza dulse; ke éremo dulse! Es amargo komo la fyel! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7211

165690

esbafar v.

שיחרר את לחץ האדים; השתפך

Vino para esbafar un poko (Moscona)

El arroz esta esbafado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3258

165820

esbivlar (la ley) v.

חילל, הפר (מצווה), עבר על (חוק); להגות לשוא את שם השם; להשתמש בחפצי קודש לצרכי חולין

esbivlar el sabá/esbivlar la Ley/el nombre del Dio (Nehama)

Echar ojas de ley al sierko es esbivlar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7293

166030

esforsarse v. refl.

התאמץ, השתדל, התחזק; התאפק

Me esto esforsando a konvenserlo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7294

166040

esforso (port.) m.

מאמץ, התאמצות

Vo azer todos mis esforsos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7298

166190

esgarrarse v. refl.

הצטרד

Ya m'esgari de avlar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3260

166210

esglatarse v. refl.

החליק; התפגר פתאום

kijo abashar la eskalera kuatro a kuatro, s'esglató i se rumpió la pierna (Nehama)

era un puerko, ya s'esglató, derecho a geinam ke se vaya! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7300

166290

esgrimarse v. refl.

נגעל

Oy vidi una kulevra m'esgrimi entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7427

166310

esh (t.) m.

בן זוג (גרב, נעל)

El esh de esta kalsa no lo veo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3387

166400

eshek (t.) m.

חמור

lo yamimos a komer kon mozotros; disho no, i s'anojó; viendo ke nin­guno le hue arrogar, eshek yebi s'asentó a la meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3262

166650

es.huegra f.

חמות, חותנת

es.huégra ni de barro buena (Nehama)

entre la es.huegra i la nuera deshan la kaza sin barrer (Nehama)

Esfuegra ni de barro es buena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5672

166740

es.huela f.

סוליה

es.huela del sapato; es.huela del estivaleto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7297

166900

es.huenyo m.

שינה; חלום

Lo ke la vieja keria en su esfuenyo se lo via (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10310

167110

esierkol m.

שפה, פסולת, זבל

m'esta sierko en los ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7214

167140

eskabuirse v.

נחלץ, השתחרר, נשמט, נעלם

Me se eskabuyo de las manos (Moscona)

El arroz se eskabuyo, no sta por enmedio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3264

167180

eskadensia (it.) f.

מועד פרעון

todo merkader ke se respeta paga sus bonos a la eskadensia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7219

167320

eskalavrado adj.

פצוע ראש, פצוע במצח

Dado, mamado i eskalavrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7220

167380

eskalavrarse v. refl.

נפצע בראשו; שבר את הראש, עשה מאמצים לפתרון בעיה

La kaza la tenemos vazia, si un raton se kae - se eskalavra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10311

167420

eskaldado adj.

חלוט, שחלטוהו; שסובל מגרוי בעור; שספג מכות קשות; שאיבד ממוןרב (במשחק/בבורסה); שהונוהו במחיר

tengo los pies skaldados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3265

167450

eskaldar

הרתיח, חלט, הגעיל; גרם גירוי בעור המרפק/ברך; הכה מכות נאמנות; הונה במחיר; גרם אבדן ממון

el kavé turko, se beve eskaldando (Nehama)

los pies los tengo eskaldados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3266

167520

eskalera f.

סולם, מדרגות

es­kalera kómoda (Nehama)

Eskaleras de dos pachas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7223

167570

eskalón m.

מדרגה, שלב (בסולם), דרגה

Tres eskalones mas arriva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7224

167610

eskama f.

קשקשת (של דג)

Las eskamas de la maya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7225

167870

eskapadura f.

סוף, סיום, קץ, גמר, השלמה

Eskapadura liviana ke tengas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3267

167900

eskapar v.

גמר, סיים, השלים, כילה; חמק, השתמט; הציל, הושיע

eskapar un fecho (Nehama)

no eskapa de favlar (Nehama)

kuando s'eskapa el mundo? kuando se muere la persona (Nehama)

belá ke se eskapa kon paras no es belá (Nehama)

dale lo ke demanda i eskapa de el (Nehama)

bendicho El ke mos eskapó! (Nehama)

se kemó la kaza, eskapimos de las chinchas (Nehama)

Eskapo los echos (Moscona)

Eskapai ven (Moscona)

Ya eskapi de eskrivir (Moscona)

Mi vida esta en tu mano, si keres la eskapas kon una palavra de amor, de la muerte la arrankas (Moscona)

Eskapo la vida (Moscona)

Ya eskapo de yevar mal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7233

168030

eskaparse v. refl.

נמלט, ברח, התחמק; ניצל, נושע; נגמר

Lo ke parese es ke ya se eskapo el mundo (Moscona)

Se le eskapo la azeite de bivir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7234

168050

eskapasión f.

יום, גמר; הצלה

Eskapasion de todos los males, ishala (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7235

168120

eskarado adj.

חצוף, ציניקן, עובר על גדרי הצניעות

Porke a kavza de la mujer eskarada, viene el ombre asta un pedaso de pan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3274

168150

eskarar v.

החציף, נתן לו את הסיבות להתחצף; זנה

no eskares al fijo, favlale sin gritos i malidisiones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3275

168180

eskaravajeado adj.

'מרוח'', עשוי ברשלנות

un kuzidó eskavarajeado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7236

168290

eskarinyarse v. refl.

התגעגע, נאכל געגועים

Ya m'eskarinyi de mi ermana, vo ir a verla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7239

168300

eskarinyo m.

געגוע

El eskarinyo es huerte mas ke la muerte (Moscona)

El Dio guadre de kamino i de eskarinyo (Moscona)

Ya me muero de eskarinyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7428

168460

eskarpin m.

נעל נמוכה, נעל שטוחה

Este anyo salieron eshkarpas de goma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7240

168490

eskarsedad/eskarsidad f.

קמצנות

D'este kadar de eskarsura de ombre no tengo ke ver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3276

168500

eska(r)so m.& adj.

קמצן, צייקן; נדיר

al eskarso i al djumérd a todos le viene uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7241

168550

eskarvadero m.

חטטנות

Eskarvadero ke tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3277

168590

eskarvar/eskarvarse v./v. refl.

חיטט, נבר, חפר; חיפש באופן מדוקדק

es­karvar las faldukueras/un almario (Nehama)

eskarvarse la narizes/los dientes/las orejas (Nehama)

la gayina eskarva la tierra i topa ke komer (Nehama)

No te vayas eskarvando los oyido (Moscona)

Eskarvate las aldikeras (Moscona)

Eskarvar el klavo i el burako (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7247

168610

eskasarse v. refl.

התפנק

Vino a eskasarse ande su madre (Moscona)

No te vayas eskasando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7245

168660

eskasiano m.

מוזג, שר המשקים (פרש תיוסף)

Pekaron el eskasiano del rey de Ayifto i el panadero a su sinyor el rey de Ayifto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7248

168680

eskaso adj.

קמצן, צייקן, כילי; נדיר

Eskasos de Vizu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7250

168760

eskatimar v.

קימץ, חסך יתר על המידה; עקב וחיפש בקפידה

No eskatimes en el presio (Moscona)

La mitsva no la aga de baldes, sino ke la merke kon sus paras i no eskatime en eya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7301

168860

eske? interog.

האין זה כך?

Otro echo no tenesh eske? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7302

168940

eskierda f.

שמאל

Si a la eskierda i aderechare, i si a la derecha i aeskierdare (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3280

168980

eskifo (it.) m.

גועל, בחילה, מיאוס, קבס; זלזול

eskifo da de verlo/de sentirlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7303

169050

eskilensia f.

מחלה, חולי

Le viene una mala eskilensia ke se muere de eya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3281

169090

eskitarse v. refl.

עזב, יצא מ-; התפטר

no está mas al mizmo posto, ya s'eskitó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3282

169140

esklareser v.

הבהיר, ברר; הנץ (שמש/יום)

si no esklarese no amanese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3283

169210

esklavo m.

עבד; סוג אריג פשוט לתפירת מדי חיילי השולטן

kedar esklavo vendido debasho las devdas: (Nehama)

Esklavo fuimos a Paro en tierra de Ayifto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3294

169310

eskojer v.

בחר, ברר, מיין

la fruta freska se vende a un presio si es a eskojer, i mas barato si es a la sirá (Nehama)

kien mucho eskoje peor le venga i no s'anojga (Nehama)

Se eskojo por prezidente (Moscona)

Ke se eskoja uno de estos aniyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3296

169360

eskojida f.

בחירה, מיון; מה שנבחר

buena/negra eskojida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3297

169380

eskojido adj.

נבחר, משובח; ממויין

una asistensia eskojida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3284

169540

eskolar v.

יצא בסוף יום עבודה/בסיום העבודה; יצא מביה''ס; ניקז, ייבש מנוזלים; אסף הנוזל (שמן/דבש) שעלה על גדותיו

es­kolar la miel/l'azeite (Nehama)

el chan ya dio Sulucha no skolo, ke guay de su madre Sulucha ya bolo (Moscona)

los elevos dainda no shkolaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3286

169550

eskolario adj.

בית ספרי

los livros eskolarios (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3285

169580

eskolarse v. refl.

זב; התרוקן, רזה, התייגע; התרוקן מכספו

la plasa, las kayes, la sivdad s'eskolaron (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7254

169630

eskombrado (cat.) adj.

נקי, מטואטא, מפונה; מסודר

Aki no se puede ver eskombrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7255

169660

eskombrar (cat.) v.

פינה, ביער, ניקה, כיבד, טאטא; סילק מכשולים (מהדרך)

El eskombrar me toma la manyana entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3287

169740

eskonder v.

החביא, הסתיר, הצפין, העלים; האפיל

eskonder la ver­dad (Nehama)

kierer es­konder el sielo kon la mano, kon un dedo (Nehama)

arrojar la piedra i eskonder la mano (Nehama)

kien s'eskonde detrás d'un dedo se le ve el puerpo entero (Nehama)

ni del Dio ni del vezino no se puede es­konder (Nehama)

Djugar al eskonder (Moscona)

Del Dio i del vizino nada se puede eskonder (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7259

169800

eskondidijo m.

מחבוא, מסתור

Salio de su eskondidijo (Moscona)

Tiene mania de eskondidijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3292

169810

eskondido adj.

חשאי, סודי; חבוי, נחבא, נסתר

lo eskondido salió a luz (Nehama)

En lugar eskondido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7261

169910

eskontrar v.

נתקל, פגש באופן בלתי צפוי

No tokes kozas suzias ke puedes eskontrar en mil olaim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7262

169940

eskontrarse v. refl.

נבהל קשות, נטרף מפחד

Se eskontro de los gritos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7264

169980

eskopo (it./port.) m.

מטרה, תכלית, יעד, כוונה

A ke eskopo? (Moscona)

Kon ke eskopo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3293

170260

eskova f.

מטאטא, מכבדת

eskova mueva barre bueno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7270

170360

eskozer v.

צרב, גרם כאב צורב

Me esta eskoziendo la yara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3298

170400

eskrito m.

כתוב; תעודה; צוואה; חוזה

eskrito está sovre la palma lo ke deve de yevar el alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7271

170410

eskrito adj.

כתוב

Ya esta eskrito en la palma lo ke tiene ke yevar la alma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3299

170470

eskritura f.

כתב, כתב יד; ניהול ספרים

tener buena/negra eskritura (Nehama)

Tiene buena eskritura (Moscona)

Eskritura grega (Moscona)

Ken no puede meldar su eskritura es azno de buena natura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7275

170540

eskrivano m.

סופר, לבלר, סופר סת''ם

Un eskrivano fransez disho [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3300

170550

eskrividero m.

כתבנות כפייתית

está kon un mal eskrividero, no asolta un punto la penina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7276

170560

eskrividor m.

מחבר; סופר, לבלר, פקיד, רשם, סופר בית דין

El eskrividor de la presente [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3301

170570

eskrivir v.

רשם, כתב

eskrive antes ke des i des­pues ke tomas (Nehama)

Tengo de eskrivir (Moscona)

Eskrivitelo en el meoyo (Moscona)

Eskritos en livros de vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7278

170600

eskrivirse v. refl.

נרשם; התכתב

M'eskrivi por miembro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3302

170670

eskrushir v.

חרק (שיניים), השמיע קול חריקה

me demandó el dupyo del presio i no kije deskontarlo, eskrushi dientes i pagi (Nehama)

kere untado la puerta ke no skrusha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3303

170750

eskuchar v.

האזין, הקשיב; ציית, שמע בקול; שינן (שעור, תפילה)

kien no eskucha a la madre eskucha a la mala madrasta (Nehama)

kien no eskucha a la mujerika se arretuerse la orejika (Nehama)

Eskucha lo ke t'estan avlando (Moscona)

Eskucha a tus djenitores (Moscona)

Eskucha la lishion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7284

170770

eskudiyar v.

יצק לקערה; הגיש אוכל

Esto me lo eskudiaron oy (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3320

170900

eskuezer v.

צרב, גרם צריבה בשל מורת רוח על הוצאה מופרזת

el limón eskueze sovre una yara (Nehama)

m'eskuezen las beshigas de la boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7285

170950

eskulka m.

מרגל

No son tus siervos eskulkas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7286

171030

eskulpidor m.

פַּסָּל

Eskulpidor o eskriviente de leyes sovre tavlas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10316

171100

eskuma (port.) f.

קצף

la azeite esta tan negra ke la paila se incho de skumatina (Moscona)

de la ira le salia skumaraje de la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3305

171270

eskupina f.

רוק

va i ven presto, vo a echar una eskupinika en basho: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7287

171290

eskupinada f.

רקיקה, רקיקה בפרצוף

Komer maldisiones i eskupinadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3306

171330

eskupir v.

ירק, רקק; גילה סוד

kien al sielo eskupe en la kara le kae (Nehama)

en el podjo donde bevites agua no eskupas (Nehama)

kien englute amargo no eskupe dulse (Nehama)

esta koza de skupir las unyas (Moscona)

ken eskupe al sielo en la kara le kae (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3309

171440

eskureser v.

החשיך, האפיל, העיב, הקדיר,עמעם, ערפל

echates las velas, eskuresites la udá (Nehama)

kon tus espiegasiones embroliadas eskuresites la kestión al lugar de aklararla: (Nehama)

las nuves eskuresen el sol (Nehama)

Kuando muncho eskurese es para amaneser (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3312

171450

eskureserse v. refl.

החשיך (נעשה חשוך), הקדיר (נעשה קודר)

a las oras de tadre el sielo se eskurese (Nehama)

el korasón s'eskurese de ambezar lo ke se pasó en Birkenau (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7289

171510

eskurido adj.

סחוט; ספוג

Eskurido en la agua (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3314

171540

eskurina f.

חשיכה, חושך, אפילה, חושך מצרים, חשיכה עמוקה; ''מציאה''

kaminar a las eskuri­nas (Nehama)

Merko una eskurina de patatas ke al mundar la meata se fue aporaya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7290

171580

eskurir v.

נטף, טפטף; סחט

Meter los chinis a eskurir (Moscona)

La para le esta eskuriendo por la pacha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3315

171600

eskuro (port.) adj.

חשוך, אפל, אפלולי; כהה, קודר; עגום; מעורפל; שקשה להסבירו, שקשה להבינו

kuanto mas eskura esta la nochada, mas presto ama­nese (Nehama)

el fecho kedó eskuro (Nehama)

el zoar es un es­krito eskuro (Nehama)

todo me lo izo skuro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3318

171610

eskuro (port.) m.

אדם פסימי, רואה שחורות

es de los eskuros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3319

171660

eskuza (port.) f.

התנצלות, הצטדקות; תירוץ, אמתלה

eskuza de muchos, eskuza de bovos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7442

171820

esmerar v.

צחצח, ליטש; טיהר; טיפל באופן קפדני

Limpio komo el oro refinado I ezmzrado siete vezes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3322

171860

esmersar v.

קנה, רכש, עשה קניות

mas vale un buen esmersar ke un buen ganar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7445

171980

esmover v.

ריגש, גרם התרגשות, עורר רחמי

Ezmover sus tiendas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7444

171990

esmoverse v. refl.

התרגש

Ezmoverse de su lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7305

172020

esnaf (t.) m.

איגוד מקצועי, גילדה; בורגנות זעירה; בורגני זעיר; בעל מלאכה

Apartiene al esnaf de los tenekedjis (Moscona)

Es un buen esnafiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7307

172090

espada f.

חרב, סיף

Espada de siete kortes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7308

172250

espalankar/espalankarse v.

התנשם

Ya m'espalanki de korrer arriva I abasho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10321

172260

espalda f.

גב, שכם; כושר עמידה

dar la spalda (Moscona)

avlar a la spalda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10322

172410

espaldera f.

משענת גב; החלק האחורי של

la spaldera de la kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3323

172460

espander v.

פיזר, זרה; פרש, גלל; תלה/פרש כביסה ליבוש

espande la pacha fina onde te alkansa la kolcha (Nehama)

No te vayas espandiendo todo esto (Moscona)

Se esta espandiendo arriva de su boy (Moscona)

Las flores de la nieve espandesen komo la lana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7312

172570

espandidura f.

התפשטות, פרישה, התפרסות; מרחב, שטח

I la espandidura denonsia la ovra de sus manos (Moscona)

En la espandidura de los sielos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7314

172650

espantar v.

הפחיד, הבעית, החריד, הבהיל

Lo espantaron ke lo van a entregar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3324

172670

espantarse v. refl.

פחד, ירא, התירא, נבהל, נבעת, נחרד, נאחז פחד

kien del Dio s'espan­ta no viene en falta: (Nehama)

me despertó d'una d'una, ensúpeto, me espantó (Nehama)

no s'espanta ni del guerko (Nehama)

espántate de los kayados, de los ke van arrez de paré (Nehama)

espantarse de ratón/de ladrón/de hazinura (Nehama)

espántate de aire de kaleja i de pedo de vieja (Nehama)

s'espanta el ojo de ver el gasterio en tiempo de boda (Nehama)

No m'espanto de nada (Moscona)

Espantate de djudio riko, de grego boracho I de turko prove (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3331

172720

espanto m.

פחד, מורך לב, מורא, אימה, יראה, חרדה, בהלה; פוביה

ay espanto de ratón/de fuego/de hazinura/de muerte (Nehama)

Le entro espanto (Moscona)

No tiene espanto de dinguno (Moscona)

No tiene espanto del Dio (Moscona)

No me espanto - ya me aziron por espanto (Moscona)

El Dio diera ke mis espantos fueran en vano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3332

172820

espantozo adj.

פחדן, מוג לב, מפוחד, פחדני; מטיל פחד

esta kriatura es muy espantoza, no durme sin pavolia (Nehama)

Un fuego espantozo amenazava todas las kazas de la kaleja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7323

172880

esparanyar v.

חסך

Esparanya las avlas vazias (Moscona)

El ke no esparanya de si arekoje para otros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7325

172890

esparanyo m.

חסכון

Yevarse kon esparanyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3334

173060

esparzido adj.

מפוזר, נפוץ; דליל

los djidios están esparzidos en kuatro partes del mundo (Nehama)

Los djudios estan esparzidos por el mundo entero (Moscona)

La kamareta esntera esta esparzida de migas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7332

173090

esparzir v.

פיזר, הפיץ, זרה

I enbio sus saetas I los esparzio (Moscona)

En esparziendo de este polvo no keda nil is de chincha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10323

173110

espasiar v.

טייל במרחב הפתוח

se fueron a spasiar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10324

173120

espasiarse v. refl.

התבדר, השתעשע; בלשון סגי נהור: לסבול מצרות וטרדות

me spasiyi de ver [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7336

173130

espasio m.

מרחב, שטח, חלל; רווח, מרווח; סדק; שעשועים, בידור, פנאי; תענוג,עונג

Los kuerpos selestes rodean en el espasio (Moscona)

Espasio de ver (Moscona)

I se vayan avriendo al espasio nuestras mezas (Moscona)

una kara - spasio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7339

173280

espavoreserse v. refl.

נבעת

No te espavoreskas en tu djuzgar derechedades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7341

173440

espejarse v. refl.

טעה לחשוב, הביןהפוך, דימה לראות בטעות, נתחלף לו דבר בדבר; ראה עצמו בראי; נצנץ, הבריק; בחן בסקרנות

La muchacha no sale de kaza sin atakanarse I espejarse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3339

173480

espejo m.

מראה, ראי, אספקלריה; בבואה; נצנוץ, זיו; דוגמא, דגם

t'echates a bever, kieres saver lo ke te va akonteser? tienes el espejo de tu tío, de tanto bever se le kemó el fégado i se murio mansevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10326

173600

espekulasión f.

ספסרות, ספקולציה

lo djuzgaron por spekula (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3336

173610

esperansa f.

תקווה, תוחלת, סיכוי

si me kitas la espe­ransa me kitas la vida (Nehama)

esperansa de salir lokos (Moscona)

La esperansa ke se detadra es dolor de korason (Moscona)

Kon la esperansa todo se alkansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3337

173620

esperar v.

קיווה, ציפה, ייחל, חיכה

kien bive esperan­do muere krepando: (Nehama)

kien de otro espera se dezespera (Nehama)

Espero de pueder reushir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7433

173630

esperiensa f.

נסיון, חוויה

Merkansa de eksperiensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7348

173720

espesatina f.

עובי, סמיכות

Este kadar de espesatina de dulse no me tiene afitado (Moscona)

La espesatina de este ombre no la esto podiendo tragar (Moscona)

Agora no empeses kon las espesatinas ke uzas tu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7346

173730

espesear v.

עיבה, עשה לסמיך

El dulse se deve de espesar otro un poko (Moscona)

No te vayas espesando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7351

173740

espesia f.

סוג, מין; תבלין; בושם

Brigantes, asasinos I ladrones de la peor espesia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7353

173900

espeso (1) adj.

צפוף, סמיך, עבה, עבות, צמיג (נוזל); מלוכד, קומפקטי

Tomo un yoro espeso I minudo (Moscona)

El tren tadra muy espeso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7352

173920

espeso (2) adj.

קפדן, נוקדן, איסטניס, נוקדן

No te agas espeso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7355

173940

espesura f.

עובי, צפיפות

Komo de espesura de kriansa (Moscona)

No ay roza sin espino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3335

174015

espidirse v. refl.

התעכל

no me se espidió el komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10327

174080

espina f.

קוץ, עצם דג

bushkar la spiga por milizina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3340

174180

espino m.

שיח, סנה; קוץ, חוח; כינוי לזד

no ay roza sin espino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7434

174420

esplikar v.

הסביר, באר, פרש; הצדיק

Komo se eksplika ke [...] (Moscona)

Agora me ekspliko la razon de su komporto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7435

174430

esplikarse v. refl.

הצטדק, הוכיח צדקתו, הבהיר עצמו; התבאר; התפרש

Ven mos eksplikaremos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7359

174570

espolvar v.

איבק (הסיר את האבק)

Esta ija ya m'espolvo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3341

174640

espondjado adj.

ספוגי

no kamines sovre lo espondjado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3342

174680

espondjar v.

הספיג; שטף את הרצפות

a las servideras d'al tiempo, la mansevez se les ia en espondjar i fregar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7361

174790

espozado adj.

ארוס, מאורס

Tambien a los espozados les salio nueva moda, parese ke ya estan kazados en antes de azer boda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3343

174820

espozo/za n.

חתן/כלה; בעל/אישה נשואה, רעיה

no me des por espoza a la ke presto rie i presto yora: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10328

174840

esprimida f.

סחיטה; לחץ להשגת דברמה ממישהו (''סחיטה''); מאמץ קל הנעשהבלי חשק

dar una sprimida al limon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3344

174940

esprimirse v. refl.

עשה מאמץ חזק וניכר לעין; לחץ כדי לעשות צרכיו; נלחץ לתרום בלי רצון

kuando ya s'esprimió dio dos soldos para los proves onde los otros dieron diez frankos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3345

174960

esprito m.

רוח; אלכוהול, ספירט, כוהל; אד זיקוק; רוח רפאים, רוח

el meldar mantiene el esprito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3346

175220

espuntar m.

הנצה, פתיחת פרח

este kaminante viene de londje, de onde despunta el sol (Nehama)

las flores empesaron a espuntar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10331

175230

espuntar v.

הנץ, צץ, ביצבץ, צץ ועלה, הופיע, נפתח (פרח)

la igera spunto sus igos (Moscona)

la nave spunto en el orizonte (Moscona)

kuando spunta la luna [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7363

175400

estableser v.

ייסד, ביסס, כונן, הקים

Para estableser la verdad [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7364

175430

establesido adj.

מבוסס; מיושב

Estavlesido en Varna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7366

175460

estada f.

שהייה, שהות, המצאות

En mi estada en el ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3348

175490

estado m.

מצב, מעמד, נסיבות; סמכות; מדינה

las leyes del estado (Nehama)

No esto en estado de azer este plazer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7367

175620

estajarse v. refl.

נעצר

No se estajan de azer orasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3356

175640

estajo m.

הפרדה, מחיצה, רווח, מרווח

entre las tavlas de un parké no kave estajo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3349

175830

estankar v.

סתם, חסם, עצר, אטם; נעצר, הפסיק; חדל/נח ממאמץ

ya estankó la sangre/la luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5746

175890

estanko m.

עצירה, הפסקה, הפוגה

la fuente estuvo kurriendo la noche entera sin estanko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3350

175970

estanyar v.

ציפה בבדיל; נזף, ענש

komo s'estanya el kovre arre­lumbra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3351

176030

estar v.

היה, נמצא; שהה, התעכב; פועל עזר לציון התמשכות הפעולה

no está en kaza (Nehama)

kuantos estamos? (Nehama)

ke tiempo está? está de luvia (Nehama)

estamos el primo del mez (Nehama)

estar en kamino (Nehama)

Esta en kaza (Moscona)

Esto okupado (Moscona)

Esto kaminando, fumando bailando (Moscona)

Estamos a diez kilometros de leshura (Moscona)

Esta en viaje (Moscona)

Estamos del mizmo pareser (Moscona)

Estamos de akordo (Moscona)

Estar en kada koza (Moscona)

Komo estas? (Moscona)

Komo esta el sinyor padre? (Moscona)

Estar de buenas (Moscona)

No estar en si (Moscona)

No se steyga en su reposo (Moscona)

Por lo ke estamos bindigamos (Moscona)

Desha a star (Moscona)

Desha a star, toma hase (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7384

176460

estatura f.

קומה, גובה

Toda estatura delantre de ti se enkorva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3357

176500

este pron. dem.

זה

este pan para este kezo (Nehama)

Ken es este? (Moscona)

Este kadar de grande (Moscona)

Este boy de ijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7388

176630

estendido adj.

פרוש, נפוץ

Estendido en la tierra (Moscona)

Este uzo es muy estendido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3358

176700

estera f.

מחצלת; שטיח כניסה

dormir enriva de una estera: (Nehama)

Vino kon la estera kemando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3359

176840

esteso (it.) adj.

זהה

el hazino esteso deve de kuidarse (Nehama)

el shastre me fizo un vestido esteso del ke yevo enri­va (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7391

176860

esteso m.

אותו דבר

Ve de su haver I aze lo esteso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3361

176900

estía f.

קוץ, שבב

donde salió esta estia? de akel mal madero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3384

176910

estiedra f.

צד שמאל; יד שמאל

kaminar a la estiedra de uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3385

176970

estiedro adj.

שמאלי

la mano estiedra/el pie estiedro/el ojo estiedro/el lado estiedro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3386

177000

estierko/estierkol m.

אשפה, זבל

echar al estierko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7392

177130

estilar v.

הוגיע, עייף, ייאש (בהמתנה ממושכת וכו')

Ya se me estilaron las orejas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3362

177140

estilarse v. refl.

התייגע, התעייף, התייאש

mos estilimos en el frío i el aire fina ke vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7393

177200

estima f.

הערכה, הוקרה, כבוד

De alta estima I de korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7394

177230

estimado adj.

מכובד

Lo ke demandas estimado? (Moscona)

El patron lo estima muncho; el es estimado I de sus kolegas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7396

177250

estimar v.

כיבד, העריך, הוקיר; העריך, שם, עשה שומה

Al prove lo estiman kuando es sezudo I al riko por su rikeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7397

177400

estirarse v. refl.

השתרע, התרפה; מת, שבק חיים; נהיגה ביהירות ובצורה מנופחת

S'estiro un poko (Moscona)

Ya me s'estiraron las orejas por komer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7399

177470

esto pron. dem.

זה, הזה

esto es echo kolay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7400

177600

estofa f.

אריג, בד; בד משי, ברוקאד

Estofa de alta fantazia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3363

177700

estómago m.

קיבה

dolor d'estomago (Nehama)

Komo estas kon el estomago? (Moscona)

Estomago se kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5747

177920

estrafutarse (it.) v. refl.

לא נתן חשיבות ל-, לא היה איכפת לו מ-

estrafu­tarse de una koza/de uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7403

178020

estranyedad f.

זרות, מוזרות; נכר, ארץ זרה

A las vezes tienes uas estranyedades ke azen pensar (Moscona)

I no te enkorves a Dio de estranyedad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7405

178050

estranyo adj.

מוזר, משונה, תמהוני, הפכפך, גחמן; זר, נוכרי

Non sea en ti Dio estranyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7406

178140

estrasar v.

הרס, החריב, נהג כוונדאל

Toda la vida kamina estrasado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7407

178150

estrasos m. pl.

הרס, נזקים גדולים כתוצאה של ונדליזם/ מלחמה/ רשלנות/כוחות טבע וכו'

Aviendo kavzado estrasos en la fragua [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7408

178240

estrechar/estrechear v.

הצר

El pantaloon m'esta ancho kale dado ke me lo estrechen (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3364

178280

estrecharse v. refl.

הצטמק, התכווץ; דאג, אכל את עצמו, חש מועקה

de ver estas manzías s'estreca el alma/el korasón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3365

178340

estrecho adj.

דחוק, לחוץ, צר; הדוק; דחוק (כספית); קמצן, מוציא כספו בקמצנות

el tiempo es es­trecho (Nehama)

la famiya es grande i la kaza chika, estamos estrechos (Nehama)

la komida está muy estrecha para tantas personas (Nehama)

Es estrecho I de kara kurta (Moscona)

Ya savemos ke sos estrecho, agora tom alas kozas a la anchura (Moscona)

Mas vale komer un pan estrecho debasho de su techo, mas ke estrecharse en kaza estranya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7412

178380

estrechura f.

צרוּת (צר); מצוקה, דוחק, דוחק (כספי), צמצום

Estamos biviendo en grande estrechura (Moscona)

Mi ermano esta pasando grandes estrechuras (Moscona)

No me metas en estrechura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3371

178450

estremeser m.

זעם, זעף, רוגז; תוקפנות

deshalo, no le favles oy, está kon estremeser (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3368

178460

estremeser v.

הפחיד, זעזע, החריד, גרם חלחלה, הטיל אימה, הבעית

el djemido del tigre estremese (Nehama)

Me asonyi un esfuenyo ke me izo estremeser (Moscona)

De la tempesta los montes estremesen (Moscona)

Estremeser las karnes (Moscona)

Estremesedvos I no pekesh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3369

178470

estremeserse v. refl.

הזדעזע, רעד, נבעת, נבהל, חרד

s'estremese komo del guerko: (Nehama)

estremeserse del padre/del mestro/del maestro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3372

178610

estrenado adj.

שחנכו אותו, שמשתמשים בו לראשונה

este vestido es estre­nado de oy (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3373

178630

estrenar v.

חנך, לבש בפעם הראשונה, השתמש בפעם הראשונה

estre­nar kaza/un moble/un vestido (Nehama)

fraguar una kaza i estrenarla (Nehama)

Me estreni kalsado (Moscona)

Kuando te vas a estrenar el vistido? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3375

178640

estrenarse v. refl.

לבש בגד חדש

es muy embelekado, kada dos por tres se estrena una hazinura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3376

178720

estreya f.

כוכב, מזל, גורל

este vestido está la estre­ya negra (Nehama)

Ver las estreyas (Moscona)

Le valio la estreya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3377

178900

estreyado m.

שמים מכוכבים

no te fíes del estreyado ni del marido d'al lado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7423

178910

estreyería f.

אסטרונומיה; אסטרולוגיה, קריאה בכוכבים

Lo alkansaron a saver kon hohma de la estreyeria (Moscona)

Los estreyeros estavan kada noche en la estreyeria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7425

178930

estreyero m.

אסטרונום, אסטרולוג, חוזה בכוכבים

Estreyeros ke esparten los sielos pensando de divinar de eyos lo ke a de vinir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3378

178990

estrindjar (it.) v.

הידק, לחץ, מתח; גרם חרדה, הדאיג

s'estrindje el korasón kuando se pensó a los fornos de Birkenau (Nehama)

estrindjar la chintura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10332

179020

estripar v.

הוציא את המעיים, פתח את הבטן

la djentoria fue tanta ke ya me ivan a stripar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7426

179040

estriparse v. refl.

החליק, גלש

M'estripi para pasar entre tanta djentoria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10333

179150

estruidero m.

נטיה להשחית, נטיה לבלות

struidero de kalsado ke tiene este ijiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3379

179220

estruir v.

גרף, החריב, השם, הרס, השמיד, בילה (מרוב שימוש), קלקל

esta purga lo estruyó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3380

179270

estruirse v. refl.

כילה את כוחו, ''הרס'' את עצמו; התקלקל, נהרס, חרב

s'estruyó el mundo para ke diera sien frankos para los proves (Nehama)

las ropas, los ves­tidos, los kalsados s'estruyen kon el tiempo (Nehama)

ten pasensia, no se struyo el mundo! (Moscona)

ya me strui de gastar (Moscona)

lo ke parese ke ya se struyo el mundo, barminam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3382

179290

estruisión f.

חורבן, שאיה, הרס, התמוטטות

este fecho hue estruisión para fulano (Nehama)

el kavo del pekador struision i para su yaga non milizina (Moscona)

la karestia esta struision del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10339

179350

estudiar v.

למד, עיין ב-, חקר

se fue a studiar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3383

179440

estuguerser v.

הטיל אימה

vino ensupito i me estuguersió (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7447

179650

esvachearse (t.) v. refl.

חזר בו, התחרט, ויתר על; איבד את החשק; הסיח דעתו

Ya me ezvachei (Moscona)

Va ezvacheate un poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7430

180370

eventualidad f.

מקריות; אפשרות

Por toda eventualidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7431

180390

evidensia f.

ודאות

Meter en evidensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7432

180460

evlát (t.) m.

בן

Alkavo alkavo es tu evlat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6865

180600

exajerar v.

הגזים, הפריז; השתמש לרעה, השלה, הטעה

no kale exajerar las kozas (Moscona)

la persona puede bever ma no exajerar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6867

181130

existensia f.

קיום, מציאות, ישות

no kreo en la existensia de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3388

181290

ey adv.

כאן, פה

ey está (Nehama)

no te kedes ey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7439

181330

eyaya! interj.

ההיא שם, המסכנה!

Eyaya lo ke esta yevando kon este borrachon (Moscona)

Eyaya de la bova (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7441

181430

ezdear (t.) v.

מחץ, מעך

Ya se me ezdeo la mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7446

181660

ezmusharse v. refl.

נפל על הפנים

Ya s'ezmusho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3390

181850

facha (1) (it.) f.

פנים, פרצוף, קלסתר; מראה, מראית עין, חזות; יוקרה, שם טוב

facha de ombre, facha de león (Nehama)

la facha de un sesto de fru­ta (Nehama)

de facha a la paré/al sol/a la mar (Nehama)

amostravos al espejo i la facha vos vere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7634

182270

fadario m.

גורל (של מישהו); גורל, פור

Al fadario no lo topimos en kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3393

182280

fadarse v. refl.

המזל האיר לו פניו

ya se le fado un vestido muevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7635

182310

fadika f.

פיה קטנה

El echo me lo devo de eskapar yo, no van a vinir las fadikas a azermelo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7636

182320

fado m.

גורל; כישוף, קסמים

Esto le fue el fado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7637

182330

fafuria f.

בד דקיק ולא חזק

Esto no esta basma - esta una fafuria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7638

182360

faiz (t.) m.

רבית

Tomar paras kon faiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7639

182390

fakir (t.) m.

נזיר הודי, פאקיר; מסכן, עני

Ay fakir ayi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3394

182600

falda m.

חיק, חֹצֶן; צד, שוליים, כנף הבגד; חצאית

inchirse la falda de fruta (Nehama)

tomar una kriatura a la falda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7640

182830

falsador m.

כזבן, רמאי; אדם שאינו עומד בדיבורו

I karera de falsadores es dura i trayen dolores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7641

182860

falsar v.

רימה, הונה, בגד, לא עמד בדיבורו, מעל

La manteka la ampesaron a falsar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7642

182930

falsedad f.

צביעות, אי כנות; שקר, רמיה, רמאות

De mintira i falsedad mira de alesharte, en kaminos de verdad mira de andarte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7643

182960

falsía f.

צביעות, אי כנות; שקר, רמיה, מעל; סוג של דג סול

Todo lo de este mundo es falsio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7644

183010

falso adj.

כוזב, מזויף, מסולף, שקרי, מעוות; שגוי, מלאכותי, מעושה, מוטעה

Es in falso ke no ay sigundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3396

183160

falta f.

משגה, שגיאה, טעות; פגם; עבירה, עוון, חטא, אשמה; חוסר, חסרון, מחסור

es su falta si se izo hazino, kumió mucho (Nehama)

por falta de mezos, kedó sin fecho (Nehama)

La falta tuya se remarko (Moscona)

Una madre i una manta tapan munchas faltas (Moscona)

Su faltura era mijor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3398

183240

faltar v.

שגה; חסר, היה חסר; לא קיים (את החובה)

faltar de huersas/de moneda/de tiempo/de amigos (Nehama)

me kansi ke viniera a pasear kon mi, faltava ke lo tomara en brasos (Nehama)

Me faltan 1000 levos para pagar la politsa (Moscona)

Konstati ke aparte de lo otro me faltan i paras (Moscona)

Mueve faltan para minyan (Moscona)

I no faltimos ni uno de nombrar (Moscona)

Falta sea la onor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7652

183280

falto adj.

חסר, משולל, מחוסר

El aroz esta falto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3400

183360

fama f.

שם, פרסום, תהילה, מוניטין

tener buena fama/negra fama (Nehama)

toma fama buena i echate a arrovar (Nehama)

Kompra para ti fama buena ke eya te akompanyara (Moscona)

Da buena fama, pishate en la kama (Moscona)

Mijor es la buena fama ke el buen azeyte i el dia de la muerte ke el dia de el nasimiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1186

183980

farfur/í (t.) m.

כלי חרסינה, פורצלן

Ni chini ni farfuri! (Moscona)

Ni chini ni farfuri (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7658

184150

faropia f.

שרשראות, כבלי ברזל

Por atar sus reyes kon faropias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7659

184180

farsí (1) (t.) m. & adj.

פרסי; פרסית; שפה מתוחכמת שאינה מובנת להמון העם

el fransez lo avla farsi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3409

184290

fas f.

פנים (פני המים/כדור הארץ)

al tiempo del diluvio, las aguas kuvrieron la fas de la tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7665

184385

fashado adj.

עקוד (עקודים נקודים וטלואים)

Ovejas fashadas, pintadas i pedriskadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7661

184580

fasina f.

אלומה

Vendras a la vejez a la fuesa komo se rekoje la fasina en su tiempo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7662

184630

fasla f.

כתם שומן; כינוי לאשה גסת רוח

El pantalon esta yeno de faslas (Moscona)

Kuando l'eskudias ampesa a skarvar por ver si le kayo buena fasla (Moscona)

La vizina mueva esta una fasla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7666

184810

fatiga f.

עייפות, לאות, יגיעה, חולשה, רפיון; טירדה, טורח

Kon pasensia i fatiga todo se alkansa (Moscona)

Retirate mansevo, tu tiempo non piedras, ni menos a tu kuerpo fatiga le metas (Moscona)

Afuera sta fatiga grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

643

184850

fatigar v.

עייף, הוגיע, ייגע, הלאה; הטריד; חש ברע בשל אוכל; גרם עצירות

el komer mucha dolsura afatiga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7669

184860

fatigarse v. refl.

נלאה, התעייף, התייגע

Sin fatigarse no ay ganas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7670

184870

fatigozo adj.

מעייף, מוגיע; על מזג אוויר: מעיק, מחניק

El tiempo esta fatigozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3410

184890

fato (it.) m.

עובדה, מקרה, ארוע, התרחשות, חוויה

kontar un fato (Nehama)

los fatos le dieron razón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7671

184940

fatura (2) (port.) f.

חזות, מראה חיצוני; חזות ירודה ובלויה; אדם לבוש בלואים

Barminam en la fatura ke lo vidi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7672

185040

favor m.

חסד, חן, טובה (עשה לו טובה)

Votar en favor de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7673

185130

favorizar (fr.) v.

העדיף, נטה חסד ל-, נתן זכות יתר ל-

El ke es emparsial no favoriza a dinguna de las partes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7674

185260

fayo m.

חסרון, פגם

Kuala deve ser nuestra kondukta kuando vemos ke nuestro kompanyero tiene algunos fayos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3429

185480

feder v.

הסריח, הבאיש, העלה צחנה, הדיף ריח רע, הצחין; הטריד, הפריע

de la kavesa fiede el peshe (Nehama)

Esto me guele akeyo me fiede (Moscona)

Fediendo a lesh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3430

185610

fediendo adj.

מסריח, מבאיש, מצחין; רקוב; שחצן; מטריד

kien paga el peshe adelantado lo kome fedido (Nehama)

Deshalo a este fediendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7678

185630

fedionda f.

סרחון

Penso de darle su ija la loka fedionda de boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7679

185650

fedor m.

סרחון, צחנה, באשה, ריח רע; שערוריה; שחצנות, רהב

Tiene una fedor en si ke es koza de murir (Moscona)

Va salir a la fedor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3431

185670

fedorento adj.

מסריח; שחצן; חסר כל ערך, עלוב

me yamó a komer, me paresió ke me iya a fazer pranso, i ke vites aki?- me dio un komer fedorento (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7681

185910

felisitar v.

שיבח, איחל, ברך; החמיא

Felisitar el anyo nuevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7683

186060

féntis adj.

שטחי

Moshiko de los fentis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3437

186070

feo adj.

מכוער, כעור, חסר חן

un ombre feo, una mujer fea

lo feo bushka lo feo

lo feo en este ninyo es ke favla sin respeto a su padre

El mazal de la fea ke tenga mi ija (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7686

186180

ferah (t.) adj.

מרווח, רחב ידיים; נדיב, בעל יד רחבה; רחב דעת

Salimos a ferahlanearmos de la nochada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7685

186190

ferah (t.) m.

עונג, תענוג, הנאה, הרווחה

Ke te sea un ferah de salir a la veranda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7687

186220

ferahlí (t.) adj.

נעים, ערב, מהנה, מענג

El balkon muestro es muy ferahli (Moscona)

La kamereta buena es muy ferahli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7689

186250

feretro m.

ארון קבורה

Feretro or ataud para yevar los muertos a la fuesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7725

186290

ferida f.

פצע, חַבּוּרה, מכה

Firida de mayores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7726

186310

ferido m. & adj.

פצוע

Diez muertos i trenta firidos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7727

186330

ferir v.

פצע, חבל

Si lo apanyo lo firio de mala muerte (Moscona)

Tanto te kero ke te do una i te fiero (Moscona)

I irio a Ayov kon sarna mala desde la planta de su pie asta su meoyera (Moscona)

I irio a el aisiano I lo eskondio en la arena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7690

186360

fermán (t.) m.

צו, פקודה, צו שולטני

Kore kore Shemueliko ke el memun esta detras - no t'espantes chakiriko ferman tengo del pasaj (Moscona)

Para meldar este ferman se kere una ora entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7660

186590

ferroja (port.) f.

חלודה

Komo el fiero no desha su faruja, ansi tu enimigo su enimistad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7692

186760

ferver v.

רתח, תסס, געש

Fuerte komo la agua ke ferve (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1187

186810

fesat/fesad (t.) m.

קונדסות, מעשה קונדס, משובה; תכך; ארוע יוצא דופן

De chiko ke ya tuvo estos fesates (Moscona)

Buen fesat mos kito (Moscona)

Es yeno de fesates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3433

186980

feuzia f.

בטחון ב-, אמון, מיבטח

tener feuzia en el Dio, no en fijo de ombre

Bindicho tu Adonay asufriensai fifusia a los djustos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3434

187050

fey f.

אמונה

no tener ni ley ni fey, ni profeta



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7695

187120

fez (t.) f.

פז, תרבוש תורכי; חלק מן הקופיה (כיסוי ראש נשי סלוניקאי)

Le merki a mi chilibi una fez dalli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3435

187160

fiado adv. & m.

באשראי, בהקפה; הקפה, אשראי; סך המכירות באשראי

el fiado rovina

el fiado es dos vezes pagado

el fiado es dos vezes pagado (Nehama)

No vendo fiado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7697

187165

fiado adj.

לקוח/נתון באשראי/בהקפה

Lo fiado es siempre mas karo (Moscona)

El fiado es kon su pekado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7699

187220

fiansa f.

ערבות, ערובה, ערבון, אחריות

La fiansa es komo la nave entre las olas de la mar (Moscona)

Le Sali fiansa (Moscona)

No se fia de ninguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3442

187260

fiar v.

מסר/הפקיד למשמרת (דבר יקר/ חשוב למוסר); נתן אמון ב-; מכר באשראי; השגיח מקרוב, עקב אחרי

no te fies del estreyado ni del marido d'al lado (Nehama)

no ay ke fiar ni en la kamiza d'enriva (Nehama)

fiar me kiero ke el gayo me metió guevo: (Nehama)

No lo fies en manos ajenas (Moscona)

No lo fio de un ojo a otro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3501

187350

fiasko (it.) m.

כשלון, מפלה, פיאסקו

azer fiasko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3445

187540

fiel adj.

נאמן

amigo fiel, perro fiel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7704

187610

fiero (fr.) adj.

גאוותן; חייתי, פראי, בלתי מרוסן; אמיץ; נוקשה, קשוח; גדול, עצום

El fierro se bate asta ke sta kayente (Moscona)

Agora stamos fierro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3502

187640

fierro m.

ברזל; עוגן

si el fierro da al vidro, guay del vidro; i si el vidro da al fierro, guay del vidro! (Nehama)

kien kon fierro mata kon fierro muere (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7706

187750

fiesta f.

חג, חגיגה, מועד, יום טוב; שמחה,מסיבה, כרה

El kalsado mo lo vo estrenar para las fiestas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7707

187780

fiestar v.

חגג, אכל ושתה, נהנה

Fiestar el aniversario (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7708

187860

figura f.

דמות, דיוקן, צלם, פנים

Sangrateo la figura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7709

187930

figurar f.

דימה, תיאר, הופיע; צייר; מילא/שיחק תפקיד, התבלט

En el numero de los eskojidos figura i el Sr. [...] (Moscona)

Ya te puedes figurar mi estado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3476

187990

fijanko/fijanka n.

בן/בת בוגרים, שיצאו מכלל ילדות

parese chiko dainda, ma ya tiene dos fijankos: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7711

188080

fikir (t.) m.

רעיון, דעה

Los fikires no se eskapan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7741

188120

fiksar v.

קבע, הציב, ייצב; תקע, נעץ, סימרר; ברר, הבהיר

Loke me esta fiksando esta persona? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3448

188250

fila f.

תור, טור, שורה; תהלוכה; בצק עלים, עלי בצק

estuvo favlando dos oras en fila (Nehama)

la fruta se merka a la fila mas barato ke kon eskojer. (Nehama)

Ya se echo la fila (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3450

188530

filar m.

מחרוזת פנינים/מטבעות

yadran de diez filares de perlas/de ambaras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3451

188780

filiko m.

זרם דקיק; פלג, נחל קטן

un filiko de agua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3452

188800

filindra /filinera f.

רוק מר (מיצי קיבה העולים לפה)

tener la boka yena de filindra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3453

188820

filindrozo adj.

מלא רוק מר (מיצי קיבה)

alevantarse la manyana kon la boka filindroza es sinyal de negra dijestión (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3454

189020

fin f.

קצה, גבול, תחום, סוף, קץ; הפסק, חידלון, כלה, מוות

la fin de un livro (Nehama)

fin de anyo (Nehama)

deshar para la fin (Nehama)

para todo ay fin (Nehama)

para su negragura no ay fin (Nehama)

Al empesijo i a la fin (Moscona)

Le vino la fin (Moscona)

Sin fin i sin kadar (Moscona)

A fin de arivar a una konkluzion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3459

189200

fina prep. & conj.

עד, עד ל-

te vo a esperar fina ke eskapas de komer (Nehama)

fina ke vino m'akoró el alma (Nehama)

fina ke manea la pacha se kiere tiempo (Nehama)

fina ke no tiene gana no lo forses a komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7713

189370

findján/findjaniko (t.) m.

ספל קפה, ספלון, ספלול, פינג'אן

Djugo de fildjanes (Moscona)

Unos ojos, unos fildjanes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3464

189440

fineza f.

דקות, דקיקות, עדינות; אנינות דעת

la fineza de un teshido (Nehama)

la fineza de un parfumo (Nehama)

Preguntar kon fineza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3466

189450

finga f.

חתיכה, פיסה, חלק קטן מאוד

no dar ni finga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7721

189490

fino adj.

דק, דקיק, עדין, רזה, טהור (זהב); מעודן, טעים לחיך, משובח, מעולה; מזוכך; חד, שנון, פיקח

Es muy fino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3467

189570

finyir v.

לש, ערבל בצק

a kien finye i amasa no le arroves la masa (Nehama)

Lo finyo bueno, bueno (Moscona)

En este echo esta amasado i finyido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7724

189620

firaón m.

פרעה; חוצפן, איש ריב ומדון

Kon este firaon no se sale a bash (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7729

189730

firmamiento/firmamento m.

רקיע; ברית; חתימה

Membrad para siempre su firmamiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7732

189780

firmemente adv.

ביציבות, בתקיפות

Esto firmemente konvensido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7730

189800

firmeza f.

מוצקות, יציבות, איתנות, חוזק; תקיפות; התמדה

En este mundo no ay firmeza de nada (Moscona)

Resta en tu firmeza i siempre kon un modo de avla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3440

189810

firmo adj.

קבוע, יציב, איתן, חסון, חזק; תקוע; תמידי; בטוח, עומד על דעתו

dar/tomar un presio firmo

Israel es bivo i firme (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7734

189890

fishugar/fishugiar v.

הטריד, הקניט; התעסק, מישש, ליטף

No lo vayas fishugiando muncho (Moscona)

Boz fishugante (Moscona)

El aire fresko del mar figushava su figura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3469

190000

fista prep.

עד

ir fista en kaza (Nehama)

me kitó el alma fista ke vino: (Nehama)

m'akompanyó fita'n kaza (Nehama)

Fista ke abolto la kara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3472

190090

fit (t.) adv.

בלי יתרון, בשוויון, באיזון, בלי להרוויח ובלי להפסיד; ''פיט''

lo ke te gani ayer me lo ganates oy estamos fit (Nehama)

Echar fites (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3473

190150

fitero m.

דרגה עילאית; שעת השיא

arrodear por los fiteros del sol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3475

190160

fitija f.

(בהפרזת גנאי:) בחורה; בחורה משרכת דרכיה

para kien está metido el devente? no tiene ni fijosni fitijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7738

190180

fitijo m.

בן סורר

Este fitijo repozo no me sta dando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3474

190190

fitil (t.) m.

פתיל, פתילה; פתיל רועם

el fitil de la lam­pa: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7739

190260

fito m.

מטרה (לירי, לחיצים)

Estiro su arko i me puzo komo fito a la saeta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7742

190310

fizikamente adv.

באופן פיזי, באופן חומרי, גופנית

Fizikamente es imposivle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7743

190370

fizionomía f.

פרצוף, הבעת פנים, סבר

Loke parese ke se le troko la fizionomia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7748

190500

flakeza f.

רזון, שידפון; חולשה, תשישות, אנמיה, תורפה

Esto es una flakeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7744

190530

flako adj.

חלש, חלוש, רפה, בעל בריאות רופפת, רופף; רזה, צנום, כחוש, דק; שביר

Los tratos estan flakos (Moscona)

Flako de konstitusion (Moscona)

Flako de korason (Moscona)

El mantenimiento lo tenemos muy flako (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7749

190600

flama f.

להבה, שלהבת, לשון אש

Enchikesi esta flama kela redoma del gas se puede patlear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7750

190660

flamada f.

התלקחות

Ke so estas flamadas, ya vas a kemar la kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7751

190690

flamear v.

חרך; התלקח, עלה בלהבות

I ayi se flamean i se aze relampago (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7752

190770

flatería/flaterías (fr.) f./f. pl.

חנופה, התרפסות, חלקות, חונף

no es mi kulpa si tomas por flateria el linguaje de mi korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7753

190960

flema (gr.) f.

ליחת גרון, ריר, כיח, רוק

Estorvio de suenyo, dolor de vientre i flemas, todo viene de komer demaziado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3494

191410

fogarero/a m./f.

מוקד; כירה, אח, מחתת גחלים (לחימום ביתי)

en invierno la famiya bivia al derredor del fogarero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7754

191660

folor f.

כעס, זעם, חימה, חרון אף

No se ensienda el folor en los ojos de mi senyor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7755

191790

fonder/se cf. undir/se

I eskojidura de sus kapitanes fueron fondidos en mar ruvio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3495

191840

fondo adj.

עמוק

podjo muy fondo (Nehama)

kitar i no meter al fondo ayega(Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7756

191850

fondo m.

תחתית, קרקעית; קרן, הון

Estudiar una kestion a fondo (Moscona)

Bever la kopa de la amargura asta el fondo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7832

192020

fonksión (fr.) f.

תפקיד, משרה

El reinche unas kuantas funksiones (Moscona)

En la funksion de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7834

192040

fonksionamiento/fonksionamento (fr.) m.

תפקוד, תפעול

El funksionamiento regolar de la makina fue impedido de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7758

192320

forma f.

צורה, מראה, תבנית, דפוס, אופן; מדים

Me lo disheron en forma de sekreto (Moscona)

Una haya en forma de benadam (Moscona)

Todos los elevos estavan vistidos en forma (Moscona)

Ke forma tiene? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7762

192390

formalidad/formalitá f.

רשמיות, נוהל, צעדים מנהליים

Reinchir las formalidades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7763

192490

formarse v. refl.

נוצר, קיבל צורה, התהווה

Ansina se forman los pleitos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7764

192510

format/o m.

גודל, מידה, צורה, תבנית, פורמט

Por endelante la gazeta va salir en formato redusido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7765

192780

forro adj.

חופשי, בן חורין, משוחרר

El anyo el vinien en tiera de israel ijos forros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7766

192850

forsar v.

הכריח, אילץ, חייב, אנס, תקף

No me forses (Moscona)

Forsar la kale (Moscona)

Esto forsado (Moscona)

El krio no se deve de forsar para ke koma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7770

192930

forsudo adj.

חזק, חסון, רב כוח

Es muy forsudo, un vero Shimshon Agibor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7771

192940

forta f.

גאווה, יהירות, שחצנות

Tiene unas fortas kon si ke barminam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3498

193000

fortaleza f.

כוח, גבורה, עוצמה, עוז, תעוזה, חוזק; עצימות, אינטנסיביות; חומרה, קשיחות; מצודה, מבצר

de la forta­leza de las aguas se derrokó el ponte (Nehama)

No te puedo eksplikar la fortaleza de ombre ke es (Moscona)

Te amare, Dio, mi fortaleza (Moscona)

Kon fortaleza de mano nos sako Adonay de Ayifto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7775

193030

forteresa/fortereza f.

מבצר

La fortereza de Ederne kayo despues de sinko mezes de muasere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3500

193080

fortuna (.t.) f.

סערה, סערת ים

mas vale fortuna en tierra ke bonacha en la mar (Nehama)

Afuera esta fortuna (Moscona)

Lo ke son estas fortunas? (Moscona)

Males, fortuna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3499

193130

fortuna f.

רכוש, הון, עושר; מזל

la fortuna por kien la perkúra (Nehama)

Guay del prove i su negra fortuna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7780

193200

fortunozo/fortunojo (2) (t.) adj.

סוער; נסער

La mar esta fortunoza (Moscona)

Achakes ke la operaron a su mujer, esta muy fortunozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7782

193380

foya f.

בור, שוחה, חור; קבר, שחת

El lajado esta foyas foyas (Moscona)

A la fin kada uno va entrar en la foya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7784

193470

foyo m.

גומה; בור, קבר; נקב; מפוח

Ya abasta fumates ke pareses a un foyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3504

193550

fraguar v.

בנה, הקים

kien fragua se desfragua (Nehama)

Yo fraguo – el doroka (Moscona)

En la kaleja muestra se estan fraguando dos binas muevas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3505

193740

frangula/frangola (it.) f.

תות שדה, תות גינה

dedientro de una frangola salió un djidió (Nehama)

Unos mushos - frangolas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3506

193920

franko m. & adj.

ארופאי, מערבי; לאדינו, ספניולית; פרנק (מטבע צרפתי)

vestirse a la franka (Nehama)

Koman todos komo frankos kon piron i manteles blankos, si no ay siyas en bankos, porke aze bien komer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7790

194030

frashka (it.) f.

שבב, נסורת

Meti unas kuantas frashkas ke se arebiva esta soba (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7789

194080

frasko m.

בקבוק

Fraskito kon agua oloroza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7791

194180

fregador m.

סחבה, מטלית שפשוף, סמרטוט; סוחר רמאי

El bakal vuestro es fregador de klasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1640

194200

fregar v.

חיכך, שיפשף, הבריק; הדיח (כלים), מרק; הטריד, הרגיז; ''תקע'', ''דחף''; עיסה

arrefregar la espalda kon kolonya para fazer pasar una dolor (Nehama)

fregar el puerpo kon kolonya (Nehama)

Me frego una mintira boy de el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7793

194250

fregarse v. refl.

שיפשף, השתפשף

No te freges los ojos kon manos suzias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7794

194270

fregatina f.

סחורה מאיכות גרועה; שפשוף חזק, שפשוף אבר מגרד בגוף;שטיפת מוח

Komo vinites a merkar esta manera de fregatina (Moscona)

Buena fregatina! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3508

194280

fregón f.

סחבה, מטלית

para ke se vaya al fregón mijor está el garón (Nehama)

Para ke se vaya al fregon ke se vaya al garon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7797

194470

freno m.

מתג, רסן, זמם, מחסום; בלם

Bienaventurado el marido de mujer virtuoza porke no es giado kon freno de buey i azno auna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3509

194510

frente adv.

ממול

mora en frente de mi kaza (Nehama)

en frente del oro la plata vale poko (Nehama)

en frente de mi vino no vendas vi­nagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7798

194520

frente f.

מצח

Salir kon la frente limpia (Moscona)

Torno del front kon tres firidas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3512

194680

fresko adj.

קריר, צונן, רענן, טרי

al empesijo de la primavera las manyanadas son freskas (Nehama)

el hazino parese kalmo, ya le abasho la kayentura; está fresko (Nehama)

Asentarse a lo fesko (Moscona)

Fresko komo la roza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7801

194720

freskor m.

קרירות, טריות, רעננות

Se demudo mi freskor en sekuras de verano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7802

194730

freskura f.

קרירות, טריות, רעננות

Freskura de karas ke tiene esta (Moscona)

El pipino da freskura (Moscona)

En tiempo de freskura de komer sekura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7805

194770

friar v.

הקפיא

Oh ke brasos blankos ke en la agua frien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7806

194850

friir v.

טיגן

Despues del gizado tengo de friir pishkado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3514

194860

friirse /friyirse v. refl.

ניטגן (להיטגן); דאג

meter l'azeite a friirse kuando el peshe está en la mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7807

194910

frijalda/frijaldo f./m.

בצק עלים, מאפה מבצק עלים; שכבה, רובד

La reinika la zinganika se komia las frijaldikas, ya deshava las filikas, se chupava las manikas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3515

194970

frío adj.

קר, צונן; אדיש, קריר

aguas frías (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3516

195020

frío m.

קור, צינה; חום קדחת

en invierno aze frío (Nehama)

El frio esta grande (Moscona)

Me apanyaron siete frios (Moscona)

Estar kon frios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3517

195370

fruchiguar v.

נשא פרי, הניב פירות

fruchiguad i muchiguad i inchid la tierra (Nehama)

Fruchiguadvos i munchiguadvos i inchid a la tiera i sodjigualda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3518

195450

fruta f.

פרי, פירות

fruta de oy, pan de ayer, karne de antiyer (Nehama)

La fruta enkaresio (Moscona)

No ay konto de merkar pan fresko ke se va komo fruta (Moscona)

Para las frutas vo kumplir 20 anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7816

195550

fruto m.

פרי; תוצר, תוצרת; תוצאה, תועלת

El fruto de las prisas es arepintir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7817

195670

fudulik (t.) f.

בזבזנות, פזרנות; שפע

Ya lo aferro el fuduluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7850

195700

fuego m.

אש, תבערה, שריפה, דליקה, בערה, להבה; בהשאלה: יקר מאוד

Grande huego ay en la famiya (Moscona)

De dizir huego la boka no se kema (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7818

195800

fuero m.

חוק; סמכות; זכות יתר, פריבילגיה

Si en mis fueros anduvieres i a mis enkomendansas guardares i izieres a eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3681

195820

fuersa f.

כוח, גבורה, עוצמה, מרץ, יכולת

kierer bien por fuersa no ay (Nehama)

A fuersa de repetar uno se ambeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3678

195940

fuerte adj.

חזק, חסון, קשה, עז; נמרץ, תקיף, סמכותי; נוקשה, קשיח, קשוח, חמור; שובב

frío huerte/kalor huerte (Nehama)

es fuerte de espartirse de los ijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3680

195970

fuerteziko adj.

קשה מאוד

el frio esta fuerteziko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7820

195980

fuesa f.

בור, שוחה, שחת, קבר

Repozo kero en la fuesa ke tengo prisa de repozar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3519

196030

fuído m.

בורח, נמלט

parese un búfano fuido de l'arabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7821

196040

fuín m.

פיח, קורי פיח בארובה, על קירות המטבח, בפינת הבישול

Los burus estan tikadeados de fuin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3520

196060

fuír v.

ברח, נס, נמלט; נמנע מ-; סטה מ-

te aharvan, fuy; te dan, toma (Nehama)

fuir de pleitos: (Nehama)

Fuyo ke dainda esta fuyendo (Moscona)

Ken de kaza fuye a kaza torna (Moscona)

Despues de la vaka fuida va serar la puerta (Moscona)

Fuy de una ora mala biviras mil anyos (Moscona)

Fuir dize, el sielo buraka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3522

196410

fulín (t.) adj.

מפוייח, מלוכלך, מוזנח

la kaza está un fulín (Nehama)

está todo fulines (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7827

196440

fumada f.

שאיבת עשן סיגריה, ''שכטה''

Ya te bevites la chigara en dos fumadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7828

196450

fumadera f.

(באירונ':) סיגריה, ''סיגרונת''

Daki una fumadera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7829

196460

fumadero m.

עישון מוגזם

Shaki de fumadero ke tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7830

196500

fumar v.

עישן (מקטרת וכו'); עישן (מזון)

Es kadir de fumarse tres paketos de tutun al dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7831

196710

funebre/o adj.

של לווית המת, של אבלות

La seremonia funebre tendra lugar en [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7835

196790

furajka f.

כובעית, כיפה

De la alegria ampesaron a echar las furajkas por enalto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7836

196900

furdá (t.) f.

פסולת, לכלוך, שיירים; מוץ

De la lana kayo muncha furda (Moscona)

Del trigo salio muncha furda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7839

196940

furia f.

זעם, כעס, רוגז, חרון; בת שאול

Kon furia kato (Moscona)

Kon grande furia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7841

196960

furiozo adj.

כעוס, זועם, נזעם, רוגז; נלהב, קנאי, מטורף, מלא רגשה

En ora de tu sanya non seas furiozo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7838

197060

fursant f.

שגעון לדבר אחד, אידה פיקס

Le entro fursant (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7844

197150

fushka (1) (gr.) f.

אבעבועה

De tanta sal ya me se izieron fushkas en la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3524

197190

fushko (port.) adj.

חשוך, אפל, עמום; צנוע

este desgrasiado va kon ojos fushkos, no mira en alto, no le ríe la kara (Nehama)

viene a vermos komo un ladrón, entre mus­kos i fuskos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7842

197270

fustán/a (t.) m./f.

שמלה

Una de la otra se van selando, las modas van kitando` detras del fustaniko se meten samariko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7843

197300

fustanela (t.) f.

חצאית קפלים; חצאית גברית יוונית (לבוש לאומי)

La novia de las siete fustanelas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3526

197480

fyel adj.

מר כלענה

la fyel le está kuriendo por la kara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7845

197490

fyel f.

מרה; לענה

Poka fyel aze amarga muncha miel (Moscona)

Ni su miel ni su fiel (Moscona)

Delantre de todos me izo unas echas ke me arrevento la fyel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7449

197600

gaavá/gavá (ebr.) f.

גאווה, יהירות, יוהרה, עזות; חוצפה; גאוותנות, התפארות

Para la gaava ke sta, ni avlar se le puede (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7450

197680

gadar (t.) adj.

אכזר; בהשאלה: סוחר יקרן''פושט עור''

Mil vezes son ke te lo enkomendo, ke no stes a emplear de este gadar, no se ke amistad te entro kon el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7451

197690

gadol (ebr.) adj.

גדול

Ay dizientes ke el gadol esta enkamado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7452

197780

gajo m.

פלח (תפוז, אשכולית וכו'); פלח (מחצית) השקד

Al tinyozo un gajo mas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7453

197850

galadrón m.

גמול

El bueno ayara su gualardon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7454

197890

galana adj.

יפה, חיננית; בעלת בית מוכשרת

Todas vinieron, mi galana no (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7455

197920

galante adj.

אדיב, מנומס, אבירי; מחזר, עוגב

No te amostres por muy galante ke la djente ya save ijo de ken sos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3527

198130

galera f.

ספינת משוטים, ספינת ענושים (עבודת פרך); מאסר

mijor sien anyos en galera ke uno debasho de tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7456

198170

galeta (it.) f.

עוגה דקה, חררה

Galetika mashka i a ti te amaha! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7457

198290

galut/galú(d) (ebr.) m.

גלות, גולה, שבי, שביה

El galut de la agua no sta koza de tragar (Moscona)

Huerte galut ke sta para moldear una kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7459

198330

gálvano m.

שרף ארומטי (בעל ריח חריף), חלבנה

Galvano goma de guezmo fuerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7460

198370

gam (t.) m.

צער, עגמה

No eches gam a la tripa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7461

198410

gamashear (t.) v.

סינוור

De la luz fuerte ya me se gamashearon los ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7462

198450

gambada (it.) f.

פסיעה

Asuvio las eskaleras en tres gambadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3533

198560

gameyo m.

גמל

el gameyo no ve su korkova, ve la del d'enfrente (Nehama)

De una pulga azer un gameyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3534

198630

gana f.

תיאבון, רצון, חשק, תשוקה

tener gana de komer (Nehama)

komer kon gana/sin gana (Nehama)

fazer fuir la gana (Nehama)

kada uno kon gana, la vieja kon la érrema tayarina (Nehama)

Me se avrio la gana (Moscona)

Para todo se kere gana (Moscona)

No tiene gana de verse a si (Moscona)

Me esta dando ganas de [...] (Moscona)

Me sta dando ganas de arrankarle la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7469

198775

ganado adj.

מורווח, שהרוויח

Todo lo ganado para Ham Merkado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3538

198790

ganador /dera n. & adj.

מרוויח, משתכר ללחמו, זוכה, מנצח

una famiya grande kon un solo ganador (Nehama)

un ganador no puede dar abasto a muchas bokas (Nehama)

tengo un fijo ganador, se va kon tres, viene kon dos (Nehama)

El ganador del bileto ainda no se demostro (Moscona)

Es ganador de mil levos al mez (Moscona)

Ijo el ganador yeva tres trae dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7473

198820

ganansia f.

רווח, הכנסה, תקבולים, שכר; זכיה; רכוש

El Dio ke mos de ganansias buenas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7474

198860

ganansiozo adj.

נושא רווחים, רווחי, כדאי, רנטבילי

El saraflik es echo ganansiozo (Moscona)

Ganansiozo del djugo salites tu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3541

198870

ganar v.

הרוויח, זכה ב-; נהנה מ-, הפיק תועלת; ניצח, זכה; השתכר; רכש

el ganar i el pedrer son ermanos/onde ay ganar ay también pedrer (Nehama)

el buen ganar faze el buen gastar (Nehama)

onde no ay ke ganar ay ke pechar (Nehama)

El ganar i el pedrer son ermanos (Moscona)

Ganaras el pan kon el sudor de frente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7478

198990

ganarse v. refl.

זכה

Ansi te ganas rnimigos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3544

199040

ganchear v.

ניסה לתפוס משהו באנקול

ganchear para kitar el kuvo ke kayo al podjo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7479

199100

gancho m.

וו, אנקול, קרס; חכה, צלצל; וונעילה; עוגן; מסרגה

Derecho komo el gancho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7480

199210

ganeden/ganeder (ebr.)

גן עדן

Aki esta ganedem en vida (Moscona)

Ke su alma repoze en ganedem (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3546

199850

gargajo m.

רוק, ריר, כיח; כינוי לאדם כחוש ותשוש

kitar/eskupir gargajo (Nehama)

kada gargajo i gargajo a su paladar es dulse! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3545

199860

garganta/gargante m.

גרון, צואר

favlar kiero i no puedo, la garganta me duele (Nehama)

Amudision en la garganta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7483

199910

gargantear v.

זלל ברעבתנות

No te pareska ke se arekojeron para eskapar algun echo, todo es dafka para gargantear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7484

199920

gargantera f.

מטפחת, צעיף; תחבושת לגרון

Tiene gargantera chika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7485

200180

garón (ebr.) m.

גרון, לוע, קנה

Todo lo ganado es para el garon (Moscona)

El garon es venturozo (Moscona)

En el garon ke le kede lo ke komio i bevio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7488

200460

gas m.

גז, נפט

Echa gas al gaz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7489

200560

gastador/gastadero/dera n. & adj.

בזבזן

Gastadero ke tiene este ombre para lo ke prime i no prime (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3548

200580

gastar v.

בזבז, הוציא כסף; בילה, כילה, קלקל, מירטט

gasta el loko para ke koma el savio (Nehama)

mas vale un buen gastar ke un buen ganar (Nehama)

kien gasta viernes kome sabá (Nehama)

kien gasta en lo seko kome en la mar (Nehama)

Prime ke sepas komo ganar i mas de esto komo gastar (Moscona)

Mozotros gastamos muncha agua (Moscona)

Se gasto todas las paras (Moscona)

En la manera ke esta kaminando este ijiko se va gastar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3552

200660

gastarse v. refl.

התבלה, התקלקל; התבזבז

la karne/el peshe se gastan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3553

200670

gaste m.

הוצאה, הוצאות

el gaste lo estruyó (Nehama)

salir de gaste (Nehama)

Esta semana tuvimos munchos gastes (Moscona)

No agas gastes sin pensar (Moscona)

Muncho gaste mal Shabat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3555

200810

gata f.

חתולה; טופר, ציפורן חתול

las kiriaturas kaminan a gatas (Nehama)

Ya le echo la gata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3556

200930

gato m.

חתול

el gato tiene siete almas (Nehama)

kien mete la kampanía al gato? (Nehama)

gato kon gantes no aferra raton (Nehama)

gato eskaldado s'espanta del agua fria (Nehama)

kaminar a puntas de pies, kom'al gato (Nehama)

Se pasan komo el gato i el perro (Moscona)

El ke mata gato yeva siete anyos de aniyut (Moscona)

Es komo el gato, siempre kaye enpies (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3528

201320

gaviente/to (ebr.) m.

גאה, גאוותן, יהיר, עז פנים

prove i gaviento (Nehama)

Gaviento komo el bibo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3561

201450

gayego adj.

בן גליסייה שבספרד; עילג שפה

semos gayegos no vos entendemos (Nehama)

semos gayegos no mos entendemos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3563

201530

gayina f.

תרנגולת

la gayina de la vezina da dos kaldos (Nehama)

onde se hue la gayina ke se vaya i el kaldo (Nehama)

Despues ke la degoyo, el sohet la spulgo la gayina por aki, por ayi i la kito trefa (Moscona)

Dayi le dio la tos a la gayina (Moscona)

Es el de la gayina blanka (Moscona)

A la gayina del patron no se dize kish (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3565

201640

gayo m.

תרנגול

kada gayo i gayo en su gayinero kanta (Nehama)

gayo i muchacha, no mas d'un anyo (Nehama)

entre daka'l gayo, toma'l gayo, kedan las plumas en la mano (Nehama)

Kada gayo en su gainero kanta (Moscona)

Gayo ke no kanta tiene koza en la garganta (Moscona)

Saltar kom'al gayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7509

201770

gaytán (t.) m.

סרט קישוט, שנץ, פס, שרוך, פתיל, חבל דק

Abasho la lana, pujo el gaytan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7510

201850

gazela f.

איילה

Lo echaron a la gazeta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7511

201950

gaznat/gaznate/gaznete m.

גרון, גרגרת, קנה

Detener sus palavras en su gaznete (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7512

202010

geberear (t.) v.

נבקע, התפוצץ; התפגר

Ke se geberee bolayki (Moscona)

Ke geberee por lo ke es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3529

202070

geinam (ebr.) m.

גהינום, תופת

las puertas de geinam están siempre aviertas (Nehama)

geinam no se inche de paja sino de almas enfernadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7514

202170

gemer (ebr.) m.

החלטה, הכרעה

Ya se dio gemer de boda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7515

202210

general m.

גנרל

Mi general! Komandi sinyor rey! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7516

202340

gerra f.

מלחמה, קרב

Los ermanos estan en una gerra (Moscona)

Entre la paz i la gerra vay de ken las yeva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3531

202540

geulá (ebr.) f.

גאולה

el Mashíah traerá la geula a Israel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7518

202640

gía f.

מדריך; מנהג

El defonto fue un buen gia de nuestra komunita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7519

202680

giar v.

הדריך, הנחה, הוביל, ניהל

No saves giar famiya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7520

202690

giarse v. refl.

התנהל, התנהג, כלכל מעשיו

Uno deve giarse asegun el revinido ke tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7521

202700

gibí (t.) adv.

כמו

Komo esta tu primo? Aman gibi! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7522

202720

gidí! (t.) interj.

כזה מין!

Gidi pero hairsizi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7523

202790

gilgul (ebr.) m.

גלגול, שינוי צורה

A la otra vinida va apareser en gilgul de haya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7524

202890

gío m.

חינוך, הכוונה

El gio del padre ke no manke (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7525

202910

giozboyadjí (t.) adj.

מעמיד פנים; נוכל

Giozgyore esta avlando mintiras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7526

202960

giriz (t.)

ביצה; בהשאלה: פסולת החברה

Lo kito del kanyo, lo enkasho al giriz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7527

203070

gizado m.

בישול; תבשיל, נזיד

El gizado toma muncho tiempo (Moscona)

Kon la merendjena se azen modos i maneras de gizados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7529

203120

gizandor/dera n.

טבח/ית, מבשל/ת

Gizanderas en las kuzinas desplumando las gainas, kaymak yigurt kon miinas, me empesen a komer [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7530

203130

gizar v.

בישל

El gizar es yuch, el komer es kolay (Moscona)

El garvanso no se giza ansina (Moscona)

Ya save gizar la bula Djamila kon la alkuza i la alburnia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7533

203320

gliserin/a/glitserin/a m./f.

גליצרין

La glitserin ablanda el kuero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7534

203350

gloria f.

תהילה, תפארת, הוד

Gloria a David! (Moscona)

Grande gloria de trespajar un ombre viejo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3568

203590

godrura f.

שומן, חלב; עובי; כרסנות, שמנות יתירה

lo mas de klientes demandan al karnesero karne alimpiada de toda godrura (Nehama)

en algunas famiyas de Oriente se gizava kon godru­ra de pato (Nehama)

la mucha godrura es danyoza para la salud (Nehama)

ver bueno de los fijos es godrura (Nehama)

tavla de dos dedos de godrura (Nehama)

Ya se tiene visto djente godra, ma esto esta una godreza bisharet (Moscona)

No kortes esta godreza de revanadas (Moscona)

Godreza de karne ke merkates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7539

203610

goel (ebr.) m.

גואל, מושיע

Esperamos el goel komo luz de la manyana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7540

203660

gola (it.) f.

לוע

todo es para la gola (Moscona)

Boka kon boka se avre la gola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7542

203690

goler v.

הריח, רחרח; חש; מישש דופק

No sto podiendo goler porke tengo las narizes tapadas (Moscona)

Esta goliendo a gas (Moscona)

Ken lo guele la nariz le kaye (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7545

203740

golerse v. refl.

העלה ריח, הבאיש

La karne se golio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7546

203780

golfo m.

מפרץ

Agora esta en el golfo del navego (Moscona)

Tiene butika en el golfo del charshi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3573

203850

golpe m.

מכה, מהלומה, אגרוף, הולם; הלם, שוק, זעזוע; תקיפה; יריה

kon un golpe no se rompe un lenyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3574

204040

gomitar v.

הקיא

la mar gomita toda koza mas liviana del agua (Nehama)

Solo de ver ya vo gumitar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3575

204110

gómito m.

קיא; הקאה

de sen­tir ke va aver gerra toma gomito i pulgadero (Nehama)

Noche entera estuvo en un gomito (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7550

204270

goral (ebr.) m.

גורל, פיס; גורל, מזל

Esto le fue el goral (Moscona)

Me kayo al goral (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7552

204520

gostar v.

טעם; ניסה; נהנה; הבדיל, הפלה

Daki a gostar (Moscona)

Daki gostare (Moscona)

Mas no lo kero ni saver, ya le gosti la savor (Moscona)

Komo gustas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7556

204530

gostarse v. refl.

שמח, צהל, נהנה, נשא חן

Me gusti de sentir (Moscona)

No te gustes antes kon antes (Moscona)

Deshalo ke se vaya gustando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3576

204590

gota/gote (1) f.

שיתוק; פודגרה

la kaza esta sin agua, no ay ni gota (Nehama)

a gota a gota el agua buraka la piedra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7559

204640

gotear v.

נטף, טפטף, זלף, דלף

Panal gotean tus lavios, novia (Moscona)

Mi ojo gotea i no se akeda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7561

204830

governar v.

משל ב-, שלט ב-, ניהל; כלכל

No se save governar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7562

204880

governo/govierno m.

ממשלה, שלטון,ממשל; מזון, מחיה, כלכלה

Se la va enkasar al governo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3578

204950

gozar (de) v.

נהנה (מ-)

engrandeser fijos i gozar kon eyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

257

205000

gozarse v. refl.

נהנה, התענג, התמלא שמחה, עלז

Se agoze I se alegre su korason ke meresio ser tan onrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7563

205070

gozozo adj.

שמח, עליז

Kavayeros salieron muy apresurozos, alegres anduvieron i muncho gozozos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7564

205080

grada f.

מדרגה, מעלה

No suvas por gradas a mi ara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7565

205110

grado (1) m.

עונג, רצון

Lo aresivieron de buen grado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3579

205140

grado (2) m.

דרגה, מדרגה, מעלה, רמה, מידה; מדחום; הוקרה, הערכה

grado la kayentura le suvio a 39 grados (Nehama)

las kozas vinieron a tal grado ke .. (Nehama)

Alkanso a tal grado ke [...] (Moscona)

La agua buye a sien grados (Moscona)

Toma el grado i amezurate la kayentura (Moscona)

I non suvas kon grados sovre mi ara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7570

205360

graja f.

עורב; דיה

Las grajas se akojen djuntos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3532

205440

gramátika f.

דקדוק

mas vale la pratika ke la gramatika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3581

205620

grande adj.

גדול, גבוה, מבוגר

grande la nave, grande la fortuna (Nehama)

ni al grande le digas echati, ni al chiko alevanta (Nehama)

Se izo grande (Moscona)

Mas ya sos grande (Moscona)

Los grandes deven dar egzempio a los chikos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3583

205720

grandeza f.

גאווה, יהירות; גדולה

ya basta tanta grandeza! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7574

205820

grandiozo m.

הבכור; הבכיר בדרגה, אדםבעל סמכות וכוח

El grandiozo arrivo en fayton (Moscona)

El negro enshemplo esta viniendo del grandiozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3584

205990

grano m.

גרעין, גרגר; ניצה, כפתור של פרח; פצע, מורסה, אבעבועה; מטבע; מידת משקל

un grano de trigo/de mijo/de uva (Nehama)

el oro se peza a granos (Nehama)

No lo tokesh ke oy esta un grano para patlear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7577

206150

grasia f.

חן, חסד, קסם; חסד עליון

Tiene muncha grasia (Moscona)

Kaer en grasia (Moscona)

No le entro en grasia (Moscona)

Orasion ke bushka grasias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7581

206390

grasiozo adj.

חינני, מלא חן, מלבב, נחמד, חמוד, נאה, נעים, חביב, מקסים, מושך את הלב, רב חסד

Es muy grasiozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3586

206730

greda f.

נתר, טיט; כסף

el kovre se frigava al tiempo kon greda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3587

206780

grego n.& adj.

יווני; יוונית (השפה)

kuzinar a la grega (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3588

206820

grenia f.

זים (זימים); קרום שינה על העיניים

aínda está kon las grenias a los ojos! (Nehama)

Ya se kito las grenias de penar (Moscona)

El pshkado no es fresko, se vee de las grenias ke estan roz en lugar de koreladas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3589

207160

gritar v.

צעק, זעק, צרח, צווח, קרא בקול; רגז, קצף; גער, נזף

gritar no es kantar (Nehama)

Tanto grita el ladron ke no desha para el patron (Moscona)

Kuando te pizan - gritas (Moscona)

Gritar a la vaya (Moscona)

Te va gritar tu padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7588

207400

grosh (t.) m.

מטבע קטן (גרוש, אגורה)

Dar el grosh i tomar zolota (Moscona)

Mijor es tomar ombre sin grosh ke tomar groshes sin ombre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7590

207510

groso m.

סיטונות

Vender en groso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7591

207540

grosura f.

שומן, חלב; עובי, יהירות

Rusio de los sielos i grosuras de la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7592

207770

guadrado adj.

שמור, גנוז; מוגן; שמור ל- (מיועד)

No es ke la koza se pedrio, sino ke estuvo bien guadrada i mal bushkada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3590

207840

guadrar v.

שמר, הגן על; הסתיר, הצפין

guádrate de médiko i de endevino (Nehama)

El ke tiene mujer ermoza ke la tenga bien guadrada, se la yevan de la kama i se keda el sin eya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7594

208200

guardia f.

שמירה; משמר, משמרת; אשמורת; חוק

Star en guardia (Moscona)

Guardaresh pues mi guardia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7596

208240

guardián m.

שומר, נוטר

Si tienes ijas mira de ser guardian sovre eyasi no les amostres muncha kara! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3591

208370

guay! interj.

אוי! אויה! אבוי!

guay de mi, guay de la madre ke me parió (Nehama)

guay si se favla de paseo delantre d'esta kriatura: al punto da patadas demandando de ir a pasear (Nehama)

Guay de mi, no (Moscona)

Guay ke ya bolo (Moscona)

Guay de la ora ke ya disho no (Moscona)

Guay del prove i su dia malo (Moscona)

Guay a el malo i a su vezino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3593

208440

guaya f.

בכי, קינה, זעקת כאב, מורת רוח

ke se fizo de la para ke meti en tal fecho? -tu ke tengas la vida, faz guayas por Vianello (Nehama)

kuando no tenemos a kien yorar, fazemos guayas por Vianello ke se murio mansevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7602

208510

guaymear v.

התבכיין

Ya abasta guaymear (Moscona)

Ke vas guaymeando i tu! (Moscona)

Ande sta akel guaymish (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7605

208650

guérfano m.

יתום

Los guerfanos tienen munchos padres (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7606

208670

guerkana f.

שטניוּת

No saves ke guerkana ke es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7607

208680

guerkería f.

מעשה שדים; מעשה שובבות;זריזות, פקחות

No es guerkeria de poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3596

208710

guerko m.

שטן, שד; ערום, פיקח; שובב (שד משחת)

kien te lo disho? - el guerko de la kalsada (Nehama)

si no viene el guerko, embia al moso (Nehama)

El guerko no tuvo ke azer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3598

208910

guerta/guerte f.

גן, גינה, גן ציבורי, פארק; גן ירק

pasearse por las guertas: (Nehama)

krese en la guerta lo ke no kiere el patron: (Nehama)

boda i guerta del vezino (Nehama)

ya se lo ke tengo en la guer­ta (Nehama)

Ya konosko rozas de mi guerta (Moscona)

Avram es guerta por ombre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7611

208960

guesiziko m.

עצם קטנה; משחק העצמות

Eya kome la gaina i dize ke es mintira, los guesizikos echa detras de la kama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3602

209010

gueso m.

עצם, גרם; כף נעליים (עשויה עצם)

los guesos ke akavas de raer no me los des a komer (Nehama)

gueso ke te kayó en parte yévatelo kon arte (Nehama)

Adovar los guezos (Moscona)

Meter los guezos en buen lugar (Moscona)

Gueso ke te kayo en parte , komelo kon buen arte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3604

209350

guevo m.

ביצה; אשך

de un guevo dar a komer al kal entero i al hazan primero (Nehama)

Ya salio de la kashka el guevo! (Moscona)

Kada koza en su tiempo - el guevo en Pesah (Moscona)

Tomaldo este guevo, echaldo a la oya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7618

209570

guezmar m.

חוש הריח

No digas ke kon muchedumbre de alsasion me perdonara el Dio i por mis revelios are guezmar prezente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7619

209610

guezmo m.

ריח

El guezmo es mishilikero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7620

210100

gusto m.

טעם; רצון, תיאבון; הנאה, אושר, תענוג, סיפוק; נטיה, חוש טעם

Se viste kon mucho gusto (Moscona)

Tu tia no tiene gusto de nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7622

210190

gustozo adj.

מאושר, שמח, עליז, מלא גיל; עשוי בחן וטעם

Asi te vea gustozo i alegre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7623

210320

guzanearse v. refl.

התליע, התמלא תולעים, התמלא רימה

El kezo se guzaneo (Moscona)

Las chinchas se guzanearon (Moscona)

Ya abasta, te guzaneaste! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7626

210390

guzano m.

תולעת

Kon esta suziedad ya mos van a komer los guzanos (Moscona)

Mis karikas koroladas - mansanikas de Stambol, ariento ay un guzano ke kavaka 'l korason (Moscona)

No tengas ke azer kon este guzano (Moscona)

Le entro el guzano de djugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7630

210480

guzmá (ebr.) f.

גוזמה, הגזמה

Sin guzma te rogo (Moscona)

Es guzma la negrigura de este fitijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7632

210680

gyurultí m.

צעקה, צווחה; רעש, מהומה

No agas gyurulti ke tu padre echo a repozar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7852

210730

haber (t.) m.

ידיעה, חדשה, בשורה, הודעה

Haberes buenos de parte a parte (Moscona)

No tengo ni haber del echo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7854

210820

habura (ebr.) f.

אי סדר, בלגן

Todo esta una habura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7855

210880

hacheado (t.) adj.

מצולק; מרוח, נגוע באצבעות לא נקיות

La komida esta hacheada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7856

210890

hachear v. (t.)

חתך, צילק, שרט; שיסף, הרג בכלי נשק חד

No hachees la leche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7857

210970

hachón adj.

אוכל מכל הבא ליד, מערבב מאכלים; עצלן, אינו מדייק בעבודתו

Mi kunyada es prestoza ma hachona (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7858

210990

hachupón m.

מאכל תפל וחסר טעם

Komer en la kaye es komer hachupon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7859

211060

hadjí (t.) m. & adj.

חג' (מוסלמי שעלה למכה), יהודי שעלה לרגל לירושלים; בעל נסיון חיים; מתעשר חדש

No es Ali es Hadji Ali (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3657

211110

hadra f.

העוויה, פוזה, פאסון; מאמץ, עבודה

ya estas en la hadra, trayeme un kopo d'agua (Nehama)

ya te me­tites en la hadra, eskapa el fecho (Nehama)

Tiene hadras grandes (Moscona)

No agas hadras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3659

211180

hadrar v.

עשתה הכנות לחג (עקרת הבית); עשה את עצמו, העמיד פנים, לבש סבר

para bien no puede, para mal se hadra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7862

211290

hafif (t.) adj.

חלש, קליל

El echo esta hafif (Moscona)

Oy la komanya estuvo hafif (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3660

211340

haftoná (ebr.)

מכות, מלקות, הלקאה

komer una haftona de mestros (Nehama)

Al pareser ke va komer haftona (Moscona)

A la tadre vino mi padre una haftona me dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3661

211420

haham (ebr.) m. & adj. (pl. hahamim)

חכם, ידען, למדן, מלומד; רב ספרדי

en tanto haham, bien kave un amaares (Nehama)

espantate de haham fijo d'amaares i de riko fijo de prove (Nehama)

s'echo azno s'alevantó haham (Nehama)

kada uno i uno es haham en su ofisio (Nehama)

Es muy haham (Moscona)

Haham a la kavesa (Moscona)

Ense de haham (Moscona)

Kada uno es haham de su ufisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7870

211540

hak (t.) m.

חוק, משפט; זכות קנויה

Me komio el hak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7871

211600

hakirá (ebr.) f.

חשבון

Azer hakira (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3665

211630

hal (t.) m.

מצב, מצב העניינים; צרה, מצב אומלל

no me abasta mi hal, tengo de pensar por mi vezino (Nehama)

Los persigimientos mos trusheron en este hal (Moscona)

Barminam en el hal ke lo vidi (Moscona)

No save el hal de la onor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7875

211740

halal (t.) adj.

מותר, סתמי; ברוך, מבורך

Halal ke le sea (Moscona)

Halal para (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3666

211850

halayla adv.

אף פעם, ביום כלשהו

kuando va venir? -halayla! (Nehama)

No vas a azer la pas kon tu kunyada - halayla (Moscona)

Kuando se va azer benadam este tudro? Halayla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3668

211910

haleshentos adj.

רב לאין מספר, מופלג (בשנים)

dizes ke no ay kazas por arkilar? -Pregunta, vas a topar haloshentas (Nehama)

Este minder ya es viejo de halushentos anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7880

211930

halhalear v.

צחק צחוק מהדהד ולא מרוסן

Riendo i halhaleando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7881

212020

halís (t.) adj.

מקורי, אמיתי, אותנטי, טבעי

No le es ijo halis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3667

212030

halís (t.) adv.

לבטח, בלי ספק

manyana viene halis (Nehama)

Halis ke no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7883

212080

halitranka f.

שבר כלי, גרוטאה, דבר בלתי נחוץ

El dolap esta yeno de kuanta halitranka ay i no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7884

212110

halka (t.) f.

טבעת, חוליה; עגיל

Lo pasaron kon halkas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3669

212200

halun- a halun de la madre

ממקום שאינו קיים

de onde va kitar paras? -de a halun de la madre! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7885

212210

halush/halus (ebr.) adj.

חלש, חלוש

Es muy halush, de un aireziko se echa en kama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7886

212250

halvá (t.) f.

חלווה; בליל; עניין פעוט, עניין של מה בכך

Ya vendio la halva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7887

212280

halvadjí (t.) m.

מוכר חלווה

Ya se va el halvadji ma no se menea de aki (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1285

212350

hamal (t.) m.

סבל, סוור; כינוי לאדם גס הליכות

solo los amales ganan kada dia (Nehama)

favlar komo un amal (Nehama)

komporto d'amal (Nehama)

huersudo kom'un amal del porto/del komercho (Nehama)

Hamal del Dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7889

212500

hamín (ebr.) m.

חמין

Hamin de spinaka (Moscona)

Komer hamin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7891

212510

hamindjí (ebr.) m.

אדם שחיד/שניתן לשחדו

El muestro es hamindji (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3670

212570

hamor/a (ebr.) n.

חמור/אתון, בהשאלה: טיפש, אוויל, חסר דעת, שוטה

un hamor i el dos (Nehama)

viste al hamor, paresera un gran senyor (Nehama)

a lavar la kavesa del hamor se piedre la leshia i el shavon (Nehama)

Pedaso de hamor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7893

212630

han (1) (t.) m.

חאן, אכסניה, פונדק דרכים

Esta puerta nunka no se sera, lo ke parese ke es puerta de han (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3673

212640

han (2) (ebr.)

מר (פניה לאדם פשוט - קיצור של התואר ''חכם'')

pie kon pie, Han Merkado (Nehama)

guay d'akel dor ke Han Sipinti por tanyedor (Nehama)

Al azno dile ham azno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7895

212750

handrajada f.

ערימת סחבות

Ya le se la handrajada de fustanes ke tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7896

212770

handrajear v.

בילה, מרטט, עשה לסחבות

Todo ya se handrajeo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7897

212990

haniné (ebr.) adj.

מפונק

Chikitiko el hanine (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7898

213000

hanino (ebr.) adj.

בעל עור בהיר מאוד; חנני, בעל חן

Es un ijo hanino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7899

213030

hanuká (ebr.) f.

חנוכה; תאריך רחוק, רחוק בזמן

Disho ke va tornar a las ocho - hanunka! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3675

213080

hanum (t.) f.

ריקוד תורכי

hanum durmiendo, el mazal despierto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7900

213200

hap (t.) m.

כדור, כמוסה, גלולה

Englutimos un hap amargo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7901

213320

harafot (ebr.) adv.

במרחקים, במקום שאיש אינו פוקד אותו

Ande mora? Por las harafot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3676

213330

haragán n. & adj.

עצל, עצלן, בטלן, נרפה

el moso haragan da muchos konsejos: (Nehama)

la haragana, rosh-hodes kon kara (Nehama)

Haragan en chiko, ladron en grande (Moscona)

El haragan i el selozo nunka tienen repozo (Moscona)

El haragan es konsejero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7905

213340

haraganear/haraganearse v.

התעצל, הלך בטל

No se haraganea de alevantarse en las siete madrugadas ental de no tadrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7906

213400

haraganud/haraganut f.

עצלנות, בטלנות, עצלות

Es muy bueno ama la haraganut lo mata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7907

213410

haram (t.) m. & adj.

איסור; אסור באיסור דתי

Haram i mursa ke se le aga lo ke komio i bevio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7908

213480

haramelo m.

כובע קטן (באירוניה)

Daki akel haramelo del enkolgador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7909

213550

hardal (t.) m.

חרדל; תחבושת חרדל

Me izo kagar hardal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7910

213660

harif (ebr.) m. & adj.

חריף (מזון); פיקח, חריף, שנון, ממולח, ערמומי

Ya es harif, no se desha enganyar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

278

213720

harova f.

חרוב (הפרי)

Se agan sus enemigos sekos komo l'aharova (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7911

213900

hasbón (ebr.) m.

חשבון

Esto aziendo hesbon de ir [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7912

213970

hasé (t.) m.

אריג, ארג כותנה

La hase ke merkates esta una chendola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7913

214160

hasidut/hasidud (ebr.)

חסידות, אדיקות, דבקות דתית

El hasidumbre de este ombre ya es nombrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7914

214210

haspú m.

סמרטוט

Arekojo en un bogo kuanto haspu ay i no ay (Moscona)

Asprikos i haspikos no se estan kayadikos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7916

214280

hasubá f.

לכלוך, זבל

No merkes salamia ke ariento meten mil i una hasubot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7917

214330

hatán (ebr.) m.

חתן, חתן תורה

Va pagar komo 'l hatan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7918

214370

hatehot/hatahot (ebr.) f. pl.

מטבעות

Tiene muchas hatahot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7919

214380

hathut adv.

לפתע, פתאום

Es un echo muy liviano - hat-hut fin ke aboltates la kara (Moscona)

Se fue hat-hut (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7921

214400

hatir (t.) m.

טובה (עשה לו טובה); הוקרה

Azime este hatir (Moscona)

No le rompas el hatir (Moscona)

Por hatir de tu padre ke es un buen ombre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7924

214560

haver (ebr.) m. (pl.: haverim/haveres)

חבר, רע, עמית, שותף; חבר (בארגון)

No agas a tu haver mal, no kon avla, no kon echa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7925

214610

haveransa (ebr.) cf. havransa

Tomaron el echo a haveransa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7926

214660

havra (ebr.) f.

תלמוד תורה, ''חדר'', ביכ''נ; חברה

En la hevra entran sinko personas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7927

214760

hayá (ebr.) f.

חיה, בהמה; איש לא חברותי

Oy vamos a ir a ver las hayot (Moscona)

Una haya kon dos ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7929

214880

hayir (t.) m.

רווח, יתרון, תועלת, שימוש

No tengo hayir de este echo (Moscona)

Ke es el hayir (Moscona)

Hayir ke no veyga (Moscona)

Kita hayir de la boka (Moscona)

Azeme este hayir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7934

214890

hayirlí (t.) adj.

מועיל, נושא רווח

Hayirli ke sea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7935

214900

hayirsiz (t.) adj.

בלתי מועיל, שאינו נושא רווח; שאינו אוהב לגמול טוב

Pelo hayirsiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7936

214910

hayirsizlik (t.) m.

רשעות

Este kadar de hayirsizlik se tiene visto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7937

214950

haymaná (t).m.

שוטטן, משתרך ברחובות

Haymana de las kayes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7938

215070

hazán (ebr.) m.

חזן, פייטן

Alevantar hazan (Moscona)

I este loke alevanto hazan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7940

215120

hazanyá (ebr.) f.

חזנות

Tiene 40 anyos de hazanya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7941

215180

hazinearse v. refl.

חלה

Se hazineo de mala hazinura (Moscona)

Ya me hazinei de estar diziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7943

215200

hazino m.

חולה, פציינט

El prove i el hazino no son aparientados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

937

215300

hazinura f.

מחלה, חולי; נכות; דאגה, צרה, אובססיה; הרגל רע שקשה להגמל ממנו

El Dio ke mos kure de toda hazinura (Moscona)

Hazinura de leon komer i echar (Moscona)

Hazinura larga - muerte sigura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7946

215330

hazir (ebr.)

חזיר; כינוי לאדם מעורר גועל

No lo esto podiendo ver komo al hazir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7947

215350

hazné/haziné (t.) f.

אוצר, בית אוצר; מאגר; מאגר מים

La hazne del rey no se derite (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7948

215450

helek i belek (ebr.)

חילק ובילק - פלוני ואלמוני

No me enteresa lo ke van a dizir helek i belek (Moscona)

Vinieron kuanto ay i no ay helek i belek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7950

215460

hem (t.) conj.

גם, גם כן, באותה מידה

Hem grande, hem ermozo (Moscona)

Hem mos vamos a ver, hem vamos a pasar la ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7952

215490

hen (ebr.) m.

חן, טוב טעם, חינניות; סדר, נוהג

Tiene muncho hen, kuando entra de la puerta se kita el kalsado i se troka el vistido (Moscona)

Sin hen i grasia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7954

215580

henozo (ebr.) adj.

מסודר, ערוך יפה, חינני, מטופח

Es muy henozo, todo le viene de la mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7955

215590

henozura (ebr.) f.

חן

Esta la henozura de mi vava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7956

215880

hich (t.) adv.

בשום אופן

Hich ke no sea, yene va dar lo ke el dio emprezento (Moscona)

Hich puede ser d'esta manera de koza? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7958

215900

hidez m.

אי סדר

La kamareta esta adeta un hidez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7959

215910

hidush (ebr.) m.

חידוש, חידוש תורה

No ay hidush de nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7960

216300

hiyanet (t.) m.

בן אדם כפוי טובה; טיפוס מזיק

Azeme este plazer, no seas hiyanet (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7961

216410

hohenta f.

דרישה, תביעה; אמתלה, תואנה

Esta bushkando hohentas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7962

216450

hohmá (ebr.) f.

חכמה, בינה, תבונה, נסיון

Ay muncha hohma en el (Moscona)

Palavras yenas de hohma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7964

216620

holhoy (t.)

מפלצת; דחליל

Kon este vistido te azes un holohoy (Moscona)

Un plato - un holohoy (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7966

216630

holi (ebr.) m. (pl.: holaim)

חולי, מחלה; שחפת

Holaim de echo ke esta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7967

216950

horo/horó (gr.) m.

ריקוד עם, מחול מעגל יווני

I todos dos van akurridos komo si ganaron oro, rodancha de enlokesidos en el baile del horo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7968

217050

hová (ebr.) f.

חובה; חובות החג בפסח (כרפס, חרוסת וכו')

Por salir de hova (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7969

217080

hovardá (t.) adj.

נדיב, רחב לב, פזרן

Azete huvarda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7970

217090

hovardalanear (t.)v.

פיזר ביד רחבה

Huvardalaneate un poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7971

217100

hovardalik (t.) m.

נדיבות, רוחב לב, פזרנות

Darse al huvardalik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7972

217540

hupá (ebr.) f.

חופה, טקס נישואין

Ocho dias de hupa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7973

217560

hupistra adv.

אלהים יודע מאיפה

De ande vino? De hupistra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7974

217690

huy (t.) m.

הרגל, נטיה שלילית

Tiene huy de bever (Moscona)

Negro huy (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7986

217800

ibish (t.) m.

מוקיון; בהשאלה: שטן

Ya pago el dasio al ibish (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7987

217930

ichizo m.

קסם, כישוף

kontra el ichizo es bueno bever agua de kurshum tuzu (Moscona)

Bunika kayo hazina, alberto la miro, ya le dio la kura i el ichizo a bever [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7989

217940

ichuría f.

תרופה

Para kada hazinura se topa ichuria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7990

217950

ida f.

הליכה, יציאה, עזיבה, יציאה לדרך

Una ida - dos mandados (Moscona)

La ida sin tornada (Moscona)

La ida esta en mi mano, la tornada en las manos del Dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7993

218010

idaré(t.)

מינהל, אדמיניסטרציה, ניהול

No m'esto abastesiendo de azer idare (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7994

218050

idea f.

השגה, תפיסה, ידיעה, מושג, מושכל, רעיון, מחשבה, אידיאה; דעה

Azerse una idea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7995

218580

iftirá (t.) f.

האשמת שוא, הרשעת שוא, השמצה, דיבה

Kitar iftiras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3446

218610

igera/igero n.

עץ תאנה

en toda buena kaza de sefardí d'al tiempo avía una figera i una par­rera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3447

218660

igo m.

תאנה

el figo bueno se lo kome la graja (Nehama)

El igo de Adam arishon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7997

218710

igual adj.

זהה, שווה, שווה ערך, שקול

Todo me es igual (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7998

218730

igualar v.

היה שווה ל-

Te puedes igualar kon el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3640

218790

ihtiyach (t.) m.

צורך, נצרכות (להיות נצרך למישהו ותלוי בו)

el ihtiyach faze ke aboke la kavesa a todo lo ke dize (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7999

218830

ija f.

בת, ילדה

Estash kayados komo ke vos nasiera ija (Moscona)

Ija de hazan, inyeta del guerko (Moscona)

Ija de djudio no keda sin kazar (Moscona)

Bosteja mi ija de la tripa vazia, bosteja mi nuera de la tripa yena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8003

218850

ijadas f. pl.

קרביים

Porke mis ijadas estan yenas de kemadurai no ay sanedad en mi karne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3477

218940

ijo m.

בן, ילד

un fijo de oro (Nehama)

kual es akel fijo de la santa madre ke se mete en kamino kon esta nieve (Nehama)

kréeme si sos fijo de tu padre!: (Nehama)

el Dio ke no mos de a menester de fijo de ombre! (Nehama)

por esta kaye no pasa fijo de ombre (Nehama)

estávamos pasando la ora, deskuidados, ensupeto detente fijo de ombre ke ya te komí! se maneó la tierra i mos kayó el tejado enriva la kavesa (Nehama)

fijos no tengo, nietos me yoran (Nehama)

fiza de kazar, nave d'enkargar: (Nehama)

mis fijas kazadas, mis ansias dubladas (Nehama)

kien tiene fijos no muere d'afito (Nehama)

ke darse mi fijo ke sea en tisabeá (Nehama)

fija en la fasha, la dota en la kasha (Nehama)

tengo fijo ganador, yeva tres i trae dos (Nehama)

mi fijo no djuga a los dados, djuga a los malos mandados (Nehama)

tal padre, tal fijo (Nehama)

fijos de reyes no se depiedren (Nehama)

ni tu ni yo ni fijo de djidió (Nehama)

Ijo va naser (Moscona)

Kaza a tu ijo kon su igual para ke no avlen de ti mal (Moscona)

El ijo onra al padre i el siervo a su amo (Moscona)

Ijos zaharim ke vos akompanyen al bedahaim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3641

219070

ikar (ebr.) m.(pl.: ikarim)

עיקר, עקרון

el meldar no es el ikar, ma las fechas (Nehama)

El ikar para un ombre es ke goze de buen nombre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8009

219180

ilacha f.

סיב, פקעת חוטים

El pantaloon esta ilachas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8010

219260

ilaká(t.) f.

יחס, קשר; תואנה

Sta bushkando la ilaka para pelear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8011

219290

ilar v.

טווה

Ilavan a el kavrinyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3642

219420

illa (t.) adv.

מעל לכל, בכל מחיר

no me vo a repozar ni un punto, illa eskapar mi fecho (Nehama)

me esta faziendo mucha fambre lo ke kieres dame, illa komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8012

219430

illán (t.) adv.

בעיקר, בראש ובראשונה

Por si ya se biroto illan le disheron alguna palavra demazia (Moscona)

Illan azer su dicha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7715

219440

ilo m.

חוט; להב (צד חותך של סכין/חרב)

Pasado por el filo de la espada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8014

219960

imbutido adj.

דחוס, ממולא, מפוטם

Un kushin imbutido de pluma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8015

220410

impedir v.

מנע, עיכב, עצר, שם מכשול, קידם פני; נעצב, הצטער; נפגע

Esto puede impedir a la ovra (Moscona)

No impide (Moscona)

Me impedio muncho ke no me topi en kaza (Moscona)

M'impidio muncho de sintir semejantes mintiras por mi konto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6927

220750

implorar v.

התחנן, ביקש, עתר, הפציר

onde ti vengo rogandote i emplorando tu klemensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6928

220920

importante adj.

חשוב, נחשב, בעל ערך

es muy emportante de saver si [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6929

220930

importar v.

ייבא; היה חשוב

me emporto muncho ke no mos podimos ver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8019

221070

imposivle adj.

בלתי אפשרי, לא יתכן, מןהנמנע; בלתי נסבל

De un karakter imposivle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8020

221130

impozar v.

כפה, הכריח, הטיל על

Impozar su opinion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8021

221140

impozarse v. refl.

עמד על שלו, השתלט

Impozarse kon la fuersa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8022

221190

imprenta f.

מלאכת הדפוס, הדפסה; בית דפוס

Davan a su kara una imprenta oriental (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8023

221880

inat (t.)

עקשנות, קשי עורף, קשיות עורף

No metas inat (Moscona)

No es inat de poko ke tiene (Moscona)

Por inat de mi mujer me la korto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8026

222150

inchimiento m.

מילוי, תכולה; תוספת

La mar I su inchimiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3644

222160

inchir v.

מילא, גדש; פיטם, הלעיט

inchir redomas (Nehama)

no es bueno de inchir mucho a la vejes (Nehama)

Inchiran los vazos I no diran beraha (Moscona)

No se inche ni una kashka de alviana (Moscona)

Grano a grano se inche el papo de la gaina (Moscona)

Entre estas I estas se inchen las sestas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8031

222500

independensia f.

אי תלות, עצמאות

Lucha por la independensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8032

222520

independente adj.

עצמאי, בלתי תלוי

Por motivos indipendentes de mi Buena veluntad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8033

222590

indeterminado adj.

בלתי מוגדר, סתמי

La siduta fue ajurnada para un dia indeterminado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8034

222660

indihiarse (ebr.) v. refl.

השתהה, התעכב, התאחר

No ves ke estamos kon prisa, loke te vas indiheando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8035

222870

indirearse (t.) v. refl.

גמע מלוא לוגמיו

Es kadir de indirearse media oka de raki komo nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8036

223210

indjenio m.

זריזות, כשרון, מיומנות; כושר המצאה, תחבולה, תכסיס, המצאה

El mal trae el indjenio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3647

223260

indjidear (t.) v.

הכאיב, עינה, גרם סבל; גרם נזק; גרם עלבון

onde te indjidea la kunduria? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3463

223400

indriz f.

סדק, חריץ

tavlado yeno de findirizes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8037

223990

inferno m.

גהינום, תופת

Seran tornados los malos al infierno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7019

224200

influensa f.

השפעה; שפעת

En la sivdad esta kaminando la enfluensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7020

224230

influensia f.

השפעה

Esto tienen grande enfluensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8038

224520

inguyo m.

בחילה, קבס, רצון להקיא

Inguyo me da de sintir las alavasiones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7197

224580

iniervar v.

עיצבן, הרגיז, הטריד

No me agas enyervar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8039

224620

inieto m.

נכד

Ijos no tengo inietos me yoran (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8040

225000

inklinasión f.

נטיה

Tener inklinasion por la pintura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8041

225060

inkomodar v.

הטריד, הפריע

No se inkomodi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8042

225420

inku m.

סיוט; בהשאלה: סבל, צער

Gana bueno ma bive kon inku (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8043

225450

inkuesta f.

חקירה; סקר, משאל

Los djuezes azieron una inkuesta minusioza sovre la testimoniansa I se konvensieron de su verdaderia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8044

225470

inkulkarse v. refl.

שינן לעצמו, הכניס לראשו; עמד על דעתו, התעקש

Inkulkarse una idea falsa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8045

225780

inosentar v.

זיכה, טיהר, ניקה, זיכך

Inosentame de mi pekado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8046

225830

insaf (t.) m.

מתינות, איפוק, שיקול דעת

Insaf no tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8047

226950

intensión f.

כוונה

Mi ermano tiene intision de fraguar (Moscona)

Ay intision de salir loko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3184

227110

interés m.

עניין; ריבית

el interes kontrae rovinas (Nehama)

es el interes ke lo gía (Nehama)

Este livro se melda kon grande intereso (Moscona)

El intereso antes de todo (Moscona)

Dar paras kon intereso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8052

227160

interesante adj.

מעניין

Es interesante de saver [...] (Moscona)

Lo interesante es [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

938

227180

interesarse v. refl.

התעניין, מצא עניין ב-; נטל חלק בעסק

El ke es kuriozo, de todo s'interesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8054

227310

interlokutor m.

איש שיח, בן שיח

Mirava kon deskonfiensa a su interlokutor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8055

227350

intermedio m.

הפסקה; תיווך, תיווך למען, פעולה למען מישהו

Kon el intermedio de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8056

227790

intervensión f.

התערבות, תיווך

Se izo menester de intervension hirurjika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8057

227980

intimo adj.

ידידותי, משפחתי, מקורב, אינטימי

En serklo intimo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3237

228540

inventar v.

המציא, בדה, דמיין, זרק לחלל חידוש/הפתעה; עורר חשק, העלה רעיון

inventar makinas (Nehama)

guay si inventates koza delantre de este ninyo: al punto lo kiere kon patadas i dje­midos (Nehama)

un día de Purím, se inventó barbut entre amigos i uvo kien pedrió fina los tumanes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8058

228600

inverso adj.

הפוך

En senso inverso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8059

228660

inviernada f.

תקופת החורף

Este anyo la inviernada ampeso de muy temprano (Moscona)

Kale aprontarmos para la inviernada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8061

228700

invierno m.

חורף

Pensando al invierno no se goza del enverano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3243

228740

invitar v.

הזמין

sin envitar no dan lugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8062

228820

inyán (ebr.) m.

עניין; מהות; נושא

El inyan es ke [...] (Moscona)

El nombre demostra su inyan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8064

228840

inyoransa f.

בורות, בערות, אי ידיעה

La inyoransa es mankansa de saver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8065

228880

inyudar v.

קשר

Me esta aziendo inyudar las tripas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8066

228890

inyudo m.

קֶשֶר

Inyudo siego en la privada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8067

228970

ipókrita/o adj.& m.

מתעה, רמאי, נוכל; צבוע, מתחסד, דו פרצופי

Kon la boka el ipokrita danya a su kompanyero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3648

229050

ir v.

הלך, ניגש אל, ביקר; כלה; חלף (זמן); פועל עזר לציון הווה מתמשך/עתיד; התאים

no t'espantes de dolor ke va i viene (Nehama)

el ombre va fina onde puede i no fina onde kiere (Nehama)

ir a la mar i no topar agua (Nehama)

dime kon kien vas, te diré kien sos (Nehama)

este vestido te va (Nehama)

se van el bien i el aver i el lodo keda a la paré (Nehama)

onde irás ke mas valdras? (Nehama)

en ke se le va la kandela del prove? - a kontar el bien del riko (Nehama)

el ir está en mi mano, la venida no se kuando (Nehama)

dime kon kien vas te diré kien sos (Nehama)

el día de oy vaya i no venga! (Nehama)

el yerro ke fizites merese un buen kastigo, vamos a ver ke sos flako de salud (Nehama)

este vestido no te va (Nehama)

ke va-aya yo tengo kupeta, vozotros no! (Nehama)

ke va-aya, yo tengo vestido muevo, tu no! (Nehama)

la anyada de oganyo vaya i no venga! (Nehama)

la pará ya va ya viene (Nehama)

los dias/los anyos ya van ya vienen (Nehama)

no va ke un viejo kede en pies kuando djóvenes están asentados (Nehama)

nochada de anoche vaya i no venga! (Nehama)

se imajina ke su fijo esta daínda bivo, va dile ke ya se murió (Nehama)

se tiene por meoyudo; va dile ke es un azno (Nehama)

te tengo por empiegado i no me vales para nada; vate a alavar ke me adjideo de tu padre, sino ya te huera metido a la puerta (Nehama)

vamos a ver ke sos fijo de un amigo karonal i te konfío las yaves de la kasha; en ninguno otro el mundo tuvria konfiansa (Nehama)

Tu ke huites I vinites kontami de lo ke tu vites (Moscona)

Kuanto das por ir I vinir (Moscona)

Muncho ay muncho se va (Moscona)

Se lo vo dizir (Moscona)

Esta kolor no te esta yendo (Moscona)

No vayamos mas leshos (Moscona)

Desha el mundo por ande va (Moscona)

Ande iras az lo ke versa (Moscona)

Vayga al enimigo lo ke pensa el amigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8077

229375

irse v. refl.

הלך לו, עזב

Ya se fue el vazo (Moscona)

Ya se me fue el tino en mil lugares (Moscona)

Me se fue de la mano (Moscona)

Vate a ganar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8081

229380

ira f.

כעס, זעם, חימה, כעס גדול

Se tomo unas iras de struir mundos (Moscona)

A la ira 'l Dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8083

229450

ironía f.

לעג, לגלוג, אירוניה

Avlar kon ironia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8084

229810

irritar v.

הרגיז, הכעיס, הקניט, הקציף; גרה

No lo agas irritar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8085

230000

isa! interj.

קריאת זרוז והמרצה

Yo sinyor, tu sinyor ken va dizir isa al hamor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8086

230060

ishalla! (t.) cf. inshalla

No te vayas sikileando, versa komo todo se va aresentar - ishalla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8087

230070

isharet (t.)m.

קריצת עין

D'enfrente me estuvo aziendo isharetes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8088

230110

ishlear/ishleyar (t.) v.

פעל, עבד (על כלי או מכונה)

Oy no vamos a ishlear (Moscona)

La yara esta ishleando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8090

230170

ishtah (t.) m.

תיאבון; חשק, רצון

No tengo ishtah de nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8091

230190

ishtahlí (t.) adj.

בעל תיאבון

Parese ke ya esta ishtahli por merkar la kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8092

230195

ishté (t.) adv.

הנה שם

Ishte, este modo I este modo pasa la koza (Moscona)

Ishte ke no vino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8094

230730

izín (t.) m.

רשות

Ya dieron izin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2522

230815

izlacharse v. refl.

נפרם

los dizes del pantalon me se izlacharon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3682

231810

kabá (t.) m.& adj.

אכזרי, גס, אלים, המוני, פרא אדם; מאיכות נמוכה

ropa kabá (Nehama)

una kondota kabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3684

232550

kada adj.

כל-

kada uno por si, el Dio por todos (Nehama)

kada uno s'arraska onde le kome (Nehama)

kada gayo i gayo en su gayinero kanta (Nehama)

kada dia k'amanese koza mueva akontese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1188

232900

kadir (t.) adj.

מסוגל

Es kadir de beverse una chuka de vino en un suluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3688

233030

kaduno (kada uno) pron.

כל אחד

en la espartision tokó dos liras a kaduno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3695

233330

kagadura f.

צואה, רעי

kagadura de moshka/kagadura de raton (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3696

233560

kagón adj.

אינו שולט בצרכיו; פחדן; מעמיד פני גיבור

el kagon aze burla al pishon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3697

233660

kaída f.

נפילה, ירידת ערך (מטבע), מפלה,הרס, תבוסה, אסון; התמוטטות; כניעה

la kaida de un imperio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3815

233840

kaje adv.

כמעט, כאילו, כביכול

mora kaje enfrente de mi (Nehama)

es kaje esto (Nehama)

kaje nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3705

234190

kal sheken (ebr.) prep.

לא כל שכן, על אחת כמה וכמה

el Dio tiene kuidado de una formiga, kal shekén del fijo del om­bre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3698

234220

kalada f.

נזלת, הצטננות

irse de kalada a la kama (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3699

234350

kalar v.

גרם הצטננות; זיהם; קלקל; גער קשות והעניש

la luvia/los lodos le kalaron el vestido (Nehama)

el shastre kaló la ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3701

234730

kaldo m.

רוטב; מרק

ma­near el kaldo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1189

235180

kalfa (t.) m.

אומן; פרח אומנים, שוליה

De la manera ke esta adelantado en el ufisio de chirak , presto se va azer kalfa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

48

235260

kalidad/kalitá f.

איכות

Ropa de primera kualita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3702

235430

kalkadosh (ebr.) m.

ק''ק, קהל קדוש

el kalkadosh Aragon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3703

235580

kalmar v.

שיכך, הרגיע, השקיט, הקל

kalmar la ambre, kalmar la ravia, kalmar el frio, kalmar la kalor, kalmar los batimientos d'alma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3704

235940

kalsada f.

מסילה, כביש

kien te lo disho? —el guerko de la kalsada! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3706

236280

kama f.

מיטה, ערש, יצוע

la kama es una buena koza, si no se durme se arrepoza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3707

236590

kambur (t.) m.

גיבן, בעל חטוטרת

el kambur no ve la kambura suya, ve la del d'en­frente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3708

236600

kambura (t.) f.

גבנון, חטוטרת

el kambur no ve la kambura suya, ve la del d'en­frente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3709

236800

kaminar v.

הלך, צעד, פסע, התהלך, טייל

esta kravata no kamina kon este ves­tido (Nehama)

kien kamina derecho topa a la paré/se da a la paré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3711

237200

kamiza f.

כתונת, חולצה

meterse la kamiza arrevez sinyal ke va aver boda serkamente en la famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3712

237410

kampanya f.

כפר, נאות דשא, שדה, אזור כפרי; מערכה, מבצע; אסיף, קציר

la kampanya de Rusia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3713

238100

kandil m.

עששית, מנורת שמן; שתוי

para moabét no se kiere kandil (Nrhama)

unos lazdran al kandil, otros vienen azir azir (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3715

238180

kandja f.

סד

este koyar es una kandja (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3716

238860

kanseriozo adj.

מייגע, מעייף, מלאה

un lavoro kanseriozo (Nrhama)

una kaza kanserioza (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3718

239440

kantonada f.

פינה, זווית, קרן זווית; פינת רחוב, פינת בית

kuatro kantonadas ay en esta kaza, kuatro malahim ke mos akompanyen i mos guadren de ira, i sanya, i muerte supetania (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3719

239630

kanyarandera/kanyarandika/kanyarandijo/kanyarandura

דבר בלי שם ופעוט ערך התופס מקום בלי כל תועלת

ya se hadró i embió kuanta kanyarandika ay i no ay por regalo de boda (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3720

240060

kapak (t.) m.

מכסה

el tendjeré arrodeó i a la fin se le kuajó ka­pak (Nrhama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3721

241020

kara f.

פנים, פרצוף, קלסתר; לחיים; גפת הנעל (החלק העליון של הנעל)

kara tuerta, ventura derecha (Nehama)

el mal i el bien en la kara se ven (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3723

241860

karal (t.) m.

כמות, דרגה, מידה

este karal ya abasta (Nehama)

no se tiene visto este karal de bovedad/de negregura (Nehama)

ke karal kieres? (Nehama)

kada uno da a karal de su poder (Nehama)

no lo tengo visto este karal de arraviado (Nehama)

este karal de grandeza no alkansó ni Paró (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3729

242490

kareser v.

חסר, נעדר

no se topa al bazar, todo karese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3730

242550

karga f.

משא, מטען, משקל, עומס; עול, נטל, מעמסה, חובה, שליחות

al ammal págale apenas mete la karga en basho (Nehama)

la madre tiene la karga de toda la famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3732

243360

karne f.

בשר

el benadam es de karne i sangre (Nehama)

karne kruda, peshe kocho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3734

243600

karnero m.

כבש, איל

kada karnero i karne­ro por su pacha lo enkolgan (Nehama)

karnero viejo da buen kaldo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3736

243690

karo adj. & adv.

יקר; נדיר, בלתי מצוי; יקר ללב, יקיר; ביוקר

lo karo es barato i lo barato es karo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3737

244060

karrear (port.) v.

הוביל משאות כבדים, הוביל, הסיע; החליף/העתיק דירה; גרם, היה הסיבה ל-; אסף, קיבץ; כלכל

karrear kashas/karrear sakos/karrear lenya (Nehama)

este padre de famiya va karreando el tiempo entero (Nehama)

karrear pleito/danyo/hazinuras (Nehama)

karrear piojos/chinchas/guzano (Nehama)

karrear suenyo (Nehama)

karrear djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3743

244090

karrera f.

מחצבה; דרך, נתיב, נתיבה, משעול; דרך חיים; שורה כתובה (ביד או בדפוס)

beata al ke va en karrera derecha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3744

244380

karta f.

גלויה, איגרת, מכתב; כרטיס; קלף משחק

eskrivir/postar/embiar/arresevir karta (Nehama)

kartas buenas no vienen de Yerushalayim (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3748

245230

kashka f.

קליפה; תרמיל (של אפונה וכו')

kashka d'alviana/d'almendra/de muez/de fustuk (Nehama)

kashka de pepita (Nehama)

kashka de fijoleta/de fava (Nehama)

kashka de melon/de karpuz/banana/pertukal/li­mon/pera/mansana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3746

245720

kasta f.

כת, כיתה, מעמד, קסטה

venir de katsa/de kasta alta (Nehama)

de kasta vengan los reyes para ser emperado­res (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3752

246040

kat (t.) m.

שכבה; קומה בבניין; חליפת בגדים

doblar una ropa a dos kates/en kuatro kates (Nehama)

kuando no se barre ni se alimpia, se apozenta en basho i sovre los mobles un kat de tierra (Nehama)

un kat de suziedad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3755

246910

kavala (gr.) adv.

עם כל הבטחונות

estar kavala (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1460

246930

kavaler (it.) adj.& m.

אבירי; בן זוג, בן לוויה

Dama i kavaler (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3756

247000

kavaná (ebr.) f.

כוונה

fazer orasion kon kavaná (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3757

247140

kavayero m.

אביר, פרש; איש המעלה, בעל נימוסים

komida de kavayeros verguensa de kuzineros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3758

247180

kavayo m.

סוס; קלף ה''נסיך''

a kavayo maldicho bien arrelumbra el pelo (Nehama)

kavayo maldicho no muere (Nehama)

kien tiene kavayo al ahir no es verguensa ke kamine a pie (Nehama)

al kavayo sarnozo akorre la moshka (Nehama)

al desdichado no le korre el kavayo, dize ke es de ojo malo (Nehama)

al lugar de un azno ato un kavayo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3764

247450

kaver v.

יכול להכנס (יש לו מקום); התאים

en este auto no kaven mas de sinko (Nehama)

no kavemos en esta kaza (Nehama)

el aniyo no me kave al dedo (Nehama)

no kavemos en pies i el gato mos pario tres (Nehama)

shaká maká no kave aká (Nehama)

en la meza d'akel rey bien kave una bogacha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3770

247510

kaverengí (t.) adj.

בצבע הקפה

vestir kaverengí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3771

247530

kavernozo adj.

מלא מערות, חשוך, עמוק (קול עמוק), מפחיד

una boz kavernoza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3772

247540

kavesa f.

ראש

lavorar/meldar el dia entero sin alevantar la kavesa (Nehama)

el rey korta kave­sas, pan no korta (Nehama)

kavesa elguenga, meoyo kurto (Nehama)

kada kavesa es un mundo (Nehama)

konta kavesas i mete bonetes (Nehama)

la ka­vesa ke sea muestra para arraparla es kolay (Nehama)

kave­sa ke s'abokó no se kortó (Nehama)

mas vale ser kavesa de ratón ke koda de león (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3780

248100

kavesal m.

כר, כרית

mal de kavesal, no ay mas negro mal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3781

248130

kavesera f.

מראשות; מנהיג, ראש, ראש כנופיה, מנהיג המרד; ראשות; כותרת נייר מכתבים; כר

guadrar el portefolio debasho de la kavesera (Nehama)

ke seamos siempre por kavesera i no por koda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3783

248220

kaveyo m.

שער

kaveyo lungo, meoyo kurto (Nehama)

kaveyo i kantar no kumplen l'ashugar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3785

248380

kavo m.

סוף, קץ, אחרית; קצה

para su negregura no ay kavo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3786

248520

kavod/kavó/kavot (ebr.) m.

כבוד, יְקר, דרך ארץ

meter uno a la puerta kon kavod i kon onor (Nehama)

tener kavod por padre i madre/por su maestro/por los sinyores hahamim/por un lugar santo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3788

248790

kavzar v.

גרם, גרם ל-, הביא לידי

kavzar pleitos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3789

248800

kavzo m.

מקרה, מאורע

en kavzo de gerra (Nehama)

un kavzo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3791

248920

kayado adj.

שקט, דומם, שותק; שתקן

espántate de los kayados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3792

248990

kayar m.

שקט

el kayar es la salú (Nehama)

el kayar es de oro i el favlar es de plata (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3794

249180

kayente adj.

חם, שיש לו חום, קודח, לוהט

kale aharvar el fierro en ka­yente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3795

249230

kayentor m.

חום, להט, שרב; דרגת חום; התלהבות, להט; חיבה

esta soba no da kayentor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3689

249310

kayer/se v./v.refl.

נפל; חל, ארע

le kayó la kaza (Nehama)

el fruto fecho kae de suyo del arvol (Nehama)

kaer de tripa/d'espalda/de lado (Nehama)

kayeron los aniyikos, kedaron los dedikos (Nehama)

kayer en manos del enemigo (Nehama)

en kayer tu enemigo no te alegres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3796

249630

kaza f.

בית, דירה; חדר

ke bivamos, estamos sinko, padre i madre i tres fijos i la kaza sesh (Nehama)

en kaza yena presto se giza la sena (Nehama)

en kada kaza i en kada kashon ay una dolor de korason (Nehama)

en kaza del djugador poko tura la alegría (Nehama)

la kaza del riko se vazia i la del prove no se inche (Nehama)

el kuento d'en kaza no sale a la plasa (Nehama)

la butika faze kaza, la kaza no faze butika (Nehama)

kaza mueva, vida mueva: (Nehama)

la kaza es de la mujer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3805

249890

kazado adj.

נשוי; ממולא (נאמר על פרי)

mis fijas kazadas, mis ansias dupiadas: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3806

249970

kazal (port.) m.

עיירה, כפר

en el kazal ke iras asegun veras faras (Nehama)

abolta kazal, abolta mazal (Nehama)

en kazal kon perros kamina kon palo (Nehama)

en kazal sin perros kamina kon palo (Nehama)

topar kazal sin pe­rros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3811

250060

kazamiento m.

חתונה, נִשואים, כלולות

el kazamiento es koza sakra, es para la vida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3812

250120

kazar v.

חיתן, השיא; התחתן, נישא; מילא (הכין מְמֻלָּאִים)

kien se kaza kon amor bive kon dolor (Nehama)

mi sinyor me kazara i yo no lo savia (Nehama)

ke kaze Sara, ke venga mi sira (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8095

250510

ke pron.

ש-, אשר

Uno ke avla mintiras no es kreido (Moscona)

Kero ke entiendas de palavras (Moscona)

Vini fin la konviksion ke [...] (Moscona)

Ke no digas despues ke [...] (Moscona)

Es tu kulpa ke no tomates las mizuras menesterozas (Moscona)

Amostrate ke te estan yamando (Moscona)

Ke bivas ke Kreskas! (Moscona)

Fuerte ke fuerte (Moscona)

Los ke se toman kon amor biven kon dolor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8104

250570

ke? interog.

מה? איזה?

De ke kolor? (Moscona)

Ke es de tu tio? (Moscona)

Ke manera de koza es esto? (Moscona)

Ke es esta kedada ke se kedo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8108

250670

keazer m.

תעסוקה, התעסקות

No me enlishees ke tengo keazer (Moscona)

Machi de los keazerez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8110

250740

kedada f.

עצירה, הפסקה; שהייה, שהות, השארות

En mi kedada ayi tuve la okazion de ver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3818

250790

kedar v.

נשאר, נותר; חדל, הפסיק; עצר

kedar en medio el kamino (Nehama)

kedar de favlar (Nehama)

kedar de yorar (Nehama)

kedar riir (Nehama)

kedar de lavorar (Nehama)

no kedó nada: (Nehama)

fulano era konosido komo muy riko, agora emprovesió, ma el nombre de riko le kedó (Nehama)

kedar solo/kedar bivdo/guérfano (Nehama)

kedar siego/kosho/mudo/sodro/shashut/flako (Nehama)

Kedo sin paras (Moscona)

Kedo por balabay de kaza (Moscona)

Kedo en el lugar (Moscona)

Se kedo pensando (Moscona)

Ke avia de kedarte esto todo? (Moscona)

Se kedo kon un palmo de nariz (Moscona)

Me kedi kon eyo (Moscona)

Ya kedi en las demandas (Moscona)

Ayi me kedaron los ojos (Moscona)

Ya kedo komiendo (Moscona)

Ya kedo riendo (Moscona)

Ande kedimos? (Moscona)

Kedado de dor amabul (Moscona)

Kedado de antiohos zamani (Moscona)

Kedado de dor a patlangach (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3827

250940

kedarse v. refl.

חנה; נשאר, נותר, שהה; נעצר, חדל לנוע

kedarse en kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8126

250970

kedo adj.

אדיש, פסיבי, אפטי; שלו, שקט, רגוע, שאנן, שווה נפש; מגושם, מסורבל; דומם, נייח, בלי תנועה

State kedo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3828

251020

kefazer m.

משימה, עניין, תעסוקה, עסק

guadra ke komer i no kefazer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8127

251030

kefí (ebr.) prep.

כפי, בהתאם ל-, כמו

Kifi de mi [...] (Moscona)

Kifi la ora ke se topa! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3829

251140

keilá (ebr.) f.

בית כנסת; קהילה

desazer una keilá para tomar un klavo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8129

251260

kelev (ebr.) m.

כלב; כינוי לאדם מרושע

Deshalos a estos kelavim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8130

251340

kemado adj.

שרוף

Ya esta kemada del primer kazafierto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8131

251390

kemadura f.

כוויה, צריבה

Negra kemada se kemo (Moscona)

El nishan de una kemadura keda asta la vejez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8133

251440

kemando adj.

חריף, צורב; לוהט, בוער

Mi tio es muy Amador de kemando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3830

251470

kemar v.

שרף, הבעיר, הדליק, העלה באש

kemar papeles/kemar lenya (Nehama)

ya me kemó la kaza (Nehama)

kemar la kaza para eskapar de las chinchas (Nehama)

este vendedor save kemar bivo al kliente (Nehama)

Kemar la kaza para eskapar de las chinchas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3834

251550

kemarse v. refl.

נכווה; חש להט;איבד ביתו/עסקו בשרפה; אכל עצמו, התחרט

kemarse la mano (Nehama)

kien se kema, debasho lo yeva (Nehama)

Ya me kimi la boka de esta pipirisa (Moscona)

Ya se va kemar la komida (Moscona)

Ainda me kemo ke no le dishe la verdad (Moscona)

Ya me kemo la karne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8139

251670

ken? pron. interog.

מי?

Para ken sera? Para ken se lo komera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8140

251680

ken pron.

מי ש-, ש-, אשר, ה-

Ken save lo ke estara pensando (Moscona)

Ken yeva la bolsa yeva el gozo (Moscona)

No te adjidees de ken kolcha tiene I no se kuvija (Moscona)

Ken amargo englute , no eskupe dulse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3836

251720

Kenán m.

כנען

tierra de Kenan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8144

251730

kenar (t.) m.

חוף, גדה; שפה, קצה, שוליים; פינה

El kenar de la kuedra (Moscona)

De un kenar al otro (Moscona)

Al kenar de la mar (Moscona)

Kada teshido tiene dos kenares (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4038

251840

kenkere

אדם כלשהו, לא חשוב מי

kenkere te aharve a la puerta, nos avras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8148

251850

kenoygarió! (ke no ayegaráyo) interj.

שלא נדע!

Kenoygarayo lo ke mos akontesio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8149

251940

kerelia f.

גניחה, אנחה; קטטה, ריב

Oui a kerelia de ijos de Israel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8150

251960

kerensia f.

חיבה, אהדה, אהבה, רוך, חסד

Va a tu travajo kon kerensia presuroza (Moscona)

No es kerensia de poko ke se keren los dos primos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3837

251990

kerensiozo adj.

רך, נעים, מגלה חיבה, שופע חום, חביב, אוהד; אדיב, טוב לב

fijo kerensiozo/ermano kerensiozo (Nehama)

Es muy kerensiozo de su djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4043

252000

kerer v.

רצה, חפץ; אהב, חיבב, אהד

tanto te kiero ke te fiero (Nehama)

kieredme bien por zorla no ay (Nehama)

kierer es pueder (Nehama)

on­de tiene los pies le kiere ver la kavesa! (Nehama)

mas tiene, mas kiere (Nehama)

lo ke la vieja kieria entre eshuenyos le venia (Nehama)

el Dio ke te de todo lo ke kiere tu korason, lo ke te kiero yo ke sea demazyado! (Nehama)

lo ke no keres para ti no lo kieras para tu haver (Nehama)

onde ay bien kierer no kave mal meter (Nehama)

todos lo kieren, todos lo yaman (Nehama)

kiere una ora para eskrivir dos biervos (Nehama)

kiero favlar kon fulano (Nehama)

Kero komer (Moscona)

Komo kere ke sea (Moscona)

El ke no kere ke se siege (Moscona)

Kerer es poder (Moscona)

A la ija del rey me dan kerer no la kero (Moscona)

Ninguno no muere si el Dio no lo kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4041

252085

kerer m.

רצון, חפץ

matar lo kere (Nehama)

ken kere lo muncho, piedre lo poko i lo muncho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4055

252090

kererse v. refl.

צריך היה; דאג לעצמו

kien bien se kiere en poko lugar kave (Nehama)

Me kero ir (Moscona)

Para ke se kere? (Moscona)

Para 'l guevo se kere sal I fuego (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3838

252200

kerido adj.

יקיר, יקר, אהוב

mi fijo kerido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8162

252270

kerpedén (t.) m.

מלקחיים

Es tan kayado ke las palavras prime ke le traves kon kerpeden de la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8163

252310

kervasará(t.) f.

אכסניה, פונדק, מלון אורחים; בהשאלה: מהומה/אי סדר/לכלוך

Esto no es klasa ya lo aboltates a kervasara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8164

252320

kesat (t.) m.

עונת השפל במסחר, תקופה ירודה בעסקים, מחסור

El konducho esta kesat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8165

252350

kesha f.

תלונה, תרעומת, קובלנה

Tengo una kesha (Moscona)

Dar las keshas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8167

252380

keshada f.

לסת; לחי

Keshada de azno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

298

252430

kesharse v. refl.

התאונן, התלונן, קבל, העלה האשמות כנגד; נאנח, התאנח

Se akesho a la polisia (Moscona)

Se esta akeshando de dolores en la pierna (Moscona)

Si te akeshas de mi, te akeshas de tus karnes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8168

252480

keshke/keshki (t.) adv.

לו לפחות, ולוואי ש-

Keshki ke lo tomara (Moscona)

Keshki olmayaydi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3839

252530

kesijo m.

גניחה, אנחה

estuvo la noche entera en un kesijo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8170

252560

keskín (t.) adj.

כועס, זועם

El vinagre esta kiskin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8171

252600

kestión f.

שאלה

Tengo de areglar una kestion (Moscona)

Es kestion de moneda (Moscona)

Ni kestion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8174

252660

ketatá (ebr.) f.

קטטה, מריבה

Los vizinos estan en una ketata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8175

252670

ketatear (ebr.) v.

גרם מריבה

Eskapates de ketatear? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8176

252680

ketén (t.) m.

פשתן, פשתה

El keten tiene segula grande ke no pozan sovre el ichizos (Moscona)

Kaveyos blankos - keten (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8178

252690

ketentumu- papas de ketentumu/ketentomu

איספלנית

Lapa de ketentomu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8179

252710

ketubá (ebr.) f. (pl. ketubót)

כתובה; בהשאלה: מסמך ארוך ומייגע

Akodrate ke la tomates por mujer kon ketuba I kedusim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3956

252850

kevrantar v.

שבר, שיבר, הכריע; ייאש

los yoros/las alguayas krevantan el korason (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8180

252880

kevrar v.

שבר; פשט רגל

Boz de Adonay kevran alarzes (Moscona)

En la estampa fueron kevradas o esmovidas de sus lugares algunas letras (Moscona)

Emprimero detuvo los pagamientos I despues kevro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8183

252890

kevrarse v. refl.

קיבל שבר

No alevantes pezgo ke te puedes kevrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8184

253000

kezo m.

גבינה

El kezo es la nekochera de kaza (Moscona)

El kezo esta un mantar (Moscona)

El kezo esta un tebisir (Moscona)

De komer muncho kezo I poko pan se azen lumbrizes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4056

253180

kibrit (t.) m.

גפרור

kon un kibrit se kema una sivdad (Nehama)

Es fuerte kibrit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8189

253230

kich (t.) m.

בעיטת סוס/חמור

Antes se estava nazlaneando, agora esta dando kichis para alkansarlo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8190

253260

kidear (t.) v.

העז; סרב (לאדם קרוב), נזף/ גער במישהו שבד''כ נענים לו; בזבז כסף

Komo kideates a arejistar este buen ombre (Moscona)

No kidea a dar nada de lo suyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4035

253370

kief (t.) m.

עונג, תענוג, הנאה, שעשוע, כיף, מצב רוח טוב

el mestro me paga la mezada kuando le viene el kief (Nehama)

Es un kef de ver (Moscona)

Te se izo el kef (Moscona)

Estamos asperando ke le vanga el kef (Moscona)

El kef entero de un djidiyo es una kupika de raki kon un guevo enhaminado (Moscona)

Kef ke ayga! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8197

253480

kieflí (t.) adj.

שרוי במצב רוח טוב

El muestro esta kefli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8198

253490

kiefsiz (t.) adj.

נתון במצב רוח רע, מצוברח; חולה, סובל, עגום

Mi marido va yendo kefsiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4036

253500

kiefsizlik (t.) m.

מחלה קשה; אי נוחות

el Dio no de un kiefsizlik, no es bueno bivir solo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4037

253510

kiefté (t.) f.

כופתא, קציצה

kiefté de kezo/d'espinaka/de patata (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8199

253640

kiemer (t.) m.

כיפה (ארכיטקטורה), שער נצחון; חגורה, אבנט, ארנק למעות בחגורה

Asigun se vee ya izo el kemer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4039

253680

kiep m.

מעיל מצמר גס

si el rey mete kiep, iné rey parese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8200

253690

kiepazé/kiepazel (t.) m.

חצוף, אדם גס, פרא אדם

Ya se izo kepaze del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8201

253720

kiepazelik (t.) m.

שערוריה, סקנדל, קלון

Ande se tiene visto este kepazelik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8202

253780

kieratá (t.& gr.) m.

נבל, נוכל, אדם בזוי

Ande esta este kerata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8203

253860

kieto adj.

שקט, רגוע, שלו

I kontra los kietos de la tierra pensan kozas de enganyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8204

253990

kiimet (t.) m.

ערך

Este no save el kiimet de las kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8205

254010

kijo m.

מטיל, עשת, גוש מתכת

Kijo de plata aun kon sus eskorias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3840

254030

kilate m.

קראט, מידת משקל לזהב ואבני חן

oro de 14 kilates (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8206

254070

kilik (t.) m.

מראה חיצוני, דמות

Barminam en el kilik ke lo vidi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8207

254320

kimyá (ebr.) cf. kemeá

Se esta vendiendo al presio de kimya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8208

254340

kiná (1) (ebr.) f.

קנאה

El kin lo tiene ariento l'alma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8209

254380

kindí (t.) m.

שעת בין ערביים

Ikindi ya se izo ainda esta por vinir (Moscona)

Aksham para ikindi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8211

254450

kinián (ebr.) m.

הסכם ארוסין; קניין

Ansi la kero I me kere ke ni kinian se kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3841

254480

kinim (ebr.) m. pl.

כינים

esta yeno de kinim (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8212

254540

kinlilik (ebr.) m.

טינה

Este kadar de kinlilik no se tiene visto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3842

254560

kintal m.

מאה ק''ג (יש רושמים: 50 ק''ג)

el mal viene a kintales i se va a metikales (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3843

254630

kinze num.

חמישה עשר, חמש עשרה

si al kinze no vino, al de vente no lo asperes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8213

254660

kiohné (t.) adj.

לא ערני, אפאטי

Tiene una kiohne por butika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8214

254680

kiok (t.) m.

שורש, מקור

Muela de tres kiokes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8215

254760

kiorpé (t.) adj.

רענן, טרי

La fasulia esta muy kiorpe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8216

254790

kioshé (t.) m.

פינה, זווית

A tres kuvas de bukluk en kada kishe (Moscona)

Me lo veo asentadiko en la kishe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4040

254900

kirá (t.) f.

שכירות; שכר דירה, דמי שכירות

de ke estavas favlando kon tanto sekreto? - Por la kiera de la kaza! (Nehama)

Las kiras pujaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8219

254930

kiragí (t.) m.

שכבת כפור

La manyana amanesimos kon kiragi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8220

254990

kirech (t.) m.

סיד

Enmedio del kamino kastiyo le fraguo de piedra minuda I I kirech al deredor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8221

255100

kirlí (t.) adj.

מלוכלך

La kamiza esta kirli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8222

255110

kirlilik (t.) m.

לכלוך

Fregate bien ke te salga el kirlilik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8223

255150

kirtik (t.) m.

חריץ; שריטה

La meza esta sade kirtikes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3844

255220

kish! interj.

קריאת גירוש לבעלי חיים: קיש קיש! קישטה!

a la gayinika del patron no se dize kish! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8224

255310

kismet (t.) m.

מזל, גורל

Si tenemos kismet (Moscona)

No tuvo kismet kon la mujer (Moscona)

Si es kismet! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8227

255330

kismetlí (t.) adj.

בעל מזל, בר מזל

El kismetli fuites tu (Moscona)

Huites kismetli ke no te topates en akeya ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4057

255360

kisto adj.

אהוב

médiko muy kisto de su klientela (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3845

255530

kitar v.

הוציא, הסיר, סילק, השמיט, גרע, ניכה, הפחית, החסיר, חיסר, הפריש; גרש, נתן גט; עזב, יצא

kita la kavza, kita el pekado (Nehama)

kitame de aki méteme mas par'ayi (Nehama)

kita i mete Bula Sete (Nehama)

Save kitar la para por debasho la piedra (Moscona)

Para kitar un bokado de pan me estan saltando las vistas (Moscona)

El kitar I no meter al fondo yega (Moscona)

No lo kites de boka (Moscona)

Ya me kiti el kuero de lazdrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3848

256160

kitlik (t.) m.

מחסור, חוסר, דלות, רעב, בצורת

por kitlik de ombres, al barvez lo yamaron han barvez (Nehama)

Kitlik de pan ke ay en los ornos (Moscona)

Kitlik de mushteris ande sta la ropa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8236

256280

kiymat (ebr.) adv.

כמעט, כנראה ש-

Kiymat key a se eskapo (Moscona)

Kiymat ke no kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8238

256310

kizderear (t.) v.

חימם, ליהט, ליבן, הסיק; הכעיס, הרגיז, עצבן

No me agas kizdiriar (Moscona)

Estq muy kizdriado (Moscona)

La soba se kizdirio (Moscona)

Ya se le kizdrio la tinya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8242

256380

kizim! (t.) interj.

בתי!

Hayde kizim! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8243

256390

kizishear (t.) v.

ליבה, ליהט, שיסה

Kizishea esta soba (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3973

257580

kodjá (t.) adj.

גדול, ענק; גבוה; מגודל

kudja kaza/kudja mansevo/kudja mosa (Nehama)

ya s'incho el mundo de kudja yemish (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

939

258040

kojeta f.

מגבית, איסוף כספים, קיבוץ נדבות

fazer una akojeta para kazar una guerfana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3849

258460

kol (ebr.) adj.

כל

entre kol i kol se metió en la kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3850

258670

kolada f.

כביסה, בגדים לכביסה, כיבוס; סינון

lavar la kolada/espander la kolada/akojer la kolada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3851

258810

kolar m.

צוארון, צוארון נוקשה; רביד

kolar el vino/el vinagre/l'azeite/el agua/la leshia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1461

258860

kolay (t.) adj.

קל, נוח

Danyar es kolay, adovar es fuerte (Moscona)

desha por oy, mas tadre veremos, kolay será (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3853

259530

kolondrina f.

סנונית

una kolondrina no faze la primavera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3854

260140

komandar v.

פקד, ציווה, הורה; הזמין; שלח; היה בעלים של

komandar una partida de teshidos (Nehama)

kien paga - komanda (Nehama)

kien ko­manda no se kansa (Nehama)

koman­dar una kaza (Nehama)

komandar kampos i vinyas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3859

260290

komarka f.

מחוז, גליל, אזור

konoser las komarkas de una kaza (Nehama)

según las komarkas es persona danyoza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3861

260390

kombidado n. & adj.

אורח, מוזמן

Djohá ke deshó a los kombidados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3862

260470

kombinar v.

צירף, תאם, התאים; עיבד; הקים; קרה ש-

kombinar las kolores. (Nehama)

kombinar las vestimientas: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3864

260720

komeduras f. pl.

רעב מתמיד

komedu­ra de raton (Nehama)

komedura de la kunduria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3887

260850

komer m.

מזון; ארוחה, תבשיל

el komer esta yelado (Nehama)

el komer esta kemando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3866

260960

komer v.

אכל, סעד; גרד, איכל

desha ke komer i no ke fazer (Nehama)

ata al gato kuando kome (Nehama)

komed ke de lo vuestro komesh (Nehama)

no la kome ni del guerko ni del gran senyor (Nehama)

el ke kome la manyana no se enganya (Nehama)

kale komer para bivir i no bivir para komer (Nehama)

la gana viene en kumiendo (Nehama)

onde komen dos komen tres (Nehama)

ke komer no ay, ma ay ravanikos para regoldar (Nehama)

kome kon kien komes i favla kon kien t'entiende (Nehama)

el komer i el arraskar son al empesar: (Nehama)

s'arraska onde le kome (Nehama)

kien kome i desha, kada dia mete meza (Nehama)

el ke suda i kome no tiene kayentura (Nehama)

todos los duelos kon komer son buenos: (Nehama)

komites kaymak? komites kyebab? -No! –Dalde (Nehama)

komites, no komites, a la meza estuvites (Nehama)

mas kome el ojo ke la boka (Nehama)

kuando se kome peshé, no se favla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3885

261430

komerse v. refl.

אכל; אוכל, נאכל

los takos/los kovdos se komen (Nehama)

ya te komites el buey, por los kuernos? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3889

261650

komida f.

ארוחה, סעודה; אוכל, מאכל

komida de kavayeros, verguensa de kuzineros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3890

261680

komido adj.

אכול, בלוי; שבע, שאכל לשבעה

me invitó a komer kuando ya estava komido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3891

261890

komo adv.

כמו, בדומה ל-, כפי ש-; בערך, כ-

vino diziendo komo kual avia visto a fulano muerto en el kampo (Nehama)

es avokato i se prezentó komo tal (Nehama)

komo es la ley (Nehama)

komo es el dover (Nehama)

komo dize el refrán: (Nehama)

le dádiva, komo el dador (Nehama)

ay un frío komo el Dio no tiene ke dar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3899

265620

konké conj.

למרות/בתנאי/על מנת ש-

deshó la kaza sola, konke lo avia akavidado, i entró ladrón (Nehama)

te vo a pagar bueno konke lavores de korasón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3903

265980

konmigo prep.

איתי, עימי

ven konmigo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3904

266160

konosido adj.

מוכר, מפורסם, ידוע, בעל שם

mas vale un mal konosido ke un bueno por konoser (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3907

266340

konsavido adj.

מיודע, מתודע, שיודע את הדבר

no penes a kontarme lo ke se pasó, ya esto konsavido de todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3913

266410

konseja f.

מעשיה, סיפור

no me kontes konsejas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3914

266480

konsejero n.

יועץ

la nochada es konsejera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3915

266500

konsejo m.

עצה

el moso haragán da muchos konsejos (Nehama)

no des konsejo al ke no te lo demanda (Nehama)

todos los konsejos son de varón, lo solo es lo ke disho el Dio (Nehama)

konsejo de chikos, fragua de palikos (Nehama)

konsejo - ande el viejo (Nehama)

el konsejo de la mujer es flako, ma el ke no lo toma es loko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3908

266690

konsentirse v. refl.

נוכח לדעת, הרגיש, חש

konsentirse una dolor/un pezgór en el estómago (Nehama)

kien no se konsiente no viene de djente (Nehama)

me konsenti ke me mankava el portofolio (Nehama)

le yevan la bolsa d'enriva i no se konsiente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3912

266780

konsenyarse v. refl.

מסר עצמו בידי

el ladron se konsenyó a la polisía (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3901

267090

konsiderar v.

העריך, החשיב, כיבד; הביא בחשבון, עיין ב-

konsidera para ke te konsideren (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3902

267190

konsigo prep.

איתו, עימו

el gasterio trae la mizeria konsigo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3923

267420

konsolado adj.

מנוחם; מרוצה, שקיבל כל מה שהתאווה לו

konsolado ke te vea komo me konsolates a mi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3921

268010

konsuegrar v.

בא בקשרי מחותנות

el ke no kiere konsograr demanda mucho ashugar (Nehama)

kien konsogra kon parientes se le apretan los dientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3925

268040

konsuegro m.

מחותן

mi konsuegro le dio a mi fija ke es su nuera un ermozo birlante; yo no kedi atras: a mi torno, yo le arrega­li a mi yerno, ke es su fijo, una leguentina de oro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3924

268200

konsumido adj.

שצרכו אותו, שהוחלש, שאוכל, שרזה, שמיצו את נוזליו, תבשיל שאיבד את הרוטב שלו מרוב בישול

komer konsumido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3926

268290

kontado adj.

חשוב, ראוי לציון, נכבד, מפורסם; נחשב; ספור

médiko kontado (Nehama)

las kazas por arkilar son kontadas (Nehama)

ashugar i kontado te puedo dar, la ventura vátela tu a bushkar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3929

268480

kontante adv.

במזומן

oy kontante, amanyana fiado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3930

268920

kontigo prep.

אתך

ten una arma kontigo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3931

269120

kontra prep.

נגד, כנגד, בנגוד ל-, לעומת

un moble kontra otro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3932

269670

kontrariar v.

הפריע, התנגד ל-

al loko no lo kontraries, yévalo kon sus aguas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3933

270060

konushear (t.) v.

שוחח, דיבר, נכנס בשיחה, התחבר עם

konushear kon los vizinos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3935

270800

kopika f.

גביע קטן

kopika de yagur/de krema. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3936

271050

korasón m.

לב, לבב, ליבה; מרכז

el korason lo kiere el Dio (Nehama)

me duele el korason de ver este gasterio (Nehama)

se alegra el korason (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3939

271750

korkova f.

חטוטרת, גבנון; דבשת

kien da i toma le sale la korkova (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3941

272200

korredería/korreduría f.

תיווך, סרסרות

korrederías i kazamento, en kayente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3942

272230

korredor adj.

מלא מרץ, אנרגטי, חולה עבודה

shastre en pies, korredor asentado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3943

272920

kortado adj.

חתוך; נימול

kuento kortado es medio pagado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3944

273040

kortar v.

גזר, חתך, כרת, קיצר; שבר, הפסיק, אסר; סיפר (תספורת)

kual dedo de la mano se korta ke no duele? (Nehama)

el se lo korta, el se lo kuze (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3946

273380

korte f.

חצר; חצר המלך, אנשי החצר; בית משפט; חוד, להב; חתך; בד גזור לבגד; גזרה; חיזור

korte de shastre i punto de adjami (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

940

273540

kortijo m.

חצר, חצר פנימית, פטיו

El moso de la shkola mora en el kurtijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

941

273880

koshkía f.

דגדוג

Azeme kushkias me riire (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

942

274290

kostura f.

תפירה, תפר

Ande vozos la kostura se paga karo (Moscona)

kostura no eskapada no la mostres ni a suegra, ni a kunyada, ni a vizina malfadada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

943

274530

kovdisia f.

תשוקה, חמדה, חשק

Forma i ermozura – kovdisia del ojo, i mas ke eyas - la espiga en el kampo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

944

274560

kovdisiar v.

שאף ל-, חמד, חשק

No kovdisies su ermozura en tu korason! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3948

274620

kovija/kovidja f.

סדין, כיסוי

espande la pacha fina onde t'alkansa la kovija (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3949

274640

kovijar v.

כיסה, עטף

yerro de médiko la tierra lo kovija (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3950

274670

kovrador m.

גובה

mal kovrador faze mal pagador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3951

274770

kovre m.

נחושת

komo s'estanya el kovre, arrelumbra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3952

274920

koyunear (it.) v.

הפיל בפח, רימה, הונה, ניצל תמימותו של

no se desha koyunear (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3953

274970

koza f.

דבר, חפץ, דבר מה, עניין

tres kozas son de muerir: asperar i no venir, asentarse a la meza i no komer, echarse a la kama i no dormir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3954

275280

kozina f.

מטבח; (איסטנבול: שרותים)

kien luze kon la kozina no luze kon la vizina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

945

275320

kozinero n.

טבח

Ken te izo kuzinera? El safran i la pimienta! (Moscona)

kien te fizo kozinera? - el safran i la pimienta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7

275590

kreensa/kreensia f.

אמונה, אמון

La kreensa es pilar de fortaleza para los ke se asufren sovre eya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1

275610

kreer v.

האמין; סבר, הניח

Kreo en la ley de moshe (Moscona)

De lo ke vees kreete la mitad i de lo ke oyes - nada (Moscona)

No me kreo en estas kozas (Moscona)

No so kreido (Moscona)

Se kree por muy savido (Moscona)

Si no vos jreesh anda lo miresh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8

275860

kreser v.

גדל, צמח, צמח לגובה, התארך; גידל; הגדיל, האריך

Luna kresiente (Moscona)

Del kavo de dekemvri ampesa a kreser el dia (Moscona)

Crese el azno, mengua el sayo (Moscona)

Esta kresiendo komo la flor de la kalavasa (Moscona)

De kuando parí i krest mi papo no arti (Moscona)

Kresio kon muncha adula (Moscona)

Ya me kresio pipita en la boka de star (Moscona) diziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

15

275910

kresido adj.

מגודל; שגודל, שחונך

Nasido i kresido de Varna (Moscona)

Kresido de suziedad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

17

276150

kriado m.

יצור אנושי, בריה; תינוק, יונק; גידול תינוק; תקופת ההנקה והטיפול בתינוק; אופן גידול תינוק

Todos somos kriados del shem yitbarah (Moscona)

el Dio tiene kuido de todos los kriados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

18

276160

kriador m.

בורא, יוצר

El kriador del mundo (Moscona)

Non yeves nombre del kriador sovre tus lavios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

20

276180

kriadura f.

יצור, בריה; בריאה, יצירה; תקופת ההנקה

El Dio izo a toda la kriadura kon sensía (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3958

276200

kriansa f.

יצור, בריה; בריאה, יצירה

faz tu sabat en semana i no tengas menester de las kriansas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3959

276220

kriar v.

ברא, יצר; הניק; גידל (ילדים)

un komer ke krió el Dio/una kaza ke krió el Dio/un paseo ke krió el Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

21

276270

kriatura f.

תינוק, ילדון; יונק, ינוקא; אדם חסר נסיון

Meoyo de kriatura (Moscona)

Una krivantura kuando kazo (Moscona)

si no yora la kriatura no le dan leche (Nehama)

a la kria­tura i al loko se les dize todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

22

276400

krío m.

תינוק, יונק, עולל; תקופת ההנקה; תקופת חינוכו וגידולו של ילד קטן; אופן הטיפול בתינוק

Agora los krios son mas savidos de los grandes (Moscona)

Dainda es un krio i por kazar demanda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

24

276640

krítiko adj. & m.

ביקורתי; מכריע, גורלי; מבקר

Momentos kritikos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

26

276710

krizol m.

כור, מצרף

Komo plata ezmeralda en krizol de tierra, refinada siete vezes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

27

276780

krónika f.

ידיעות, דברי הימים, כרוניקה

Enfermidad kronika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

28

276870

krosta (it.) f.

קרום, קרום לחם, חלק קשה, גלד, קליפה, קליפת העץ; שכבת לכלוך

La krosta de la tierra (Moscona)

Bovo kon krosta (Moscona)

Krosta de pan (Moscona)

de un pan mal kocho se kome la kros­ta i se desha la miga (Nehama)

la krosta del arvol (Nehama)

la haragana desha todo a krostas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

31

276960

krudez/krudeza f.

טריות, חוסר בשלות, בוסר; ישירות, גסות

Tratar kon krudeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

32

276980

krudo adj.

חי, לא בשל, בוסר, נא, לא מבושל; גולמי, בלתי מעובד; גס רוח

El pan esta krudo (Moscona)

Ainda esta krudo (Moscona)

Meoyo krudo (Moscona)

Venir kon lo krudo (Moscona)

No komas krudo i no kaminas a pie diznudo (Moscona)

fruto krudo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

37

277000

kruel adj.

אכזר, אכזרי

Persona kruel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

38

277090

kruz f.

צלב

La santa kruz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

39

277130

kuaderno m.

מחברת, יומן רישום

Kuaderno de trenta ojas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

40

277160

kuadrada f.

תפיסה, הבנה בחוש

Esta fue buena kuadrada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

41

277200

kuadrar v.

הגה, הגה רעיון, דמיין, תפס בדמיונו, העלה בדעתו; מיסגר

Ke te kuadra? (Moscona)

No ay kuadrar en una persona (Moscona)

El kuadrar es muncho de dizir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

44

277330

kuajarse v. refl.

נקרש, קפא; התגבש, הסתדר, התממש

No se esta kuajando en la boka (Moscona)

kon el frio l'azeite se kuaja (Nehama)

ya se le kuajo un vestido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4021

277350

kuajón m.

קריש

un kuajon d'azeite/de leche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

45

277370

kual /kuala? kualos?/kualas

מי/מה זה?, מי/מה זו?, מי/מה אלה?

Kual dia de la semana? (Moscona)

No se kual dia (Moscona)

Tal i kual (Moscona)

puedes venir kual día ke sea (Nehama)

kual es tu fijo (Nehama)

kualo ke faga en primero?: (Nehama)

este es el ombre el kual t'està bushkando (Nehama)

na la kaza de la kuala te favli (Nehama)

manyana empesa el fecho para el kual te engaji: (Nehama)

kualo te plaze? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

49

277590

kuán adv.

עד כמה, כל כך, כה

Kuan gloriozo es tu nombre en todsa la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

50

277600

kuando adv.

כאשר, כש-

Kuando siento dizir (Moscona)

Kuando si, kuando no (Moscona)

De vez en kuando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

53

277640

kuando? adv.

מתי

Kuando va vinir? (Moscona)

De kuando par'aki? (Moscona)

Asta kuando? (Moscona)

Fin kuando? (Moscona)

kuando s'akava el mun­do? kuando se muere la persona (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

57

277670

kuantitativo adj.

כמותי

Analiz kuantitativo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

58

277680

kuanto/kuantos/kuantas adv.

כמה

Tanto kuanto (Moscona)

Kuanto mas (Moscona)

En kuanto (Moscona)

Entre kuanto (Moscona)

Otra koza no es poka entre kuantas malas son, tener una en la bokai otra en el korason!... (Moscona)

A kuantos paras es el metro? (Moscona)

kuanto mas va mas apreta (Nehama)

el de kuantos del mez vamos? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

64

277820

kuarenta num.

ארבעים

Unas kuarenta dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4015

277870

kuarta m.

מידה לנוזלים (רבע אוקה, 320 גרם)

una kuarta d'azeite/de vino/de gaz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4016

277910

kuartana f.

קדחת רבעונית

estar kon kuartenas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

65

277980

kuarto m.

רבע; מטבע

Un kuarto de kilo (Moscona)

Un kuarto de ora (Moscona)

Son las dos i un kuarto (Moscona)

Un kuarto de milon (Moscona)

Kuarto de masapan (Moscona)

Kuartos de merendjena (Moscona)

el kuarto de un melon (Nehama)

fazer una kaminada de un kuarto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

71

278040

kuatro num.

ארבע, ארבעה

Mas bien spn kuatro ojos ke dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

72

278140

kubik/o adj.

מעוקב, קובי, קובייתי

Un kubik de lenya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

73

278190

kuchara f.

כף

Kuchara de palo (Moscona)

veremos de ke polo se le tiene ke fazer esta kucha­ra (Nehama)

kon una parte de la kuchara te do a ko­mer, kon la otra te kiero kitar el ojo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

74

278230

kucharada f.

תכולת כף, מלוא כף

Se komio en dos kuchareadas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

75

278250

kucharear v.

הניע בחוזקה, ערבב; טעם מן התבשיל בעודו מתבשל

A penas kuchareo dos tres kucharas (Moscona)

Se lo kuchareo todo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3969

278280

kucharika f.

כפית

el meoyo no se echa kon kuchari­ka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3970

278320

kuchiyada f.

דקירה, דקירת סכין; צלקת, שריטה; פגיעה בכבוד

kuchiyada en puerpo ajeno no duele (Nehama)

pasan kuchiyadas i no malas palavradas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

77

278340

kuchiyar v.

פצע, דקר בסכין, תקע סכין, נעץ סכין; חתך בסכין

El kuchiyado pedrio muncha sangre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

78

278380

kuchiyo/kuchío m.

סכין

Kuchiyo de alpaka (Moscona)

el frio korto kon kuchiyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

86

278550

kudiado m.

דאגה, טיפול

Muncho ke esta en kudiado! (Moscona)

Esta kudriado de las paras! (Moscona)

El Dio tiene kuidado de una formiga, no se kiere dicho del fijo del ombre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

87

278600

kudiar v.

טיפל ב-, דאג ל-

Va por kudiar ande tu ermano (Moscona)

Esto en kudiado por Avram (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

89

278610

kudil m.

עכוז העוף

Kudil de pato (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

90

278620

kudio m.

השגחה, דאגה, טיפול מסור

Tiene muncho kudio por el ambezamiento (Moscona)

Ya tiene kudio por todos (Moscona)

los kudios del dotor/del servidor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

92

278660

kudriada (t.) f.

השתוללות, הוצאה מן הדעת

Kudriada preta ke se kudriaron las chinchas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

94

278670

kudriado (t.) adj.

מסוחרר, רוגש, נסער

Los krios dales kudriar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

95

278690

kudurearse (t.) v.

השתולל,השתגע, התמלא זעם; עבר גבולות המוסר והצניעות

Kuando no sta el gato los ratones se kudrean (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

96

278730

kuduz/kudús (t.) adj.

פראי; כעסן, עצבני, זועם, ''נדלק'' מהר; חולה בכלבת

Deshaldo ke esta kuduz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

97

278750

kuduzluk (t.) m.

כעס, זעם

Ya lo afero el kuduzluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

98

278770

kuecho m.

שוחד, שיחוד

Ni kera perdonar aunke muchigues kuecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

99

278780

kuedra f.

חבל, מיתר, רצועה, מיתר של כלי נגינה

Kuedra de enkolgar (Moscona)

Djurar a la kuedra (Moscona)

Kada uno trava la kuedra por ande si (Moscona)

atar kon kuedra (Nehama)

a mucho travar la kuedra, se rompe (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

946

278970

kuento m.

חשבון, סכום, כמות, רווח; סִפּוּר

Agora vos kontare un otro kuento kon mijor palavras i mijor asiento (Moscona)

kuento arreglado es medio pagado (Nehama)

los kuentos klaros el Dio los bendize; (Nehama)

los buenos kuentos fazen los buenos amigos (Nehama)

kontar un kuento: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4028

279320

kuerno m.

קרן, שופר

kuerno de vaka/de toro/de bufa/de kamero/de siervo (Nehama)

al marido bueno dos kuernos; al negro tres i kuatro (Nehama)

el kezo está kuerno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3940

279380

kuernudo adj.

מקורנן, בעל קרנים; ''מקורנן'' (שאשתו בוגדת בו); חסר ערך

semos kornudos no demos kuento a ningunos (Nehama)

kitar a uno delantre kon un grosh kuernudo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4032

279390

kuero m.

עור

el kuero kita kueros (Nehama)

los banyos de sol keman el kuero i lo ennegresen (Nehama)

a la muntanya el kuero se emblankese (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

947

279450

kuerpo m.

גוף

El kuerpo entero tengo tomado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

79

279830

kukla (gr.) f.

בובה, מריונטה; כינוי לאשה הדורה; כופתא

Kukla de kuti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

80

279930

kuku m.

קוקיה

Un kuku seko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

81

280010

kukush (t.) m.

סרחון, צחנה

El krio esta kukush! (Moscona)

Guezmo de kukush (Moscona)

Aki sta kukush (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

84

280020

kukushear (t.) v.

גרם צחנה, הבאיש

Ya kukusheates la kaza entera! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

85

280030

kukushearse (t.) v. refl.

הצחין, הסריח, העלה באשה

El kezo kedo sin salamura i se kukusheo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

948

280220

kulanear (t.) v.

השתמש ב- (שימוש רגיל ויומיומי), היה רגיל ל-, נטה ל-

Este chapeo lo kulanea de kuando me akodro (Moscona)

kulanear fanella (Nehama)

kulanea de ir al kafé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

949

280580

kulo m.

עכוז, שת, אחוריים, ישבן

Se alevanto kon el kulo enpies (Moscona)

lavorar por un kulo de pepino (Nehama)

echarse/asembrarse de kulo en alto (Nehama)

es maraviya: el pie le duele i el doktor l'enkomendó purga: del kulo al pulso? (Nehama)

el tejado se korre i se hue adovar el temel; del kulo al pulso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3981

280725

Kulopansa m.

עיירה נידחת במקדוניה - כינוי למקום דמיוני שאינו קיים

Onde nasio fulano? ke te sale? mete a Kulopansa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

950

280790

kulpabilidad f.

אשמה

Los djuezes eran konvensidos en la kulpabilidad del akuzado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

951

280820

kulpar v.

חטא, אשם, היה אשם

Tu lo kulpas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3982

281020

kumadre f.

מיילדת

entre la kumadre i la partera enterraron a la kriatura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

952

281250

kumichear v.

(צורה נלעגת:) בכה, התיפח, יילל, נדנד; הטריד, הטריח, הדריך מנוחה

Ya me kumicheo el alma! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

953

281280

kumistra f.

(צורה נלעגת:) ארוחה

El komer ke komimos komo la kumistra del enemigo! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3898

281340

kumplido adj.

משכיל מאוד, מלומד; שלם, מושלם, גמור, מלא

ni bien kumplido ni mal akavado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

954

281380

kumplir v.

השלים, גמר, סיים; קיים, מילא

Vos auguro a ke se kumplan todos vuestros dezeos! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

955

281480

kunarse v. refl.

התנדנד, התערסל, התנענע

Me se estan kunando las pachas! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

956

281560

kundir v.

מתח, האריך, משך; מתח את הזמן; גרם המתנה מתמשכת ומייאשת; הועיל, הביא תועלת; (על מזון:) האריך ימים; הפיץ ידיעות/מחלה

Para kundir el kezo come mas muncho pan i mas poko kezo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

957

281590

kundjibí/kundjubí (t.) m.

כיס קטן במכנסים לשעון/מעות קטנות

Las poaras minudas las detengo en el kundjibi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3983

281710

kunduriero (t.)

סנדלר

el kunduriero tiene la sapateta rota (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3934

281810

kupa f.

כוס, גביע; ''הלב'' בקלפים

una kopa de yagur. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

958

281950

kura f.

תרופה, סם מרפא; טיפול הניתן לחולה; דייטה לחולה; שיטת ריפוי; פתרון, תקנה; אחריות

Esta kura se toma antes de komer (Moscona)

kura de sol/kura de muntanya/kura de banyos tivios/kura de banys kayentes/kura de banyos de mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3985

282020

kurador/kurarador m.

מרפא נקעים, חובש

el tiempo es kurador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

959

282080

kurar v.

ריפא, טיפל ב-, דאג ל-; כבש בחומץ/במלח תחת השמש

Se fue a la lindja a kurar el revmatizmo (Moscona)

El Dio ke mos kure de toda hazinura (Moscona)

kurar una yara/kurar los dientes (Nehama)

kurar por los echos (Nehama)

kurar por los fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

961

282110

kurarse v. refl.

התרפא, טופל רפואית; העמיס על עצמו דאגה/אחריות

Ken se kura – tura! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

962

282210

kurear (t.) v.

מתח שעון

Me olvidi de kurear la ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

963

282290

kuriozo adj.

סקרן, מתעניין; מעניין, מוזר, משונה

El ke es kuriozo, de todo s'interesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3966

282420

kurshum (t.) m.

עופרת, כדור עופרת (כדור רובה); אוכל כבד וקשה לעיכול; כינוי לאדם כבד הליכות; אדם אטום (אפאטי)

pezgado kom'al krushum (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

964

282440

kurshumaná (t.) adj.

כבד מאוד, כבד כעופרת

Esto esta kurshuman (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

965

282480

kurso m.

קורס; מרוצה, מרוץ, רצף, מהלך, התנהלות

No 'sto en el kurso de la koza (Moscona)

Elevo de treser kurso (Moscona)

En el kurso de unos kuantos dias (Moscona)

Komo va oy el kurso de la sterlina? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

966

282510

kurtarear (t.) v.

הציל, הושיע

Kurtarear la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

967

282520

kurtarearse v. refl.

ניצל, נושע

Me kurtarei de un ataganto muy grande (Moscona)

Ya se kurtareo de yevar mal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3989

282540

kurteza/kurtez f.

קיצור, קוצר, תמציתיות; ביישנות, התנהגות צנועה, צניעות בדרישות

la kurteza de un vestido (Nehama)

kurteza de un diskorso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

969

282590

kurto adj.

קצר, תמציתי; חולף, בן חלוף, רגעי, ארעי; ביישן, חסר עוז

El pantalon se le izo kurto (Moscona)

un pantalon kurto (Nehama)

en invierno los dias son kurtos (Nehama)

a la vejes, kurtos son los dias ke kedan de bivir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

970

282680

kurujo m.

תסבוכת, ערבוביה

Todo esta en un kurujo (Moscona)

La kolcha la echo en un kurujo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

972

282710

kurunearse (t.) v. refl.

נזהר; התנפח מגאווה

Kale kuruneado la salud (Moscona)

No te vayas kuruneando tanto! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

974

282760

kushak (t.) f.

חגורה, אזור; חישוק חבית

Kushak de oro mandola azer para la ija de onra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

975

282820

kushí (t.) m.

ריצה

Tornar kon/en kushi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

976

282870

kushkusha f.

קש, תבן

Komo kushkusha i paja se asemeja todo esto: atar aire a la tovaja i echar agua al sesto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3997

282890

kushterear v.

דהר, הדהיר, דרבן

este mestro va kushtereando a los empiegados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

977

283000

kusur (t.) m.

שארית, שאר, יתר, יתרה, יותרת, עודף; פגם, חסרון, ליקוי

Oy vamos komer los kusurikos (Moscona)

El kusur de la djente tornaron atras (Moscona)

es kusur tuyo si el gato se kumio la karne (Nehama)

no deshar kusur en el chini (Nehama)

la balabaya henoza save indjeniar los kusures (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

979

283050

kutí (t.) m.

קופסה

Lo metio kuti dientro de kuti/tapon dientro tapon (Moscona)

No lo mires minudiko, anyos tiene en kuti! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

981

283300

kuvierta f.

עטיפה; שמיכה, כיסוי (מיטה); כסות; גשר אניה, סיפון

Se echo sin kuvierta (Moscona)

viajar i dormir a la kuvierta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3999

283310

kuvierto adj.

מכוסה

el sielo esta kuvierto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

982

283390

kuvrirse v. refl.

השתעמם; התעטף, התכסה; כיסה עצמו כספית; רכש כנגד מכירות באשראי

El sielo se kuvrio de nuves (Moscona)

El kuerpo se le kuvrio de yagas (Moscona)

Kuvrite la kavesa! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4002

283520

kuzido m.

תפירה, דבר מה תפור ביד

kuzido empesado es medio eskapado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

985

283570

kuzindera f.

תופרת

Aparte ke es buena kuzindera es i prima modistra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

986

283600

kuzir v.

תפר

Agora me vo kuzir la boka! (Moscona)

todos saven kuzir samarra, ma los pelos les embarasan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4004

283640

kuzirse v. refl.

תפר לעצמו

tenerlo a negro de kuzir en­riva de un bivo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

987

283660

kuzum! (t.) interj.

יקירי, יקירתי

Ven aki kuzum! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

988

283670

kvartal m.

רובע, שכונה

Bive en uno de los kvartales muevos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8244

283730

kyaseika (t.) f.

ספלון, ספלול

De farfuri kyaseikas aun ke sean medianikas, aprestan bueno para bever (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8245

283800

kyebarlik (t.) m.

אצילות/יות

Ke kebarlik de persona (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8246

284290

kyuflear (t.) v.

החליד

El tebeke se kyufleo (Moscona)

Merkader kiyfleado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8248

284310

kyul (t.) m.

אפר

Todo se izo kyul (Moscona)

Kedo kyul (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8250

284450

kyutuk (t.) m.

קורה

Kyutuk de banyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8251

284600

ladinar v.

תירגם לספניולית (לאדינו)

Este vierbo se ladina dos modos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4058

284650

lado m.

צד; צד הגוף

tener una ferida en el lado (Nehama)

me duele el lado (Nehama)

al lado de mi kaza (Nehama)

ven a mi lado (Nehama)

tener un fijo de kada lado (Nehama)

al lado de el la yori i yo (Nehama)

no pasar por al lado de una persona/de una koza (Nehama)

lados no mos kedo de reir (Nehama)

al lado de lo seko se kemo i lo vedre (Nehama)

ken ladra no modre (Nehama)

Lo estavan yevando dos personas una de kada lado (Moscona)

Lados no me kedaron de riir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8254

284790

ladrador adj. & m.

נובח, נבחן; אדם גס המקלל בלי הרף

Perro ladrador no modre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8255

284820

ladrar v.

נבח; השמיע קללות ואיומים

Ladrar en el dezierto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4068

284850

ladrón m. & adj.

גנב, גזלן, פורץ; נוכל, רמאי

az plazer i por paga ke te kiten o ladrón o putanyero (Nehama)

setam ladrón sospechador (Nehama)

el Dio adjidea al ladrón, ma kiere bien al patrón (Nehama)

lo ke keda del ladrón se lo yeva el endevino (Nehama)

Tanto grita el ladron ke no desha para su patron (Moscona)

Ladron d'a medianoche (Moscona)

En la komunita se enkasharon un alay de ladronim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8259

284960

ladronisio m.

גניבה, פריצה; רמאות, הונאה

Esto no es merkansia es ladronisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8260

285000

laganya f.

לפלוף

Las laganyas son sinyal de ojos hazinos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8261

285020

lagar m.

גת; מרתף יינות, יקב; מחסן בר

Travaja tu kampo inchi tu lagar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4072

285040

lagarto m.

לטאה; כינוי לאדם המתנפל על האוכל

echarse enriva de una koza komo un lagarto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4073

285100

lágrima f.

דמעה; טיפה

echar/verter/yorar lagrimas de sangre (Nehama)

alimpiar las lagrimas (Nehama)

deshar kaer las lagrimas (Nehama)

Yorar kon lagrimas (Moscona)

Me saltaron las lagrimas (Moscona)

Yo kayi en estos kamposde arvoles I pinos altos, luvia kaye de los sielos, lagrimas de los mis ojos [...] (Moscona)

Ken va kon lagrimas ken kon suspiros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8266

285140

lagrimar/lagrimear v.

דמע, הזיל דמעות

Me se lagrimaron los ojos (Moscona)

La fuente esta lagrimeando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4105

285270

laja f.

מרצפת, אבן שיש או גרניט, אריח; חריץ (גבינה); אדם אטום כמו אבן

si tu sos laja yo so piedra ke te maja

En lugar de kapak, en la tinaja metemos una lajika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8269

285510

laklak m.

הבלויות, שטויות

No me vayas kontando laklakis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4076

285670

lamber v.

ליקק, לחך

el perro lambe las manos/la kara de su pa­tron (Nehama)

De lamber es feo (Moscona)

Tanto le plazio ke se lambio el chini (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4077

285700

lamberse v. refl.

פעל בזריזות

lamber­se el kuzido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4078

285710

lambida f.

לקיקה, ליקוק

komerse un pan en una lambida (Nehama)

en avrir i serrar el ojo se lambió una rima de chinís (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4080

285740

lambido adj.

שכחש, שרזה; הרוס, מותש

estu­vo tiempo en la kama, está lam­bido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4081

285770

lambidura f.

לחיכה, לקיקה, ליקוק, לֹגֶם; שאריות

no deshar ni lambidura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4082

285920

lampa (gr.) f.

מנורה, פנס

asender/abashar/amatar la lampa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4083

285980

lana f.

צמר

abasha la lana, suve el algodón (Nehama)

ir por lana i salir treskilado (Nehama)

Marido traeme la lana ke ya me vino la gana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8273

286010

landra (1) f.

קותלי ברווז

La landra ke le de al gato ke ya se yevo la karne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4085

286020

landre/landra (2) f.

דבר (מגיפה)

la landra se hue, el pitum aketoret kedó (Nehama)

en tiempo de landra, todos se fazen de guerko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8274

286090

langosta f.

ארבה, גובאי, חסיל; ''מזיק'' - אדם הגורם נזקים

Esta langosta ya mos va komer las orejas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8275

286370

largeza/largez f.

נדיבות, רוחב לב

Largeza de siduta ke eskapasion no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8276

286400

largía f.

התמשכות

Tomo el echo a la largia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4087

286430

largo adj.

ארוך; רחוק; נדיב לב

favlar/estar de largo kon uno (Nehama)

el Dio te de vidas largas (Nehama)

Ay largo tiempo ke no te veo (Moscona)

Kontar en largo I en ancho (Moscona)

Pasar de largo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8280

286490

largura f.

אורך, רוחב; מרחק; שפע, רווחה

Este kadar de largura de ombre no tengo visto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4091

286550

lashón (ebr.) m.

לשון, שפה, עברית, לשון הקודש

eskuchar un pasuk en lashon i en ladino (Nehama)

Otro lason! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8282

286640

laso m.

לאסו, פלצור, לולאת חבל, עניבת חבל; פח, מוקש, מלכודת

Komo ke tuviera un lazo en el garon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8283

286770

latida f.

דופק, דפיקת לב, פעימה; דגדוג, דקירות; כאב פתאומי

A las piedras! Unas latidas esto en la sien! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8284

286980

lavaderío m.

ערימת כביסה

No es lavaderio de poko ke se arekojo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8285

286990

lavadero m.

כביסה; שגעון רחצה, נטיה להתרחצות בלתי פוסקת; עובד מכבסה

Lavadero ke tiene en kada ora i punto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4092

287020

lavado m.

כביסה, כיבוס; רחיצה, שטיפה, הדחה

esta ropa kiere una lavada para ruvinarse

Apreva a darle una lavadika, no emporta ke es de seda (Moscona)

El lavado esta sisko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4093

287050

lavador m.

כיור; ערימת כלים לשטיפה; רוחץ מתים; רחצה

tener mucho lavador

lavador de muertos

las ropas se ennegresen kon las lavaduras presurozas



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8288

287110

lavanda f.

אזוביון; בושם האזוביון (לבנדר)

El guezmo de la levanda esta matador (Moscona)

La masa no se levdo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4096

287160

lavar v.

רחץ, כיבס

lavar las ropas

la luvia lava las kayes

la vida se le va en lavar i espondjar



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4104

287230

lavio m.

שפה (שפתים)

oigan tus oidos lo ke dizen tus lavios

Unos lavios kolor de agranada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4099

287270

lavor f.

עבודה, יצירה

tener lavor

lavor empesado es medio eskapado

lavor empesado no amostres ni a suegra ni a kunyada, ni a vezina alborotada

lavor fecho dinero aspera

Lavor no sera impuesto sovre eya (Moscona)

Este diente me va avrir algun lavor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4103

287380

lavorar v.

עבד; פעל, תיפקד

lavo­rar para kitar un djornal/para ganar el pan

Lavorar de dia i de noche (Moscona)

Lavora de al Dio (Moscona)

El ke no kere lavorar demanda muncho al pagar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8296

287440

lavoro (it.) m.

עבודה, עמל, יגיעה; עסק, עיסוק; תפקיד, משימה; מוצר מעובד היטב, מוצר אמנותי

Lavoro ampesado no lo amostres ni a suegra, ni a kunyada, ni a vizina aedada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8297

287510

lavrar v.

רקם; עבד את האדמה

I no avia ombre para lavrar la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4089

287550

lazdrado adj.

שהושג בעמל רב

pará lazdrada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4090

287560

lazdrado m.

חסכונות שהושגו בעבודה קשה; עבודת פרך

komer/vestir/gastar de su lazdrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8298

287590

lazdrar v.

עמל, יגע, התייגע, עבד קשה, התאמץ; עבד במסירות ודיוק

Penar i lazdar i poko alkansar (Moscona)

El ombre lazdra de dia de salir de vientre de su madre, asta tornar a vientre de la tiera (Moscona)

Unos lazdran al kandil, otros komen hazir - hazir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8301

287610

lazeria/lazerio (port.) f./m.

עבודה, עמל; עבודת פרך

Esta lazeria preta i skura no sta koza de tragar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8302

287700

leal adj.

נאמן, כן, גלוי לב, ישר, הוגן

Alma derecha i leal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4106

287740

leche f.

חלב

hair ke te se faga komo la leche ke te dio tu madre

estas vezinas s'estan kitando los ojos, se les kiere dado leche de madre i fija

kien te dio leche te dio fiel, kien te dio pachas te dio miel

Mansevo de la leche (Moscona)

A estos pleitezes kere dado leche de madre i ija (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

989

287940

lechuga f.

חסה, מרור

dizen ke la alechuga aze dormir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8305

288180

legumbre m.

ירק, ירקות

Todo echo i bien kompuesto trigo i lugumbre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8306

288330

lejería f.

זריזות; מחסן לבנים

La mitsva ke la aga kon lejeria muncha i enlugo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4109

288710

lenya f.

עץ (חומר), עץ הסקה; חבטות, מלקות; יער

lenya para el forno/para la soba (Nehama)

Al ombre palavra, al azno lenya (Moscona)

Beraha i salu ke se aga la lenya ke komio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4110

288800

lenyo m.

בול עץ; בהשאלה: טיפש, אטום ראש

un lenyo solo no asiende (Nehama)

vestid a un lenyo i pareserá un djentil mansevo (Nehama)

ensupito se fizo un lenyo (Nehama)

kon una aharvada no se rompe un lenyo (Nehama)

Lenyo bahar maredo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4114

288870

leolam (ebr.) adv.

לעולם

dizes ke el tiempo s'adovó: leolam es k'esta faziendo luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4115

288890

león m.

אריה, לביא, ארי; כינוי לאדם אמיץ לב

vino komo el leon i se hue komo el makarrón (Nehama)

arrojarse komo el leon (Nehama)

Leon ke esta durmiendo no lo despiertes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8311

288990

leorá (ebr.) adv.

לאור

Este echo no va salir a leora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8312

289060

lesensia f.

רשות, זכות, רשיון, הרשאה

Kon lesensia del autor (Moscona)

Esto en lesensia (Moscona)

Kon mucha lesensia padre bueno ke yo me vo kon el mi amado - ija me vayas en mazal klaro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8315

289170

leshos adv.

רחוק, הרחק

Es muy leshos de mi kaza (Moscona)

Leshos de la djuderia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8317

289200

leshura f.

מרחק, רוחק

Es grande leshura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4117

289240

letra f.

מכתב, איגרת; אות; כתב

letras buenas no vienen de Yerusalayim (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8318

289470

levantino m. & adj.

בן המזרח; קתולי מזרחי; לבנטיני

Para los sefaradim levantinos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4118

289520

levdar v.

החמיץ, התפיח

el pan en masa levda antes de ir al forno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8319

289600

levita m.

לוי, אחד הלויים

Resivi mi kanto komo akel del leviota (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4119

289610

ley (1) f.

מטבע רומני

muestra Ley dize ke (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8320

289620

ley (2) f.

תורה, חוק; אמונה, דת

La ley es mas larga de mizura de la tierra i onda mas de la mar (Moscona)

La ley mos tiene savor komo la miel i no enfasia komo el oro (Moscona)

Dizir las mil leyes (Moscona)

Kon los aznos no avlo la ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8324

289830

leylek (t.) m.

חסידה

En Vaera arivan los leylekes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8325

289850

lezét (t.) m.

טעם; עונג

La karne pikada kon satir tiene otro lezet (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8326

290050

líbero (it.) adj.

חופשי, עצמאי

El lugar esta libero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

990

290200

lidja (t.) f.

מעיין חם, מרחצאות חמים

Se fue a la lindja a kurar el revmatizmo (Moscona)

Las lindjas del Hisar son renomadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4131

290330

lijero adj.

זריז; פועל בלי לחשוב; שטחי

el Dio es duro para ensenyar i lijero para afalagar (Nehama)

El ke es lijero kome i beve , durme i se envisia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4120

290570

limitado adj.

מוגבל, מוגדר, מצומצם

tener un revenido limitado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4121

290610

límito m.

גבול, תחום, תיחום

para todo ay limito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4122

290670

limón m.

לימון

para entender lo ke kieres dezir no se kiere limon (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4123

290850

limpieza f.

נקיון, זכות, צחות; חטאת

la limpieza es media rikeza (Nehama)

La limpieza es sanedad (Moscona)

Toma a ti bezero, ijo de vaka, por limpieza, i barvez por salvasion (Moscona)

La limpieza es media rikeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8332

290860

limpio adj.

נקי, טהור, זך, צח

Kon korason limpio (Moscona)

De este echo salio limpio (Moscona)

La mujer kriadera ni limpia ni arta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8335

290910

limunio m.

אבל, תוגה

Avla sin tiempo asemeja komo el kante en kaza de limunio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8336

291020

lindo adj.

יפה, נאה; נחמד; חינני; הדור; מקסים

Novia de amor ke tan galana sosh, tan linda i tan kolorada, ken vos izo tan demudada? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4124

291040

lingua f.

שפה, לשון; לשון (אבר בפה)

kien lingua tiene a Roma va (Nehama)

La lingua turka la konose a perfeksion (Moscona)

El livro esta trezladado en munchas linguas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8339

291100

linguaje m.

לשון, שפה

Este linguaje no me es konosido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4125

291160

linia f.

שורה, קו

en kada foja de este livro ay trenta linias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8340

291190

lino m.

פשתן, בד פשתן

Las linias del tren (Moscona)

T'eskrivo estas kuantas linias por [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4126

291240

lira f.

נבל (כלי נגינה); לירה (מטבע)

lira ingléza, lira sterlina (Nehama)

este komer kosta una lira un bokado (Nehama)

entre dos litigantes, el terso se lo goza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8342

291320

lis (t.) f.

עקבות

No ay ni lis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8343

291490

lisho adj.

חלק, שעיע; בלי מכשול; חלקלק

Por enriva lisho, i por debasho medra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8344

291510

lishura f.

חלקות, שעיעות

Dar lisiones (Moscona)

Esto ke te sea por lision (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8346

291880

livianez/a f.

קלות, קלילות

Pario kon livianez (Moscona)

La livianez de este ombre ya es konosida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8348

291900

liviano adj.

קל, נוח, זריז; שטחי

Aki no ay un kilo, me se esta viendo liviano (Moscona)

Es muy grasiozo i muy liviano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8350

291980

livianos m. pl.

תרופה עממית, תרופה ביתית (המסת עופרת)

Le echaron livianos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8351

292070

livrar v.

מסר, נתן ביד, הסגיר; שחרר, פטר

Sigun el akordo la ropa deve ser livrada en interval de kinze dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4129

292160

livro m.

ספר

meldar livros (Nehama)

enkachar un livro (Nehama)

La suerte es un livro serrado (Moscona)

Skritos en livro de vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8354

292300

lo pron. pers.

כינוי מיידע סתמי; אותו, את זה, לו (אותך, לך בפניה נימוסית)

Ya lo vidi (Moscona)

Lo ke debaldes me kosta, barato lo do (Moscona)

Lo ke se aze para la boda no se aze kada dia (Moscona)

Lo ke izites te azeran (Moscona)

Todo lo ke brriya no es oro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4132

292360

loar v.

הילל, שבח, פאר, רומם

es de loar al Dio (Nehama)

Loaremos a ti para siempre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8360

292370

loasión f.

הלל, שבח

Kon loasion i kantiga, kon alavasion i orasion salmeavan a el Dio bendicho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4133

292400

lodansina/lodasina f.

בוץ, טיט, רפש, יוון; ביצה

no se kamina por la kaye de la lodasina (Nehama)

La lodasina estava asta las yakas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4134

292460

lodo m.

בוץ, רפש, טיט; בהשאלה: אדם חסר מוסר, חסר אופי

es un lodo/es un lodo i no del bueno (Nehama)

en el lodo no kave ma­nía (Nehama)

Del lodo no ay por ande pasar (Moscona)

No estes a emplear de akel shavon ke es kanyo kon lodo (Moscona)

Akeyos polvos trusheron estos lodos (Moscona)

Un lodo kita otro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8366

292600

lograr v.

נהנה מ-, התענג על; הצליח, הגיע למטרה, השיג מה שרצה

Lograr ijos (Moscona)

Estas mezas son del vino, ke bevan i logren de ken son (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4136

292630

lograrse v. refl.

השיג מבוקשו; איחל לעצמו

se logró la muerte i la fayó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8368

292740

lokamente adv.

בטירוף, בשגעון, בפזיזות ובלי מעצורים

Esta lokamente enamorado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8369

292820

loke? pron. indeter.

מה?

Loke dishites? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4137

292900

loko m. & adj.

משוגע, מטורף, חולה נפש; שוטה, אויל; של טרוף, שגעוני

al loko i al bovo según les da (Nehama)

un loko kita sien (Nehama)

mas save un loko en su kaza ke un savio en kaza de otro (Nehama)

el loko gasta, el savio goza (Nehama)

kieres matar a un savio, métele un loko al lado (Nehama)

Un pedaso loko i bovo (Moscona)

Un loko kita sien (Moscona)

Ni loko ni sezudo! (Moscona)

Arena, sal i fiero son mas livianos por yevar i no un loko (Moscona)

Vena de lokos (Moscona)

Ken demanda al Dio poko es loko (Moscona)

No digas al loko ni poko ni tanpoko (Moscona)

Del loko i de la kriatura ay ke deskuvrir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8378

293050

lokura f.

שגעון, טרוף, איוולת, סכלות

Es lokura de salir en este tiempo (Moscona)

Mas vale ke el loko eskonda su lokura i no el savio su sensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8380

293110

lokuria! adj.

משהו משגע! שגעון של דבר!

El karpuz salio lokuria (Moscona)

Un vestido me estreni - lokuria! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4142

293190

londjano (port.) adj.

מרוחק, רחוק

un lugar londjano: (Nehama)

un tiempo londjano: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8382

293200

londje (port.) adv.

הרחק, במרחקים

La piedra no viene de londje (Moscona)

Londje de vista, londje de korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8384

293400

longura f.

אורך

longura de dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8385

293470

loores f. pl.

שבח, תשבחות, תהילות

Loores al Dio (Moscona)

ke de loores ke eskapo la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4144

293610

lovo v.

זאב

el lovo tiene el piskueso godro porke se faze el propio sus mandados (Nehama)

I el lovo arto i la karnera biva (Moscona)

Se keren komo el lovo i la oveja en la konseja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8389

293670

luchar v.

נאבק, נלחם, התקוטט

Luchar por la paz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4168

293720

luenga f.

לשון

la luenga no tiene gueso, ma akreventa gueso (Nehama)

kien luenga tiene a Roma va: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4159

293750

luengo adj.

ארוך

los dias d'enverano son luengos (Nehama)

kedar por luengo tiempo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4145

293780

lugar m.

מקום, אתר, מושב, איזור; תפקיד

al lugar de Rahel le dieron a Lea ( (Nehama)

en el lugar ke iras asegun verás farás (Nehama)

al lugar de un azno, ato un kavayo (Nehama)

en mi lugar burako (Nehama)

A la boda sin kumbidar no dan lugar (Moscona)

El Dio mos de bien i lugar ande meterlo (Moscona)

Kemal mos kera, ya esta en su lugar (Moscona)

El lugar esta kukush (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4161

294030

lukso adj.

פאר, יפעה, הדר, חגיגיות; מותרות

oy al luso manyana al lustro (Nehama)

Es un komite de grande lukso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8395

294090

lulá f.

מקטרת

Tutun de lula (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8396

294140

lumbo m.

מעיים, קרביים; מותן

I reyes de tus lumbos saldran (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8397

294185

lumbraria f.

מאור

I a la alminara para lumbraria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4149

294190

lumbre f.

אש, להבה

asender la lumbre (Nehama)

amatar la lumbre (Nehama)

la lumbre i la ventana kitan a la ninya haragana (Nehama)

kien tuvo lumbre bivió, kien tuvo pan murió (Nehama)

el komer está lumbre (Nehama)

La lumbre i la ventana azen a la ija haragana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8399

294360

luminozo adj.

מאיר, מבהיק, זוהר, קורן, זורח; בהיר מאוד, שאמיתותו ניכרת לעין

Rayo luminozo (Moscona)

Esprito luminozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4154

294540

lunar m.

ירח במילואו; אור הירח; עור בסיס הציפורן; נקודת חן, שומה

meldar al lunar (Nehama)

pasearse al lunar (Nehama)

Una noche al lunar yo sali a kaminar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4156

294590

lunes m.

יום שני

de lunes a martes pokos son los artes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4157

294640

lungeziko/lungito

מעט ארוך מדי

un pantalon lungeziko (Nehama)

diskorso lungito (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8402

294900

luto/lutio m.

אבל, תקופת האבל

Yevar lutio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8403

294930

lúvaro adj.

מפלצת טורפת

Un mansevo, un luvaro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4162

294940

luvia f.

גשם, מטר; כינוי לשפע

luvia i sol, kaza el guerko (Nehama)

el amojado no s'espanta de la luvia (Nehama)

para los safanyones la salu son las luvias, las aguas de Nisdn (Nehama)

El sol i la luvia son para todos (Moscona)

Ni luvia sin truenos, ni parto sin dolores, ni muchacha sin amores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4165

295120

luz f.

אור

poka karne i luz mucha (Nehama)

A la luz del dia (Moscona)

No vido luz de su mansevez (Moscona)

La luz de un dia tapa la eskuridad de munchas noches (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4166

295340

luzir v.

האיר, זרח, הבריק, הבהיק, נצץ; ניצל נכסיו והפיק מהם תועלת; התלבש בטעם ודקדוק

todo lo ke luze no es oro (Nehama)

kien luze kon la kuzina no luze kon la vezina (Nehama)

Lavar i luzir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8411

295440

maaná (t.) f.

תירוץ, טיעון; פגם

Kon la maana de [...] (Moscona)

No le topes maana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8413

295460

maanadjí (t.) adj.

בלתי מרוצה

Es muy maanadji en la komida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8414

295470

maané f.

לחן, נעימה, מנגינה

Maanes a la turka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8415

295580

mabul (ebr.) m.

מבול; גשם זלעפות, שטפון; שפע

afuera esta mabul (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8416

295730

machukado adj.

מעוך, מחוץ, כתוש, חבול; נכה, בעל מום

Ken mete la mano entre dos piedras la kita machukada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8417

295760

machukadura f.

חבלה, חבּוּרה, מכה טריה

Se dio negra machukada en el dedo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8418

295780

machukar v.

כתש, כתת, שחק, מעך, דרס ברגליים, מחץ, פצע, הכאיב, חבל, היכה, דיכא; לעס

No te deshes machukar (Moscona)

Machukale la nariz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4170

295900

madesha f.

פקעת, סליל

una madesha de lana/una madesha de filo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8420

296010

madmuazel (fr.) f.

עלמה; אומנת; מורָה

La madmazel lo torno a kaza ke se korte las unyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8421

296040

madrasta f.

אם חורגת; חמות, חותנת; אם אכזרית

Madrasta - el nombre ya abasta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4171

296050

madre f.

אם, אמא; רחם; שמרים; מקור, מעיין

madre mia kerida/madre mia regalada! (Nehama)

no ay tal madre komo la ke pare/no ay mijor madre ke la ke pare (Nehama)

akeya madre parió kulevros, al otro día deman­dó por eyos (Nehama)

la madre le dize a la fija: ke me bivas i ke me fagas figas (Nehama)

la madre galana kita a la fija haragana (Nehama)

la madre olgana kita a la fija haragana (Nehama)

kien se guadró, su madre no lo yoró/kien se akavidó, su madre no lo yoró (Nehama)

kien no siente a la madre siente a la mala madrasta (Nehama)

la madre al ogar, la fija al muladar (Nehama)

la madre a la eskondidas, la fija a la miskita (Nehama)

madre paridera ke sea tapadera (Nehama)

entre la madre i la kumadre matan a la kriatura (Nehama)

madre ke es kazar? - filar, parir i yorar (Nehama)

madre ke pario a Silvana ke onra le kedaria (Nehama)

Padre i madre son una vez (Moscona)

Entre la madre i la komadre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8424

296200

madrugada f.

שחר

Alevantarse de madruga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4185

296230

madrugador/dera adj.

משכים קום

al buen madrugador el Dio le bendize (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4186

296250

madrugar v.

השכים, נעור בשחר

kien madruga el Dio lo ayuda (Nehama)

ni por mucho madrugar amanese (Nehama)

En echo del Dio madruge de mansevo asta viejo (Moscona)

Al ke madruga i el Dio le ayuda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8427

296430

maestro m.

מנהל עבודה; מורה; אדם מיומן במקצועו, רב אמן; מנצח, מאסטרו

Kada uno es maestro de su ufisio (Moscona)

Asigun la ovra, asigun es alavado el maestro (Moscona)

Es muy maestro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4191

296500

magaja/magadja f.

חתיכה קטנה, פיסה, פרור, פתות

una magaja de komer (Nehama)

tenemos una magaja de tiempo (Nehama)

en la ravia, arrojo un espejo i lo fizo magajas (Nehama)

el ayudo ke tenia ke ser me lo dieron a pokos I a migajas ansi ke no vidi ni hair ni bereket (Moscona)

No tiene una migajika de insaf (Moscona)

El kezo se kome a migajikas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4194

296520

magajika f.

חתיכה קטנה מאוד, חתיכה זערורית

una magajika d'asukar (Nehama)

una magajika de lugar (Nehama)

una magajika de tiempo (Nehama)

fazer todo magajikas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4189

296540

magazén (fr.) m.

חנות, בית מסחר; מחסן, מרתף

merkansias en magazen (Nehama)

al magazen de la kaza se guadran vinos, rezervas de zayré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4188

296570

magefá (ebr.) f.

מגיפה, כולרה, תמותה

la magefa esta faziendo estrasos entre el puevlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8433

296790

mahamá (ebr.) conj.

מחמת, מפני

Mahama ke es bueno sufre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4198

296800

mahashavá (ebr.) f.

מחשבה, דעה, כוונה, תכנית

kuando un fijo tadra de venir la noche, a la madre, la mahashavá se le va en mil lugares (Nehama)

Le paso una mahashava por el tino (Moscona)

La mahashava entera se abolta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8436

296890

mahmur (t.) adj.

מנומנם, רדום למחצה, מטושטש מרוב שינה

La demanyana antes de bever kave esta mahmur (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4199

296910

maho (arab.) adj.

רפה, רך; אדיש, אפטי; שקט מאוד, רגוע, שלו

kédate maho (Nehama)

el hazino esta maho (Nehama)

la mar esta maha (Nehama)

Es maho i repozado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4202

296920

mahpul (t.) m.

דבר יחיד במינו/יוצא דופן/נדיר, דבר הבא בעיתו

el regalo ke le trushe de mi viaje le pasó mahpul (Nehama)

El livro ke me emprezentates es grande mahpul (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4203

296960

mahsús (t.) adv. & adj.

בכוונה, במתכוון, ''דווקא''; מכוון, מיועד ל-

vestido mahsus para la boda (Nehama)

dubara mah­sus (Nehama)

dale mahsus shalom de mi parte (Nehama)

Lo izo por maksus (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8440

297020

majamiento m.

מעיכה, כתישה

Dar una majada (Moscona)

Dale una majada a la sal ke esta godra (Moscona)

La mujer mala es eskuridad de ojos, kevrantamiento de korason i majada de esprito (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4339

297030

majar v.

ריסק, מעך, כתש, כתת, שחק

majar, tajar i malograr (Nehama)

Majando sisko, aziendo karvon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8444

297150

majoritá (fr.) f.

רוב דעות

Fue eskojido kon la majorita de las bozes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8445

297160

maká (ebr.) f.

מכה, פצע, מחלה; פגם, חסרון, דופי

Tiene maka de arovar (Moscona)

Negra maka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8447

297200

makam (t.) m.

מקאם (מודוס מוסיקלי); נעימה, שיר

Esta kantika tiene i otro makam (Moscona)

Kon muncho makam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8449

297250

makará (t.) f.

סליל; גלגילה, כננת

La tuvlas las asuven kon makara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8450

297520

mákula f.

פגם, חסרון, דופי; כתם, רבב

Makula no ay en ti (Moscona)

Tiene makula de avlar mintiras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4221

297580

mal adj.

רע, גרוע, מרושע

estar kon un mal bostejo (Nehama)

hui a vijitar a una famiya konosida; ensupeto vide ke marido i mujer se aferraron de palavras; ke las kozas se iyan a agrear; viendo malas i no buenas me meti en la kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4206

297620

mal m.

כאב, מכאוב; רע, רעה; חטא; מחלה; נזק; הרגל רע; רכילות, לשון הרע

azer bien i topar mal (Nehama)

mal tenga kien mal pensa (Nehama)

kien mal pensa para si se lo pensa (Nehama)

tiene el mal enraigado en el gueso/en el korason (Nehama)

tengo mal a la espalda (Nehama)

kien tiene mal a dedo se faze pregonero (Nehama)

mal ke s'eskapa kon paras no es mal (Nehama)

no ay mal ke por bien no venga (Nehama)

mal de kavesal no ay mas negro mal (Nehama)

este mal de la moda ke troka kada nada (Nehama)

los males no van por las muntanyas, van por la kavesa de los ombres (Nehama)

bendicho sea el mal kuando viene solo (Nehama)

el mal i el bien en la kara se ven (Nehama)

kien mal favla, mal tenga (Nehama)

tiene un mal ke kome a dezoras (Nehama)

No ay dingun mal (Moscona)

Ke mal ay si [...] (Moscona)

Grande mal mos vino a la kavesa (Moscona)

Ande no ay mal ay (Moscona)

Esta yamando los males de Paro (Moscona)

El dia de mal en mal sale (Moscona)

Todo modo de mal no es mal komo el de la mujer negra (Moscona)

Si para bien no puede, para mal s'esforza (Moscona)

El mal entontese, el bien engodrese (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8461

298020

malah (ebr.) m.

מלאך; בעל תכונות תרומיות, מי שמופיע כמלאך המושיע

I los malahim bushkan piadades (Moscona)

Para mi fue komo un malah de los sielos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8463

298050

malamata (ebr.) adv.

בקירוב, פחות או יותר, מעלה מטה

Kuanto valdara malamata? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8464

298060

malanyo m.

שנה מקוללת, שנה שחורה ואומללה

Ay diez malanyos ke esta hazino (Moscona)

Mal i malanyo (Moscona)

Mal i malanyo i piedra por kavesal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8467

298340

maldezir/maldizir v.

קילל, דיבר רעות

Maldezir a la piedra minuda (Moscona)

Ni te maldigo ni te bindigo sion la ora ke te lo digo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4223

298390

maldisión f.

קללה, אלה; חרם, נידוי

tener maldision de padre (Nehama)

Maldision sin razon torna a su patron (Moscona)

La maldision buen dia no trae (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4224

298520

malelí (t.) m.

תושב שכונה; מנהיג/חבר ועד שכונתי

Djojá no kiere a la malá, ni los malelís no kieren a Djojá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8471

298590

maler (fr.) m.

צרה, אסון

En este mundo ay maleres ke vienen para bien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4225

298720

malgrado (it.) prep.

אף על פי, למרות

se metió en kamino malgrado el negro tiempo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4226

298750

malhut (ebr.) f.

מלכות; חיי נוחות ורווחה

tener malhut (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8472

298860

malisia f.

זדון, רשע, רשעות, רוע לב

De la malisia no sera eskapado malo i esperansa de djustos nunka se depiedre (Moscona)

La malisia la tiene en el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4227

299120

malmeter v.

סכסך, התנכל, רקם נכלים

onde ay bien kierer no kave mal­meter (Nehama)

Ande ay bienkerer no ay malmeter (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4228

299180

malo m.

רשע, אדם מזיק, נוטה לעשות רע

al malo fastelo ermano (Nehama)

mas vale un malo konosido ke un bueno por konoser (Nehama)

al malo, ni mersed ni grado (Nehama)

al malo no le des a mano (Nehama)

guay del malo i del vizino del lado (Nehama)

El malo abolta la ley asigun su veluntad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8476

299190

malo adj.

רע, רשע, מרושע, רע לב, נבל, מנוול; גרוע; שובב, בלתי ממושמע

Los negros argates tienen malos alates (Moscona)

Malo de vista, malo de korason (Moscona)

Ke los malos anyos aga! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4233

299300

malograr v.

קלקל, השחית, בילה; בזבז; איחל רע

malograr una ropa (Nehama)

malograr un komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8479

299570

malsinar/malshinar (ebr.) v.

הלשין, מסר

Te vo malsinar a tu padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8480

299600

maltener v.

פירנס/קיים עצמו בקושי

Ya mos vamos malteniendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4235

299760

mama/mamá(n) f.

אמא

mama i delantal tapan mucho mal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8481

299850

mamar v.

ינק, מצץ; היניק

Dado, mamaso i eskalavrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8482

299870

mamashut/mamasut (ebr.) m.

ממשות, מציאות, ראליות

No ay mamasut de nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4237

299940

mamón (ebr.) m.

ממון, עושר

onde ay mamón ay kavod (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8483

300040

mampir m.

ערפד; תינוק שאינו נרדם

Komo esta? Mampir gibi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4236

300090

mamzer/erá (ebr.) n.

ממזר/ה; ''ממזר'' - זריז ותחבולן

fijo d'un mamzer/fijo d'un mamzer de franko, ken fizo esto (Nehama)

Es muy mamzer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8485

300110

mamzerta (aram.) f.

ממזרתא

Ande esta akeya mamzerta? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8486

300130

man (ebr.) m.

מן (שאכלו בני ישראל)

I agora nuestra alma seka, non ay nada salvo a el man (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8487

300140

maná (gr.) f.

אמא; סנדקית

Ke aze tu sebtora mana (Moscona)

Mana arriva, mana abasho, mana de la eskalera abasho (Moscona)

La grasia de tu mana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8490

300190

manadero m.

מקור, מוצא ; מעיין, עין

Manadero de sensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8491

300210

manadura f.

שטף, זרם עצום

Manadura de la karne ke se yama gonorea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8492

300310

manar v.

נבע, קלח, זרם, שפע, זב

Tierra manan leche I miel (Moscona)

Non mas prezurozas ke las aguas manantes I non demudamiento mas ke korason I sezo de mujer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4238

300340

mancha f.

כתם, רבב; אות קלון

mancha d'azeite (Nehama)

mancha de boyá (Nehama)

Guay de la mancha (Moscona)

Es negra mancha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4241

300400

manchado adj.

מוכתם (גם כתם מוסרי), מרובב, מלוכלך

mi fijo no djuga a los dados, djuga a los malos mandados (Nehama)

no ay mijor mandado del ke yo me fago (Nehama)

kien faze los man­dados ke se koma los bokados (Nehama)

Kedo manchado para toda la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4240

300420

manchar v.

הכתים, לכלך; התווה אות קלון, הכתים, הדביק סטיגמה, הטיל דופי

manchar un vestido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8497

300440

mancharse v. refl.

נכתם, התמלא כתמים

Me manchi el vistido muevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8498

300540

mandado m.

שליחות, צו, שירות

Esto yendo por mandados (Moscona)

Una ida dos mandados (Moscona)

A tu mandado siempre lo an baldado, a ti no estiman, no se en ke se arriman (Moscona)

No ay mijor mandado de el ke yo me ago (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8502

300610

mandar v.

שלח, שיגר; פקד, ציווה, הורה; הזמין

Ken bavas manda, mokos arresive (Moscona)

Lo mandimos por lana mos torno arapado (Moscona)

Ken anda el Dio le manda (Moscona)

Izieron un ijo sin padre I madre I lo mandaron a kaminar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4253

300740

mandjafarina f.

דחליל; דמות דמיונית שמפחידים בה את הילדים

kédate kedo porke ya viene el mandjafarina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8506

300750

mandjar (it.) m.

מצרכי מזון, מזון

I az a mi mandjares komo amo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4244

300790

mando m.

פקודה, צו

por mando del rey (Nehama)

Tu mando are (Moscona)

El ke tiene mando de mi kaza es Eliezer de Damesek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8509

300870

mandra (2) (gr./t.) f.

רפרפת בזק מקמח תירס

No ay mas esta mandra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4251

300990

manera f.

אופן, דרך, שיטה; צורה, תבנית; נימוס, גינונים; כפפה

no tengo visto esta manera de djente (Nehama)

En ke manera lo keres? (Moscona)

El Dio no da moneda ma aze modos I maneras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8512

301160

manga (1) f.

שרוול

Mos salio por la manga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4252

301220

mangal (t.) m.

מחתת גחלים, מנגל

asender el mangal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8513

301270

mangrana f.

רימון

I el bien mos munchigue komo granos de mangrana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4298

301300

mania f.

שגעון לדבר אחד, בולמוס, הרגל רע; טיב

pedrió su posto por sus manias/por sus negras manias (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4254

301360

manido adj.

(בשר) שהשאירוהו להתרכך; בלה (זקנה בלה)

karne manida (Nehama)

mujer manida (Nehama)

La matsa se deve azer kon agua manida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8515

301510

maniya/manía f.

צמיד, שרשרת ליד

Maniya enkastonada de diamantes (Moscona)

El ufisio es maniya de oro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4256

301570

mankansa f.

חסרון, חוסר, חסר, מחסור, העדרות, העדר, פגם, ליקוי; עניות, דחקות

mankansa de tiempo (Nehama)

man­kansa de salud (Nehama)

mankansa de huersas (Nehama)

mankansa de fecho (Nehama)

el no ir a bezar la mano a los parientes al salir de Kipur era, al tiempo, una grande mankansa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4261

301610

mankar (it./fr.) v.

חסר, היה חסר; שגה, החטיא; נעדר; לא קיים (את החובה)

me manka una ora para eskapar este lavoro (Nehama)

mankan una ojas en este livro (Nehama)

manka un pedaso de ropa (Nehama)

me manka komer para akontentar a tanta djente (Nehama)

lo ke le manka al uno le sovra el otro (Nehama)

no me mankan amigos (Nehama)

no te manka nada (Nehama)

le manka meoyo (Nehama)

manka, ay un mez de su posto (Nehama)

Para pensionarse le mankan otros dos anyos (Moscona)

Me va vinir a mankar (Moscona)

Te manki (Moscona)

Mueve mankan para minian (Moscona)

Nunka mos manke el pan I el vino, biva la patrona kon su marido (Moscona)

No mankare de reinchir mi dover (Moscona)

No manko de arivar a tiempo (Moscona)

Esta djusto kon lo ke manka (Moscona)

I a los reyes les viene a mankar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8526

301750

mankeza f.

חסר, חסך, חסרון, משגה

Por mankeza de konoser la valor I el presio de la Ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4270

301760

mankida f.

גרעון, פחת, החלק החסר

ay mankida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4271

301830

manko adv.

פחות

a lo manko va a ver a tu madré una vez la semana (Nehama)

ni mas ni manko, le yamó ladrón (Nehama)

Son las tres manko diez (Moscona)

Me dio manko (Moscona)

Esta manko en plasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8530

301880

manko m.

גרעון, הפסד

Manko de atagantos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8531

301930

mankura f.

כתם, רבב; חסרון, מום, פגם, משגה; תעלול, סטיה מדרך הישר; אשמה

Ay mankura de severa (Moscona)

Es mankura de la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4273

301960

mano f.

יד

man-mano k'estava kaminando estava trikotando (Nehama)

se le tomo la mano en la mákina (Nehama)

aferrar a uno kon el rovo en la mano (Nehama)

beza manos ke kieres kortar (Nehama)

lo ke fazes kon tus manos no te lo faze ni tu ermano (Nehama)

merkar una ropa de mano a mano (Nehama)

una mano lava la otra, las dos lavan la kara (Nehama)

en manos del Dio todo ay (Nehama)

meter en mano de korredor (Nehama)

de mano a mano krese un palmo (Nehama)

dar una mano para el karreado (Nehama)

salga de mi mano, vaya ende mi ermano (Nehama)

la karmadera le pasó la mano i las dolores de kavesa le amaharon (Nehama)

kuando kome la mano derecha es para dar, l'astiedra para tomar (Nehama)

kien la mano espande, no muere de fambre (Nehama)

Te vea tomado de pie I de mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8534

302900

manovrar v.

הפעיל, הניע, השתמש ב-

Los marineros manovravan sus remos kon regularidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4288

302910

mansana f.

תפוח

mansana ke mal sana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8535

303000

mansevería f.

בני הנעורים, עלומים; פעולה אמיצה

No kere amostrado manseverias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4289

303020

mansevez/mansevés f.

נעורים, עלומים

la mansevez es una vez (Nehama)

En la mansevez se azen yerros (Moscona)

Por mi mansevez Buena! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8538

303060

mansevo m.

בחור, עלם; רווק

Ke bushkas manseva en el bodre del rio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8539

303210

manta f.

שמיכה; כיסוי מיטה; מרבד קטן; אדרת

Arapate ke estas una manta de papaz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8540

303220

mantar (t.) m.

שעם

Estos mantares ande mi no pasan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8541

303260

manteka f.

חמאה

Mishtikas de manteka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8542

303290

mantekozo adj.

דשן, חמאתי, מרוח בחמאה

El kezo esta mantekozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8543

303320

mantener v.

כִּלְכֵּל, פִּרְנֵס, החזיק, תמך כלכלית, קיים, זן, האכיל

El dia de oy mantener una famiya no es kolay (Moscona)

I mozotros tenemos kaza de mantener (Moscona)

No mantuvo su palavra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8546

303350

mantenerse v. refl.

התקיים, התפרנס, ניזון

Es un buen esnafiko ya se mantiene (Moscona)

Si no komes y ate mantienes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8548

303380

mantenimiento m.

מחיה, פרנסה, קיום, מזון, תזונה, צידה, מכולת

Ya se kita el mantenimiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4290

303450

manto m.

גלימה, מעיל

debasho de mi manto al rey mato (Nehama)

Bozear un chanto para azer un manto (Moscona)

Debasho de mi manto al rey mato (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8551

303520

manya (port.) f.

נוהג, הרגל רע

Tiene negras manyas (Moscona)

Es manya de natura (Moscona)

Ya se tomaron las manyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4295

303600

manyana adv.

מחר

manyana es dia de fiesta (Nehama)

Ya stamos de oy para manyana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4291

303640

manyana f.

בוקר, שחרית

el dotor arresive solo la manyana (Nehama)

la manyana lavora, despues de mediodia se arrepoza (Nehama)

este fecho no está ni por oy ni por manyana (Nehama)

kien save lo ke va ser el día de manyana (Nehama)

El dia bueno se ve de la manyana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4297

303670

manyanada f.

שעות שלפני הצהרים; הצגה יומית

la manyanada de sabad se pasava, al tiempo, en vijitas a la parentera (Nehama)

La manyanada entera me se fue en asperar (Moscona)

Manyanada buena I klara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8558

303770

manyera f.

עקרה

Bulba manyera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8559

303870

manzía/manziya f.

עצב, אומללות

Me paresio ke alkansi un mudaber, tu diras pekado I manziya (Moscona)

Tu moras en la tristeza I yo en la eskuridad, ke manziya por tu linda klaridad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8561

303940

maona (gr.)

ארבָּה, אסדה, בּוּצית

Dike estas tan penseriozo, no sea ke te se undieron las maunas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4299

303990

mar f.

ים

vino una luvia huerte, se fizo todo una mar (Nehama)

si a la mar va no topa agua (Nehama)

En la mar ay una torre, en la torre ay una muchacha [...] (Moscona)

Mar de roperio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8564

304100

marafet (t.) m.

דבר פלא, קסם, מקסם, דבר יפה שנוצר בכשרון ידיים

De kada dedo a un marafet (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4301

304230

maranya f.

סיוט, מחשבה טורדנית, אובססיה, קבעון, שגעון לדבר אחד

se l'entró una maranya (Nehama)

kitar la maranya del meoyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4303

304260

maravía/maraviya f.

פלא, נפלאות

dias para ver maraviyas (Nehama)

Me aze maraviya ke no vinites (Moscona)

Ven por maraviya (Moscona)

Daki ojos para ver maraviyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4304

304550

mareo m.

סחרחורת; מחלת ים

la meshidera me dio mareos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8568

304580

marfil m.

שן, שנהב

De dientes de marfil se topa derunyir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4305

304640

marido m.

בעל, בן זוג

al marido bueno dos kuernos, al malo tres i kuatro (Nehama)

al marido komo lo ambezates; al fijo komo lo kriates (Nehama)

todo bueno, marido viejo (Nehama)

marido en kaza, dolor de keshada (Nehama)

marido selozo no tiene repozo (Nehama)

Al ijo komo lo ambezates, al marido komo lo auzates (Moscona)

Mujer eskarsa mete a su marido por ekskuza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4310

305230

martes m.

יום שלישי

kuando sea martes un dia mas antes (Nehama)

de lunes a martes pokos son los artes (Nehama)

en martes, ni fijos kazes ni panos kortes (Nehama)

Di ke fue martes I no un dia antes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8572

305320

martiyo/martío m.

פטיש, מקבת

Me salto martiyo de starmi dezvanesiendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4313

305340

mas adv.

יותר, עוד

por mas de prisa en pies se pisha (Nehama)

deshar un fecho para mas tadre (Nehama)

vino mas tadre de los otros (Nehama)

mas vale ke me muera (Nehama)

mas tiene mas kiere (Nehama)

mas da el duro k'el desnudo (Nehama)

mas da el ke kiere k'el ke puede (Nehama)

mas vale dar ke tomar (Nehama)

el frio estava matador: me demandó ke le emprestara el palto ke yevava enriva, i nada mas ke esto (Nehama)

le dieron todo lo ke demandó, mas i no manko (Nehama)

Por ombre grande mas ke ti non te afianses I si afiansates pagar pagaras (Moscona)

Mas me lo valgo (Moscona)

Mas vale tuerto I no muerto (Moscona)

Mas alto me veo mas alto me dezeo (Moscona)

Mas vale ser envidiado ke adjideado (Moscona)

El ojo kome mas ke la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4323

305630

masa f.

בצק, עיסה; מסה; כמות גדולה, המון; טבע, אופי; (אצל פושט רגל:) יתרת הנכסים

a kien fine y amasa no le arroves la masa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8579

305810

masadura f.

בצק, עיסה מוכנה לאפיה

Si vieras a la pulga amasando la masadura, dando teta a la kriatura [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8580

305860

masal (t.) m.

מעשיה, צ'יזבט

No me vayas kontando masales (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4324

305980

masha/mashá (t.) f.

צבת, מלקחיים

tener masha i kemarse la mano (Nehama)

El ke tiene masha no se kema las manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8582

306015

mashala f.

מדורה

El krio esta mashala (Moscona)

Anoche ke fueron akeyas mashalas por la kaye vuestra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8584

306020

mashalla/h! (t.) interj.

בלי עין הרע!

Komo esta tu tio de la salud? - mashalla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8585

306030

masheahalnu (ebr.)

אמצעי מחיה, אמצעי קיום

Estas kitando el masheahalnu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4325

306080

mashiah (ebr.) m.

משיח

venga el Mashiah, ma no en muestros dias (Nehama)

Venga mashiah ma no en muestros dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8587

306240

mashkar v.

לעס

No esto pudiendo mashkar kon esta bokadura pustiza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8588

306280

mashkareado adj.

מחוק, מטושטש

Achakes ke estava mashkareado no lo podimos meldar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8589

306420

maskará (t.) f.

שוטה, ליצן, בדחן; לעג, קלס, לצון

Se izo maskara de la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8590

306480

maskarear/se (t.) v./v. refl.

היתל, לעג, שם ללעג; שם עצמו ללעג

No te maskarees del d'enfrente ke te viene a la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8591

306570

maso m.

צרור, אלומה

En la una mano mansanas I peras, en la otra mano un maso de kandelas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8592

306690

masraf (t.) m.

הוצאה, הוצאות, בזבוז

Se aze muncho masraf (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8593

306840

matado adj. & m.

הרוג, נרצח; גופת הנרצח

El matado estava estirado al kenar del rio (Moscona)

Matado de mala muerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8595

306870

matador/dera m. & adj.

רוצח; תליין; מטאדור; מהמם, ''הורג''

El matador ya se topo (Moscona)

La vidi a tu ermana estava kon un fustan matador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8597

306980

mataná (ebr.) f.

מתנה, שי, מתן, דורון; הזדמנות, מציאה

Matana para los proves (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8598

307020

matansina/matasina f.

טבח, הרג, רצח, קטל, הריגה

Anoche en los deredores de la sivdad uvo una matansina (Moscona)

Tanto uvo de djentoria ke fue una matansina para entrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4326

307040

matar v.

הרג, המית; הטריד, הפריע

mata al padre por un devente (Nehama)

dur­mete, ke si no mos mata papá! (Nehama)

Una bira se tomo - de matar djente (Moscona)

No me mates aki, matame mas ayi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4328

307130

matarse v. refl.

התאבד, המית עצמו; השתדל מאוד; להתעייף עד מוות

ma­tarse por karne/por fruta (Nehama)

ya se matan por pan (Nehama)

Ay dizientes ke se mato (Moscona)

Me mati ma no fui eskuchado (Moscona)

Ken se mata mas ke mi (Moscona)

Matami ke matarte te kero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4330

307220

materia f.

מוגלה; חומר, נושא

punchar un panaris para ke salga la materia (Nehama)

La sangre me la izo materia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8607

307470

matranada f.

שחר

Se alevanto en la matranada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8608

307680

mauyar v.

נאנח, גנח, נאנק, ילל, יבב, נהם, זעק

Ya me mauyates las tripas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8609

307740

maví (t.) n. & adj.

כחול, תכול, תכלת

La palomba blanka del ojo mavi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4331

307790

may (it.) adv.

פעם, אי פעם, אף פעם

may vi­mos tala koza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4332

307810

maya f.

חוליה בשרשרת; שריון; בד תחרה, בד רשת

mayá para kezo/para yagur (Nehama)

La maya la izo de la merkansia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4333

307910

maymón/maymún (t.) m.

קוף; בדחן

maymon tuyo no se yo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8611

308090

mayoral m.

מחנך, מדריך; האיש הבכיר, מנהיג; ראש צוות

El mayoral de los pastores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8612

308170

mayorgar v.

גבר

Mayorgar su apetite malo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8613

308180

mayorgarse v. refl.

התגבר, הגיע לשיא

No te entreges kon toda tu alma a la mujer kisas se mayorgara sovre tu senyorio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4334

308270

mayúskula f.

אות גדולה, אות רישית

letra mayúskula (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4335

308310

mazal (ebr.) m.

מזל, גורל; מזל ברקיע

no tuvo mazal de tener un fijo para ke lo mire a la vejés (Nehama)

unos nasen kon mazal i ventura, otros kon potra i krevadura (Nehama)

el mazal no se merka kon paras (Nehama)

el mazal de la fea la ermoza lo dezea (Nehama)

Nasio kon mazal (Moscona)

Negro mazal ke lo tuvo (Moscona)

Mazal enmedio el sielo (Moscona)

Ande esta akel mazal klaro (Moscona)

La djente de eriho se ivan detras de sinyales de las estreyas I mazalot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8619

308520

mazaludo (ebr.) adj.

בר מזל, בעל מזל, ממוזל

Ande vas mazaludo ke seas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8620

308700

meanadjí/meanedjí (t.) m.

בעל בית מרזח, בעל מסבאה, מוזג

Kual meyanedji dize ke su vino es vinagre? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4340

308710

meané (t.) f.

מרזח, בית מרזח, מסבאה

yo no vo a la meana, tu no vienes a la yeshivá, komo ke mos enkontremos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8621

308730

meatad/meatá f.

חצי, מחצית

La meatad de mil es kinientos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8622

308740

mecha f.

פתילה, פתיל; נר רפואי; תלתל, קווצת שער

Ande esta esta mecha de yave (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8623

308810

medalia f.

עיטור, אות הצטיינות, אות כבוד, מדליה

Loke pares eke por esto le van a dar medalia de oro (Moscona)

El rovez de la medalia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8625

308875

mediano m.

בן המעמד הבינוני

En Pesah son kuatro dias de moadim I kuatro de medianos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4341

309040

médiko m.

רופא

no vayas ende el médiko sino en kien lo pasa (Nehama)

médiko savio i entendido (Nehama)

el médiko dize ke ya veo, ma yo no veo nada (Nehama)

yerro de médiko la tierra lo kovija (Nehama)

médiko viejo, berber mansevo (Nehama)

La hevra tiene su mediko apropiado (Moscona)

Mediko I dulier ande el enimigo (Moscona)

El mijor mediko tiene su bedahaim aparte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8629

309350

mediodía m.

צהרים, צהרי היום

Las mediodias torno a kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8630

309600

medra f.

צואה

Merese ser kemado kon medra de perro (Moscona)

Lo ke parese ke komio medra de indivino (Moscona)

Todo es paja I medra de graja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8633

309720

medrozo adj.

צואי, מטונף; נוקדן, קפדן; רמאי, נוכל

No lo tokes ke es medrozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8634

309850

mehaper (ebr.) m.

תועלתן, נצלן, מבקש טובת עצמו, חסר נקיפות מצפון

Ayi se arekojeron un suri de mehaperim (Moscona)

A la kavesera en lugar de giadores se arekojeron un alay de mehaperim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8636

309910

mehoram (ebr.) m.

מוחרם, כינויו של האשם; ערום, תחבלן

Es muy mehoram, no se desha enganyar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8637

310100

mekor (ebr.) m.

מקור

Esta en el mekor de los echos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4346

310260

meldadero m.

נטיה לקריאה בלי הרף

esta kon mal meldadero ke ya mos atagento la salú (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8638

310290

meldador/dera n.

קורא; קריין; למדן

I agora mi sinyor meldador ermozo, si patron de alma ermoza tu [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4347

310340

meldar v.

קרא; למד; הגה בתורה; התפלל

meldar livros; mel­dar el djornal (Nehama)

i no el meldar es el ikar, salvo las echas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8639

310400

meldar m.

חדר, תלמוד תורה, ת''ת; לימוד

Las de mi edad mandan ijos al meldar (Moscona)

El meldar es komo kontar dukados de la hazne del rey (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4349

310490

melezina f.

תרופה, סם מרפא

para esta hazinura no ay melezina (Nehama)

el Dio apareja la melezina antes de la yaga (Nehama)

Para esta hazinura no ay milizina (Moscona)

El Dio ke de, ke topes milizina (Moscona)

De sus aldas milizinas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4351

310560

melezinarse v. refl.

החלים, הבריא

muchas hazinuras se melezinan de suyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8644

310570

melezinozo adj.

מרפא,שיש בו רפאות

Puedo alavarme yo ke mi kueshko es milizinozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8645

310610

melisio m.

תאום

I ek milisios en su vientre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4352

310710

melón (1) m.

מלון

partir un melón (Nehama)

revanada de me­lón (Nehama)

pepitas de melón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8646

310810

membrasión f.

זֵכֶר, זכרון, זכרון העובר במשפחה מדור לדור

Moshe, su membrasion por bendision (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8647

310900

memoria f.

זכרון, זכר

Me se fuyo de la memoria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8648

311070

menasup (t.) adj.

מתאים, בא בעיתו

Esta muchacha no es menasup para mi suvrino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8649

311240

mendrugos m. pl.

פתותי לחם יבשים

Ke se aga pedasos I mindrugos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8650

311330

meneamiento m.

קריצת עין

Kon meneamiento de ojos I de parparosla mujer yerada se da a konoser por lo ke es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4245

311360

menear v.

זז, נע, התנועע; הזיז, הניד, הניע, נענע, זעזע, הרעיד, טלטל, ערבב

menear un moble (Nehama)

menear una redoma para enmeleskar lo ke ay adientro (Nehama)

menear a uno k'está durmiendo (Nehama)

Djohá antes de suvir al kavayo em­pesó a menear las pachas (Nehama)

ninguno save lo ke ay en la oya sino la kuchara ke la menea (Nehama)

Asta ke se va menear el gato ya le yeva la pacha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4250

311430

menearse v. refl.

נע, זז, התנועע, התנודד, פירכס, פיזז, כרכר; הזיז עצמו, אץ, נחפז

el mundo se menea ma no kae (Nehama)

No te menees de tu lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4355

311510

menester m.

צורך, נחיצות, הכרח, כורח

me se aze menester de un ayudante (Nehama)

dile a fulano ke venga a verme, lo tengo menes­ter (Nehama)

no me se aze menester (Nehama)

el Dio ke no mos de a menester/ke no me trayga a menester de las kriansas/de fijo de ombre (Nehama)

Los menesteres son mas grandes de los revenidos (Moscona)

No es menester de mensionar todos os nombres (Moscona)

Todo el ke tiene de menester venga I paskue (Moscona)

Para pelear I para kazar es menester ke sean dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8657

311620

menesterozo adj. & m.

נצרך, עני, אביון; שזקוקים לו, שצריכים אותו

No es prove, ma menesterozo (Moscona)

No es menesterozo de adjuntar ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8659

311680

menguado adj.

חסר, מופחת

Los menguados de saver s'enfiuzian sovre suenyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4359

311700

menguante m.

תקופה הפחתת הלבנה

no sale a bueno de trokar kaza/de dar boda en menguante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8660

311710

menguar v.

חסר, פחת; החסיר, הפחית, הקטין; הפחית עיניים (בסריגה)

Krese el azno, mengua el sayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8661

311780

menor adj. & m.

קטין, צעיר, קטן, פרח (קדט)

Ken se mete kon menor piedre su onor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4360

311820

menos/meno adv.

פחות

no se eskuza lo ke fizo, al meno ke no lo konten por loko (Nehama)

vo a venir a verte manyana, a meno k'esté hazino (Nehama)

esta ropa es menos buena ke la ke vites ayer (Nehama)

Sinko menos dos le aze tres (Moscona)

Son las ocho menos diez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8664

312020

menospresiarse v. refl.

זלזל בערך עצמו, הפחית בחשיבות עצמו

Ser modesto no kere dizir de menospresiarse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8665

312040

menospresio m.

זלזול, בוז, ביזוי, קלון, השפלה, בזיון, עלבון, השמצה, לעג

Le echo una mirada yena de menospresio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8666

312200

mentar v.

ביטא, ציטט, הזכיר, איזכר; ביטא את שם השם; העליב, קילל; הרעים, פוצץ

El ke no es de mentar (Moscona)

Todas las frutas mentimos I no faltimos ni una (Moscona)

El bienedukado no menta (Moscona)

Mentar a la bizareha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4363

312270

mentira f.

שקר, רמיה, תרמית, כזב

-ya parese ke te yevi la bolsa d'enriva -mentiras será! ya me yevates la bolsa d'enriva (Nehama)

la mentira no tiene pie (Nehama)

no ay mijor mentira ke la vedrá (Nehama)

La mintira laenreinimos, la tomimos por sinyora, la verdad abandonimos - vaya en la buena ora (Moscona)

Pqrq ti mintiras, para mi verdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4366

312360

mentirozo m. & adj.

שקרן, כזבן, רמאי

refran mentirôzo no ay (Nehama)

para el mentirozo un sarnudo es un ayudo (Nehama)

dize ke vido kon su ojo un azno bolando en aver komo un pasharo! Es ridikolo, e! Ma va kítalo mentirozo! (Nehama)

Mundo falso, mundo mintirozo (Moscona)

La kandela del mintirozo no tura muncho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4369

312430

menudaya f.

אברים פנימיים של עוף או בהמה (כבד, טחול, לב, כליות); כנופית ילדים; פרוטרוט; זוטות, דברים חסרי ערך

menudaya de kodredo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8674

312620

meoyera f.

קודקוד, מוח

Tiene sal en la meoyera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4370

312640

meoyo m.

מוח, שכל, חכמה; מצח

kon una piedrada le avrió los meoyos (Nehama)

los karneseros vendían al tiempo el meoyo i los rinyones en una i las mujeres fazian un komer savrozo, traidiko en l'azeite, de meoyo i rinyon (Nehama)

el ke tiene meoyo no entra en este modo de fechos (Nehama)

kien no tiene meoyo ke tenga pachas (Nehama)

el meoyo de la mujer es poko, ma kien no lo toma es loko (Nehama)

Para kada koza se kere meoyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8676

313140

meoyudo adj. & m.

בעל מוח, פיקח, נבון, בר דעת, בעל שכל ישר

el meoyudo lo pensa, el borracho lo dize (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8677

313160

merak (t.) m.

דאגה, עגמה, יגון, דכאון; חשק

Meti merak de ambezarme ingles (Moscona)

Tengo merak de [...] (Moscona)

Se metio a la ovra kon grande merak (Moscona)

Ya se me izo merak ke dainda no vino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8681

313230

meraklí (t.) adj.

עגום, מלנכולי; אכול געגועים, מתאווה; אומן המבצע מלאכתו באהבה ומיומנות

Esto muy merakli de saver [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8682

313270

meraz (t.) m.

ירושה, מורשה; הולך בטל

Me kedo meraz de mi padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8683

313330

merekía (t.)

דאגה, עגמה, צער, געגוע

Ya me se izo mirikia (Moscona)

Tiene muncha mirikia de ambezar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4375

313410

merenda f.

ארוחת אחה''צ קלה; התכנסות לבילוי ערב; פיקניק; חגיגה בחנוכה הכרוכה ביציאה לטבע

krese el dia, krese el frio, krese la merenda de los fijos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8685

313440

merendear/se v.

הרג, המית, חיסל (וולג.)

Al bekshi lo merendearon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8686

313450

merendjena f. (cf. berendjena)

חציל

La merendjena es la reina del konducho (Moscona)

Kuando sale la merendjena no se bushka la kalavasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8688

313520

mereser v.

היה ראוי ל-

Onra la sandaka ke todo bien merese, mos kito un ijo, el dio se lo emprezente (Moscona)

Merese arrankarle la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8690

313530

meresido adj.

ראוי, הראוי לו, שמגיע לו (שכר או עונש)

Resiviras lo meresido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4376

313820

merkar v.

קנה, רכש

merkar karo/merkar bara­to (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8691

313910

mersed f.

חסד

Esta a la mersed del Patron del mundo (Moscona)

Yo keria ser rubisa asentada en la kishe, ke me bezen I la mano, ke me yamen de mersed (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8693

313940

mersedozo adj.

נדיב, נוטה חסד, בעל חסדים

El mersedeozo se afiansa por su kompanyero I el kruel lo aze aprezar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8694

314100

mesajero m.

שליח, רץ, בלדר

I envoi Yaakov mensajero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8695

314160

meser v.

הניף

I mesiras a eyos mesidura delantre Adonay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8696

314180

meshé (t.) m.

אלון, עץ אלון (החומר), עץ קשה

el meshe es el mijor lenyo para kemar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4381

314290

mesheriko (port.) m.

רכילות

mesheriko mata tres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4382

314350

meshkita f.

מסגד

el ke s'arrova una meshkita tiene kuidado de aparejarse el kilif (Nehama)

El ke kere arovar la mishkita s'apareja el kilif de adelantado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4377

314480

meskino adj.

עני, נצרך, מסכן; קמצן, צר עין

al meskino despues de komer le faze frio (Nehama)

al meskino le faze frio porke beve agua i no beve vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4379

314600

mestra (port.) cf. maestra

senyora mestra la kiero bien, (aparte:) no es a eya es al de diez (Nehama)

a la mestra ke se le inche el fuzo i a mi ke me kede el uzo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8698

314730

metalik (t.) m.

מטבע תורכי

No vale ni un metalik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8699

314840

metedura f.

שימה, הנחה; ערבון

Lugar de su metidura del tefilin de rosh es [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8700

314890

meter v.

שם, הניח, הציב, קבע; השקיע (כסף)

Meter los guezos en buen lugar (Moscona)

Kitar al rey meter al vizir (Moscona)

El ke mete kara , kaza (Moscona)

Kada uno mete la mano ande le arguele (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4383

315280

meterse v. refl.

לבש; החל

meterse a yorar/a korrer/ a kantar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8704

315760

meylem (t.) m.

משחה

Me vino yaraya meyle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8705

315790

mez m.

חודש

Es tomador de 200 levos al mez (Moscona)

Ya entro en el mez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4384

315830

meza f.

שולחן

asentarse al derredor de la meza (Nehama)

en la meza d'akel rey bien kave una bogacha (Nehama)

Ken kome I desha mete dos vezes mesa (Moscona)

Djura lo tiene la meza de no levantarse ambierta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4386

315970

mezada f.

שכר חודשי, משכורת חודשית; תקופת/משך חודש

la mezadika va i viene, komo kiere ke le kaminen los fechos al patron (Nehama)

Tengo pujita en la mezada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8710

316070

mezé (t.) m.

מתאבן; קינוח, פרפרת, ארוחה קלה; רווחים קטנים

Ande Chilibi, el raki lo dan kon sesh modos de meze (Moscona)

Su bovedad se esta aziendo meze en las bokas del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8712

316170

mezo (it.) m.

אמצעים, אמצעים כספיים, משאבים

Mezo mi primo te mando sien levos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8713

316220

mezoniera f.

פונדקאית

I savresh ke dita Rahav Azona era mezonera ke su ufisio era ke dava a komer a los pasajeros ke ivan I vinian de sus kamino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4387

316280

mezura (fr.) f.

מידה, שיעור; סאה; רצינות וכובד ראש; מתינות, שיקול דעת; משורה (כלי מדידה לנוזלים)

gastar kon mezura (Nehama)

komer kon mezura (Nehama)

favlar kon mezura (Nehama)

para su negregura no ay mezura (Nehama)

El shastre me tomo mizura (Moscona)

Tomad mizuras (Moscona)

Ya tasheo la mizura (Moscona)

A mizura ke vas entrando mas ariento [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4391

316430

mezuzá (ebr.) f.

מזוזה

bezar la mezuzá (Nehama)

arrovar pitas i bezar mezuzá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4394

316460

mi/mis adj. pos.

שלי

mi padre; mi madre; mis fechos; mis keshas; mi sinyor padre; mi sinyora madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4393

316470

mi pron. pers.

אותי, לי

si no yo para mi kien para mi? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8718

316520

miamarim (ebr.) m. pl.

יסורים, המים המאררים

Esto yevando miamarim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8719

316540

midá (ebr.) f. (pl.: midot)

מידה, תכונה, הרגל

I ke suva delantre de ti la mekdadura de tredje midot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8720

316570

midán (t.) m.

כיכר ציבורית מקורה

Si sos muy serbez, sal al meydan te vere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4528

316690

miedo m.

פחד

el miedo guadra la vinya (Nehama)

el ke da primero da kon miedo, el ke da segundo da kon gusto (Nehama)

ay miedo ke este perro modra (Nehama)

por miedo de ratón (Nehama)

por miedo de ladrón (Nehama)

por miedo de huego (Nehama)

No tiene miedo de dinguno (Moscona)

Le entro miedo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4534

316760

miel f./m.

דבש

kien de la miel manea algo se le apega (Nehama)

kien se faze miel se lo komen las moshkas (Nehama)

Ken en la miel menea se chupa los dedos (Moscona)

Ken en la miel menea algo se le apega (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8725

316830

miembro m.

אבר; חבר בארגון

Los miembros del kuerpo umano (Moscona)

Los miembros del konsilio komunal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4536

316850

miente f.

דעה, הבנה, כוונה; זכרון

tener las mientes al djugo (Nehama)

no meter mientes al estudyo (Nehama)

mira bien i para mientes! (Nehama)

Metamos todas muestras mientes para afirmar esta mitsva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4539

317000

mientres conj.

בעת, במשך, בעוד

mientres ke se kome peshe no se favla (Nehama)

mientres ke tu durmías, yo lavorava (Nehama)

Mientres estavamos konversando se desho de vinir I su ermano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4541

317030

mierkoles m.

יום רביעי

no ay mierkoles sin sol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8729

317050

miga f.

פירור, פתות, תוך הלחם

Es pekado de pizar miga (Moscona)

No agas migas (Moscona)

Ya me komio la miga del meoyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8732

317190

mihtar (t.) m.

כמות, סך

Un mihtar kedaron I otro partieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8733

317220

mijo m.

דוחן

La mijor boza se aze de mijo (Moscona)

Tanta fue la djentoria ke no uvo ande asoltar un mijo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4421

317230

mijor adj.

טוב יותר, עדיף

el mijor elevo de la eshkola (Nehama)

el mijor tiempo del anyo es la primavera: (Nehama)

el hazino esta mijor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8735

317270

mijor adv.

טוב יותר, מוטב

Agora me siento mijor (Moscona)

Poko es mijor ke nada (Moscona)

No topi mijor para mi paladar ke de kayar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8738

317340

mijorado adj.

טוב יותר, משופר

Mijurado de kada anyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8739

317420

mijuría (2) f.

מעדן, בהשאלה: טוּב

I kazas yenas de toda mijuria ke non unchaste (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8740

317480

mikako f.

קורטוב, שמץ, כמות מועטה

En la redoma kedo una mikako de azeite (Moscona)

Esta mikako de kandela no va turar ni media ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4395

317630

mil num.

אלף

mil muertes i un selo no (Nehama)

mil anyos en kadenas i no debasho de tierra (Nehama)

Mil kandelas no azen un sol (Moscona)

Mil penserios no pagan una devda (Moscona)

Vistirse a las mil maraviyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8745

317760

milaim-milaim (t.)

דבר מה מוצלח ומעולה, דבר מה העולה יפה

La komposta me vino milaim (Moscona)

tiene una avla milaim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4397

317900

milión num.

מיליון

esta madre kiere a su fijo un milión de bien (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8747

318210

min (ebr.) m.

מין, סוג; מין, כופר

Ay min I min de djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4398

318220

mina (1) f.

מכרה; מוקש

va gastando komo si tiene mina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8748

318240

minado adj.

ממוקש

La mar esta minada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8749

318260

minag (ebr.) m.

מנהג, נוהג

El minag po irenu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8750

318270

minar v.

מיקש; כרה; חתר תחת; התיש, השחית בריאותו של

Minar la autoridad de alguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8751

318320

minder (t.) m.

ספה תורכית, דרגש, מזרן

Lo metio debasho del minder (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8752

318370

minero m.

כורה

Los mineros desendieron en la mina para sakar el metalo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8753

318400

minhá (ebr.) f.

תפילת מנחה

Yo pasi por vuestras puertas ora de minha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4399

318450

mínimo adj.

מזערי, מינימלי, הקטן ביותר

el minimo ke un padre pueda demandar de su fijo es el respeto (Nehama)

No deves de tener el minimo sospecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8755

318520

ministro m.

שר, מיניסטר; פקיד

I se levanto Moshe I Yeoshua su ministro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8756

318630

minudensia f.

זעירות, קטנות; זוטה, דבר פחות ערך; בהשאלה: פרוטרוט, כסף קטן

Las minudensias de la ave (Moscona)

No tengo minudensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8758

318650

minudo adj.

קטן, זעיר, דק, דקיק, עדין

Es muy minudo (Moscona)

Dio I tomo, dio I tomo, espeso I minudo, koza de salir loko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8760

318690

minuto m.

דקה; רגע

No tengo ni un minuto de repozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4400

318770

mío/míos adj. pos.

שלי

lo mio mio, i lo tuyo mio (Nehama)

de los mios kiero dezir ma no kiero sen­tir (Nehama)

Lo mio es mio (Moscona)

De los mios kero dizir I no sintir (Moscona)

Si el mal no era mio me burlaria de mi vizino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8764

318830

mirada f.

מבט

Ya me va komer de las miradas (Moscona)

Echa una Mirada a la sena (Moscona)

Ashkolsum, buena mirada la mirates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4402

319010

mirar v.

הסתכל, הביט, צפה, השקיף; השגיח, נתן דעתו; שקל; ריפא, טיפל ב-

el Dio ke mos mire kon ojo de piadad (Nehama)

el puerko mira en basho, no mira al sielo (Nehama)

esta enfirmiera miró a mi madre de parida (Nehama)

kien mira a la djente no bive kontente (Nehama)

la gayina beve agua i mira al sie­lo (Nehama)

mira a la savor i no a la kolor (Nehama)

mira a ver de ganar tu pan/el pan de kada dia (Nehama)

mira bueno lo ke vas a fazer (Nehama)

mira kon kien estas avlando (Nehama)

mira kon kien kaminas (Nehama)

mira la madre i toma a la fija (Nehama)

mirar famiya (Nehama)

mirar fecho (Nehama)

mirar por la ventana (Nehama)

no mires ke no te respondí, es ke te tengo mucho respeto (Nehama)

Sin mirar nada (Moscona)

No mires la kolor, mira la savor (Moscona)

Tu me ivas prometido de azerme un fustan ma agora sto mirando ke te vas aripintir (Moscona)

Ken mira la djente ni bive kontente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8771

319430

mishlikero/mishilikero (port.) m.

מלשין, מוסר

Los mishilikeros son de menospresiar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4418

319480

mishpahá (ebr.) f.

משפחה, בני הבית, צאצאים; ייחוס, אבות

traerse a la mishpaha entera kon si (Nehama)

Es de buena mishpaha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8773

319510

mishpat (ebr.) m.

משפט

Ya le azieron el mishpat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8774

319730

misteriozo adj.

מסתורי, סודי, נסתר, סתום

Desparesio de una manera misterioza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4417

319790

Mistrayim (ebr.) f.

מצרים

en Mis­trayim arrojaron piedras, me kayeron enriva de mi kavesa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8775

320130

mizeravle adj. & n.

אומלל, עלוב, מסכן, עני; פעוט ערך

Toma una paga mizeravle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8776

320140

mizeria f.

עוני, דלות, מצוקה, מחסור

Kayo en grande mizeria (Moscona)

Le estan aziendo munchas mizerias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8778

320210

mizmedad/mizmidad f.

דמיון, זהות

En mizmidad del dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8779

320220

mizmiz (t.) adj.

קפדן, דקדקן; רטנן, מתאונן; קמצן, כילי

El Dio ke guadre de aire tindriz I de mujer mizmiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8780

320230

mizmizlik (t.) m.

קפדנות מופרזת, דקדקנות; קמצנות, כילות

Kon la vejez viene I el mizmizlik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4419

320240

mizmo adj

שווה, דומה; אותו עצמו

estos mobles son mizmos (Nehama)

el oro mizmo no tiene valor en tiempo de l'ambrera (Nehama)

En el mizmo tiempo (Moscona)

Es todo lo mizmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8783

320420

mizvá (ebr.) f.

מצווה; מת, ארון מת

Ayudar a los menesterozos es mitzva (Moscona)

Te vas a ganar mitzva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8785

320470

mo pron. pers.

אותנו; לנו; מאתנו; (צורה מקוצרת של מוס המקדימה את הכינויי לו/לה/לוס/לאס)

No mo lo disheron (Moscona)

Tanto mo lo vemos fin ke lo kreemos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4424

320480

moabet (t.) m.

שיחה, פטפוט

para moabet no se kiere kandil (Nehama)

La kavane es lugar para muabet (Moscona)

Del rovo paraki otro muabet no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4425

320550

moadim (ebr.) m. pl.

מועדים, חגים

moadim vienen i se van, kedan rosh hodesh i shabát (Nehama)

Sin los sabatiot, moadim I dias enuvlados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4426

320830

moda f.

אופנה

vestirse a la moda (Nehama)

a kada tiempo su moda (Nehama)

Agora salio una dezmodratina de moda ke los ombres sin barva I mustachos paresen a unos shebekes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8791

320930

moderado adj.

מתון

A presios moderados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

991

321090

modista/modistra f.

תופרת, כובענית (של כובעי נשים)

Aparte ke es buena kuzindera es i prima modistra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4428

321110

modo m.

אופן, דרך, שיטה, צורה, נוהג, סוג, מין

ke modo de ombre es este? (Nehama)

Ay modos I maneras de djentes (Moscona)

Este modo de kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4429

321210

modre (port.)- por modre de

בגלל, כי

por modre de ti no salí (Nehama)

esta hazino por modre ke abuzó en el komer (Nehama)

dike no vinites? - pormodo ke stuvi okupado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4431

321230

modredero m.

נשכנות, נטיה לנשוך

la kriatura k'está kitando dientes, tiene modredero/está kon modredero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4432

321270

modrer v.

נשך; גרם פצע/חתך; נשא רווח; הבין

el perro modre (Nehama)

perro ke grita no modre (Nehama)

el perro no modre la mano del ke le da a komer (Nehama)

Kulevra ke no modre ke biva sien anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8795

321320

modrerse v. refl.

נשך לעצמו

Me modri el musho del rejisto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8796

321390

modrisko m.

נגיסה, נשיכה; ''מכה'' - רווח חד פעמי גדול

El aire esta modrisko (Moscona)

Le echo un buen de modrisko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8798

321420

moed (ebr.) m. (pl. moadim)

מועד, חג

Buen moed, buenos anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8799

321440

moela (fr.) f.

מוח עצמות

Asta la moela de los guesos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8800

321470

mofa (port.) f.

רקבון, רקב, עובש, עיפוש

Esta de tufo de mofo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8801

321510

mofeser/se (port.) v.

נרקב, העלה עובש

El pan se mofesio (Moscona)

Ya me mofesi de star asperando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8803

321660

mojado adj.

רטוב, לח

Trokate ke estas mojada de sudar (Moscona)

El mojado no s'espanta de la luvia (Moscona)

Tengo los pies mojados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8806

321700

mojarse v. refl.

התרטב

La kriatura se esta mojando (Moscona)

Kuando ka eluvia todos se mojan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8808

321730

mojo m.

השריה, שריה

Mozos uzamos komer muezes metidas en mojo, ke se azen mijor de las freskas (Moscona)

Ke me metites en mojo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8810

321760

moko m.

ליחת האף, ריר אף

Apegado kon moko de kandela (Moscona)

Kedo kon los mokos enkolgados (Moscona)

No tengo de kualo averguensarme, ni el moko me kae, ni la bava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8813

321930

molde m.

אמצעי

No tiene el molde (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8814

321950

moldear v.

קיים; היה בעל אמצעים, השיג את האמצעים

No es kolay de moldear una famiya (Moscona)

Salio a emplear para moldear el shabat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8816

322000

moleja f.

זפק, מוראה, קורקבן; מטעמי לבלב/מוח

Aduldar la moleja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4497

322030

moler v.

טחן; עיכל

moler kavé (Nehama)

moler karne (Nehama)

el estomago no le muele el komer (Nehama)

aguas pasadas no molen (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4501

322100

molido adj.

טחון

arroz molido (Nehama)

pimienta molida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4435

322140

molinero m.

טוחן, טחן (בטחנת קמח)

kuando el moli­nero se sakude la barva bien sale una buena bogacha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8817

322150

molino m.

טחנה, מטחנה; כינוי לפטפטן

Aguas pasadas no boltan el molino (Moscona)

Ke muela el Molino sea sevada, sea trigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8819

322280

momento m.

רגע; זמן, הזדמנות

En un momento de ravia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4436

322520

moneda f.

כסף, מטבע, מטבעות; הון

moneda de plata; mo­neda de oro; moneda de kovre (Nehama)

el Dio no tiene moneda, tiene modos i manera (Nehama)

Kon la moneda todo se alkansa (Moscona)

A munchos aze sombayar la moneda, tambien korasones de reyes los abolta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4438

322820

montado adj.

רוגז, זועם

estar muncho montado kontra uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4439

322880

montanya f.

הר

solo las montanyas no se enkontran (Nehama)

ganar a montanyas (Nehama)

esta ropa se topa a montanyas al charshí (Nehama)

Los males no van por las montanyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8823

323140

morada f.

בית, דירה, מגורים, מקום מגורים, דיור, אכסון

No tiene ni kaza ni morada (Moscona)

Ayi aze la morada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8825

323190

morado adj.

סגול; שחום

Torno el musho morado de la kanseria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8826

323230

moral m.

מוסר; דם קר

La moral de esta konseja es [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8827

323410

Mordehay- azerse del Mordehay

להעמיד פני תם/לא יודע

Azerse del Mordehay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4440

323490

morenika v.

שחומה, חומה, ברונטית

morenika i savrozika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4441

323500

moreno adj.

שזוף, שחום, שחרחר, חום

lo moreno fizo el Dio, lo blanko fizo el platero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4442

323590

morhunear v.

הסתובב בבטלה, שוטט, הלך בנעלי בית

el haragán pasa su tiempo en morhuneando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8828

323660

moro m.

מורי, מאורי, שחור, מוסלמי

Bira de moros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4443

323680

morra f.

משחק אצבעות

djugar a la morra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8829

323730

mortaja f.

תכריכים

De la faja asta la mortaja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8830

323780

mortal adj.

קטלני, מועד לפורענות, גורם למוות; בן תמותה, בן אנוש

Todo lo bivo es mortal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8831

323810

mortandad cf. mortaldad

I no sera en eyos mortalidad en kontar a eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4444

323930

moruk (t.) m.

הזקן - כינוי לאבי המשפחה

el moruk no me desha salir esta noche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4445

323970

mos pron. pers.

אותנו; לנו; מאתנו; את עצמנו

mos disho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4446

323980

mosa f.

עלמה, בחורה; עוזרת-בית, משרתת

no ay mosa sin amor (Nehama)

kien en mosa no se lo gaza, al otro mundo no arrepoza (Nehama)

mil mosas para un mansevo i mil mansevos para una mosa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8832

324080

mosear v.

שרת; נהנה מן העלומים

Ya m'enfasyi de mosear a la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8833

324090

mosedad f.

בתולין; עלומים, נעורים; מעשי עלומים

Ijos de las mosedades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8834

324120

moshka f.

זבוב

Las moshkas en lugar suzio se adjuntan (Moscona)

Komo la moshka en la leche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8836

324240

moshkear v.

'צד זבובים'' - התבטל; שרת

Dias enteros esta moshkear sin azer sefte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8837

324280

moshkito m.

יתוש; זבובון

Es repozado - una moshkita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4455

324340

mosho adj.

קהה, שהוקהה עוקצו

una alguja mosha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4449

324420

moso m.

משרת, נער (משרת); עלם, בחור

kien kiere moso ke koma poko (Nehama)

al moso bueno le dan la fija del mestro (Nehama)

el moso i el gayo un anyo, al de dos una koz (Nehama)

mi moso tiene otro moso (Nehama)

el moso haragán da muchos konsejos (Nehama)

Ya me ize moso de la djente (Moscona)

Ken kere ser amo prime ke ampese de moso (Moscona)

Moso fui, tambien me enviejesi I no vidi al djusto deshado (Moscona)

Ken es mosa I no se lo goza, al otro mundo no repoza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8842

324580

motivo m.

מניע, גורם, סיבה; מוטיב

Kon motivo de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8843

324700

mover v.

ילדה טרם זמן, הפילה (עשתה הפלה); הניע, הזיז

I se movio de ayi Avraam a tierra del drom (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8844

324780

movito m.

נֶפֶל; זַחַל

El kodreriko estava adeta un movito (Moscona)

No tenemos a ken yorar, yoramos a los movitos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8846

324850

mozos/mozas pr. pers.

אנחנו

Mozos paja no komeremos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4456

324860

mozotros/mozotras pr. pers.

אנחנו

mis ermanos partieron, mozotros kedimos aki (Nehama)

se tomaron kon mozotros (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8847

325040

muaseré/muaselé (t.) f.

מצור

Enderne kayo despues de sinko mezes de muasere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8848

325060

muayar (t.) m.

פקדון, קונסיגנציה

Me desho la ropa muayar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8849

325080

muchacha f.

עלמה; משרתת

Si komo skayo no tuvo otro remedio I fue ovligado a dar sus ijas por muchachas en kazas de rikos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4458

325120

muchacho m.

עלם, בחור; רווק

un muchacho me se propuzo komo empiegado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8850

325150

muchedumbre/muchidumbre f.

ריבוי, כמות גדולה, שפע, מספר רב; המון, עם רב

En la muchedumbre mos pedrimos (Moscona)

Kon muchedumbre de komidas se muchiguan Dolores, empero el ke no tiene abasto muchigua hazinuras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4459

325190

muchiguar v.

הרבה, הגדיל, הגדיל את הכמות; נמצא בשפע

muchiguar rikezas es muchiguar ansias (Nehama)

Fruchiguad I muchiguad I inched la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8853

325230

mudaber m.

מעדן

Komer melon a la entrada del invierno es grande mudaber (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8854

325320

mudarse v. refl.

החליף, החליף בגדים, החליף לבנים, עבר (ממקום למקום)

Mudarse de lugar a lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8855

325350

mudera f.

שתיקה (מתוך בחירה), אלם

Antes avlava a derecha I a siedra, agora le kayo la mudera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8856

325410

mudesko m.

לשון אלמים

Avlar en mudesko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8857

325460

mudo m. & adj.

אילם, דומם

Los mudos se entienden entre si kon djestos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4515

325680

muerte f.

מוות, מיתה, פטירה

para la muerte solo no ay remedio (Nehama)

muerte i vida están en manos del Dio (Nehama)

Djuzgado a la muerte (Moscona)

Murio matado de mala muerte (Moscona)

No ay muerte sin achake (Moscona)

De muerte no, Patron del mundo (Moscona)

Esto me es la muerte (Moscona)

Kama kurta, muerte liviana (Moscona)

La muerte la yevamos en la boka, mos parese koza poka (Moscona)

Me paso la muerte chika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4517

325880

muerto m. & adj.

מת, חלל, נפטר

a tanto alavar al nuerto no se arrebiva (Nehama)

estar muerto por komer; estar muerto por dormir (Nehama)

muerto por favlar (Nehama)

muerto por fazer bien (Nehama)

ni muer­tos onora ni proves abedigua (Nehama)

Mas muerto ke bivo (Moscona)

Muerto por la tura del rey (Moscona)

Ya esta muerto solo ke le digan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4522

326040

muestra f.

דוגמה, דגם, דוגמית

el maestro echa muestra de eskritura al elevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4523

326100

muestro/muestros adj. pos.

שלנו

muestra ley; muestros savios (Nehama)

es muestro bien (Nehama)

venga el Mashiah, ma no en muestros días (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4526

326180

muevo adj.

חדש, חדיש; מתחיל, ירוק, טירון

vestido muevo; kaza mueva (Nehama)

sedasiko muevo, al de tres dias a la paré (Nehama)

Ke ay de muevo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8870

326270

muez f.

אגוז

Mas pokas son las muezes ke el ruido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8871

326400

muhar (ebr.) adj.

מובחר

Todo lo ke merka es lo bueno I lo muhar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8872

326420

muhardjé (ebr.) adj.

מובחר

Todo mos plaze muhardje (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4488

326530

mujer f.

אשה, בת זוג, בת לוויה, רעיה, חברה

una mujer pompoza i un ombre gastador (Nehama)

la mujer savia fragua la kaza, la loka la derroka (Nehama)

abasha eskalón i toma mujer, suve eskalón i toma haver (Nehama)

prima mujer, eskova; segunda sinyora (Nehama)

mujer anojada, maldisión del Dio (Nehama)

no t'aharvo mujer t'apreto a la pared (Nehama)

mujer ke chu­fla, gayina ke kanta, mátalas! (Nehama)

ni mujer ni tela no eskojgas a la kandela (Nehama)

A mujer paridera del aver se le apega (Moscona)

La mujer I el vino kitan al ombre del tino (Moscona)

La mujer ke es onrada esta ariento de su kaza (Moscona)

Kada dia da una buelta el mundo I la mujer kada segundo (Moscona)

Buenos son parientes, kompanyeros I amigos I mask e estos la mujer buena (Moscona)

No te aharvo mujer, te apreto a la pader (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4496

326660

mujerika f.

שם חיבה לרעיה

kien no siente a la mujeri­ka se arretuerse la orejika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8879

326730

mukaet (t.) m.

תשומת לב, שימת לב

Azte mukaet de adovar la yevadura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8880

326780

mukaetsizlik (t.) m.

רשלנות, אי זהירות

Todo se va stroshando por mukaetsizlik del balabay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4474

326820

mula f.

פירדה; כינוי לטיפש

una mula i el dos (Nehama)

la mulika de Pinhas, al lugar de ir adelantre va atrás (Nehama)

El kashkaval esta unya de mula (Moscona)

La mula de Penhas ni adelantre ni atras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8883

326980

mulk/mulkye (t.) m.

בעלות; נכסי קרקע, נכסי דלא ניידי, בניין, נחלה

Pan I trushi, myulk en el charshi (Moscona)

Ni myulk en Turkia, ni mujer de Rumania (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4476

327000

mulkyiziko (t.) m.

בניין קטן

ya se merkó un mulkyiziko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8885

327190

mumia f.

מומיה, חנוט; תרופה עממית: ערלה מיובשת וכתושה נמהלת בשיקוי לטיפול בחולי

El pan esta seko mumia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4460

327270

muncho adj.

מאוד, רב

mucha miel da dolor de vien­tre (Nehama)

mi fijo kumple oy sinko anyos, muchos ke faga (Nehama)

mucha karne i mal sabá: (Nehama)

dale muchas saludes de mi parte (Nehama)

todo lo mucho es negro (Nehama)

vino mucha djente/mucho puevlo (Nehama)

kien a muchos servió a todos deskontentó (Nehama)

kien kiere lo mucho piedre lo poko i lo mucho (Nehama)

mal de muchos konsolasión de bovos (Nehama)

Muchos me dieron I me daran, guay kuando de mi no ay (Moscona)

Mucho koro para ti, mas negosios akavo para mi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4469

327380

muncho adv.

הרבה, רב

ay, ay ay ke mucho ay i nada no mos dan! (Nehama)

mucho favlar, mucho yerrar: (Nehama)

mucho korrer i nada alkansar (Nehama)

ni por mucho madrugar amanese (Nehama)

lo ke mucho pezga i poko vale (Nehama)

Mucho penar I poko alkansar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8889

327550

mundarse v. refl.

התקלף

De la kaentura del sol te se esta mundando la nariz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8890

327560

munderío m.

כמות גדולה, ריבוי, שפע

Me konto un munderio de kozas (Moscona)

Gastimos en baldes un munderio de paras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4481

327600

mundjir v.

חלב; ''חלב'' מישהו, ניצל, חי על חשבון

mundjir la vaka/la kavra/la azna (Nehama)

Lo topo boyo, lo esta mundjendo komo se deve (Moscona)

Mundjir las karneras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4477

327630

mundo m.

עולם, תבל; כל הבריות

el Dio krió el mundo (Nehama)

el mundo se manea, ma no kae (Nehama)

este modo topimos el mundo, este modo lo vamos a deshar (Nehama)

este mundo es un bonete, kien lo kita, kien lo mete (Nehama)

Ay en el mundo? (Moscona)

En ke mundo estas biviendo (Moscona)

No te vas azer ni en este mundo ni en el otro (Moscona)

Me se undio el mundo (Moscona)

Fuir me kero por estos mundos endelantre (Moscona)

No ay por el mundo (Moscona)

Kedar en medio el mundo (Moscona)

En este mundo todo se arregla tadre o temprano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8902

328390

muraya f.

חומה; דייק, סוללה; כינוי לאדם חסר הבנה או קהה רגש

Kayo de la muraya abasho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4503

328450

murir/murirse v./v.refl.

מת, נפטר

murir de vejés (Nehama)

kien es de onor muere de sitafón (Nehama)

ninguno muere si el Dio no kiere (Nehama)

a murir avía apenas sien personas (Nehama)

se muere por dulse (Nehama)

se muere por azer plazer (Nehama)

murirse por ver a uno (Nehama)

murirse por un kopo d'agua (Nehama)

si se muere, no acheta (Nehama)

muere Shimshón kon kuantos son! (Nehama)

muera pato, muera farto (Nehama)

no muere brusha, sino desha brusha (Nehama)

Murir por komer (Moscona)

Komer por no murir (Moscona)

Me muri de riir (Moscona)

Ya me muero por un vaso de agua yelada (Moscona)

Muerete te kerere bien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8908

328870

mursá (ebr.) m.

מורסה; כיעור; אדם/דבר מה בלתי נעים ומעורר גועל

No la puedo ver a akeya mursa (Moscona)

Mursa ke se aga! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8910

328880

mursaíka f.

בחורה כעורה

La novia de tu primo esta mursaika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8911

328930

murushko adj.

אדם שזוף מאוד

Torno preto murushko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8912

328960

musafir (t.) m.

אורח/ת

Venga sinyora, venga le kontare, el musafir de anoche salio ke era mujer (Moscona)

El musafir nada kome ma la meza kompone (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8914

329170

mushkada- muez-mushkada

אגוז מוסקט

Ke save el azno de muez-muskada? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8915

329200

musho m.

שפה (שפתים); פנים; חרטום

Si metio el musho I Avramiya se fue la leche (Moscona)

El musho ke te sea (Moscona)

Musho enshuto, alma repozada (Moscona)

Kuando da el Dio es entre musho I kara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8919

329360

mushtada (t.) f.

עקיצה, דקירה

Tengo unas mushtadas en la spalda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8920

329530

mustacha f.

(בלשון לעגנית:) בחורה

La mustacha mos izo kacha, disho ke se v air (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4454

329550

mustacho m.

שפם

traer el mundo en un mustacho de raton (Nehama)

El mustacho al yan (Moscona)

Si no es verdad me arapo el mustacho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8923

329650

musyú (fr.) m.

אדון, בעל הבית; מורה

El musyu me alevanto a meldar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4484

329750

mutlak (t.) adv.

לבטח, בלי ספק, בלי תנאי

prometer mutlak de venir a una seduta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4485

329920

muy adv.

מאוד, ביותר

muy interesante (Nehama)

muy bue­no (Nehama)

te lo agradesko muy mucho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4542

330130

na prep.

הנה, הרי, ובכן; קח!

na, toma esto! (Nehama)

Na a mi, na a ti (Moscona)

Na ke ya vino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4543

330190

nada f.

אפס, אין, מאום, מאומה, לא כלום, שום דבר, דבר זניח; כינוי לאדם חסר ערך

para nada mas vale agua (Nehama)

el tiempo i la moneda se le van en nada (Nehama)

vender una ropa por nada (Nehama)

no digas nada (Nehama)

no ay nada mijor ke la verdad (Nehama)

Sin dolor nada no se alkansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8927

330350

nadadura f.

שחיה

Varon ke sintio esto al nado se echo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8928

330360

nadar v.

שחה; שט, צף

Esta nadando en la para (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8929

330490

nahamú (ebr.)

'נחמו''

Kuando se va eskapar? Para Nahamu la tadre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8930

330600

nal (t.) m.

עקב; פרסת סוס

Stiro los nales (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8931

330630

nalchá (t.) f.

פרסת סוס, פרסת מגף

Dizen ke la nalcha de kavayo trae mazal (Moscona)

El dantisto se desho las manos en la dientadura ke parese a nalcha de kavayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8933

330680

nalet (t.) m.

אדם ציני, מקיאבליסט

Es muy nalet kriansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8934

330690

naletlitik (t.) m.

ציניות, רשעות

Esto es naletlitik de tu parte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8935

330700

nalga f.

ירך, עכוז

La semanada entera se me fue entre kulos I nalgas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8936

330730

nam (t.) m.

שם, פרסום, תהילה

Uno tiene el nam otro las echas (Moscona)

Da nam bueno pishate en la kama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8938

330790

namorado m. & adj.

אוהב, מאוהב, מאהב, אהוב

La vieja Sara ke mal tiene ke namorados kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8939

330840

namorozo adj.

נעים, מלבב

El ke la mirava se dezmayava, despues s'aretornava porke era grasioza I muy namoroza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8940

331030

naranchada f.

מיץ תפוזים, אורנז'דה

Vos venish mi dama por la alvorada, beveresh raki kon naranchada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4548

331110

nariz f.

אף, חוטם

asegún la nariz el panarís (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4549

331280

narizes f. pl.

נחיריים

korrer sangre de las narizes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8941

331350

nark (t.) m.

מחיר רשמי קבוע

Metieron nark en la asukar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4550

331440

naser/naserse v.

נולד; בקע, בצבץ

kien nase kon ventura, kien kon potra i krevadura (Nehama)

kien no tiene ventura no avría de naser (Nehama)

de kuando nasió i kresió su papo no inchó (Nehama)

kuando no nase arkilado, el andar keda siempre vazío (Nehama)

nasen palos para endorar, nasen palos para aharvar (Nehama)

no saver kien nase ni kien muere (Nehama)

kien negro nase djamay se enderecha (Nehama)

no kon kien nases, sino kon kien pases (Nehama)

no nasió aínda el ke me tiene ke dar órdenes/el ke me tiene ke tuerser el braso (Nehama)

Mi vava dize ke nasio por las frutas (Moscona)

Este nasio en tiempo 'el Turkito (Moscona)

Ken tuguerto nase nunka s'enderecha (Moscona)

No nasio key a starnudo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8946

331585

nasido m.

יילוד

Mazaludo ke mos sea el resin nasido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4559

331610

nasílisa (t.) adv.

בין כך ובין כך, בין כהוכה

nasilisa ya pasimos l'anyada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8947

331620

nasimiento f.

לידה, הולדת

I estos nasimientos de Esav el Edom (Moscona)

Ser nato komo primero a Adonay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4560

331790

natura f.

טבע; אופי, טבע, מהות

es de natura ke kada uno i uno se kiere bien a si (Nehama)

es su natu­ra de estar siempre mutrozo (Nehama)

no es mi natura de (Nehama)

En la natura existe armonia perfekta (Moscona)

La natura del benadam es ke el ojo vee I el korason kuvdisia (Moscona)

Esto es en su natura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8952

331840

natural adj.

טבעי

Es natural ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4563

332050

nave f.

אניה, ספינה, כלי שיט

guay de akeya nave kon muchos kapitanes (Nehama)

grande la nave, grande la fortuna (Nehama)

Grande la nave, grande la fortuna (Moscona)

Dike estas tan penseriozo, no sea ke te se undieron las naves? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8955

332070

navegar v.

שט, הפליג באניה; ניווט, הוביל, הדריך; עבר, סבל; גידל

Navegar una famiya no es koza liviana (Moscona)

Negradeya lo ke esta navegando kon este viejo enkamado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8957

332100

navego m.

נסיעה; דאגה, חרדה, טיפול מסור

No es navego de poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8958

332220

navla f.

כלי נגינה בעל מיתרים

Kon navla de diez kuerdas salmead a el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4565

332240

navlo/navlón (gr.) m.

מטען, משלוח; דמי הובלה

estar empenyado por el navlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4566

332250

navo m.

לפת

ni el navo se faze ravo, ni el ravo se faze navo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8959

332370

nazik (t.) adj.

רך, מעודן

La frenk es konducho nazik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4567

332460

neayet (t.) adv.

בסופו של דבר

favló oras enteras, neayet no konvesió a ningunos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8960

332470

nebet (t.) m.

פעם

El sakadji trusho tres nebetis de agua (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8961

332490

nedavá (ebr.) f.

נדבה, צדקה

Nedava no esto demandando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8962

332500

neder (ebr.) m.

נדר

Dio neder de emprezentar un parohet para el ehal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8963

332610

nefes (t.) m.

נשימה

Nefes no le kedo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8964

332620

nefesh (ebr.) f.

נפש

No le kedo nefesh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4568

332640

nefretiko adj.

ששייך לכליות

dolores nefrétikas. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8965

332770

neglijensa/neglijensia f.

הזנחה, רשלנות, הקלת ראש

Por su neglijensa kedo a repetar la klasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8966

332820

negosiasión f.

משא ומתן

Se esta yevando negosiasiones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8967

332890

negradeya! interj.

מסכנה!

Negradeya de mi, yo ke lo kulpo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8968

332950

negregón m.

סימן שחור בגוף (אחרי מכה)

Toda la vida la tiene de nigrigones I chichones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8969

332960

negregura f.

רֶשַע, רשעות, רוע לב, רעה

Es negrigura de su parte (Moscona)

La negrigura de este krio no existe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8971

333030

negrinyado adj.

בזוי, נקלה, שפל

Negrinyado se lo vea! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4569

333060

negro m. & adj.

רשע; רע, גרוע, כעור, מכוער, מזיק; מלוכלך; שחור

mijor un negro konosido ke un bueno por konoser (Nehama)

kien negro kiere senar, de noche i al eskuro lo vaya a bushkar (Nehama)

negra djente (Nehama)

por su negra mania le vienen los males (Nehama)

si negra la fecha mas negra la desfecha (Nehama)

tener negras entisiones (Nehama)

a los negros ayuda el Dio (Nehama)

adjuntate kon los negros i seras uno de eyos (Nehama)

esta persona es de todo lo negro del mundo (Nehama)

kien negro faze, negro topa (Nehama)

kien negro pensa para si se lo pensa (Nehama)

Se fue presto I negro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8973

333210

negrudel! interj.

איזה מסכן!

Deshalo, negrudel lo ke te esta aziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4570

333270

neisé/neisa (t.) adv.

בכל אופן, בין כך וכך, איך שלא יהיה

nisa, ya valió para alguna koza (Nehama)

estava fambrento i no avía komer pronto; nisa, la ravanada de pan i un pedaso de kezo me abatieron la fambre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4572

333610

nes (ebr.) m.

נס, פלא

akontesió un nes (Nehama)

nes del Dio! nés del Sielo! (Nehama)

es un nes ke, es por un nes ke (Nehama)

nes ke me aperseví a tiempo (Nehama)

el Dio mos fizo un nes, mo lo faga kada vez (Nehama)

por un nes ke kedó bivo (Nehama)

El Dio mos izo nes (Moscona)

Se le fado grande nes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8976

333650

nesesario adj.

נחוץ, דרוש, הכרחי

Izo todo lo nechesario (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8977

333690

nesesitar v.

הצטרך

A las vezes nesesita ser mas duro ke de ordinario (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4588

333980

ni conj.

לא זה, גם לא, אף לא

ni tu ni yo ni fijo de djidió (Nehama)

no es savido, ni menos save meldar (Nehama)

ni alto ni basho (Nehama)

Ni el uno ni el otro (Moscona)

Ni kaveyo ni kantar no se mete en el anshugar (Moscona)

No le dishe ni bueno ni negro (Moscona)

No se save lo ke hue del marido ansi ke la desgrasiada kedo ni bivda ni kita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4591

334030

nido m.

קן

el pasharo fragua su nido (Nehama)

No tiene su nido (Moscona)

Se le bozeo el nido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3244

334050

niegar v.

שלל, הכחיש; סרב, מאן; כפר ב-; הסתיר, שמר בסוד

niegar devdas/palavras ya dichas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4642

334110

niervo m.

עצב; גיד

estar kon niervos/suvir los nervos, (Nehama)

Sus nervos de estiravan a romper (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4643

334190

nieto m.

נכד

fijos no tengo, nietos me yoran (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4644

334220

nieve f.

שלג

nieve, nieve, la gayinika me se muere, pan de sevada, chikitika revanada, Simón, Simón kapitán d'Estamból (Nehama)

la nieve pizan los kavayos, la pimienta komen los reyes (Nehama)

La nieve esta dando entre karas I ojos (Moscona)

Blanko komo la nieve (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8987

334290

niftar (ebr.) m. & adj.

המנוח, נפטר

Oy fue niftar [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8988

334340

nigún (ebr.) m.

ניגון, נעימה, לחן

Este pizmon tiene I otro nigun (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8989

334400

nikia f.

תנאים (חתונה)

Demando la nikia de su madre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8990

334410

nikista f.

רשעות, רוע

No guadres nikista (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4592

334520

nikur adj.

מלוכלך, מזוהם

esta un nikur entero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4593

334570

ningún/a adj.

אף (אחד)

no ay ningun períkolo (Nehama)

nin­gun prizionero se kita de la prizión (Nehama)

ningun fijo de djidió se tope en este sar (ebr.) (Nehama)

ninguna madre kiere mal a su fijo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4597

334580

ninguno pr. indef.

אף אחד; אדם חסר ערך

ninguno da lo ke no tiene (Nehama)

ninguno save el mal de la oya sino le errema kuchara ke la manea (Nehama)

Ninguno se arrelumbra kon su kandela (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8991

334610

ninyeta/ninyete f.

אישון עין; דבר מה יקר מאוד ללב

Komo ninyete guadralo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8992

334630

ninyo m.

ילד, ילדון

Para ke la kero esta blanka ninya, el rey es mansevo de eya s'enamoraria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8993

334690

nisán/nisanú (t./ebr.) m.

ניסן

Pesah kae al 15 de Nisan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8994

334710

nishán/nisham (t.) m.

סימן; קישוט; עיטור, מדליה; מטרה, נקודת יעד

Metiti un nishamiko entre las ojas para ke sepas fin ande alkansates (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

8995

334750

nivel m.

מפלס, רמה

Al nivel de la mar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4600

334810

niyet (t.) m.

כוונה, כוונה נחרצת

meterse en niyét de (Nehama)

no tener niyet de (Nehama)

lavora sin kedar, de día i de noche, en niyet de fazerse riko (Nehama)

No tiene niet de salirse (Moscona)

Sigun lo ke entendi es ke tiene niet de partir al ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4603

334840

no adv.

לא, לאו

disho no, es no (Nehama)

a no komer, se kumió un pan entero (Nehama)

a no tener, tiene ochenta anyos/sien mil liras (Nehama)

no ay nada en el (Nehama)

Por sip or no (Moscona)

No le venga ni al enimigo lo ke se pensa por el amigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4607

334920

nochada f.

ליל, נשף, מסיבת לילה, ערב תרבות/שירה וכו'

kuanto mas eskura esta la nochada mas presto amanese (Nehama)

Va fregando Avraam ke la nochada es grande (Moscona)

Negra nochada ke la tuvimos anoche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4608

335000

noche f.

לילה, ליל

noche d'alhá/de lunes, etc. la noche es paridera (Nehama)

la noche es paridera (Nehama)

a la noche favlamos (Nehama)

Si ampesaron a avlar es kon noches olvidadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4611

335180

nokayamal! interj.

שלא נדע רע!

ven aki nokayamal, ke t'akontesió?. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9003

335220

nombradía f.

שם, כינוי, מוניטין, פרסום

Ni su nombre ni su nombradia (Moscona)

Por ke tengas una nombradia de mi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4612

335230

nombrado adj.

מכונה, נקרא, קרוי; נודע, ידוע, מפורסם

un médiko/un avokato nombrado (Nehama)

el nombrado Moshón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9005

335290

nombrar v.

קרא שם, קרא בשם, נתן שם, כינה, נקב בשם; ציטט, ציין, העלה זכר

Siempre te nombramos (Moscona)

No seas nombrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4614

335330

nombre m.

שם, שם פרטי

toma nombre bueno y échate a arrovar (Nehama)

vites al ombre, demanda por el nombre (Nehama)

kien me nombra en bueno bien tenga, kien no, arrepentido kede (Nehama)

Dale saludes de mi nombre (Moscona)

En el nombre del rey (Moscona)

Kon el nombre del Dio (Moscona)

Le salio el nombre (Moscona)

Nombre metido en su lugar vinido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9012

335470

nominar v.

מינה; הציע כמועמד

Fue nominado al posto de [...] (Moscona)

Fue nominada una komision (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9014

335500

non adv.

לא

Non I non Patron del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9015

335520

non m.

אי זוגי, פרט, מספר איזוגי

Ya tiene a pares I a nones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9016

335580

nonu! adj.

ובכן לא! לא, אז לא! (מענה למישהו המשיב בשלילה)

No kero nonu (Moscona)

No vo vinir - nonu (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4617

335590

noranegra adv.

למרבה הצער

se murió, noranegra, antes de su tiempo (Nehama)

tresalió, noranegra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4619

335660

nórdiko adj.

צפוני

los paezes nordikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9018

335810

nota f.

הערה, רשימה, ציון; חשבון (במסעדה וכו')

El buen elevo toma notas buenas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4620

335850

notado adj.

המצויין; מצויין, ראוי לציון, בעל שם

una persona notada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4621

335910

notariado adj.

מאושר ע''י נוטריון

un kontrato notariado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4634

336050

notisia f.

ידיעה, חדשה, הודעה; בשורה; דעה, חוות דעת; אורח חשיבה; סיפור קצר

traer/anunsiar una buena notisia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9019

336070

novedad/novitá f.

חידוש; חדשה; הודעה על ארוע חדש

Ke novidad es? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4622

336180

novio/via n.

חתן/כלה; ארוס/ארוסה

buena es la novia siega d'un ojo (Nehama)

novia chika, novia grande, su tálamo kiere (Nehama)

la novia por s'engrasiar se suvió al mosandará (Nehama)

ni la novia ni la tela no las mires a la kandela (Nehama)

asónate, le dizen a la novia, ma no para kitarte la nariz (Nehama)

sien novios para una novia/sien novias para un novio (Nehama)

los de la novia a la kuzina, los del novio a la kurtina (Nehama)

ni novia sin seja, ni boda sin kesha (Nehama)

Por vos novia toda la boda (Moscona)

Novio kon padre I madre (Moscona)

Novio kero, presto lo kero (Moscona)

Los novios a sus novias embien dulse, rozas I briles I de djoya algunas kozas ke les kedan a dever (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4630

336350

nuera f.

כלה (אשת הבן)

a mi nuera no le agrada fideos (Nehama)

regolda mi nuera tripas yenas, regolda mi fija de tripas vazías (Nehama)

mi nuera es buena kuzinera, ama guay de l'azeite i de la farina! (Nehama)

nuera, dolor de muela (Nehama)

Amor de suegra I nuera - de los dientes par'afuera (Moscona)

La nuera es kulevra kon chalgi (Moscona)

Mi nuera bien kuzina, guay de la manteka I la arina (Moscona)

Se arremango las mangas mi nuera , vazio en la lumber la kaldera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9028

336590

número m.

מספר, ספרה; גליון (של כתב עת); "מספר" – קטע בהופעה

No es siempre el numero ke aze la fuersa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4635

336670

nunka adv.

אף פעם, בשום אופן, לעולם לא

no kiere venir? ke nunka venga ni ayege a venir! (Nehama)

nunka darsó mi fijo, ke darse i ke sea en tesabeá (Nehama)

nunka sea ke el gato se kumió la karne? (Nehama)

nunka sea ke se kayó i se rumpió la pierna? (Nehama)

nunka lavrí, en día de viernes me arremangí (Nehama)

Nunka se yora (Moscona)

Nunka ni hanunka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9031

336730

nur (t.) m.

יופי, מראה חיצוני

Kon este peinijo te se fue el nur (Moscona)

Kuando te metes esta kamiza te kitas el nur (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9033

336880

nuvlado adj.

מעונן; מעורפל, עמום

Dia nuvlado, dia bolado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4640

336900

nuvlarse v. refl.

התענן

el sielo se nuvló (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9034

336950

nuvlo adj.

מעונן; קודר, אבל

El tiempo esta nuvlo (Moscona)

El dia nuvlo se va komo el fumo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4641

336970

nuvoté (fr.) m.

בד לבגדי נשים

merkader de nuvote (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4646

337530

od ayom (ebr.) adv.

עד היום, עד עתה

me tomó una suma emprestado ay dos anyos, od ayom me la deve (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4647

337740

odre m.

נאד; ''נאד נפוח'' - כינוי לאדם שמן

tiene una azeituna atrás i le parese ke tiene un odre d'azeite (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4649

338050

ofisio m.

מקצוע, עיסוק, מלאכה; משרד

a kada uno su ofisio (Nehama)

ke ofisio tienes? el ke me vesh (Nehama)

kien tiene ofisio tiene benefisio (Nehama)

ofisio bovo no ay (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4653

338220

oganyo adv.

השנה

oganyo uvo buena rekolta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4654

338360

ogurlí (t.) adj.

ממוזל, שמביא אושר ומזל

ke te sea ogurlía i bien estrenada la kaza/la mobilia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4655

338470

oído m.

אוזן; חוש שמיעה, אבר שמיעה

tener oído duro (Nehama)

por un oido le entra, por el otro le sale (Nehama)

le entro por el un oido , le salio por el otro (Moscona)

dos oidos tengo, por el uno me entra por el otro me sale (Moscona)

m'esta komiendo el oido, parese ke vo sintir algun haber (Moscona)

avriti bueno los oidos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4657

338550

oír v.

שמע, הקשיב, האזין; ציית

oygan tus oidos lo ke dize la tu boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4703

338820

ojo m.

עין

ojos blus; ojos pretos; ojos vedres (Nehama)

taparse un ojo para ver del otro (Nehama)

mas kome el ojo ke la boka (Nehama)

el ojo del ombre se inche solo kon un punadiko de tierra (Nehama)

londje de ojos, londje de korasón (Nehama)

el ojo ve, el alma dezea (Nehama)

s'avren los ojos: este padre tiene diez ijos, todos de buena salud, (Nehama)

s'avren los ojos: fulano ganó sinko mil liras de oro en un echo (Nehama)

el ojo kiere ver bueno (Nehama)

el ojo del pa­trón engodrese la gayina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4658

339600

okazión f.

הזדמנות; ארוע מיוחד (נשף, מסיבה) שיש להתהדר לקראתו; ''מציאה'' מיד שניה

la okazión faze el ladrón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4659

339830

ola f.

גל

las olas de la mar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4660

339840

olam (ebr.) m.

עולם

los djuustos de todos los puevlos tienen parte en olám abá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4661

340270

olvidadozo adj.

שכחן, מפוזר, מבולבל; קל דעת, פוחז, פזיז

el Dio es tadriozo ma no olvidadozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4662

340290

olvidar/olvidarse v./v. refl.

שכח, נשה

el fijo bueno no se echa a olvidar de la madre (Nehama)

el fijo kerensiozo no se echa a olvidar de padre i madre (Nehama)

el negro pagador se echa a olvidar de sus devdas (Nehama)

los yernos se echan presto a olvidar de las es.huegras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4671

340360

ombligo m.

טבור

al amigo fin al ombligo (Nehama)

ayi le kortaron el umbligo (Moscona)

la ke tiene butika debasho del umbligo, no se muere ni de ambre ni de frio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4663

340410

ombre m.

בן אדם, אדם, אנוש, איש, גבר

el ombre arreyeva mas ke la piedra (Nehama)

el ombre se faze el nombre (Nehama)

vites al ombre, demanda por el nombre (Nehama)

el ombre va fina onde puede i no onde kiere (Nehama)

al ombre kon la pala­vra, al buey kon la kuedra (Nehama)

el ombre propone, el Dio dispoza (Nehama)

el ombre es de karne i sangre (Nehama)

el ombre se goza el nombre (Nehama)

el Dio krió al ombre el sezén dia (Nehama)

los ombres se empatronaron de la tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4674

340780

ondada f.

חבטת גל, התנפצות גל; בחילה, קבס

las prenyadas su­fren akorruto de ondadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4675

340800

onde adv.

איפה, היכן; אצל, במקום ש-

onde está insistiendo, es ke ay alguna razón impor­tante (Nehama)

onde irás, asegún verás farás (Nehama)

onde komen dos komen tres (Nehama)

onde tiene los dientes tiene las mientes (Nehama)

onde va la gruya va kon su negra ventura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4680

340940

ondear v.

העמיק; קיווה, דמיין לו כאפשרי

onde no se ondea sale (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4681

341220

onor f.

כבוד

fazer onor a sus parientes/a su maestro (Nehama)

kien es de onor muere kon sitafón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4683

341640

operasión f.

ניתוח; ביצוע, מִבְצע, פעולה

la operasión reushó, ma el hazino murió (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4684

342000

ora (1) f.

שעון

para ir en tal lugar se kiere una ora/una ora kon la ora en la mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4685

342140

ora (2) f.

שעה

oras de mediodía; oras de noche (Nehama)

nada no kamina si no viene la ora del Dio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4687

342650

orasión f.

תפילה

kada buen djidió faze tres orasiones al día (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4648

342770

ordenar v.

ציווה, הורה, פקד, גזר על; סידר; הזמין (סחורה); חיבר (שיר)

odrenar boda/meza/ziafét/ (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4688

342890

oreja f.

אוזן

por una oreja me entra, por la otra me sale (Nehama)

kien no siente a la mujerika se aretuerse la orejika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4689

342990

orejal m.

עגיל

para yevar orejales se kiería burakado las orejas las ninyas yevavan orejales fin a sus kazamiento; kuando se kazavan no se metían mas orejales, porke se vestían a la kofia, a la djudaika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11202

343460

oriya f.

חוף, גדה; שפה, קצה, שוליים

en la uriya de la mar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3497

343630

ormiga f.

נמלה

el Dio tiene kuidado de una formiga, no se kiere dicho del fijo de ombre (Nehama)

a la urmiga le da paso (Moscona)

el dio tiene kargo i de la urmiga del kampo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4691

343880

oro m.

זהב, פז

onde se mete el oro, arrelumbra (Nehama)

se van el oro i el aver, keda el lodo a la paré (Nehama)

todo lo ke briya no es oro (Nehama)

prometer pasharikos d'oro (Nehama)

sangre d'oro tiene de kombidar djente para un pranso i no tener ke pan i kezo para dar a ko­mer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4694

344780

otro adj.

אחר, שונה, נבדל

kien de otro aspera se dezespera (Nehama)

kon este vestido pareses otra persona (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4696

345010

oveja f.

כבשה

el buey i la oveja todos en la mizma errema konseja (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4697

345100

ovra f.

יצירה, עבודה, מעשה, מפעל; ארגון, אגודה; קופה

el mundo es ovra del kriador (Nehama)

este moble es ovra de tal lavorador (Nehama)

el Dio te page según tus ovras (Nehama)

en este fecho se pedrió ovra de mil liras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4711

345210

oy adv.

היום

oy esto aki, amanyana me vo a ir (Nehama)

mas vale un guevo oy ke una gayina manyana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4713

345350

oya f.

סיר, קערה, קדרה; כור היתוך

para kada oya ay su tapadera (Nehama)

ni oya deskuvierta ni kaza sin puerta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4715

345380

oyada f.

תכולת הסיר

una oyada d'arroz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11205

345500

ozadía f.

העזה, תעוזה, אומץ לב; עזות מצח

de tener la uzadia de avlar semejante! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4718

345550

pacha f.

איזון (במשחק), פיפטי פיפטי

pachás blankas no visten kalsas (Nehama)

kien te dió pachás te dió miel, kien te dió leche te dió fyel (Nehama)

kien no tiene meoyo ke tenga pachás (Nehama)

espande la pachá fina onde t'alkansa la kolcha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9440

345570

pachá (t.) f.

שוק, רגל

kada karnero por su pacha s'enkolga (Moscona)

ken te dio leche te dio fiel, ken te dio pachas te dio miel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4722

345930

padre m.

אב, אבא

tal padre, tal fijo (Nehama)

kuando el padre da al fijo, rie el padre i rie el fijo; kuando el fijo da al padre, yora el padre i yora el fijo (Nehama)

el padre se kome la karne (Nehama)

fazer un fijo sin padre ni madre i embiarlo a la eshkola (Nehama)

mi padre me kazava i yo no lo savía (Nehama)

a padre guadrador fijo gastador (Nehama)

estar sin padre ni madre ni perro ke ladre (Nehama)

vestirse kom'al tiempo de muestros padres (Nehama)

bindision de padre se konfirma (Moscona)

el padre del novio trusho muncho (Moscona)

los bienes de mi padre tapan mi korkova (Moscona)

no sea ke es bien de tu padre! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9446

346060

padrucho m.

אבא'לה

inchi padrucho bevi ermanucho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9447

346070

pae (t.) m.

מצב, מעמד

vinimos en pae de zinganos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4731

346110

paga f.

שכר, תשלום, משכורת, תגמול, גמול, תמורה, פרעון

en paga de bien, topar mal (Nehama)

en paga de un azno ató un kavayo (Nehama)

su buena paga terná del Dio (Nehama)

lavorar kon su buena paga, no por kavod del Dio (Nehama)

detener las pagas (Moscona)

toma buena paga (Moscona)

de buena paga me esta aziendo en trompiesos (Moscona)

a kada empiego su paga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4735

346170

pagador/dera n.

שלם, גזבר; משלם

a mal pagador buen arrekavdador (Nehama)

biva el pagador tambien i el arekavdador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9453

346210

pagamiento m.

תשלום, פרעון

este mez tengo munchos pagamientos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4736

346250

pagante adj.

משתלם; שמשלם, חייב בתשלום

es un fecho pagante (Nehama)

un elevo pagante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4738

346260

pagar v.

שילם, פרע, פרע את החשבון, שילם שכר ל-

pagar devdas (Nehama)

paga al ke deves, saves lo ke tienes (Nehama)

kien paga el peshe adelantado lo kome fedido (Nehama)

el mal pagar mata al emprestar (Nehama)

kien paga komanda (Nehama)

fazer asperar por pagar para ke arrogen por tus vidas (Nehama)

pagan djustos por pekadores (Nehama)

pagarse de la razon (Moscona)

esto pronto por pagar kualsiker presio (Moscona)

el dio ke te page por tu negrigura (Moscona)

paga lo ke deves, savras lo ke tienes (Moscona)

le vo pagar kon su demaziado (Moscona)

ken paga el pishkado de adelantado, se lo ko;e fedido (Moscona)

pagami lo ke me deves, ke lo ke te devo en kuenta sta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9461

346340

pagavle adj.

בר פרעון, שיש להחזירו, שיש לפרעו

pagavle en tres ratas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4745

346350

pago m.

שכר, גמול, תשלום

merkar una ropa por tres pagos (Nehama)

estamos pagos! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4888

346470

paja f.

חציר, שחת, קש, תבן; קשית; כינוי לאוכל תפל וחסר טעם

mucha paja i poko trigo (Nehama)

una paja detiene un molino (Nehama)

este anyo la paja esta falta (Moscona)

la fasulia esta paja (Moscona)

mozos paja no komemos! (Moscona)

el se trae la paja, el se la kome (Moscona)

es komo bushkar alguja en la paja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9468

346540

pajaza f.

סוכה

el ganado repoza en la pajaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4746

346700

paketo (it.) m.

חבילה, חפיסה, צרור

un paketo de ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4747

346780

pala (1) f.

כף לתנור, מירדה, יעה; את

kon la pala se arrekoje la tierra ke kita la kazmá (Nehama)

pala d'enfornar (Nehama)

de la pala al orno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9470

346790

pala (2) f.

כתף

tengo las palas doloriozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9471

346800

palada f.

תכולת הכף, תכולת המירדה

el orno es chiko i se inche kon tres paladas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4749

346810

paladar m.

חיך

a kada paladar su gargajo es dulse (Nehama)

kada uno kome a savor de su paladar (Moscona)

kada mogo para su paladar es dulse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4750

346840

paladear v.

טעם אל חיך, נהנה מן הטעם

deshame paladear la kuchara de dulse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9474

346860

palamida (gr.) f.

פלמידה (סוג דג), טונה; לשון

ya me salio la palamida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4751

346910

palasio m.

ארמון, טירה, פלטין; היכל, דביר

el palasio del rey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4752

346950

palavra f.

מילה, דיבור, כשרון הדיבור; שפה; מונח

mucha palavra, poka palavra (Nehama)

una palavra trava la otra/las pa­lavras son komo las serezas, la una trava a las otras (Nehama)

las palavras tienen kuatro kantonadas (Nehama)

ni palavra ni piedadra no atornan atrás (Nehama)

la palavra faze la diferensia entre los ombres i los animales (Nehama)

raportar una konversasión palavra por palavra (Nehama)

tengo de avlar dos palavras (Moscona)

avlara medias palavras (Moscona)

fulano es de pokas palavras (Moscona)

este no save otro mas ke palavras (Moscona)

no te gastes las palavras en baldes (Moscona)

de este no asperes ni palavra mala ni echo bueno (Moscona)

la palavra es palavra (Moscona)

palavrikas dulses ke alkavo salen fiel (Moscona)

las palavras entre es.huenyos ni azen ni dezazen (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9484

347590

paleta f.

טבלת צבעים, פאלטה; כף טייחים, מרית; יעה, מחתה; את; להב משוט

echa dos paletas al eshporah (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4758

347700

paliko m.

מקלון, קנה, גבעול; אטב, מקל כביסה

los palikos de la ora no kedan de kaminar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4759

347740

palma f.

כף יד; דקל, תומר, תמר

eskrito esta en la palma lo ke tiene ke sufrir el alma (Nehama)

yevar en palmas (Moscona)

al prove espande tus palmas kon dadivas por ke seas bindicho en toda echa de tus manos (Moscona)

ya esta eskrito en la palma lo ke tiene ke yevar la alma (Moscona)

por tanto no komen los ijos de israel el niervo enkojido ke esta sovre la palma de la anka asta este dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9489

347780

palmadas f. pl.

מחיאות כפיים, תשואות; מכות

tomar en palmetas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9490

347820

palmo m.

טפח

a un palmo de leshura (Moscona)

kedar kon un palmo de nariz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4760

347830

palo m.

מקל, אלה, מטה, מוט, כלונס; עץ (החומר)

de tal palo, tala estía (Nehama)

nasen palos para endorar; nasen palos para aharvar (Nehama)

asembra palos para ke te aharven (Nehama)

en kazal sin perros kamina kon palo (Nehama)

ya se podra dar al palo, yo de lo mio no shashireo (Moscona)

el paliko vino de ganedem (Moscona)

le vo amostrar de ke palo se aze la kuchara (Moscona)

torna mushiko por el paliko (Moscona)

a la manyana lo toparon palo seko (Moscona)

vites al malo, apareja el palo (Moscona)

el palo tuerto, la lumbre lo enderecha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9499

348230

palpón/es m./pl.

גישוש באפילה

en la aliskuridad estuve kaminando a palpones komo los siegos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4764

348350

pan m.

לחם, פת

a pan duro diente agudo (Nehama)

pan kon sal i pan kon savor (Nehama)

pan i kezo i tanyedores i no gayina kon dolores (Nehama)

mas vale pan kon amor ke gayina kon sitafón (Nehama)

mas vale pan solo kon paz ke gayi­na kon agra (Nehama)

este pan es para este kezo (Nehama)

el ke tiene pan al sesto, ni farto ni fabrento (Nehama)

el pan de la vezina es melezina (Nehama)

el ke tuvo lumbre bivió, el ke tuvo pan murió (Nehama)

pan kon borajos, kezo sin burakos (Nehama)

el rey korta kavesas, pan no korta (Nehama)

pan kon pan se rie el Dio (Nehama)

pan solo aze la boka d'oro i el kuliko godro (Nehama)

pan i kezo ama la kara riendo (Moscona)

menesterozo komo el pan de la boka (Moscona)

pan para mil anyos! (Moscona)

mi pan i mi pishkadiko (Moscona)

pan dulse no m'esta dando (Moscona)

me se amargo el pan (Moscona)

por este pan del dio (Moscona)

el pan ke me siege (Moscona)

traedme un pan kaente, metemeldo enfrente, ke yo por el puedo djurar (Moscona)

tanyir de un dia, guay del pan al otro dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9510

348890

panadero m.

אופה, נחתום; מפיץ לחם

mayoral de los panaderos (Moscona)

el ijo del panadero levadura mos demanda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9512

348900

panal m.

חלת דבש, יערת דבש

komo panal de miel gotean tus lavios (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9513

348920

panarís/panariz m.

מורסה, פארונקל; אבעבועה בקצה החוטם

esta un panariz para patlear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4777

349080

pandero m.

תוף מרים, טמבורין

kuando el prove va kazar se rompe el pandero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9514

349120

pandjá/pandjar (t.) m.

סלק אדום

de la verguensa se izo pandjar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4779

349400

panpán m.

(בלשון ילדותית:) מכות בטוסיק

dar panpán al kuliko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4778

349480

pantalón/es m.

מכנסיים

pantalón estrecho sin devente al pecho (Nehama)

toda la vida esta kon entojos en el pantalon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9516

349690

panyetes m. pl.

תחתונים; מלבושים

i az a eyos panyetes de lino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4780

349710

panyo m.

בד, ארג, אריג; לבוש

arremetida tu panyo lo yevarás otro un anyo; arremendalo otra vez lo yevarás otro un mez (Nehama)

no lo agas bala de panyo (Moscona)

los panyos dan onores (Moscona)

un panyo aremendado tura munchos anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4781

349990

papara/paparika (t.) f.

ארוחה דלה (דייסת לחם), דייסת לחם בשמן וגבינה

la suegra a la nuera: para kien es esta paparra? la nuera a la suegra: -para (n)eya sinyora suegra -la suegra: para mi es esta paparrika? (Nehama)

endjuntos komieron la paparika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4782

350080

papás (gr.) m. [pl.: papazim]

כומר (יווני אורתודוכסי)

el papas ya pasa, kon las kodas anchas; a(n)el ke le kaygan, a mi ke kreskan (Nehama)

el papaz no se kaza, de kirinti se pasa (Moscona)

si no estas kontente akeshate al papaz ermeni (Moscona)

ya se entezaron siete papazim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9524

350100

papasiega f.

עטלף

djugar a la papa-siega (Moscona)

kaminar a la papa-siega (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9526

350150

papeado adj.

סמיך (תבשיל)

al djudio dale papeadiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9527

350170

papearse v. refl.

נעשה סמיך, כלו נוזליו (תבשיל על האש)

mete la komida ke se vaya papeando (Moscona)

papearse en la kama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9529

350200

papel m.

נייר; שטר כסף

del djuzgo trusheron un papel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9530

350370

papelada f.

ערימת נייר, גל ניירות חסרי ערך; תכולת גביע נייר

lo ke es esta toda papelada por la tierra? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4796

350450

papeliko m.

פיסת נייר; ברפואה עממית: אבקת תרופה ארוזה בפיסת נייר

el dotor me dio unos papelikos ke me trusheron la salú (Nehama)

tomar papelikos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9531

350570

papo m.

זפק, מוראה; קיבה

ni se kome todo lo ke ay en el plato, ni se dize todo lo ke ay en el papo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4798

350640

papú (gr.) m.

סבא; ישיש

aferró una kalada, unos fríos del papú del padre (Nehama)

unas peras de papu el padre, kada una tantas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9533

350710

papusha (rum.) f.

בובה

es una papusha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4783

350740

par m.

זוג

un par de guantes (Nehama)

un par de kalsas (Nehama)

un par de kundurias (Nehama)

un par de pan­tuflas (Nehama)

un par de sávanas (Nehama)

un par de kultukes (Nehama)

un par d'orejales (Nehama)

un par de manías (Nehama)

un par de bo­tones de mangas (Nehama)

un par de mangas (Nehama)

un par d'entojos (Nehama)

un par de bragas (Nehama)

el Dio te page a pares dublados, triplados, tresdublados! (Nehama)

ya stan un par muy uygun (Moscona)

ke te sea de avizo i no digas ke en supito fuimos en par de ti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4799

350890

para prep.

בשביל, למען, כדי ש-, ל-, לכיוון, לקראת

akorer para arremediar al prove (Nehama)

déshalo para manyana (Nehama)

el kuchiyo vale para kortar (Nehama)

grito para ke me sientan (Nehama)

agua para las plan­tas (Nehama)

es bueno para la salud (Moscona)

kariola para echar (Moscona)

paras para la kira (Moscona)

no tiene unyas para araskarse (Moscona)

ke lo kulanees para bien (Moscona)

kal para enkalar (Moscona)

partio para el kazal (Moscona)

para tehiat a-metim (Moscona)

sos muy chiko para saver todo (Moscona)

estar para kaer (Moscona)

esta para parir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4804

350980

pará (t.) f.

מטבע עות'מני; כסף

la pará va i viene (Nehama)

pará hazina no se piedre (Nehama)

no vale ni una par? burakada (Moscona)

mas vale tener onor en plasa ke par?s en kasha (Moscona)

toda la vida le faltan trenta par?s para adjustar el grosh (Moscona)

las par?s son redondas, van i vienen (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9551

351140

parabienes m. pl.

איחולים, ברכות

i parabien es profesor! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9552

351230

paradizo (it.) m.

גן עדן; כינוי למקום נעים ומלא קסם

ke su alma repoze en el paraizo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4812

351490

parar v.

עמד, עצר

mira bien i para mientes (Nehama)

non, ke se pare por nos (Moscona)

ma su madre parava mientes a la koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9555

351580

paratraz adv.

אחורה

no mires paratras (Moscona)

ansina va reushir paratras! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4806

351710

pared/paré m.

קיר, כותל

las paredes tienen oídos (Nehama)

azerse todo paré i nada puerta (Nehama)

kien kamina derecho topa a la paré (Nehama)

se enserro entre kuatro paderes (Moscona)

kitar kon la pader basha (Moscona)

las paderes tienen uidos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9560

351940

parentesko m.

קרבה משפחתית, שְאֵרוּת

vate detu tierra i de tu parentesko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4809

351960

pareser m.

מראה, הופעה; עמדה, דעה, שיפוט

las kozas no son según paresen (Nehama)

parese ke va fazer luvia (Nehama)

le paresió peshalado, se lo echo en un bokado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9561

351990

pareser/se v.

דמה, נדמה, נראה כ-; הופיע

los primos se paresen (Moscona)

komo te parese? (Moscona)

no te pareska ke [...] (Moscona)

lo ke parese ke no es ijo de este padre (Moscona)

si no parese ke es bien de su padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4824

352340

parida f.

יולדת

parida de un ninyo/parida de una ninya (Nehama)

la parida ya estuvo liviana (Moscona)

la parida esta bien i el krio tambien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9568

352390

paridera f.

יולדת, ולדנית

entrimientez yo sto paridera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9569

352410

parido m.

בעל היולדת, אבי הבן/בת; (במשחק:) המפסידן הראשי; (בבילוי:) מי שמשלם עבור הכל

ya viene el parido al dip de la kama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9570

352420

paridura f.

לידה

paridura de ijo bizradel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4825

352430

pariente m.

קרוב, קרוב משפחה; מקורב

inga minga pariente de mi karkanyal (Nehama)

mas valen dientes ke parientes (Nehama)

mas valen dientes ke parientes (Moscona)

ken kons.huegra kon parientes apreta dientes (Moscona)

los parientes vinieron para la boda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9574

352470

parientez f.

קרבה משפחתית

no tenemos dinguna parientez (Moscona)

ombre no puede vijitar a mujer hazina ke no es su parientez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4813

352530

parir v.

הוליד/ילדה

kien parió ke mesha (Nehama)

kien no parió no se adolorió (Nehama)

guay de las yervas de parir kuando no se traen kon si (Nehama)

tu stuvistes al djugo, yo stuve pariendo (Moscona)

mama dami almishada kon pan! - agora te la vo parir (Moscona)

deznudo asegun lo pario su madre (Moscona)

un sako de chinchas ke pariera su madre i no a este ugursuz (Moscona)

madre ke pario kulevros se apiado de eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9581

352640

parirse v. refl.

נולד, בא לעולם

se pario un ijo de beyas kolores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9582

352720

parladear (t.) v.

התפוצץ; שילם בעל כרחו

ya me parladeo las tripas (Moscona)

no me agas parladear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4816

352740

parlak (t.) adv.

בצורה בהירה, בבירור

asender un parlak (Nehama)

amatar un parlak (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9584

353000

parnasá (ebr.) f.

פרנסה, מחיה, תזונה, מזון

ya se va kitando la parnasa (Moscona)

somos rogadores por parnasa tova (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4818

353030

Paró (ebr.) adj.

רשע, ''פרעה''

ni Paró alkansó su grandeza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9586

353180

parparear (t.) v.

התבלט, התהדר, התפאר

este tiene mania de parparear (Moscona)

azela esta soba parparear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9588

353200

parparlí (t.) adj.

הדור, מרשים, מעורר כבוד

la soba esta parpari (Moscona)

akeyos gazes estavan parpari (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4819

353430

parte f.

מנה, חלק; אזור; צד

tomar parte a un divertimento (Nehama)

tomar parte a una ovra de bienfezensia (Nehama)

la parte derecha/la parte istiedra (Nehama)

azer parte de un grupo (Nehama)

azer parte de un klub (Nehama)

es de la buena parte (Nehama)

no tener ni arte ni parte (Nehama)

a parte ke es bovo del Dio, es i ramay (Nehama)

a parte ke ya resivió su buena paga, kiere i para bever (Nehama)

meter paras a parte (Nehama)

yo tambien tengo parte en la hevra (Moscona)

azelo en diez partes (Moscona)

la parte del leon (Moscona)

la mayor parte de los [...] (Moscona)

sin parte, kon parte (Moscona)

echar a la parte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9596

353750

partensia f.

עזיבה, יציאה, נסיעה, הפלגה, זינוק

la partensia esta en mi mano, la tornada en las manos del dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4832

353810

partida f.

חלק, מנה; חטיבה, מפלגה, קבוצה מקצועית; סבוב במשחק; חבילה; יציאה, הפלגה

djugar una partida de kartas (Nehama)

djugar una partida de tavla (Nehama)

es indjinier muy huerte en su partida (Nehama)

una partida de la kaza es para dormir (Nehama)

una partida de ropa (Nehama)

aguas pa­sadas no muelen (Nehama)

una partida de la djente (Moscona)

la partida esta a tu dispozision (Moscona)

avrir or serrar las partidas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9600

353870

partido m.

מפלגה; צד; ''שידוך'' (כינוי לבחור/ה מועמד/ת לשידוך)

tomo un partido todo lo ke ay de mijor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9601

353960

partikolar adj.

מיוחד, ייחודי, בלעדי; אישי

tiene su fayton partikular (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4843

354050

partir v.

עזב, יצא, יצא לדרך, נסע, הפליג; חתך, חצה

partir melón (Nehama)

partir pan (Nehama)

kon una dada no se parte un lenyo (Moscona)

partio al ajeno (Moscona)

nuestro enimigo se parta komo la kashka de la muez (Moscona)

no partio ni una lagrima (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9606

354085

partirse v. refl.

נחצה, נחתך, נבקע; יצא, יצא לדרך,

se partio la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9607

354100

partisipar v.

השתתף, נטל חלק

partisipar a la alegria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9608

354180

parto m.

לידה

tambien a las prenyada les toman los partos i los van pariendo enmedio los kampos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9609

354280

pasa f.

צימוק

una kara una pasika (Moscona)

el novio ke tomo es una pasa de miel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9611

354310

pasada f.

מעבר; שכחה

tiene buena pasada (Moscona)

te kontare ke pasada me paso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9613

354370

pasadero adj.

עובר, חולף, זמני; בר מעבר

loke es este pasadero i tornadero? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4839

354430

pasado adj.

שחלף, שעבר

el mez pa­sado (Nehama)

aguas pa­sadas no muelen (Nehama)

los tiempos pasados (Nehama)

kontar males pasados (Nehama)

ya es pasado de dos (Moscona)

pasado de bueno (Moscona)

pasado de siguro (Moscona)

pasado sea! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4838

354470

pasado m.

עבר, זמן עבר

para lo pasado no ay remedio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9618

354500

pasaje m.

מעבר, פסאז', פרוזדור; פיסקה

el pasaje esta serrado (Moscona)

los pasajes de la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9620

354630

pasaporto (it.)/pasaporte/ m.

פספורט, דרכיה, תעודת מסע

afirmar el pasaporto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4845

354640

pasar v.

עבר, חלף, חצה; בילה

pasar la mar (Nehama)

por esta kaleja no pasa alma biva/no pasa ni gato (Nehama)

pasar de un piano al otro (Nehama)

pasar un ponte (Nehama)

pasar un rio (Nehama)

pasa por mi kaza! (Nehama)

pasí a ver a mi madre (Nehama)

del pasarlo al kon­tarlo se piedre la metad (Nehama)

mal pasando, bien asperando (Nehama)

i reyes pasan (Nehama)

pasa punto pasa mundo (Nehama)

pasar por loko (Nehama)

pasar por mudo (Nehama)

si aznedad me pasa, para ke kiero el erremo sehel (ebr.) (Nehama)

ya me pasó la fambre (Nehama)

ya le pasó la marekía (Nehama)

ya me pasó la gana (Nehama)

ya me pasó la dolor (Nehama)

ya me pasó el estilo (Nehama)

es defendido de pasar (Moscona)

me paso de tino (Moscona)

pasar de largo (Moscona)

pasar la lishion (Moscona)

pasar la mansevez (Moscona)

no me esta pasando (Moscona)

de mi ke pase (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4864

355120

pasarse v. refl.

קרה, התרחש; הלך לו, הסתדר

pasarse por riko (Nehama)

pasarse por avokato (Nehama)

pasarse por médiko (Nehama)

pasarse a kaza mueva (Moscona)

pasarse kon lo ke tiene la persona (Moscona)

lo ke me la pasi es esto (Moscona)

ainda no me pasa (Moscona)

les paso el gato preto (Moscona)

los dos no se pasan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9634

355250

pasatiempo m.

בילוי, בידור, שעשועים

afuero de la kavane, otro pasatiempo no tenemos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9635

355280

pasavle adj.

עביר; מניח את הדעת, מתאים

ropa pasativle i ganansioza (Moscona)

los hahamim hueron aziendo livros de moral en kada tiempo, lo pasavle para su dor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4867

355400

pasearse v. refl.

התהלך, הלך לטיול, טייל, שוטט, הלך בטל, טייל להנאתו

pasearse por los kampos (Nehama)

pasearse por la guerta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4869

355410

pasensia f.

סבלנות, אורך רוח

kien pasensia terná de la foja del arvol vestirá (Nehama)

la pasensia es media sensia (Nehama)

el Dio ke le mande pasensia/pasensia ke l'embíe el Dio! (Nehama)

ten pasensia! (Moscona)

ya pedri la pasensia (Moscona)

para el bien se kere sensia, para el mal pasensia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9640

355500

paser v.

רעה

por paser a ovejas de su padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4872

355520

pashá (t.) m.

פאשה, פחה (תואר תורכי עות'מני); גנרל; כינוי חיבה לאדם אהוב

la karne la mas dura se korta pashá yibí kon un kuchiyo bien esmolado (Nehama)

es un pasha por ijo (Moscona)

ayde pasha de la madre (Moscona)

daviko pasha, traeme dos kuvas de agua (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4873

355580

pasham! (t.) interj.

טעות בידך!

pasham, no es komo dizes tu! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9644

355630

pashareta f.

עוף

ke komitesh? - pasharetas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4874

355700

pásharo/pasharó m.

ציפור, עוף

el mas gran­de pásharo se abate kuando le detienen las dos alas (Nehama)

mas vale un pásharo en la mano ke dos bolando (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9645

355940

pasión f.

סבל, כאב, מכאוב, ייסורים; תשוקה עזה, תאווה, חשק, להיטות

la pasion del djugo (Moscona)

pasion por la muzika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4876

355970

pasionar v.

הלהיב, הלהיט; התאווה

el echo Dreyfus avia pasionado el mundo entero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9647

356120

paslaná (t.) f.

לכלוך, זוהמה

akel fustan - paslana! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4877

356140

paso (1) m.

צעד, שעל; מידת צעד; הליך; תוקף; שם טוב, יוקרה; זכות מעבר, כרטיס מנוי בתחבורה ציבורית

este artikolo kedó de tener paso (Nehama)

a dos pasos de lugar (Moscona)

primeros pasos (Moscona)

paso i butika (Moscona)

a kada paso (Moscona)

alargar el paso (Moscona)

no da ni un paso sin [...] (Moscona)

de este paso [...] (Moscona)

aves de paso (Moscona)

al ke fue, sus pasos se le veen kurtos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4878

356470

pastel m.

בצק, עיסה; פשטידה; פסטל, ציור בצבעי פסטל

pastel de poyo (Nehama)

pastel de kalavasa (Nehama)

pastel de merendjena (Nehama)

pasteliko i banyo ke no mos manke todo el anyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4881

356650

pasto m.

טעם; עודף שומן; מרעה, רְעִיָה, שדה מרעה, אחו

pasto tiene ke novio no venga a los kidushim (Nehama)

no deshar tomar pasto (Nehama)

ovejas de tu pasto (Moscona)

kuando es kon limon la agristada tiene otro pasto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9660

356770

pastrafucho m.

תבשיל

zahud de shabat: pastrafucho i pastel; peshkado i el guevo enhaminado, kon salero i pimentel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9661

356800

pasuk (ebr.) m.

פסוק

ansi disho el pasuk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9662

356850

pasul (ebr.) adj.

פסול, חסר ערך

el etrog sin la koronika es pasul (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9663

356860

pata f.

ברווזה; (המוני:) אבר המין של האשה/גבר

komer patas kon merendjena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4883

356870

patada f.

עקבות; בעיטה; נקישת עקבים; צעד, שעל; רקיעה

despues de Hanuká los dias kresen de una pa­tada de gayo (Nehama)

sentir la patada konosida de uno (Nehama)

de la patada la madre endevina la venida de kada fijo (Nehama)

no agas patadas ke agora estamos eskapando d'espondjar (Moscona)

de mi patada haire ke veas (Moscona)

kuanto ermozas son las patadas de esta muchacha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9667

356960

pataleando adj.

מפרכס

lo desho pataleando de yorar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9668

356970

patalear v.

פרכס, פרפר, פיזז, כרכר, התנועע

ni buye ni patalea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9669

357450

patladear/se (t.) v./v. refl.

התפוצץ, התנפץ, ''התפוצץ'' (מעצבים/ מקנאה/ מרוב אכילה)

ya me patladeo la fiel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9670

357470

patlak (t.) m.

התפוצצות, פיצוץ

ya dio el patlak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9671

357540

patlear/patleyar (t.) v.

פוצץ, ניפץ; התבקע, התפוצץ; ירה

patlear kon rebolver (Moscona)

no m'espanto, ya tengo la fiel patleada (Moscona)

no m'esta aziendo patlear (Moscona)

la sensia entera echo en patlear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9675

357550

patlearse/patleyarse (t.) v. refl.

התפוצץ, התנפץ

se kayo, se patleo la kavesa (Moscona)

esta kavesa dize ke me se va patlear (Moscona)

la piedra se patlea, el ombre no (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4893

357580

pato m.

ברווז

pato kuriendo, gato asegiyido (Nehama)

muera pato, muera farto (Nehama)

la vizinika vuestra es un buen pato (Moscona)

mira pato ke esta pasando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4890

357710

patraka (fr.) adj. & m.

חולני, חלוש, כואב בכל גופו

estar entero una patraka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4886

357880

patrón m.

אדון; מעביד, מעסיק, בוס; בעלים; תומך

a la gayinika del patrón no se dize kish (Nehama)

kada koza tiene su patrón (Nehama)

ata al azno ande kere el patron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4891

358000

patrulia f.

משמר, סיור, פטרול

las patrulias azen voltas las noches (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9681

358150

paveza f.

שביב אש, רמץ, ניצוץ

tomad a vos inchimiento de vuestros punyos paveza de ornaja i la esparza moshe a los sielos a ojos de paro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9682

358260

pay (t.) m.

חלק, מנה

kada uno tomo su pay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4730

358300

payís/payiz f.

ארץ, מדינה

en el paez ke irás, asegún verás farás (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4892

358400

paz f.

שלום

ke el Dio de paz en los reinados (Nehama)

ke ayga paz en el mundo (Moscona)

kuando estan en paz la shuegra i la nuera? - kuando el azno suve la eskalera (Moscona)

i esta ley de sakrifisio de las pazes ke ayegara para adonay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9686

358610

pazmo m.

השתוממות, השתאות; הצטננות, התקררות; כאב חזק

no vino de pazmos (Moscona)

lo arondjo kon siete pazmos (Moscona)

mama! - ke pazmo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9689

358700

pechadura f.

חזה, מפלש חזה אשה; לבבית חזיה

kuvijati ke te vas a yelar la pechadura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9690

358720

pechar v.

שילם, פרע מס; שילם נגד רצונו

para este echo ay ke pechar muncha moneda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4895

358800

pecho m.

שד, דד, חזה, חיק; חזיה גברית

kuvrirse los pechos (Nehama)

se lo echo al pecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4898

359020

pedadero m.

נטיה לנפוח בלי הרף

estar kon pedade­ro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4896

359130

pedar/pedarse v./v. refl.

נפח, נתן נפיחה

ya pedó, ya sarnudó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4899

359170

pedasiko m.

חתיכה, שבר, פיסה, רסיס, קטע

un pedasiko de pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4900

359190

pedaso m.

חתיכה, נתח, חלק, מנה, שבר

onde está fulano? - naldo en un pedaso! (Nehama)

las manos las tengo un pedaso de buz (Moscona)

no te se kome el pedaso (Moscona)

kaerse a pedasos (Moscona)

muerto por un pedaso de pan (Moscona)

ni un pedasiko de amistad no tiene por sus parientes (Moscona)

para ke se aga mas pastozo se echan dos-tres pedasikos de asukar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4907

359290

pedir v.

ביקש, התחנן, דרש; הזדקק, נזקק

no me pide a mi ke me merkes tu, tengo un padre merkader muy grande ke me va merkar sapatos del lugar (Nehama)

kiero fazer un fecho, me pide moneda (Nehama)

vino su kompanyia i de el pidio [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4904

359300

pedo m.

נפיחה

kon pedos no se boyadean guevos (Nehama)

el sonido del pedo (Nehama)

el guesmo del pedo (Nehama)

kon pedos no se boyadean guevos (Moscona)

el dio mos guadre de pedo de vieja i aire de kaleja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4901

359490

pedregozo adj.

מלא אבנים, סלעי

kamino pedregozo (Nehama)

pasaje pedregozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4897

359500

pedrer v.

איבד

el pedrer i el ganar son ermanos (Nehama)

el pedrer viene amargo (Nehama)

no te vayas pedriendo el tiempo en bavajadas (Moscona)

ya pedrio charshamba i pershembe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9703

359710

pedrerse v. refl.

תעה, איבד דרכו, הלך לאיבוד; איבד כל כספו; איבד שמו וכבודו

la kriatura se pedrio (Moscona)

en lugar de irme a la kavane, me tomo el meamloez i me piedro de mi (Moscona)

se piedre este mundo i el otro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4913

359770

pedrido adj.

אבוד; שאיבד דרכו; מופסד

del djugo se sale pedrido, ganado o al par (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4909

359870

pedrika f.

חלוק אבן

mi fijo, amarga de mi, echo tres pedrikas atrás: ya mezes ke no me viene a ver ni demanda por mi salú (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9706

359940

pedrisión f.

אובדן, הרס; אבדן מוסרי, אובדן רגש מוסר ומחוייבות

el nombre del malo por perdision, i membrasion de el djusto resta para siempre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4910

359970

pedrisko m.

ברד

el pedrisko kayó i rompió tejas i djames (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4914

360040

pedromo m.

'קצה העולם'', ''חור'', מקום מרוחק שקשה להגיע אליו

en ke pedromo se topa fulano? (Nehama)

en ke pedromo están las yaves? (Nehama)

en ke pedromo estuvites fin agora? (Nehama)

ir a bushkar a uno al pedromo muevo (Nehama)

fraguar kaza al pedromo muevo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4919

360060

pedrón m.

סליחה, מחילה

no ay pedron para este pekado? (Nehama)

ni peko ni demando pedron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9708

360100

pedronar v.

סלח, מחל, חנן

vas a pedronar! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9709

360140

pegamasa f.

טיפוס טרדן/דביק

es pegamasa i medio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9710

360160

pegimá (ebr.) f.

פגימה, ליקוי; כתם

en el visitido no le puedes ver ni una pigima (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4965

360290

peinar v.

סירק

kien save kien se estará peinando por ti (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4920

360380

peka f.

נמש (נמשים), בהרת קיץ; חטא

tiene la kara yena de pekas (Nehama)

por todos esta topando su peka sovre el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4921

360390

pekado adj.

מנומש; מכוסה אבעבועות

es pekado de favlar de tala persona (Nehama)

ya le tomates atrás lo ke avía arrovado: pekado ke no lo fizites meter en prezo (Nehama)

ya te atrevites a aharvarlo, ya estavas en la hadra, pekado ke no le kitates un ojo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4911

360400

pekado m.

חטא, עוון

kien save por ke pekados mos está kastigando el Dio (Nehama)

pekado atorgado es medio pedronado (Nehama)

es pekado de pizar migas (Moscona)

es pekado de maymonearse de un kosho (Moscona)

esta pagando sus pekados (Moscona)

pekado atorgado - medio perdonado (Moscona)

el fiyado es kon su pekado (Moscona)

yo no tengo pekado (Moscona)

pekado ke no mos vimos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4924

360500

pekador/dera n.

חוטא; עבריין

pagan djustos por pekadores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4925

360520

pekar v.

חטא, עבר עבירה

favlar de un ombre djusto es pekar (Nehama)

árvoles pekan, ramales la yoran (Nehama)

Yarovam pekó i fizo pekar a los muchos (Nehama)

peki por dezir lo ke pensó, solevantaron ga­yos (Nehama)

peki por dezir/por nombrar chokolata delantre los chikos, saltaron todas las kriaturas kon guayas diziendo: chokolata kieremos! (Nehama)

Yerovam pekó i fizo pekar a los muchos (Nehama)

esto es avlar i pekar (Moscona)

el ke arrova peka una vez, el ke sospecha peka tres (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9721

360740

pelago m.

אפיק, ערוץ נחל; מפל מים, אשד; אגם; לב ים

sus ojos komo de palombinos sovre pelagos de agua (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9722

360770

pelaím (ebr.) m. pl.

פלאים, נסים ונפלאות

sta kitando pelaim de la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4930

360790

pelar v.

קלף, קילף; הסיר שער

pela el brisko a tu amigo i la pera a tu enemigo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9723

360810

pelarse v. refl.

התקלף; הסיר שערו

pelarse las sejas (Moscona)

ya me peli los ojos por el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9725

360830

peleado adj.

מסוכסך

esta peleado kon todos (Moscona)

parese ke los ermanos estan peleados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4933

360840

peleador/dera n. & adj.

לוחם

los dos peleantes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9727

360860

pelear v.

נאבק, נלחם; רב

pelear por la verdad (Moscona)

asperando esta una palavra para ampesar a pelear (Moscona)

un bueno i un negro no pelean (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9730

360880

pelearse v. refl.

רב, התקוטט, התכתש, הסתכסך

no te pelees ko djente pleytez, porke ansi yevas lenya por muchiguar brazas (Moscona)

pelearse kon el vizindado es mankura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9732

360940

pelejo m.

גיד; קמט עור

en lugar de karne te fregaron solo pelejos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9733

361080

peligro m.

סכנה

estar en peligro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4931

361130

pelishko m.

צביטה

pe­lishko en puerpo ajeno no duele (Nehama)

ya aferró peshe de pelis­hko (Nehama)

me lo yevo de piyishkos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9735

361270

pelo (2) m.

שער, פלומה

le esta briyando el pelo (Moscona)

ya le podras dizir mil kozas, a el pelo no le pasa (Moscona)

mucho pelo - poko meoyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4934

361350

pelota f.

פקעת, סליל (חוטים/צמר); כדור

vestirse a rotas i a pelotas (Nehama)

aparejar una valija a rotas i a pelotas (Nehama)

kontar una koza a rotas i a pelotas (Nehama)

djugar a la pilota (Nehama)

una pilota d'asuka, una pilota de manteka, una pilota de tahina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9738

361450

peltekear v.

גמגם

kuando se estrecha ampesa a pelteklenear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9739

361530

pembé (t.) m.

ורד

roz, pembe kolor del sielo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4941

361560

pena (1) f.

מאמץ, טורח; צער, עצב, סבל, מכאוב, ענות, ענות; עונש

apenas vino se echó a la kama (Nehama)

ay una ora a pena ke salió de aki (Nehama)

este asuvir i abashar me da muncha pena (Moscona)

para meter en regla este ambar de kamareta , es la pena del diavlo (Moscona)

a mala pena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9743

361700

penador/dera adj.

מסכן; עמלן

el marido es muy penador (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4938

361740

penar v.

התאמץ, עמל; הכאיב, עינה

kien pena alkansa (Nehama)

el pan no sale sin penar (Moscona)

penar kon sus vente unyas (Moscona)

el penar es dado para la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1193

361810

penché (t.) f.

סוליה

Me se desklavaron los chivis de la penche (Moscona)

las penches muevas no turaron ni un mez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4939

361830

pendón m.

כיסוי מיטה; וילון; נס, דגלון

enriva pendones debasho kagajones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9748

361900

péndola f.

עט, עט נובע

tiene buena pendola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9749

361940

pendón m.

נס, דגל

por enriva pendones, por debasho kagajones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4943

361970

penetensiozo adj.

המצריך מאמצים מרובים וקשים

lavoro pe­netensiozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9750

362230

pensada f.

מחשבה, מזימה; דעה; השראה

esto son pensadas (Moscona)

tu mira ke pensada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9752

362270

pensamiento m.

מחשבה

porke lo todo i pensamiento de viento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4944

362280

pensar/se v./v. refl.

חשב, הרהר, הגה, העלה על הדעת; דאג

pensar de fazer un viaje (Nehama)

pen­sar de fazer un fecho (Nehama)

pen­sar de fraguar (Nehama)

pensando a la vejés no se goza de la mansevez (Nehama)

pensa para el dia de amanyana (Moscona)

son echas sin pensar (Moscona)

pensa lo ke podia akonteser (Moscona)

muncho pensar es danyo para la salud (Moscona)

no penses ke la djente estan durmiendo (Moscona)

pensa a lo bueno para ke se aga (Moscona)

pensar es uno, azer es otro (Moscona)

no save pensar asta el kavo (Moscona)

esto pensando de [...] (Moscona)

antes de azer la echa pensate bien (Moscona)

antes de azer lo ke sera, pensa a su kavo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4948

362420

pensativle adj.

חושש, חרד, מודאג; מהורהר, שקוע במחשבות

pensativle está el buen rey (Nehama)

tu sinyor esta muy pensativle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9765

362460

penserio m.

דאגה; מחשבה

este penserio no me esta dando repozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9766

362600

penya f.

סלע, צור

adonay es mi pinya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9767

362630

penyasko m.

סלע גדול

mi dio, mi pinyasko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4940

362690

peor adj. & adv.

יותר גרוע, רע יותר

peor lo roto ke lo deskuzido (Nehama)

no se vaya este sinyor i mos venga un pior (Nehama)

luego entran en otra peor ke eya (Moscona)

no se vaya un sinyor i mos venga otro peor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9770

362740

pepino m.

מלפפון; (בקוביה: ) המספר אחת

se alevantaron los pipinos i aharvaron a los bahchavanes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4949

362850

pepita (1) f.

גרעין, גרעין אבטיח/מלון, גרעינים לפיצוח

kien pepitas vende, pepitas gana (Nehama)

ashugar kumplida sin ke manke una pepita (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9771

362880

pepita (2) f.

מחלת עופות (יבלת/גידול על הלשון)

biva la gaina, biva kon la pipita (Moscona)

ya me kresio pipita en la boka de estar diziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9773

362920

pepitear v.

בגד, גילה סוד, ''טפטף'' סוד, גילה טיפין טיפין

no tiene animo de pipitear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9774

362970

pera f.

אגס

la pera buena el puerko se la kome (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9775

363000

peral m.

עץ אגס

la pera no kae mas leshos del peral (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4951

363030

perat (ebr.) m.

פרט, מקרה; אדם יחיד

en este perat tienes razón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9776

363160

perdé (t.) m.

וילון, מסך; מפרש; אקרן; תיאטרון צלליות

no tiene perde en la kara (Moscona)

ya kito el perde (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4952

363340

perdón m.

סליחה, מחילה

kien arrova del ladrón tiene siete anyos de perdón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4937

363440

peregrino m.

צליין, עולה רגל; נודד, נע ונד; מהגר; זר, גר, נוכרי

el semen de Israel es pelegrino desde dos mil anyos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9778

363490

pereshil m.

פטרוזיליה

mos fuimos del prishil, mos kresio en la nariz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9779

363510

peresozo/perezozo m.

עצלן

no seas presurozo kon tu luenga, ni perezozo en tus ovras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4953

363850

períkolo/kulo (it.) m.

סכנה, סיכון

períkolo (it.) de fuego/de ladrón/de muerte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4957

364120

perkura f.

מאמץ, התאמצות; יפוי כוח, מנדט

fulano tiene mi perkura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4958

364150

perkurador m.

שתדלן, מיופה כוח, פרקליט; מפרנס משפחה, מחזיק ומסייע

guérfanos sin perkurador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4959

364160

perkurar/se v./v. refl.

התאמץ, השתדל, ניסה, טיפל ב-

perkurar de ganar el pan (Nehama)

perkurar de venir a tiempo (Nehama)

perkurar kon sus vente unyas (Nehama)

no ay kien perkura por estos desgrasyados (Nehama)

la ventura - por kien la per­kura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9780

364170

perla f.

פנינה, מרגלית

la perla de las beviendas (Moscona)

kitar perlas de la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4966

364210

perlado adj.

מעוטר בפנינים; עשוי בתשומת לב מרובה

un lavoro perlado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9782

364330

permeter v.

התיר, הרשה, איפשר

el entrar sin batir no es permetido (Moscona)

el se permetio de ensultarlo publikamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9784

364370

permisión f.

חופשה; רשות, היתר, הרשאה

kon permision de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9785

364430

perodear v.

התנהג בחופשיות יתר על המידה

ke regla es esto de perodear fin a medias noches ? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4964

364540

perrada f.

חבורת כלבים; חבורת אנשים נלוזים

vino a la boda kon su perrada entera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4954

364590

perro m.

כלב

perro de kazal/perro de guertelano ni durme ni deha durmir (Nehama)

perro ke ladra no modre (Nehama)

en kazal sin perros kamina kon palo (Nehama)

arrastar komo el perro (Moscona)

el perro blanko ke sea o preto, de preto no sale (Moscona)

perro ke sea, de soy ke sea (Moscona)

ken ke fuera perro en tiempo de kodrero (Moscona)

el buen bokado se lo kome el perro (Moscona)

el perro del guertalano ni duerme ni desha durmir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9792

364930

persegir/perseguir v.

רדף אחר; ביקש, חיפש; המשיך

loke me vas persigiendo? (Moscona)

persigir para alkansar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9794

365230

perso (it.) adj.

חולה אנוש, אבוד; נתון בסכנה מיידית

avraam esta perso (Moscona)

estamos persos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9796

365240

persona f.

בן אדם, איש

la persona ke no se alave de si para si (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9797

365300

personal m.

צוות עובדים, סגל, פרסונל; קהל

el personal no esta kontente de las pagas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4967

365930

peshalado m.

מליח, דג מלוח

le paresió peshalado se lo echó en un bokado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4968

365960

peshe (port.) m.

דג

kuando se kome peshe no se favla (Nehama)

el peshe grande se lo kome al chiko (Nehama)

kien duerme no alkansa peshe (Nehama)

el ke paga el peshe adelantado lo kome fedido (Nehama)

onde venden peshe?- a la peshkadería! (Nehama)

aínda el peshe esta en la mar! (Nehama)

peshe buyido/peshe asado/peshe frito (Nehama)

kontente i livre komo el peshe en el agua freska (Nehama)

ay varios peshes en el río (Nehama)

bivas, kreskas i engrandeskas komo el peshiko en el agua freska/el peshi­ko para komer i tu/i el fijiko para engrandeser (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4978

366090

peshkado m.

דג

gizar peshkado (Nehama)

el peshkado grande s'englute al chiko (Moscona)

peshkado i agua de mar (Moscona)

miren de komer peshkado primo, kocho i asado, i ke no manke salado porke aze bien bever (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4979

366220

peshkesh /peshkish (t.) m.

מתנה; מתנה הניתנת לבנאים עם יציקת הגג; מתנה לכלה ביום חתונתה

kien echó peshkesh ke se kede, kien no ke se vaya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9801

366390

peskerir v.

חקר, ביקש, חיפש

eskudreniemos muestros kaminos i pishkeramos i tornemos a adonay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9802

366410

peskueso m.

עורף, מפרקת, צואר

el piskueso lo tengo torsido (Moscona)

merese ser degoyado por el piskueso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9804

366500

peskuzar v.

חקר, בדק, תיחקר, שאל לעומק, תישאל, ערך חיפוש

no piskuzi por saver ken era (Moscona)

ken uzo, no piskuzo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9806

366550

pestanya f.

ריס; אישון, בבת עין

los ojos pedrimos, las pistanyas vamos a bushkar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9807

366610

pestil (t.) m.

ממתק עשוי מציפת משמש או שזיף ירוק דקה ושטוחה

la prostela ya sta pistil (Moscona)

azer a alguno pistil (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4980

366890

peyda m.

איסור

fize peyda a mi fijo de pizar al kafé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9809

366920

pez m.

זפת

pes i ashufre ensienden mas muncho el fuego, ansii las avlas de menospresio para la ira (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4981

366980

pezar (1) v.

שקל

pezar djusto i vender karo (Nehama)

un sako de asukar peza sien kilos (Moscona)

komo ke pezas tu plata i tu oro, ansi ke pezes tus dichas antes de dizirlas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4982

367070

pezevenklik (t.) m.

סרסרות; דמי סרסרות

me bozeó el fecho i por mas pezevenklik, demanda korredería (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4983

367110

pezgadía f.

כובד; משא קשה לנשיאה; משימה כבדה הנעשית נגד הרצון; הפעלה נוקשה של כללים וחוקים; שעמום

ya me mata; sien vezes me demanda la mizma koza; para desbarasarme de esta pezgadía, le di todo lo ke kijo (Nehama)

el tavlado s'esfondó de la pezgadía de la kasha de fierro (Nehama)

me es pezgadía de ir a vijitarlo (Nehama)

deshate de estas pezgadias (Moscona)

me fui antes del tiempo por no darles pezgadias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4986

367140

pezgado adj.

כבד, כבד משקל, מעיק; כבד תנועה, מגושם; בלתי נסבל בשל פדנטיות; מטומטם, טיפש; חמוּר

eskapí a fulano de un embrolyo, ma me viene pezgado de demandarle paga (Nehama)

lo ke komi me kayo pezgado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4987

367220

pezgar v.

שקל, היה כבד; הטריד, הדאיג

esta ropa pezga una oka (Nehama)

me pezga de demandar lo ke me se deve (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9815

367240

pezgo m.

משא, מטען, כובד, עומס, משקל, כבידה, נטל, זבורית; מועקה, ייסורי מצפון

no alevantes pezgo (Moscona)

el fierro es mas pezgo ke la tavla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4989

367250

pezgor m.

משקל, כובד; תחושת כובד בקיבה, קשיי עיכול; דאגות

no se alevante de en basho del pezgor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4993

367270

pezo m.

מאזנים, משקל; משקולת

lo mas de ropas se venden a pezo (Nehama)

el pezo no esta amezurando djusto (Moscona)

kon esta djente todo kale estado kon el pezo i la vezne (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4994

367340

pi m.

הגה, הברה

un pi si dishe, al punto todo se faze a dover (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4995

367350

piadad f.

רחמים, רחמנות, חמלה, חסד; חסידות

aharvar kon piadad/kon mano de piadad (Nehama)

el Dio ke mos mire kon ojo de piadad (Nehama)

ten piadad! (Moscona)

ombre de piadades (Moscona)

no estamos diziendo ke no komas, ma el komer deve ser kon piadad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4997

367450

piadozo adj.

רחום, רחמן, חסוד, בעל צדקה, נדיב לב, חנון

el Dio piadozo (Nehama)

el piadozo no tienen repozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5250

367490

piano (2) m.

קומה

kaza de ocho pianos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5249

367500

piano (it.) adv.

לאט, בעדינות, ברכות

no te apresures, va pian piano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4998

367520

piante- ni piante ni mamante

אין נפש חיה

no topar ni piante ni mamante (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4999

367570

pich (t.) m.

ממזר, אדם נקלה

es un pich (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5259

367740

pie m.

רגל; מידת רגל

ya estás en pies, az la kama (Nehama)

no meter pie en kafé/en yeshivá/en eshkola/en keilá (Nehama)

le das el pie, kiere el pie i la mano (Nehama)

kuando se tiene kavayo al ahir no es verguensa de kaminar a pie (Nehama)

en mi kaza no entra pie ajeno (Nehama)

en esta kaye no piza pie de bivo/de benadam (Nehama)

de pies fina kavesa yevar todo muevo (Nehama)

azer echos en pies (Moscona)

no le des pie d'entrada (Moscona)

ande le veo los pies, le vere la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5263

368520

piedra f.

אבן; חומר קשה מאוד; אבן מצבה, מצבה

si la piedra da al vidro, guay del vidro, i si el vidro da a la piedra, guay del vidro (Nehama)

la piedra no viene de londje (Nehama)

ken tiene tejado de vidro ke no arroje piedras al vezino (Nehama)

arrojar la piedra i eskonder la mano (Nehama)

kayo piedra en pozo (Moscona)

save kitar la para por debasho la piedra (Moscona)

el ombre yeva mas ke las piedras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5264

368700

piedrada f.

מכה באבן, פצע שנגרם מאבן

ni palavra ni piedrada no tornan atrás (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5265

368870

pierna f.

שוק, ירך

espande la pierna fina onde va la kuvierta (Nehama)

las piernas las tengo tomadas (Moscona)

los del rey en meza komen, i los tuyos a mi pierna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4990

369020

pikado adj.

טחון; מדוקר, עקוץ; נפגע, פגוע

mas vale pikado ke guzaneado (Nehama)

de lo pikado se faze kyeftes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9831

369100

pikar v.

טחן; עקץ, דקר, נעץ; טעם מאכלים בלי להסב לשולחן; פגע (במילים)

las gainas se estan pikando una a la otra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5000

369110

pikarse v. refl.

נדקר; נפגע

se pika de tener muy buena edukasión/de konoser lenguas/de ser de buena famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9832

369160

piko m.

מידת אורך: טפח; מקור (של עוף); מקב, מעדר

i el prove i el riko se amizuran kon un piko (Moscona)

piko para lavorar las piedras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9834

369200

pikurina f.

דבר מה פעוט

la fuente esta koriendo una pikurina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5001

369220

pila f.

כיור; שוקת; ערימה

una pila de ropas (Nehama)

una pila de topes (Nehama)

una pila de lenya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9835

369350

pilikura (gr.) m.

דבר פעוט, חסר ערך

unos pishkadikos, una pilikuria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9836

369390

pilishti (ebr.) m.

פלשתי; בהשאלה: רשע

kon este pilishti ke no tengas ke azer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

4992

369580

pimienta f.

פלפל

la pimienta komen los reyes, la nieve pizan los kavayos (Nehama)

grano de pimienta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9837

369760

pino m.

שיא, פסגה, צמרת; אורן

un ombre alto komo el pino (Moscona)

estar en la punta 'el pino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9839

369800

pinta adj.

מאיכות גרועה; בהשאלה: נאמר על אדם במצב בריאותי ירוד שאין לקנא בו

komo esta el hazino? - pinta (Moscona)

el shavon ke merkates esta pinta zahro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9841

369810

pinta f.

נקודת חן; נמש; נקודה, כתם, צבע; טיפוס המעיים

kon pintos pretos i blankos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9842

369820

pintado adj.

צבוע, מצוייר; ירוד מבחינה חומרית/בריאותית

pintado a las mil maraviyas (Moscona)

avram esta pintado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9844

369850

pintar (1) v.

צבע, צייר; תיאר בצורה ציורית; קישט (עוגה)

el saver pintar es un dono (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9845

369860

pintar (2) v.

שילם במזומן; בזבז כסף

pintar las paras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9846

369870

pintarse v. refl.

התאפר, התפרכס, הצטבע

ke se pinti por lo ke es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9847

369890

pintilik (t.)

קמצנות, צייקנות

el pintilik ke tiene no lo desha gozar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9848

369940

pinturia f.

תמונה, ציור

korason de pensamientos buenos asemeja a pinturia de rozas sovre pared enkalada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5009

370000

pinya adj.

מלוח מאוד

el kezo esta pinya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9849

370100

pinyuga f.

גחלת

del buen karvon - buena pinyuga (Moscona)

kavesa de pinyuga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5008

370110

pinzel m.

מכחול, מצבוע

ensúpito me se metió delantre komo un pinzel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5010

370170

pío a pío/píos a píos adv.

בהדרגה, מעט מעט

pagar una devda a píos a píos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9851

370240

piojo m.

כינה

piojo sovre kustura (Moscona)

se ancheo komo el piojo en la tinya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9853

370510

pir (fr.) adj.

יותר גרוע

su ermano es pir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5011

370520

pir (gr.) m.

הנקודה הגבוהה ביותר, השיא

el pir de la kalor (Nehama)

el pir del frio (Nehama)

al pir de la ravia (Nehama)

al pir de la mansevez (Nehama)

al pir de la ermozura (Nehama)

el pir es ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9855

370630

piriz (t.) m.

צום, תענית

no tiene piriz en la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9856

370800

pishada f.

הטלת מים, השתנה

pishada sin pedo es komo boda sin pandero (Moscona)

le esta kaminando atras komo la pishada del azno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9858

370820

pishadero m.

הטלת מים/השתנה תכופה

la bira da en pishadero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9859

370830

pishado adj.

מוכתם בשתן

ken se echa kon pishado se alevanta pishado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9860

370900

pishar v.

השתין, הטיל מימיו

pisharse en la palavra (Moscona)

es el ke pisho en el ojo del guerko (Moscona)

pisharse en la banyika (Moscona)

no save ni por ande pisha la gaina (Moscona)

djoha, alevanta, pisharas (Moscona)

pisharon en una kalavasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9866

371060

pishik (t.) m.

מרמה, תרמית

azer pishikes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9867

371080

pishín (t.) adj.

משולם מראש

fiado no vende , ande mi se paga pishim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9868

371090

pishín/pishim (t.) adv.

מיד, תכף, מהר; מראש

pishim de todo, prime ke sepas kualmente [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9869

371240

pishkín (t.) adj.

מומחה, מיומן, מוסמך, בר סמכא

si sos pishkin sal en medio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9870

371280

pishmán(t.) adj.

מתחרט, בעל תשובה

mil vezes esto pishman ke me apanyi en este baile (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9871

371300

pishmanlik (t.) m.

חרטה, חזרה בתשובה

pensa bueno para ke despues no ayga pishmanlik (Moscona)

en arrepintiendose se ovliga a pagar 100 levos de pishmanlik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5017

371310

pisho m.

שתן; זרזיף, טפטוף

dar guezmo de pisho (Nehama)

un pisho d'agua/d'azeite/de vinagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9873

371350

pishpón m.

שם של משקה; לגימה, סביאה

lo ke gana mosho se va para pishpon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9874

371500

piska f.

קורטוב, קמצוץ, קורט; חתיכה, פיסה

no tiene una piska de verguensa (Moscona)

en la papelera kedo una piska de sal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5016

371580

pisón m.

פיטמה

la kriatura aferra el pisón kuando está fabrenta i lo asolta kuando está farta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5019

371720

pita (gr.) f.

פיתה

kien se kumió la pita?- la nuera (Nehama)

pita kayente kon kezo fresco (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9877

371900

pitilá (ebr.) f.

רטיה, אספלנית דביקה; ''דבק'' - אדם דביק ובלתי נסבל

no te apanyes kon esta pitila (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9878

371940

piyadé (t.) m.

צבא, חיל רגלים

mi ijo sierve en un piyade (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9879

372000

pizada f.

דריכה; בעיטה

dar una pizada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5020

372040

pizar v.

דרך, דרס, רמס, בטש, מעך; השיג גבול; כתש; ניצב על

este moble no piza bueno (Nehama)

mas ke no pizes por aki (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9881

372070

pizma (gr.) f.

עקשנות, רשעות; טינה; התגרות

azer algo por pizmas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5021

372200

plaka (gr./t.) m.

אדם איטי וגמלוני

una plaka de chimento/una plaka de marmol/una plaka de mé­tal/una plaka de piedra/una plaka de vidro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9882

372290

plan/o m.

תכנית, מתווה, תרשים, שרטוט, מפת שטח

el plan de la sivdad lo estan lavorando de muevo (Moscona)

la kaza se va ir al plan (Moscona)

los planes de muestros adversarios salieron yerados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5022

372410

planta f.

שתיל, נטע, צמח; כף (רגל/יד)

planta de la mano, planta del pie (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9885

372490

plantarse v. refl.

ניטע; נתקע, ננעץ, קבע עצמו

se planto delantre de mi i no me esta deshando ver nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9886

372510

planteo m.

נטיעה; צמחיה

los planteos ermoyesen i kuvijan la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5023

372540

plasa f.

כיכר; כיכר השוק, שוק

kuento de kaza no vale a la plasa (Nehama)

lo ke pasa en kaza no pasa a la plasa (Nehama)

el fijon esta falto en plasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5025

372650

plasar v.

הציב, הניח, שם, מיקם, שם במקום, קבע, השקיע (כסף); מכר בקמעונאות, הציע למכירה

plasar ropa/bilietos de lotería (Nehama)

esta bien plasado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5026

372870

platero m.

צורף

la morena fija del Dio, la blanka fija del platero (Nehama)

ovra de maestro i de manos de platero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5027

372930

platiko m.

צלחת קטנה, קערונת; שי של צלחת ממתקים/פירות; משלוח מנות

kien manda/embía platikos arresive chanakitas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5028

372980

plato m.

צלחת, מגש; מנה; שי פירות/ממתקים/פרחים הנשלח לרגל ארוע

en una famiya medianera, para un komer regolar se sierven algunos mezetes para avrir la gana, uno o dos platos i fruta para kitar la savor de la boka (Nehama)

no dates haber ke el plato se chatleo (Moscona)

en las kazas djudias uzan gizar en viernes ocho platos , a dos para kada meza asta noche de alhad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5029

373060

plazer m.

עונג, תענוג, הנאה, עדנה; טובה, חסד

az plazer, no mires a kien (Nehama)

azer pla­zer i topar la belá (Nehama)

kon grande plazer (Moscona)

tengo el plazer [...] (Moscona)

azimi este plazer (Moscona)

el azer akonanta el plazer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5031

373130

plazer v.

מצא חן, נשא חן, נעם, ערב

no ay a kien no plazgan las flores (Nehama)

me plaze estar en buena kompanía (Nehama)

lo bueno plaze a todos (Nehama)

no me plaze repetar (Moscona)

te plazen kastanyas? (Moscona)

le plazio la koza en sus ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5034

373180

plaziente adj.

נעים, נוח, ערב

tu plaziente, yo kontente (Nehama)

es una persona muy plaziente (Moscona)

el klima en estos lugares es muy plaziente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9901

373190

plazo m.

מועד

a la luna la kompozo por plazos i por azer saver los trokamientos de los tiempos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5035

373330

pleito m.

מריבה, ריב, מחלוקת, קטטה, תגרה, סכסוך, מדון

pleito d'ermanos, alhenya de manos (Nehama)

pleito de merkaderes, alegría de djabadjis (Nehama)

en pleito no s'esparte konfites (Nehama)

después de un buen pleito una buena paz (Nehama)

los vizinos estan en un pleito (Moscona)

padre i ijo estan en pleito (Moscona)

en kaza ke ay pleito no se akoje ni la siniza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9905

373440

pletez m. & adj.

איש ריב, איש מדון, שוחר מדון, קנטרן, רגזן, אלים

pursedaka no te apanyes kon este ombre pleitez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9906

373590

plomada f.

חרט עופרת; משקולת עופרת, אנך

la plomada se uza para enderesar i azer derechos los muros ke se fraguan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9907

373640

plombar (fr.) v.

סגר בחותמת, חתם בפלומבה

tengo dos muelas por plombar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9908

373650

plomo m.

עופרת; כדור יריה; טרדן, טרחן

no te djuges kon plomo yeno porke se tienen visto munchas desgrasias (Moscona)

loke fueron akeyos plomos a media noche? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5039

373690

pluma f.

נוצה, פוך; ציפורן, עט, קולמוס

kavesal de pluma (Nehama)

kultúk de pluma (Nehama)

fuir kon plumas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1462

373880

podar v.

גזם, זמר, קצץ

apodar la vinya (Nehama)

podar la vid o alimpiarla kortando sus sarmientos demaziados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5041

373890

poder m.

יכולת, סמכות, יפוי כח, עצמה, כוח, שלטון; רווחה, מצב כלכלי טוב, אמצעים כלכליים

bien bueno en poder negro (Nehama)

a poder de gritos (Nehama)

a poder de kinino (Nehama)

a poder de melezinas (Nehama)

a poder de menazos (Nehama)

a poder de rogativas (Nehama)

estas dolores en poder de otro se kierría konsulta de dotores (Nehama)

kada uno da según su poder (Nehama)

se le tomo el poder (Moscona)

al poder vino el partido demokratiko (Moscona)

lo keres konoser - dale poder (Moscona)

a poder de paras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9916

373960

poderozo adj.

עשיר, בעל יכולת; חזק, כל יכול

el todo poderozo ke mire i se apiade (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9917

373990

podestador m.

שליט, אדון

kruel podestador dezgrasia del puevlo i governadores derecheros azen enfloreser sivdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5049

374000

podestanía f.

שלטון; שליטה

la Rusia i los Estados Unidos de Amarika se pelean por ganar la podestanía sovre todos los Estados de la tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9918

374010

podestar v.

שלט על, חלש על, משל, רדה ב-; הכריע (אויבים)

lo iziste podestar sovre las ovras de tus manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5050

374030

podjo m.

באר; בור

asi me echen al podjiko de las agujas si estó favlando mentiras (Nehama)

en el podjo donde bevites agua no eskupas (Nehama)

es podjo sin fondo, echas i no se inche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9919

374270

poezía f.

שירה

agora vamos a sintir la poezia dicha por [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9920

374310

pohondra f.

קבעון

ya le entro la pohondra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5053

374380

pokito m.

כמות מועטה, קומץ

aspera un poki­to (Nehama)

vate un pokito mas par'ayí, ven un po­kito mas par'akí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9921

374400

pokitura f.

כמות מועטה, סכום פעוט

ke pokitura ke te dieron por un levo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5073

374410

poko adj.

מועט

pokos son los ke saven razonar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5063

374460

poko adv.

מעט

lo ke poko pezga i mucho vale (Nehama)

poko favlar i mucho sentir (Nehama)

poko favlar mucho entender (Nehama)

poko favlar poko pekar (Nehama)

poko favlar poko yerrar (Nehama)

poko favlar salú para la bovedá/salú para'l puerpo (Nehama)

por poko ke sea [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5055

374500

poko m.

כמות קטנה

a kitar de lo poko no keda nada (Nehama)

dame otro un poko (Nehama)

en vezes, kon un poko de kanseria se alkansa mucho (Nehama)

este póvero padre no pudo dar a su fija ke sinko mil liras de oro de dote. Poko i nada! (Nehama)

kien demanda poko es loko (Nehama)

kien poko da porke poko tiene da kon su alma, kien mucho da porke mucho tiene da de su bolsa (Nehama)

komer poko i luz mucha; komer poko i ver al Dio a la kama (Nehama)

komer poko i vestir bueno (Nehama)

merkar un poko de ropa (Nehama)

otro un poko ya viene (Nehama)

pedrer lo poko de bien ke se tiene (Nehama)

pelearse por poko i por nada (Nehama)

antes un poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5074

375050

poliyarse v.

נאכל ע''י עש; התמלא דאגות כוססות; נשאר תקוע בחור שלו בלי קשר לבריות

poliyarse por los ijos/por la kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9924

375070

polka f.

ריקוד הפולקה; ז'קט נשי עם שולי פרווה

i por este i por todos mi alegria se apoka kuando bailan a dos a dos en el baile de la polka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5075

375250

polviko m.

אבקת תרופה

las viejas del tiempo konosian polvikos ke davan para pasar adelantre de los fríos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5076

375270

polvo m.

אבק, עפר; אבקה; קמח

korre korre, i a la fin polvo i guzano! (Nehama)

alevantar del polvo (Moscona)

alimpiar el polvo (Moscona)

todo es del polvo i todo tornara al polvo (Moscona)

polvos para dolor de kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9929

375470

pompa f.

זוהר, יפעה, תפארת, פאר, ראוותנות; משאבה

salieron a su resivo kon grande pompa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5077

375490

pompeada f.

שאיבה; לגימת משקה גדולה

inchir un kántaro en dos pompeadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5078

375620

ponentino adj.

מערבי

en Venezia existían tres komunidades djudías: la ponentina, de los orijinarios de la Europa oksidental, la djermánika, de los eskenazím ke favlavan yidish, orijinarios de la Europa sentral i de Rusia, i la le­vantina, de los orijinarios de las tierras turkas, sefardis, por la mas parte de Salonik (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9930

375630

poner v.

שם, הניח; הניח הנחה, דמיין

poner karga sovre alguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5079

375640

ponerse v. refl.

ניגש ל-; שקע (השמש)

de onde nase el sol i asta onde se pone (Nehama)

al ponerse del sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5080

375720

ponte m.

גשר; סיפון, גשר הספינה

el ponte del rio (Nehama)

pasar el ponte (Nehama)

el ponte de la nave, el ponte del va­por (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5093

375960

por prep.

בתור; מחמת, בגלל; בשביל, בעבור, כדי, למען; בעד, מבעד ל-, דרך; באמצעות; למשך, במשך; ב-, בתוך

Abel hue matado por Kaín (Nehama)

arrivar/partir por treno/por va­por/por avión (Nehama)

dar a Lea por Rajel (Nehama)

dar una koza por otra (Nehama)

darse a entender por djestos (Nehama)

el pan es fecho por el panadero (Nehama)

empesar por el empesijo/por enmedio/por el kavo (Nehama)

es luvia por luvia (Nehama)

esta kaza esta por arkilar/por vender (Nehama)

estar en una sivdad por un día (Nehama)

ganar tanto por día/por semana (Nehama)

ir por lana i salir treskilado (Nehama)

lavorar por interés/por amistad/por negregura/por vengansa (Nehama)

merkar una koza por bavas (Nehama)

ninguno lo kiere por su negregura (Nehama)

pasar por el ponte (Nehama)

pasar por la puerta (Nehama)

pasearse por el molo (Nehama)

pasearse por las guertas (Nehama)

por bueno lo fizo (Nehama)

salir por/para tomar aire (Nehama)

sufrir por modre de uno (Nehama)

tener a un negro por amigo (Nehama)

tomar a uno por otro (Nehama)

tomar por empiegado (Nehama)

travar por las orejas (Nehama)

viajar por todos los tiempos/por tiempos serenos i por tiempos truvios/por las luvias/por las nieves (Nehama)

pasar por la kaye (Moscona)

luchar por la pas (Moscona)

una koza por otra (Moscona)

el artikolo fue eskrito por [...] (Moscona)

por su buendad (Moscona)

por mi mansevez buena (Moscona)

por moso (Moscona)

por mujer (Moscona)

por tres levos (Moscona)

pasar por savio (Moscona)

darse por vensido (Moscona)

ainda esta por vinir (Moscona)

la kaza esta por vender (Moscona)

por poko (Moscona)

por mi parte (Moscona)

por mas bueno (Moscona)

por amor de (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9949

376330

porfiar v.

התחנן לפני, הפציר ב-; עמד על, התעקש

esto purfiando por entrar (Moscona)

no eeas selozo kon tu mujer porke purfiara por enganyarte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5083

376390

porke conj. & adv.

מפני ש-

no partió porke mankó el treno (Nehama)

se kayó porke se arresvaló (Nehama)

lo yevan por la mano porke es siego (Nehama)

me arrepozo porke estó kanso (Nehama)

kierer saver el porke de todo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5088

376415

porke interog.

מדוע, למה

porke yoras? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9951

376570

portador m.

סבל, נושא; שוער

el portador de la prezente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9952

376620

portalero m.

שוער

pero no se ke batir tuvieron los portaleros esta noche, ke por lo tanto tadraron de serrar las puertas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5089

376630

portanto (fr.) conj.

בכל זאת, למרות זאת, אולם, אף על פי כן, מכל מקום; לכן, על כן, משום כך

es akojedor i portanto esta yeno de liras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5090

376660

portativo adj.

מיטלטל, נייד

lampa portativa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5091

376790

porto m.

נמל

porto de mar; porto de rio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9953

376850

portokalar m.

עץ תפוז

el kamino pasava entre portokalares i limonares (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9954

376920

posa (t.) f.

משקע, תחתית החבית/ הבקבוק

la pusa de la djuderia (Moscona)

despues de kolar kedo una pusa vedre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9956

377090

posibilidad/posibilitá/posibilidat f.

יכולת, חלופה, אפשרות

no tengo la posivilidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9957

377110

posivle adj.

אפשרי

azeras todo lo posivle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5092

377170

posta (1) (it./t.) f.

דואר; משימה (לזמן מוגדר); ניידת, רכב להסעת עצירים, משלוח

oy vino mucha posta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9958

377250

postal (2) (bulg.) adj.

עצלן

de este postal echo ke no asperes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5120

377300

postema (gr.) f.

מורסה, אבצס, פרונקל; בהשאלה: מכאוב; כינוי למישהו מאוס ומכביד; עוגמה ישנה ומכבידה

postemas tiene mamá al fondo de la kasha! (Nehama)

el vidjut entero lo tengo una postema (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5252

377440

posto (it.) m.

תפקיד, משרה; מקום, מושב

no es su puesto (Nehama)

meter kada koza a su puesto (Nehama)

el posto de direktor esta vakante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9961

377500

postura f.

יציבה, תנוחה, מצב; שקיעה

de onde esklarese el sol asta su postura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5121

377530

potá (t.) f.

כור היתוך, מצרף, בית יציקה

estos dos no se pueden kalar; se kieren echados a la pota (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9962

377670

potín (t.) m.

מגף

bastoniko djilali, el putin delgado, entojiko mavili, se asenta allado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5122

377690

potra f.

זפקת, בלוטה נפוחה; שבר, פקע

kien kon la potra kien kon la krevadura (Nehama)

no m'abas­ta mi potra sino enriva me viene otra (Nehama)

todo adjusto shimshon, mas ke potra i kevradura (Moscona)

no abastese mi potra, ke agora me sale otra (Moscona)

no se mira el su potra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9966

377830

povoreza f.

עניות, דלות

kada uno kon su penserio, el riko kon su rikeza, i el prove kon su povreza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9967

377900

poyiko m.

אפרוחון; כינוי לבחורה צעירה וצנומה

se izo un puyiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5124

377910

poyo m.

אפרוח, תרנגול צעיר; רווח גדול; אדם חיוני ואמיץ; הולם לב

onde mete la mano kita po­yos/onde piza salen poyos (Nehama)

la asentada ke di ya vo kitar poyos (Moscona)

apanyo un poyo lo sta splumando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9970

377930

poyrás/poyraz (t.) m.

רוח צפונית- מזרחית

vino komo el poyraz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5125

377980

pozar v.

חנה, נטה אוהלו; הציב, הניח, שׂם, הציג; דיגמן; הציג עצמו לראווה

pozar una karga (Nehama)

devemos de pozar las kozas en regla (Moscona)

no se save ni pozar ni empozar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9973

378020

pozisión f.

מצב, עמדה, מעמד; משרה

es de buena pozision (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9974

378070

pozitivamente adv.

באופן חיובי

a la kestion mos respondio pozitivamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9975

378100

pozo m.

באר, בור

kavakar pozo kon alguja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9976

378140

prado m.

אחו, נאות דשא

krese la yerva del prado sin agua? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5126

378200

pranga (t.) f.

בית סוהר, בית כלא, מחנה מעצר, תא כלא; שלשלאות לרגליים

meter en pranga (Nehama)

kuatro anyos de prezion en la pranga metido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5127

378250

pranso (it.) m.

משתה, סעודה חגיגית, מסיבה, בנקט

aparejos de pranso (Nehama)

invitar/kombidar/yamar a pranso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9978

378280

prasa (t.) f.

כרשה, כרתי, פראסה

ya sta por prasa i kalavasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5129

378340

pratika f.

מיומנות; מעשה, ביצוע, הגשמה, שמירה, קיום (חוק, מצוות)

tener la pratika de un fecho (Nehama)

la pratika vale mas ke la gramatika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5131

378390

pratikarse v. refl.

רכש מיומנות

pratikarse en un ofisio/en una lingua/en un arte (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5132

378410

prátiko adj.

נוח, שימושי, פרקטי; מיומן

un ombre pratiko (Nehama)

bushkamos un eskrivano bien pratiko en los kontos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9980

378460

prear v.

שדד, בזז, שלל, גזל, חטף

ajenos los prian i los eredan, no tienen ijos israel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9981

378600

predezir v.

ניחש, ניבא

predizir los akontesimientos venideros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5133

378910

pregón m.

הכרזה, הצהרה, הודעה, צו

salió pregón del rey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5134

378990

pregonero m.

כרוז

kien tiene mal al dedo se faze pregonero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9982

379050

preguntar v.

שאל, חקר, ברר, הציג שאלות; שאל בשלום

su manera de preguntar dava a entender el uzo de komando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5135

379360

premir v.

נצרך, נזקק ל-, השתוקק ל-

no me prime, ya puedo asperar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9983

379400

prenda f.

משכון, ערבון, עבוט; עיקול, החרמה, הפקעה

dar en prenda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9984

379470

prender v.

לקח, נטל; לכד, תפס

en la red ke eskondieron fue prendido su pie (Moscona)

ke vos dire mi kerido, vinieron letras de fransia, el negosio esta prendido, en nada no ay ganansia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5136

379690

prenyado m.

הריון

ni el prenyado ni el dukado pueden kedar guadrados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5137

379860

preparativa/o f./m.

הכנה

preparativos de viaje/de fiesta (Nehama)

azer preparativas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9987

379880

preparativo adj.

מכין

los lavoros preparativos ya ampesaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9988

380200

presiar v.

קבע, הידק; העריך, אמד; ערך את שומת הנדוניה

no saves presiar las kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5140

380250

presio m.

מחיר; ערך

mos trusho un sesto de fruta, no debaldes, kon su presio (Nehama)

los presios estan en pujita (Moscona)

no ay presio para su kapachita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9991

380760

presto adj.

זריז, מהיר

se fue presto i negro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5138

380770

presto adv.

מהר, חיש, מיד, בקרוב; מוקדם

el dar presto es komo dar dos vezes (Nehama)

vinites muy presto (Moscona)

kamina mas presto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9994

380860

prestura f.

מהירות, זריזות, חפזון

en la prestura me alvidi de tomarlo (Moscona)

ke es la prestura de alevantarte? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9996

380980

presurozo adj.

דחוף; מהיר, זריז, נחפז; שאוהב לפעול מהר ובלי לחכות

ganansia rovada komo la luvia presuroza, presto viene i pasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5141

381140

preto adj. & m.

שחור; כושי; אומלל, עצוב, אבל; אדם אלים

mira ke viene el Preto! (Nehama)

disho la pes a la kaldera, kulo preto vate mas aya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

9998

381350

preva f.

הוכחה, ראיה; נסיון

asta preva kontraria (Moscona)

dar prevas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5142

381460

prevaz (t.) m.

כרכוב, צוק; מסגרת (דלת/ חלון)

el prevaz de la puerta/de la ventana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10000

381640

prezentar v.

הציג, הראה, הגיש, מסר

vos prezento el konto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10001

381660

prezentarse v. refl.

התייצב, הציג עצמו

ayer se prezento sr [...] (Moscona)

sosh rogados de prezentarvos a la ora apropiada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10003

381690

prezente adj.

נוכחי, נוכח

tener prezente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5143

381720

prezente m.

הווה; מתנה, שי, מתן, דורון, מנחה

kien echó prezénte ke se kede, kien no, ke se vaya! (Nehama)

dar prezente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5144

381890

prezo m.

בית סוהר, בית כלא; מאסר; אסיר

porke estas en prezo? -por diez groshes de medra (Nehama)

echar en prezo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10006

381930

prezumir v.

הניח, שער, ניחש, ניבא; התיימר

i eya sintiendo ditas avlas se prezumio mas mucho por kaminar komo novia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5145

382060

prima adv.

ראשית כל

los vezinos se adjuntan de prima para pasar la ora (Nehama)

empesar de primas a primeras (Nehama)

me alevanti de prima (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10008

382120

primario adj.

ראשוני, יסודי; קדום; מצוין

se topa en sofia i esta primario (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5139

382150

prime adv.

יש צורך ב-, צריך ל-

antes de partir por tiempo, prime ke meta todo en regla (Nehama)

prime pasensia (Moscona)

prime repozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10011

382170

primer (it.) v.

היה זקוק ל-, היה צריך

guadrati la salud ke te va primir (Moscona)

prime ke vayas (Moscona)

prime dicho a su padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5147

382180

primer/primero adj.

ראשון, התחלתי

el primer día (Nehama)

la primera ora (Nehama)

por primer komer tenemos peshe (Nehama)

el primer fijo (Nehama)

los primeros ombres bivian en las sharas (Nehama)

la primera regla para la salud es de komer kon mezura (Nehama)

los primeros tiempos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5152

382200

primero/en primero adv.

בתחילה, ראשית, קודם כל

primero el Dio, no tengo menester de fijo de ombre (Nehama)

primero el Dio, ya se dirijir mi fecho (Nehama)

kien da en primero da kon miedo, kien da segundo da kon gusto (Nehama)

en primero las paras (Moscona)

en primero de todo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5151

382240

primería f.

ביכורים; התחלה

todas las primerias son duras (Nehama)

az tornar nuestros djuezes komo en la primeria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5158

382300

primo adj. & m.

ראשון, ראשון במעלה, מעולה

la prima foja del livro (Nehama)

el primo i el último (Nehama)

el primo número (Nehama)

por primo devo dizir [...] (Moscona)

va ser primo si es ke puedo alkansar a tiempo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5161

382330

primo m.

דודן, בן דוד

ir por kaminos onde no ay primos ni parientes (Nehama)

mi primo (Nehama)

semos primos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10019

382340

primodjenito m.

בכור

tus ijos i tus ijas estavan komiendo i beviendo vino en kaza de su ermano el primojenito (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10020

382370

primura f.

דחיפות, שעת חירום; צורך דחוף, נחיצות

tengo primura de [...] (Moscona)

ke primura avia de enmeleskarte en este echo (Moscona)

no se aze primura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10023

382400

primurozo/primorozo adj.

דחוף; נחוץ; נצרך, נזקק

no es prove ma primurozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10024

382470

prink m.

בדיה

este prink kontaselo a otro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5164

382490

prinsip/prinsipio m.

עקרון; התחלה, ראשית

prinsipios de un ofisio/de un arte/de una sensia (Nehama)

el prinsipio de los menesteres del ombre son: fuego i agua, fierro i sal, vino i azeite, trigo i arina, leche i miel, kuvierta i panyo para vistir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10026

382505

prinsipal m.

מנהל

aki nada no se aze sin el prinsipal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5165

382630

prisa f.

חפזון, פזיזות, מהירות

por mas de prisa en pies se pila (Nehama)

ande kon tanta prisa? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10028

382740

privada f.

שירותים, בית כסא, בית שימוש; אדם גס ולא ישר; דבר דוחה ומעורר גועל

la ora de la pishada, fraguala la privada (Moscona)

la privada no le abasha de la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10030

382860

prizión f.

כלא, בית סוהר, בית אסורים

lo echaron en una prezion onde no ve luz de sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5166

382870

prizionero m.

אסיר; שבוי

ningún pri­zionero se kita de la prizión (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10031

382930

pro prep.

בעד

diez bozes pro i sinko kontra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5167

383530

profito (it.) m.

רווח, תועלת, הכנסה

onde no ay profito ay danyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10032

383560

profondina f.

עומק, מעמקים, מצולה

i echara en profondinas de mar todos sus pekados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10033

383570

profondita (it.) f.

עומק, מעמקים, העמקה

estudia las kestiones en profundita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5168

383580

profondo/profundo adj.

עמוק

penserios profondos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10034

383660

progresar v.

התקדם

progresar en el estudio (Moscona)

progresar en el empiego (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10036

383840

proksimamente adv.

בקרוב; בקירוב, בערך

proksimamente se asperan grandes evenimientos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5169

383860

próksimo adj. & m.

קרוב, סמוך; קרוב משפחה

lunes próksimo (Nehama)

ama a tu proksimo (Moscona)

ke entre el proksimo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10039

384000

prolongar/prolungar/prolungear v.

האריך; האריך תוקף

prolongar una politsa (Moscona)

ken prolonga meza, prlonga dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10041

384040

prometa f.

הבטחה; נדר

ya esto arto de prometas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5170

384080

prometer v.

הבטיח; נדר; הועיד, יעד

kien promete en devda se mete (Nehama)

le prometieron a rahel, le dieron a lea (Moscona)

mijor es ke no prometas ke kuando prometes i no pagas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5171

384250

pronto adj.

מוכן, נכון; מהיר, זריז

estó pronto para ser­virte (Nehama)

el komer esta pronto (Nehama)

kalsados prontos/ropa pronta (Nehama)

esto pronto por azer tu dicha (Moscona)

todo ya esta pronto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5174

384300

pronunsia f.

ביטוי, הגיה, היגוי

pronunsia klara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10046

384310

pronunsiar v.

הגה, ביטא, הביע, נאם, חרץ

prononsar las palavras klaro (Moscona)

el djuzgo ainda no se prononso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10048

384330

pronunsiarse v. refl.

בוטא, נהגה, נחרץ

tu tambien deves de prononsarte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5175

384480

propio adj.

אישי, עצמי, ייחודי; הולם; עצם (בעצמו), זהה, אותו ה-

eskrivir kon su propia mano (Nehama)

afirmar kon su propio punyo (Nehama)

me lo disho el propio (Nehama)

lo propio me akontesió a mi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10049

384660

propózito m.

כוונה, מטרה, תכלית; נושא, עניין, משפט, מילה

kuanto mas grande es el propozito, mas mijor es poko avlar i muncho dar a entender (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10050

384790

proseso m.

הליך, תהליך; משפט, דין

oy se mira el proseso de kontrabanda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10051

384850

prosperar v.

שגשג, הצליח

si agora tu estas prosperando mi kamino por el kual ando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10052

384930

prostemería f.

הסוף, אחרית; קץ הימים, התקופה האחרונה

manyadero de el pekador sobervia i su prostimeria por entinyirse i estruimiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5179

385340

prove n. & adj.

עני, רש; מסכן

de ser prove no es verguensa (Nehama)

el povre i el riko se amezuran kon el mismo piko (Nehama)

kuando el prove va kazar se le rompe el pandero (Nehama)

ni por ey prove ni por ey riko (Nehama)

prove no es el ke tiene poko, es el ke kovdisia lo del otro (Nehama)

ayudami proves, no sere uno de vos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1463

385430

provecho m.

רווח, תועלת, הנאה, יתרון; יעילות; הקלה, הרווחה

Ay danyos ke se trastornan por provecho (Moscona)

la melezina le fizo provecho (Nehama)

lavorar kon/sin provecho (Nehama)

ke es el provecho? (Moscona)

de los sanyos no vidi dingun provecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5186

385480

provechozo adj.

יעיל, מועיל, בעל תועלת, שימושי; מרגיע, מקל, מעלה מרפא

melezina provechoza (Nehama)

ansi seras provechozo para ti i para tu famiya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10057

385490

provedad f.

עניות, דלות, אביונות, ריש, חוסר כל, מחסור, דחקות, מסכנות

la provedad es negra koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10058

385500

proveer v.

סיפק, המציא, צייד, פרנס

i disho avraam, el dio proveera para si el karnero para alsasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5187

385720

provizorio adj.

ארעי, זמני

lo provizorio se aze en vezes de tura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5188

385890

pruna/prunia/pruma f.

שזיף

pruna dulse/pruna vedre/agra (Nehama)

savrozo komo la sena ke echan en eya prunas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10060

385940

pruntar v.

חקר, שאל

pruntale a ke oras trava el tren (Moscona)

kon pruntar puedes alkansar asta stambol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5189

386120

pu! pu! pu! interj.

התבייש לך! - קריאת בוז בכיווץ השפתיים, מעין יריקה בפרצופו של מי שעשה מעשה מביש

pu ke me digan si no le do un shamár en medio la kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10062

386220

publikarse v. refl.

התפרסם; יצא לאור

su baragania ya se publiko por el mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5222

386260

públiko adj.

פומבי, ציבורי

un lugar públiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10063

386320

pudra (fr.) f.

אבקה, אבק, טלק, פודרה

enfuchido en la pudra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10064

386360

pudrá f.

כסף

el mal de la pudra esta negra koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10065

386390

pudre (1) m.

אבא (עיוות של ''פאדרי'')

en akel momento entro el pudre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10066

386490

pudridura f.

רקב, רקבון, מק; החלק הרקוב

d'esta manera de pudres mijor es ke no se ayegen a topar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5190

386530

pudrir v.

השחית, גרם רקבון; נרקב

la umidad pudre la ropa (Nehama)

el guzano pudre los frutos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5192

386540

pudrirse v. refl.

רקב, נרקב, כורסם, נכסס; דאג מאוד, נכסס מדאגה

el peshe se pudrió (Nehama)

por esta ropa no pagan ni la metad de lo ke kostó; la vo a deshar ey, ke se pudra (Nehama)

pudrirse por los fijos (Nehama)

pudrirse por la djente/por los otros/pudrirse por todos (Nehama)

de las luvias todo se va pudrir (Moscona)

pudre i no se pudre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10069

386550

pudrisión f.

דאגה גדולה, חרדה; רקבון

la pudrision por la ija no la desha repozar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10070

386560

pudrum (t.) m.

חשיכה, אפילה

afuera esta pudrum (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5223

386590

pueder v.

יכול, היה מסוגל, היה בעל יכולת

el djidió i el muzulmano no pueden komer puerko (Nehama)

El ke puede ke te oyga (Nehama)

el ombre va fin ande puede i no fin ande kiere (Nehama)

kada uno puede disponer liberamente de su moneda (Nehama)

kierer es pueder (Nehama)

los amales de Selanik puedían yevar a la espalda arriva de sien kilos (Nehama)

muzulmanos pueden tener asta kuatro mujeres lejítimas (Nehama)

para bien no puede, para mal s'esforsa (Nehama)

pueder bever una redoma de vino sin emborracharse (Nehama)

pueder kaminar oras enteras (Nehama)

pueder mantener famiya (Nehama)

pueder tener una korrespondensia en una lingua forastera (Nehama)

uno solo no puede alevantar esta kasha de fierro (Nehama)

no puedo mas (Moscona)

poder saltar, djugar, fumar, etc. (Moscona)

puede ser (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5236

386630

puederse v. refl.

ניתן ל-, אפשר

en sabá no se puede asender kandil, ni fumar, ni tokar lumbre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5237

386670

puerkería f.

חזירות, מעשה נבלה, תועבה; לכלוך, זוהמה; דיר חזירים

a­zer puerkerías (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5238

386710

puerko m.

חזיר; ''חזיר'' - כינוי לנבל; כינוי לאדם שמן ודוחה

boz de puerko no suve al sielo (Nehama)

el puerko no mira al sielo (Nehama)

no lo esto podiendo ver komo al puerko (Moscona)

las peras buenas el puerko se las kome (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5240

386740

puerpo m.

גוף

el melón avre el puerpo (Nehama)

la harrova serra el puerpo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5242

386920

puerta f.

דלת, שער, פתח

entrar/salir por la puerta (Nehama)

avrir/serrar la puerta (Nehama)

deshar la puerta media avierta (Nehama)

serra tu puerta alava tu vezino (Nehama)

se le serraron todas las puertas (Nehama)

lo echas por la puerta, entra por la ventana (Nehama)

las puertas de Geinam están siempre aviertas (Nehama)

la puerta del Dio está siempre avierta (Nehama)

kuando una puerta se serra otra se avre/sien se avren/las puertas del Dio se avren (Nehama)

kien da a la puerta siente su repuesta (Nehama)

aharva a la puerta i te será respondido (Nehama)

una puerta se sierra, sien se avren (Moscona)

ke aspera el gato? mujer deskuidada i puerta avierta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5275

387250

puertal cf. portal

no pizar puertal de keilá (ebr.) (Nehama)

no pizar puertal de kafé (fr.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10078

387290

pues adv.

אחרי, אחר כך, אז

pus dishimos ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5276

387380

puevlo m.

עם, גוי; ציבור

boz del puevlo, boz del sielo (Nehama)

uvo muncho puevlo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5245

387480

puja f.

תוספת, עליה, הגדלה

la sal da puja porke embeve umidad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10080

387520

pujamiento m.

הוספה, תוספת, ריבוי, גידול

el pujamiento se konta del mez pasado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10081

387540

pujar v.

הוסיף, הגדיל; התייקר; גדל, התווסף

de pesah endelantre me van a pujar la paga (Moscona)

las aguas del rio pujaron muncho (Moscona)

los presios de la severa pujaron kon trenta por sien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5196

387580

pulga (1) f.

פרעוש

kien kon pulgas se echa kon yagas se alevanta (Nehama)

se desha chupar la sangre por las pulgas (Nehama)

de una pulga aze un gameo (Moscona)

asi bivan tus pulgas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10086

387690

puliarse v. refl.

נוּגע בעש, התמלא עש

ya me pulii de estar asperando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5277

387900

pulso m.

דופק, פעימה; פרק היד

para ke el lavado esté bien limpio, se kiere azeite de pulso (Nehama)

arremangar los pusos (Moscona)

del kulo al puso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10089

388050

punchada f.

דקירה, כאב פתאומי וחזק, עקיצה; חתך להוצאת מוגלה; רמיזה; עידוד

tengo punchadas en la spalda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5198

388080

punchadika f.

דקירונת ; עידוד, דחיפה

este panaris una punchadi­ka solo kiere (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5199

388140

punchar v.

דקר, עקץ, נעץ; פתח מורסה להוצאת המוגלה; גרם כאב עם מכשיר חד; ''דקר'', השמיע רמז פוגע

l'aguja puncha los dedos (Nehama)

la bezba puncha kuando la disturban (Nehama)

la kunduria me puncha (Nehama)

la mulika echa kiches kuando l'albadra le puncha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10090

388150

puncharse v. refl.

נדקר, נעקץ

en kuziendo me punchi (Moscona)

ainda me puncha ke no lo vidi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5203

388230

punchonozo/punchonioso adj.

קוצני; חריף; (משקה) מוגז; דקדקני, נוקרן

beveraje punchonozo/vino pun­chonozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5204

388270

punta f.

קצה, סוף, פסגה; נקודה; כף

asentarse en una punta del mendel (Nehama)

guadrar parás en una punta de rizá (Nehama)

la punta de l'aguja; la punta del klavo (Nehama)

vestir a uno de punta pie/de punta pie fina kavesa (Nehama)

la punta de la kaleja (Moscona)

de una punta a la otra (Moscona)

en la punta 'la nariz (Moscona)

en la punta 'el tufek (Moscona)

kaminar en puntikas de pie (Moscona)

azer las kuatro puntas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1545

388440

puntador m.

מחווה, ''יד'' (לספר תורה); חוטר, מקל הצבעה

el maestro sesierve de un apuntador para ambezar a meldar a los empesantes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5208

388490

puntero m.

מרצע; קליד (קלידים); מצביע, מחוון, ''יד'' (לספר תורה)

el hazán gia kon un puntero de oro o de plata la meldadura del yahid yamado al sefer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10098

388530

punto (1) m.

הוד, פאר; גינוני טכס

dar de puntos (Moscona)

no tiene punto (Moscona)

vistido de punto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5209

388560

punto (2) m.

רגע, דקה; נקודה; סימן פיסוק; רגישות יתר, נוחות להשפעה; תפר, תפר כירורגי; נקודה לדיון; מידת אורך (ס''מ)

a punto vino; a punto salió de aki (Nehama)

es a punto lo ke te iya a dezir (Nehama)

estar de punto en punto para parir/para muerir/para venir/para par­tir (Nehama)

estar en punto de ravia (Nehama)

la ora esta adelantre de vente puntos; la ora esta atrás de sinko puntos (Nehama)

me se fizo un punto un anyo (Nehama)

meza alta de ochenta puntos (Nehama)

pasa punto, pasa mundo (Nehama)

pasar negros puntos (Nehama)

se emprovesió a tal punto ke duvo de echarse akojer (Nehama)

de aki dos puntos parte el tren (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10102

388980

puntozo adj.

קפדן, נוקדן, דייקן, חשדן, רגיש; מקפיד על דקדוקי נימוסים

es muy puntozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5219

389080

punyada f.

מהלומת אגרוף

echar a uno kon punyadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5220

389110

punyadiko m.

חופן, קומץ מועט

el ojo del ombre se inche solo kon un punyadiko de tierra (Nehama)

un punyadíko de fustukes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5246

389120

punyado m.

חופן, מלוא היד, קומץ

un punyado de fruta seka (Nehama)

esta ganando a punyados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10104

389210

punyo m.

אגרוף; מכת אגרוף; חופן

aharvar kon punyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5247

389570

Purim (ebr.) m.

פורים

kien a Purim vela, su tiempo pedrió (Nehama)

buen purim, buenos anyos (Moscona)

ni purim moed, ni frios hazinura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10107

389630

puro adj.

טהור, זך, נקי, צלול, בהיר, ברור, צח, שקוף

de lo puro skuro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5248

389640

puro m.

סיגר

fumar un puro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10108

389730

pursedaká! (ebr.) interj.

למען השם!

pursedaka no steas a dizirlo a alguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10109

389920

pustas f. pl.

כסף, מעות

tiene munchas pustas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10110

389970

púsula (t.) f.

רשימה, מרשם, חשבון, הערה, כרטיס; מצפן

ya pedrio la pusula (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10111

389980

puta f.

זונה, פרוצה, יצאנית, נפקנית

puta la madre, puta la ija, puta la kolcha ke las kuvija (Moscona)

la puta vieja kita burla de la manseva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5279

390270

raat (t.) adj. & m. & adv.

רגוע, שקט; רגיעה, מנוחה, הרפיה; ברוגע, בשקט

el padre de famiya está en raat kuando ya trusho la komania para la semana entera: (Nehama)

el sabá es dia de raat (Nehama)

es tan travieso ke ni por un momento no se sta rat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10116

390320

raatlik (t.) m.

מנוחה, רוגע, הרפיה, נוחיות, חוסר דאגה

mos se sozeo el ratlik de kaza (Moscona)

kon el sporah ke merkimos, mos ganimos el ratlik del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10118

390560

racha (port.) f.

קו, חריץ, סדק, בקיע; מקף; שריטה

echar rachas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10119

390810

raegavle adj.

מושרש

i sera komo raegavle de la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5280

390820

raer v.

גרד, קרד, קירצף, שרט; מחק, העביר קו על; הפיק רווח; כירסם ברעש

estarse raendo i kumiendo por la djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10120

390950

rafidán (t.) adj.

מורתח קלות (ביצה)

guevo rufidan! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10121

390970

rafinado (fr./it.) adj.

עדין, ענוג, מזוקק

ombre kebar i rafinado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5281

391080

rafraganearse (t.) v. refl.

רגע, התרגע, שלו, נפש אחר יגיעה קשה

rafraganearse en la kama/en un diván/en una poltro­na (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5284

391170

rahaná litslán!/rahamana letsilá! (aram.)

רחמנא לצלן! אלוהים ישמור!

después ke pedrió bienes i fijos, Iyov kedó rahamaná letsilá (Nehama)

a esta madre se le murió el solo fijo ke tenía i está rahama­ná letsilá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10122

391330

raíz f.

שורש

kortar a raiz (Moscona)

echar raizes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10124

391410

rakí (t.) m.

יי''ש, עראק

na una de raki ke te vayas de aki, porke plazer no tengo de avlar kon ti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10125

391530

rama f.

ענף, בד; סניף; ענף (מקצועי וכו')

i ke sean las ramas komo su raiz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5282

391570

ramal m.

סבך ענפים

árvoles pekan, ramales la yoran (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10126

391680

ramo m.

ענף, נצר, חוטר; אגף, שלוחה; מסגרת רקמה; ענף רקום על בד; ''כוכבי'' שלג על זגוגית; סימן מחלה/פגיעת מוח

arvoles pekan, ramos yoran (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10127

391770

rana f.

צפרדע; אדם זריז היודע להגיע לכל מקום/להשיג מידע חיוני (בנימה שלילית)

kuando le kresera a la rana pelos (Moscona)

lo ke kita de la boka son ranas i kulevras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5286

391910

rango m.

תור, טור, שורה; מקום, מעמד, עמדה, מעלה

bivir kon djente de su ran­go (Nehama)

alkansar al rango el mas alto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10129

392170

rapidez f.

מהירות, זריזות

las negras novidades se espanden kon la rapidez del viento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5287

392230

raportar (fr.) v.

הביא לידיעה, דיווח; הלשין; נשא רווחים

los imobles bien arkilados/las tierras bien kultivadas raportan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5288

392250

raporto (fr.) m.

קשר הדדי, יחס גומלין, זיקה; דו''ח, דיווח; רווח, הכנסה; הספק; השוואת ערך/איכות שני דברים מאותו סוג

fecho de buen raporto (Nehama)

en reporto [...] (Moscona)

esto no tiene reporto kon [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10132

392320

rapoza/o f./m.

שועל; אדם ערום, ערמומי כשועל

rapozos pekenyos danyantes vinyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10133

392340

raramente adv.

באופן נדיר, בצורה נדירה, לעתים רחוקות

entre los djudios ralamente puedes enkontrar ombres iletrados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10134

392380

raro adj.

נדיר, יקר המציאות; דליל, קלוש

la leche esta rala, parese ke ya la ampesaron a falser (Moscona)

en ralas okaziones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10136

392580

rasión f.

מנה, מכסה

eyos devian resivir kada dia doble rasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5344

392780

raskunyo m.

שריטה, שרטת

la madre se afortunea por un raskunyo de su kriatura (Nehama)

la madre no kere ver ni un rizgunyo en el dedo chiko de su ijo (Moscona)

ken kon gatos djuga, kon rizgunyos sale (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10139

392880

rastrear/rastreyar v.

גרר, סרק; שידד, יישר קרקע

despues de arar la tierra, se deve de dezminuzar en rastreyandola (Moscona)

lino rastreyado o penyado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10141

392910

rata (it.) f.

מנה, מכסה, תשלום (תשלומים)

pagamiento en tres ratas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5291

393020

ratón m.

עכבר; חולדה

los ratones bailan kuando se va el gato (Nehama)

kien se kumió el kezo? - los ratones (Nehama)

el gato no aferra al ratón por el alma del padre, es para komerle la kavesa (Nehama)

el gato no kome el raton por los ojos pretos del patron (Moscona)

es verdad ke la kaza se va a kemar, ama i raton bivo no va a kedar (Moscona)

paso el ratiko, echo un pediko (Moscona)

salto el raton de su kanton (Moscona)

ken se komio el kezo? - los ratones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10147

393120

ratonera f.

מאורת עכברים; מקבץ עכברים בבית; מלכודת, מלכודת עכברים

la ratonera se kudrio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10148

393190

ravada f.

מבט, הצצה, מעוף עין; מבט כעוס

mirar de ravada (Moscona)

echar ravadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5292

393260

rávano m.

צנון, לפת; בהשאלה: בור, בער, עם הארץ

ni el ravano se faze navo, ni el navo se faze ravano (Nehama)

pan para komer no ay - ravanos para regoldear (Moscona)

es un buen ravano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10152

393330

ravia f.

כעס, רוגז, חרון, זעם, זעף, חימה

no es ravias de poko ke se tomo (Moscona)

en tres kozas se konose el ombre: en la ora de su ravia, kuando beve vino i en su bolsa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10154

393580

rayo m.

קרן; ברק; מגררת, פומפיה; משוף; חישור (בגלגל); כינוי לאדם המטריד בדרישות/עצות

los rayos del sol (Moscona)

en la meshkita kayo rayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10156

393660

razgar v.

קרע

razgare kon mi dolor mi korason i no mi manto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10157

393700

razgelear (t.) v.

מצא במקרה, נתקל במקרה, נפל על הזדמנות, הזדמן לו

si razgeleas en sofia algun kadife bordo, merkami un top (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5295

393710

razgo m.

קרע; תווי פנים; תכונה, אופי

el chiko atornó de la eshkola a razgos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10158

393760

razgón (1) m.

קרע

se enliseo en un klavo i se echo un buen razgon en el pantaloon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5294

393790

razimo m.

אשכול, אשכול ענבים

un razimo d'uva (Nehama)

si me endevinas lo ke yevo en la falda te do un razimo (Nehama)

de los ke tengo en la alda te dare un razimo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5299

393820

razón f.

שכל, תבונה; טעם, סיבה, נימוק, הצדקה, הוכחה; יכולת חשיבה, הגיוניות

ay ra­zón/es razón de alavar a uno (Nehama)

ra­zón de muchos, ra­zón de bovos (Nehama)

la razón umana (Nehama)

la razón diferensia al ombre de las bestias (Nehama)

para esto no uvo unas kuantas razones (Moscona)

por razon es de alavar al Dio noches i dias (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10162

393930

razonar v.

הסיק דבר מתוך דבר; התווכח, התפלמס

los deshi ke se estavan razonando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10163

393950

razonavle/razonivle adj.

נבון, שקול, הגיוני, סביר, לוגי

a presios razonavles (Moscona)

no es razonavle de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10165

393970

rea (ebr.) m.

ריאה

ya me komio la rea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10166

394130

realizar v.

מימש, הגשים, הוציא לפועל

para realizar esta buena intision [...] (Moscona)

de la ropa realizi poka ganansia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5300

394300

rebasho m.

ירידה, שפל; הוזלה, הנחה, קיצוץ

las ropas están en re­basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10168

394520

rebuelta f.

התקוממות, מרד, מרי, מרידה, הפיכה, מהפכה; בלבול, סכסוך; מהומה

todo esta en rio i rebuelta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10169

394920

redjá (t.) f.

בקשה, תחינה

tengo una ridja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5301

395060

redonda f.

מעגל, עיגול, חוג; כינוי למטבע כסף: כתר

redonda redonda, kom'al pie de la onda, onda de peshé, tara tara peshé, peshé la luna, ke ya viene kufa, kufa sinyora a la puerta de la Velona, Simon Simon kapitán d'Estambol (Nehama)

asentar a la redonda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5302

395090

redondez f. (m.)

עֹגֶל, עגלגלות; כרכוב

la redondez del karro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5303

395100

redondo adj.

עגול, עגלגל

la tierra es redonda (Nehama)

mundo redondo, ken no save giarlos kae al fondo (Moscona)

la para es redonda - va de mano en mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10173

395540

referensia f.

סימוכין, אסמכתא, הפניה, מראה מקום; המלצה

kon referensia a [...] (Moscona)

por el suplo del reflo de tu folor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5305

395890

refrán m.

פתגם, אימרה, מימרה

refrán mentirozo no ay (Nehama)

refran mintirozo no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5304

396270

regalo m.

מתנה, שי, מתן, דורון

resevir rega­lo; tomar regalo; mereser regalo (Nehama)

es regalo de mi ermano (Moscona)

le das muncho regalo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10178

396390

regla f.

חוק, כלל, תקן, שיטה, סדר; צו, פקודה; סרגל

ande mozos la regla es de komer temprano (Moscona)

ke regla es esto? (Moscona)

aki no ay regla de nada (Moscona)

el Dio krio al ombre en buena regola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5306

396500

reglado adj.

בדוק, מדוייק; מסודר, בעל הרגלי סדר וחסכון; פועל במתינות; משורטט, מקווקו

kuento reglado es medio pagado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10182

396570

reglamiento m.

הסדרה (חשבון, סכסוך); תשלום

reglamiento del trafiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5307

396800

regoldar/regoldear v.

גיהק

regolda mi nuera de tripas yenas; regolda mi fija de tripas vazias (Nehama)

es mankura de regoldear en la meza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10184

396880

regretar (fr.) v.

התחרט; הצטער על, נעצב

es de regretar ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10185

396910

regreto (fr.) m.

צער; חרטה

a mi regreto devo dizir ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5357

397120

reina f.

מלכה

tanto es la reina para el rey, tanto es Djoya para su marido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10186

397130

reinado m.

מלכות

ta se levantaron los siete reinados fuersa para el turko ya no le desharon (Moscona)

la mujer buena tiene su reinado detras de la puerta (Moscona)

komo estas? - reinado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10189

397180

reinchir v.

מילא, מילא שנית

reinchir su dover (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5308

398020

rekoltar (fr.) v.

קצר, אסף, ליקט

kien asembra, rekolta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10190

398100

rekompensa f.

פרס, גמול, תגמול, שכר

este akto de koraje merese su rekompensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10191

398240

rekonoser v.

זיהה; הכיר ב-; הודה

rekonosko mis faltas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10192

398250

rekonosido adj.

מוכר, בדוק

no ser rekonosido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10193

398260

rekonosiente adj.

אסיר תודה

te so rekonesiente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10194

398520

rekreser v.

קרה, התרחש; פיתח, הגדיל; גדל; הוסיף ''עיניים'' (בסריגה)

pueden rekreser obstakulos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10195

398860

relampagear v.

הבריק, הזהיר, נצץ

el sielo relampageava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10196

398980

relasión f.

קשר, יחס, זיקה; סיפור המעשה; דו''ח

en relasion a [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10197

399210

relumbror m.

זוהר, ברק; מראה זוהר

oh ke relumbror de novia galana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5313

399380

remandar v.

דחה

re­mandar un viaje (Nehama)

remandar la boda (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5314

399390

remaneser v.

נעור; צץ והופיע; נותר, שרד

te veo mucho alborotado, ke te remanesió? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5310

399680

remedio m.

תרופה, מרפא; פתרון, תקנה, תיקון, מוצא, תקווה, אמצעי, עזרה

para todo ay remedio, para la muerte no (Nehama)

para lo pasado no ay remedio (Nehama)

para este mal no ay remedio (Moscona)

no ay remedio ni uno ni medio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5311

399760

remendo m.

הטלאה, תִּקּוּן בבגד; טלאי

remendo de hesha en sayo de seda (Nehama)

echar remendos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5316

399910

remirar v.

בחן, בדק, השווה; דמה ל-

los fijos remiran al padre o a la madre (Nehama)

el bronzo remira al oro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5317

400150

remorso (it./port.) m.

יסורי מצפון, מוסר כליות, חרטה

el re­morso se lo está kumiendo (Nehama)

konsentir remorso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10202

400270

rempushón m.

הדיפה, דחיפה אלימה

lo echo de la butika a rimpushones (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10203

400460

rendelear (t.) v.

הקציע במקצועה; גרר (במגררת) בהשאלה רזה

la hazinura te rendeleo bueno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5322

400640

rendista m.

קצבאי, גמלאי

bivir komo rendista (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10204

400790

reniegante m. & adj.

משומד, כופר, מומר, בוגד; סותר

i ansi dos pasukim los reniegantes este a este asta ke venga el tresero i kontrapeze entre eyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5324

400800

reniegar v.

השתמד, המיר דתו, כפר, התכחש ל-; סתר את

re­niegar una palavra dada (Nehama)

re­niegar una prometa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10205

400940

renovar v.

חידש, שיפץ, תיקן

renova sovre mozotros anyada buena i dulse del presipio i asta el kavo del anyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5325

401020

renta f.

קצבה, רנטה

bivir de rendida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5326

401040

rentado adj.

בעל קצבה

estar bien ren­tado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10206

401100

renuevo m.

חידוש; תבואה

i sesh anyos sembraras tu tierra i apanyaras tu renuevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10207

401280

reparavle adj.

בר תיקון, ניתן לשיפוץ

no es mal grande, el danyo ya es reparavle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10208

401315

repartirse v. refl.

נחלק

toma tu parte asigun te se repartee (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5327

401460

repensar v.

העמיק לחשוב, חשב פעם נוספת

pensar i repensar antes de embarkarse en un fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10209

401550

repeté (fr.) adv.

שוב, עוד פעם, באופן חוזר ונשנה

repete fijon! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10210

401760

repozado adj.

שלו, שקט, שוקט, רוגע, רגוע, נינוח, שאנן

la mar esta repozada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10211

401780

repozar v.

הרגיע, השקיט; נח, חדל מעבודתו/מפעילותו

aki repoza el defonto (Moscona)

no m'estan deshando repozar (Moscona)

m'estiri por repozar un poko (Moscona)

la kama es una koza ke si no se durme se repoza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5329

401810

repozo m.

שלווה, מנוחה, רוגע, מרגוע, שקט, שאננות, הפוגה; מתינות, שיקול דעת

el hazino está en repozo (Nehama)

el Dio ke mos de repozo i paz/el Dio ke mos de repozo!/repozo ke mos de el Dio! (Nehama)

repozo no ay (Moscona)

repozo no estan deshando (Moscona)

el varon bien dotrinado, kome i beve kon repozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5331

402140

repuesta f.

תשובה, מענה

kien da a la puerta siente su repuesta (Nehama)

asperar repuesta de si o de no (Nehama)

dar repuestas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5333

402260

resalir v.

בלט החוצה, יצא, התבלט; הגיע ל-

de buen lavoro re­sale siempre profito (Nehama)

la fatura resale a una suma konsideravle (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5336

402400

resentir (fr.) v.

הרגיש ב-, חש ב-

resentir frío; resentir kalor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5337

402410

resentirse v. refl.

סבל מתוצאות ארוע קודם

agora m'esto resentiendo de la kaída/de la kanseria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10219

402510

resfolgo m.

מנוחה, הפוגה, מרגוע, הקלה, נופש; נוחות; תזונה; מזווה; חדר אורחים

kozas de refolgo komo karne, dulse i semejante (Moscona)

bokado kayente refolgo del alma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10221

402900

resivida f.

קבלה, אישור; קבלה, קבלת פנים

no saves ke resivida ke me resivieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5349

402980

resivo m.

קבלה; קבלת פנים

al resivo de tu letra te respondí de vista (Nehama)

fazer un resivo yelado (Nehama)

fazer un resivo kayente (Nehama)

fazer un resivo kalorozo (Nehama)

fazer buen resivo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5342

403030

reskaldo/reskaldada m./f.

רמץ לוהט

kayentarse las manos a la reskal­dada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5343

403100

reskontrar v.

נתקל בדבר רע; סבל מתוצאות של

eskapar de un mal i reskontrar kon un pior (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10222

403400

resplandor m.

זוהר, זיו, נוגה, קרינה

el resplendor de su blankura envisia i goza el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10223

403440

responsabilidad/responsabilitá f.

אחריות

no te tomes esta responsabilidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10224

403460

responsavle adj.

אחראי

va ser tenido responsavle kada ken [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10225

403490

respuesta f.

תשובה, מענה, תגובה

la respuesta blanda abolta sanya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5350

403500

resta/reste f.

מחרוזת (שומים, בצלים וכו')

una resta de figos (Nehama)

meteme en resta ke ajiko so (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10227

403540

restán m.

שארית, יתרה

el restan de los yahidim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10228

403640

resto m.

שארית, מותר, יתרה, עודף, שיור, שריד

tornar el resto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5345

403830

resumir v.

נזל, טפטף, חלחל

la pared/el taván está resumiendo umidá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5351

404110

retardo m.

אחור, פיגור, דיחוי, שיהוי

el treno tiene retadro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5346

404150

retener v.

החזיק; זכר, שמר בזכרונו; שם מכשול, עיכב

re­tener una kantiga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10229

404170

retenyer v.

שמח, צהל

un flako ruido retenyo i la puerta se avrio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5353

404270

retomar v.

לקח מחדש; התחיל מחדש

la moda retomó (Nehama)

la luvia retomó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5358

404370

retorser v.

עיקם, פיתל

kien no siente a la mujerika se retuerse la orejika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10230

404490

retravar/se v./v. refl.

משך עצמו, נסוג; בהשאלה: התאפק

falsi i no me retravi noche i dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10231

404650

reunión f.

אסיפה, כינוס; איחוד, חיבור, התאחדות, איסוף, קיבוץ

la reunion aze la fuersa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10232

404730

reushir (fr.) v.

הצליח, עלה יפה

riushir en la vida (Moscona)

no riusho a kumplir sus dezeos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10234

404750

revah (ebr.) m.

רווח, רווחה

dar paras a revah (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5359

404830

revalsarse (it.) v. refl.

החליפו ביניהם שטרי חוב

estos dos merkaderes se revalsan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5362

404840

revanada f.

פרוסה, נתח, פלח

revanada de torta (Nehama)

revanada de me­lón (Nehama)

revanada de pan (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10235

404970

revedrido adj.

מחודש, שהוריק מחדש

buido, vino revedrido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5363

404980

revelado adj.

גלוי, נגלה

la Tora es la Ley revelada a Moshé sovre el Monte de Sinay (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5365

405110

revenir (fr.) v.

חזר, שב; התאים; השתווה בערכו ל-; הגיע לו; עלה (כסף)

los fijos s'espartieron la eredad de sus padres i kada uno tomó la parte ke le reviene (Nehama)

una redoma media yena i una redoma media vazía revienen a lo mizmo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5366

405270

revés m.

צד שני, גב

no grites, a revés, avla kon repozo (Nehama)

todo lo entiende a la rovez (Moscona)

se alevanto kon la kamiza a la rovez (Moscona)

el rovez de la medalia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5367

405330

reveyar v.

מרד; כפר ב-

reveyar en la Ley/reveyar en el Dio/en el rey (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10239

405350

reveyo m.

מרד, התקוממות; חטא, פשע

doloriozo de korason, yo parado i atristado sovre mi revelio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10240

405560

revoltado adj.

מתקומם, מרדן; מזועזע, סולד

esto muy revoltado de su komporto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5368

405700

rey m.

מלך

al rey le agrada figos (Nehama)

debasho de mi manto al rey mato (Nehama)

el rey esta hazino, al vezir le echaron las ayudas (Nehama)

el rey korta kavesas, pan no korta (Nehama)

fijos de reyes no se depiedren (Nehama)

kada uno es rey en su kaza (Nehama)

kien a dos reyes sierve ni a uno ni a otro akontenta (Nehama)

kien es rey, en la kara se ve (Nehama)

kuando el rey emprovesió bushkó tefteres viejos (Nehama)

rey muerto, rey puesto (Moscona)

ken del rey se kome la gaina flaka, godra la paga (Moscona)

en la meza del rey una bogacha enamora (Moscona)

el rey esta hazino al vizir le echan ayuda (Moscona)

ni rey viene a su pie (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10246

405970

rezervado adj.

מאופק, מתון, זהיר, מסוייג, מהסס, שתקני; שמור

por las oras esta muy rezervado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5348

406020

rezgate/rezgato m.

גאולה, פדיון, שחרור, כופר

azer sedaká por el rezgate de su alma (Nehama)

el rezgate de Ayifto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10247

406190

rezín adv.

לא מכבר, לא מזמן, זה אך, זה מקרוב

los rizin kazados se echan dos, se alevantan tres (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10248

406230

rezina f.

שרף

a saumerio de las rezinas para la santidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5377

406430

rezma f.

(מידה לנייר:) חבילת 500 גליונות

rezma de papel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10249

406550

rezultar v.

נבע מ-, יצא (תוצאה), קרה כתוצאה, בא בעקבות

todas las konseguensias ke rezultarian [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5378

406720

ribuy (ebr.) m.

ריבוי, גידול, עליה; כמות גדולה

al dirush del haham uvo un ribuy de puevlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10250

406850

rifa f.

הגרלה, תגרולת

djugar a la rifa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10251

406890

riga (it.)f.

קו, פס, שורה, שרטוט; חוק, כלל

kero eskrivirle dos rigas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10252

406980

rigor m.

קפדנות, הקפדה, חומרה, קשיחות, קשיות

a la rigor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10253

407130

riidero m.

צחוק

loke es este riideero kuando se avla de kozas seriozas (Moscona)

le dio en riidero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5318

407140

riir v.

צחק

ni todos rien en un día, ni todos yoran el mismo día (Nehama)

el riir es bueno para la salud (Moscona)

ni todos rien en un dia, ni todos yoran en el mizmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5321

407240

riirse v. refl.

הצטחק, צחק

rendido estar rendido (Nehama)

yo k'esté kayente i ke se ría la djente (Nehama)

pan kon pan se rie el Dio (Nehama)

riirse de la dezgrasia del d'enfrente es negridura (Moscona)

yo stare kaente desha ke se rian la djente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10259

407320

rijidor/dera n.

מנהלן, מנהל משק, מנהל, מארגן, מסדר

parnas i rijidor de Israel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10260

407390

rijir v.

אירגן, ניהל, סידר, ערך, התקין, טיפל ב-; סיפק, נתן; רחץ את המת; הכין אוכל, בישל

ke vas a rijir para shaba? (Moscona)

galut ke sta por el komer, no s'esta topando lo ke rijir (Moscona)

rijir el muerto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5397

407490

rijo m.

ניהול, ארגון, סידור, טיפול; עבודה, מטלה; בישול; סעודת חג; תבשיל עשיר להבראת חולים

el rijo de un hazino/de una parida/demandan esveltez i kara de riza (Nehama)

mos manka el rijo (Moscona)

en este rijo estesen [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10265

407560

rikeza f.

עושר, הון, רכוש; שפע

el saver linguas es una rikeza (Moscona)

las rikezas le estan eskuriendo por la pacha (Moscona)

en la rikeza no ay firmeza - la moneda supito aze alas i se bola (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5379

407630

riko adj. & m.

עשיר, אמיד; שופע; מוצלח, יפה

al riko i al prove, kon el mizmo piko los amezuran (Nehama)

al riko, la gayina le mete dos guevos (Nehama)

el Dio no de a tener kefazer kon riko fijo de prove ni de haham fijo d'amaares (Nehama)

el riko kome lo ke kiere, el prove lo ke puede (Nehama)

el riko kuando emprovese es komo kuando el prove s'enrikese (Nehama)

fina ke al riko le viene la gana, al prove le sale el alma (Nehama)

ke no se alave el riko kon su rikeza ni el barragán kon su barraganía (Nehama)

kien al riko servió su tiempo pedrió (Nehama)

la bolsa del riko se vazia i la del prove no se inche (Nehama)

ni al riko devas ni al prove akometas (Nehama)

ni por ey prove, ni por ey riko (Nehama)

riko es el ke se akontenta kon su parte (Nehama)

riko es el mi padre? -el guerko lo save! (Nehama)

ni al riko devas, ni al prove aprometas (Moscona)

al riko le dizen ''kon salud'', al prove le demandan ''ken te lo dio'' (Moscona)

al riko i el gayo le mete guevo (Moscona)

ken al riko sirvio, sus dias pedrio, a la fin del anyo sale ladron o putanero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10272

407660

rikón adj.

עשיר מאוד, עשיר גדול, עשיר מופלג

para el rikinion lo imposivle no existe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5392

407690

rima f.

חרוז (בשירה); ערימה, אוסף

rima de ropa; rima de kashas; rima de balas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5393

407900

río m.

נהר, נחל, פלג

todos los rios a la mar baten (Nehama)

mas vale kaer en un rio furiente/kuriente ke en bokas de la djente (Nehama)

el rio pasa, el arenal keda (Nehama)

todos los rios van a la mar i la mar no se inche (Moscona)

despues de la luvia las kayes estan rios (Moscona)

mas grande es el rio mas grandes son los pishkados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5396

408240

riza f.

צחוק

me tomo/me saltó la riza (Nehama)

me dio la riza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10277

408370

rizika f.

צחוק מעושה ומאומץ; העויות צחוק שעושים לתינוק

echar rizikas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10278

408390

rizikar (it.) v.

סיכן, הימר על

rizikar la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10279

408450

rizil (t.) m. & adj.

חרפה; בוש, מבוייש, עוטה חרפה

azerse rizil (Moscona)

oy vizir, amanyana rizil (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10281

408470

rizilik (t.) m.

חרפה, עלבון, בושה

ande se tiene visto este rizilik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10282

408680

rodear/rodearse v./v. refl.

נדד, סבב, הסתובב, שוטט; הקיף, סובב

el ke rodeo por el mundo prevo tanto el bien komo el mal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10283

408690

rodeo m.

סיבוב, הליכה מסביב, עקיפה; גלגל

le tomo los bienes kon rodeo (Moscona)

azer mil rodeos (Moscona)

todo es rodeo de los sielos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10286

408720

rodiyas/rodías f. pl.

ברכיים

meterse de rudiyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10287

408820

rogador m.

המעתיר, המתפלל

el ke sea rogador delantre del patron del mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5398

408830

rogar v.

ביקש, הפציר, התחנן, הפגיע, התפלל

los frutos están a rogar (Nehama)

te rogo kon ardor ke me digas la verdad si otro amas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10289

408870

rogativa f.

תחינה, תפילה, תחנון, בקשה

tengo una rogativa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10290

408960

rolo (2) (fr.) m.

רשימה, תור; תפקיד (בתיאטרון וכו')

no djuga rolo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5399

409020

romana f.

מאזנים, משקל, פלס; אשה מכוערת

alevantar el top kon la romana (Nehama)

komerse todo el dulse de un plato al lugar de tomar una kuchara es alevantar el top kon la romana (Nehama)

no se alevanta ni kon la romana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10291

409040

romanesido m.

שארית, יתרה, הנותר

uno de eyps no fue romanesido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10292

409090

romansa f.

בלדה, רומנסה

romana i balansas de djuisio son de adonay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5402

409290

romper v.

שבר, ניפץ, ריסק; קלקל; עצר, הפסיק, ביטל; הפר ברית, חילל שבועה

romper djames (Nehama)

romper kopos; romper redomas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5404

409410

romperse v. refl.

נשבר; שבר, קרע; נקע את הירך

no se rompe por ser delgado, se rompe por ser mal filado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10293

409690

ropa f.

בד, ארג, אריג; בגדים; סחורה; לבנים; וילון עבה

ropa pronta , para aspera (Moscona)

rahelina, rahelina, ande sta tu mama? - mi mama se fue a lavar, echando blu en la ropa para el dia de la boda (Moscona)

ke ropa de komporto es esto? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5355

409860

rosh-hodesh (ebr.)

ראש חודש

kada rosh-hodesh i sabá lo tenemos akí (Nehama)

tener una buena mezada fiksa, aparte de rosh-hodesh i sabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10296

409930

rosío m.

טל

las yervas estan mojadas del rusio (Moscona)

viene el rusio i remoja en la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10298

409940

roska f.

צנים, עוגה יבשה, כעך

mi madre fue roska, yo me muero al ambre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10299

410050

roto adj.

שבור, מקולקל

un kantaro roto tura mas ke un sano (Moscona)

el viejo va yendo roto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10301

410100

rovada f.

מבט נסתר

mirar a las rovadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10302

410280

roza f.

ורד, שושנה; פרח

ya konosko rozas de mi guerta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5405

410500

ruda f.

פיגם, רודה

ruda menuda ke nunka s'amurcha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10303

410640

ruido m.

רעש, המולה, שאון; שקשוק, קרקוש; שמועה

las paras azen un ruido ke de leshos se siente (Moscona)

korren ruido ke el governo esta para kaer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

992

410870

rumatismo/tizmo m.

שגרון, ראומטיזם

Se fue a la lindja a kurar el revmatizmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10305

410890

rumía f.

גירה

a el gameo porke alsan rumia el, i unya non el unyan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5406

410960

rupo m.

מידת אורך לאריגים

la novia no trusho ni un rupo de ropa (Nehama)

oganyo no me kortí ni un rupo de ropa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10306

411130

ruvina f.

הרס, מפולת, חורבה, חורבות, הריסות, עיי חורבות; התרוששות

ruinas de kazas i sivdades derrokadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10341

411220

saalam (t.) adj.

בריא, חזק, שלם, שניתן לבטוח בו

es ombre saalam (Moscona)

el echo no me se esta viendo saalam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5408

411260

sabá/sabat (ebr.) m.

שבת

faz tu sabá en se­mana i no tengas menester de las kriansas (Nehama)

mucha karne i mal sabá (Nehama)

ni oy es sabá, ni el dukado está en basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10343

411520

sadé (t.) adj. & adv.

פשוט, סתמי, טהור, לא מעורב; בלבד, סתם

i si kaye en mis manos lo vo azer sade merkader (Moscona)

sade ke tenga animo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5412

411700

safanyón m.

אבעבועות חורף

las aguas de Nisán son la mijor melezina para los safanyones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5413

411720

safek (ebr.) m.

ספק, פקפוק; חשש, חשד, חשד לאי כשרות

meter ratonera por safek de ratón (Nehama)

akavidarse por safek de huego/de ladrón (Nehama)

esto en safek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5415

411790

safí (t.) adj. & adv.

טהור; לבטח, ללא ספק

kavé safí; leche safí (Nehama)

fazte panadero, es safí ganar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10345

411810

safrá (t.) f.

מרה, מרה שחורה

komer almendra es bueno porke bastirea la safra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

993

411850

safrán m.

כרכום, זעפרן

Ken te izo kuzinera? El safran i la pimienta! (Moscona)

kien te fizo kuzinero? - el safrán i la pimienta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10346

411940

sagrado adj.

קדוש

mos azemos un dover sagrado de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10347

412020

sakadjí (t.) m.

שקאי, מוביל מים (בנאד עור)

sakadjis agua traen de la fuente limpia komo la azeite (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10348

412070

sakametlí (t.) adj.

מסוכן

es echo sakametli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10349

412100

sakapro m.

שובב, משחית כל מה שבא לידיו

a este sakapro, ya le podras meter kalsado de fierro, yene los va estruir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5417

412110

sakar v.

הוציא, הסיר, הוריד, סילק

los katalanes de las piedras sakan panes (Nehama)

saka de la boka i mete a la bolsa (Nehama)

sakonos Adonay de Ayifto kon poder fuerte i kon braso tendido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5419

412170

sakat (t.) m. & adj.

פגום; נכה, בעל מום, קיטע

un moble sakat; un vestido sakat (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10351

412220

sakatlik (t.) m.

נכות, מום

echa tino ke no afite algun sakatlik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5420

412330

sako m.

שק; מעיל קצר, וסט, מותניה

mijor ke pariera tu madré un sako de chinchas i no te pariera a ti (Nehama)

sako vazío no se detiene en pies (Nehama)

sako vazio en pies no se sta (Moscona)

la boka del mundo no es sako ke lo kuzas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10354

412580

sakudida f.

נענוע, זעזוע, טלטול; חקירה נמרצת; רעש, רעידת אדמה

dales unas sakudidas a estas sakas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10358

412640

sakudir v.

נענע, זעזע, טלטל, ניער; איבק, ניקה באופן יסודי

sakudi el arvole ke kayan las peras echas (Moscona)

kuando el arinero se sakude la barva, le sale una bogacha (Moscona)

sakudir la yaka (Moscona)

me sakudieron komo se deve (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5422

412700

sakudirse v. refl.

התנענע, הזדעזע, התנער

kuando akel farinero/molinero se sakude la barva, iné sale una buena bogacha (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5423

412750

sal f.

מלח

la sal al agua no kayó (Nehama)

pan kon sal i sal kon savor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10359

412920

saladear (t.) v.

הניע, הזיז

a este arur yo no le saladeo kauk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10360

412970

salado adj.

מלוח; כבוש במלח; יקר

le va salir salado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10361

413000

saladura f.

מליחות; מליחה

ya sta kadar de saladura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5425

413230

salario m.

שכר, משכורת

toda pena merese salario (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5426

413240

salata (t.) f.

סלט, ''סלט'' – ערבוביה;

para una buena salata se kiere dos d'azeite i una de vinagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5427

413300

saldado adj.

שנפרע, ששולם

kuento saldado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10362

413310

saldar v.

חיסל (מלאי, סחורה); פרע חוב, סילק חוב

vini por saldar el konto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5428

413480

salida f.

יציאה, מוצא; יציאה לבילוי; תירוץ; מוצאי; הוצאה; יציאת קיבה, צואה

esta semana no tuvimos ninguna salida (Nehama)

la salida del virus me toma las huersas (Moscona)

no se topa ni la salida ni la entrada (Moscona)

si el Dio kere, salida de Pesah parto al ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5429

413620

salir v.

יצא מ-, עזב את; יצא לבילוי

l'esta saliendo el alma detrás de los fijos (Nehama)

le kayo la fez, le salio la tinya (Moscona)

a ti ke te sale? (Moscona)

mos vamos a salir de kaza (Moscona)

salir kon la vida (Moscona)

me sali del echo (Moscona)

salir kon los dedos por afuera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5430

414350

saliva f.

ריר, רוק

no piedras tu saliva! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5431

414430

salmear v.

שיבח, הילל, שר תהילות, קרא מזמורי תהילים

salmear al Kriador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5432

414580

salpikar v.

טפטף, ירד גשם; התיז, הטיל בוץ על

la luvia arrojada/el lodo arrojado salpikan (Nehama)

echa tino de no sarpikarte el vistido (Moscona)

esta sarpikando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5433

414640

salsa f.

רוטב

mas vale la salsa k'el peshe/mas de salsa ke de peshe (Nehama)

la kaza esta yena de todo lo bueno del mundo, ma la patrona de kaza es chincha, lo mete todo en salsa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10374

414750

saltanat (t.) m.

פאר, הדר, הוד, הפגנת עושר וכוח; מלכות

el resivo se izo kon grande saltana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5435

414810

saltar v.

קפץ, דילג, ניתר, זינק, התפרץ; פוצץ; קפץ לביקור; נבהל

mira no te salte de la boka de lo k'estas sintiendo (Nehama)

salto una vez la semana ende mi madre (Nehama)

meldando se salto una oja entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10377

414940

saltarse v. refl.

נשבר; דילג

se salto en seko (Moscona)

se salto en durmiendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10378

414960

salto m.

קפיצה, דילוג, ניתור גבוה, זינוק, גלגול, התהפכות, סאלטו

dar saltos de alegria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

3905

415010

salud/salut/salú f.

בריאות

kon salu ke lo yeves!/ke lo gozes! (Nehama)

un ''kon sa­lu'', mil dukados (Nehama)

al mez venidero vamos a partir para Pa­ris, salú ke ayga/salú i vidas ke mos de el Dio! (Nehama)

kortar de fumar es ganarse la salú (Nehama)

no tiene salud/le manka salud (Nehama)

tiene buena salud (Nehama)

poko favlar viene bueno para la salú (Nehama)

kayades bulisu, ke para vos es salu (Moscona)

buenos dias - salud i vidas (Moscona)

bever a la salud de alguno (Moscona)

kuando uno esta sano no apresia la salud (Moscona)

struir la salud (Moscona)

kon esto ke kavimos pozo en el kurtijo, mos ganimos la salud (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5442

415160

saludar v.

ברך לשלום, דרש בשלום

kada uno saluda kon el chapeo ke tiene (Nehama)

kada uno saluda kon el chapeo ke tiene (Moscona)

ay dar, ay saludar (Moscona)

vos saludo a la okazion del despozorio de vuestra ija augurandovos [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10389

415200

saludo m.

ברכת שלום, דרישת שלום, הצדעה

me korto el saludo (Moscona)

pasa mis saludos a madam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5443

415250

saludozo adj.

בריא

le demandi un empréstimo i me refuzó; saludozo m'esté! (Nehama)

sano i saludozo ke m'estes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10393

415300

salvadiento adj.

קמחי, בעל טעם של לחם

ken se aze salvado se lo komen los patos (Moscona)

la arina esta sade salvado (Moscona)

no me plazen las mansanas salvadientas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5444

415320

salvado m.

סובין; נסורת; קשקשים בראש

kien se faze sal­vado, se lo komen los patos (Nehama)

las vakas/los kavayos komen salvado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10394

415450

salvasión f.

הצלה, תשועה, ישע, גאולה

esta bushkando salvasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10395

415490

salvo adj.

שלם, בריא ושלם; נושע

arivo sano i salvo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5446

415510

salvo prep.

חוץ מ-, פרט ל-, להוציא, מלבד, זולת; רק אם

te vo a venir a ver manyana, salvo si esto hazino (Nehama)

lavorar kada día, salvo el sabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5448

415610

samara f.

פרווה

todos saven kuzir samara, ma los pelos les embarasan (Nehama)

todos saven kuzir samara ma el pelo les embarasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5449

415630

samarón m.

מעיל פרווה קצר

si no viene sevó, no te kites el samarón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10397

415850

sanarse v. refl.

התרפא, הבריא, השתפר מצבו, חזר לקדמותו

ya me sani (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10398

415860

sanasión f.

ריפוי; הבראה

sanasion ke ayga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10399

416070

sanedad f.

בריאות

sanedad i repozo ke mos mande el dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10400

416110

sanglut(e)ar/sanglutir (fr.) v.

שיהק

muncho estas sanglutiendo, kale ser ke alguno te esta nombrando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10402

416120

sangluto/sangloto (fr.) m.

שיהוק

en este mundo apronto, kome de todo asta ke vos de sangluto i demandesh por bever (Moscona)

me dio sangluto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5450

416220

sangre f.

דם; קרבה משפחתית

el ke toka sangre no muere de fambre (Nehama)

korrer sangre por las narizes (Nehama)

la sangre s'estankó (Nehama)

este ninyo les beve la sangre al padre i a la madre kon su komporto negro delantre la djente (Nehama)

la sangre no se faze agua (Nehama)

mirar un konosido i no saludarlo tiene sangre de un insulto (Nehama)

ya se fizieron mil aparejos para un piknik a la kampanya: sangre tiene agora ke salga una buena bora (Nehama)

la sangre agua no se aze (Moscona)

ya me bevio la sangre kon kanyika (Moscona)

ya me bevio la sangre! (Moscona)

no tiene sangre en el ojo (Moscona)

ya me asuvio la sangre a la kavesa (Moscona)

chorear en la sangre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10409

416690

sangrear v.

דימם, שתת דם

la yara esta sangreando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10411

416810

sangrudo adj.

נעים, נוח, אהוד, סימפטי, קל מזג; תורשתי

sangrudo de la madre (Moscona)

es muy sangrudo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10413

416820

sangujuela f.

עלוקה

se va fuyendo de la mano komo una sandjuguela (Moscona)

echar sandjuguelas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5457

416850

sankí/sankyí/sankim (t.) adv.

כאילו

es un ladrón patentado i se kiere fazer pasar por un santo; sankyi no lo konosemos! (Nehama)

vino a vermos en lo ke estávamos kumiendo; lo yamimos a sentarse a la meza kon mozotros, se fizo arrogar, sankyi no tenía gana, ma presto achetó i kumió bendicho (Nehama)

un komporto tiene kon si sankim es ministro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5459

416940

sano adj.

בריא, שלם; טוב/יפה לבריאות, מבריא

de lo sano no partas, de lo roto no komas (Nehama)

se demanda al hazino, al sano se le da (Moscona)

si keres estar sano azte viejo de temprano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10417

417100

santifikar v.

קידש

membra al dia de Shabat por santifikarlo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10418

417130

santim (fr.) m.

סנטים (מטבע צרפתי), פרוטה

no da un santim por nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5460

417180

santo adj. & m.

קדוש

kien es este fijo de la santa madre ke se atrive a salir delantre un tigre? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10420

417310

sanya f.

זעם, זעף, רוגז, כעס

varon de sanya entiende baraja (Moscona)

la sanya del reyes komo mesajero de muerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10421

417330

sanyozo adj.

רוגז; רגזן, כעסן

non lo ensiendas mas al sanyozo, kisas te kemaras en brazas de su sanya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10422

417370

sapá (t.) adj.

נידח, שכוח אל

la butika es en una kaleja sapa anayore i el trato (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10423

417420

sapatada f.

(אירוני:) פסיעה, צעד

se fuyo en tres sapatadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10424

417430

sapatear v.

טייל, שוטט, הלך בטל, טייל להנאתו; גרר רגלים, השתרך

dias enteros esta sapateando por aki por ayi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5461

417450

sapatero m.

סנדלר

el sapatero ke tiene el sapato roto (Nehama)

sapatero amigo - s.huelas kemadas i filo pudrido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10425

417500

sapato m.

נעל בית, אנפילאה, דרדס; נעל

el sapatero yeva el sapato roto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5463

417560

sapio (gr.) adj.

רקוב, אכול

un fruto sapio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5464

417610

sar (1) (ebr.) m.

שר, מנהיג, ראש

los sarim (ebr.) del kolel (Nehama)

los sarim (ebr.) del governo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5466

417620

sar (2) (ebr.) m.. (pl.: sares)

חרדה, פחד, בהלה, אימה; ייסורים

asi te kite el Dio de sar (ebr.)! (Nehama)

el Dio save los sares (ebr.) ke tenemos travado (Nehama)

valer para ora de sar (Nehama)

no ay dingun sar (Moscona)

se tomo grande sar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10428

417800

saraguelos m. pl.

לבנים, בגדים תחתוניים

iki don saraguel bir saraguel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5469

417830

sarampión f.

חצבת

le salió sarampión (Nehama)

todo adjusto Shimshon mas ke sarna i sarampion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5470

417840

sarat m.

ביליארד; גולות משחק

djugar a los sarates (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5471

418190

sarnozo adj.

מוכה שחין, חולה גרדת/גרב, נגוע; מזוהם; אדם פחות ערך ומנופח

al kavayo sarnozo le viene la moshka (Nehama)

al kavayo sarnozo le viene la moshka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5472

418220

sarnudar v.

התעטש

hazino ke sarnuda está serka de estar bueno (Nehama)

prenyada ke sarnuda no está serka de parir

starnudado por la nariz (Moscona)

lo guadro en una kasha, la kasha era de pimienta, el marido ke entrava, el namorado ke starnudava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5473

418230

sarnudo m.

עיטוש, עטישה, התעטשות

para el mentirozo un sarnudo es un ayudo (Nehama)

al guzmadji un starmudo le abasta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10434

418270

sarpuído adj.

שיש לו פריחה (בעור)

la garganta la tengo sarpuida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5475

418380

sartén f.

מחבת

dize la sartén a la kaldera: vate vate ke sos preta (Nehama)

ya me frii en la sertena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10436

418470

saserdote m.

כהן; כומר

i todos sus ermanos saserdotes - ijos de Aaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10440

418510

satán (ebr.) m.

שטן, שד; מלאך המוות

es un satan ke su faltura era mijor (Moscona)

el guerko ke lo yeve, el satan ke lo arraste (Moscona)

malah le avlas - satan te responde (Moscona)

el satan no tuvo keazer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10441

418560

satanearse (ebr.) v.

התכעס, התמלא כעס

no me agas satanear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10442

418800

saushar (t.) v.

החליק, נשמט

se le saushio de las manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10443

418810

savá (ebr.) f.

צוואה; בקשה אחרונה; מורשת אבות

mi padre desho de sava [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5476

418890

saver m.

ידע, הבנה, שכל, דעה

dar a saver al mundo/a la djente (Nehama)

fina ke grado lo kulpa, el Dio i su alma lo saven (Nehama)

lo ke save el lo se i yo (Nehama)

mas save el loko en su kaza ke el savio en kaza de otro (Nehama)

saver meldar; saver eskrivir (Nehama)

saver linguas (Nehama)

solo un Dio i mi alma saven lo ke tengo sufrido (Nehama)

se yora por el muerto porke perdio la vida i por el loko ke perdio el saver (Moscona)

del espanto se le tomo el saver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10457

418930

saver v.

ידע, היה מלומד, הכיר

ya es savido ke [...] (Moscona)

ya save asta lo ke komio el pasha anoche (Moscona)

no es komo saves ma komo puedes (Moscona)

todo saver es bueno ma no todo azer (Moscona)

mas saven las kashkas ke las muezes (Moscona)

save la roza en ke kara apoza (Moscona)

yo ya savre lo ke azer (Moscona)

avras de saver [...] (Moscona)

no se ke te diga (Moscona)

mas poko saver, mas poko mal tener (Moscona)

el ke no save por demandar (Moscona)

no save dos kon tres (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10458

419090

saverisio m.

ידיעה, ידע

muncho saverisio en esta kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5483

419120

savido adj.

בקי, ידען, למדן, נבון

un médiko savido/un ofisial savido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5484

419150

savidor m.

בעל ידע בנושא

no te fagas savidor, déshalo ke te konte el (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10459

419160

saviduría f.

חוכמה, נסיון, ידע, ידענות

la boka del djusto avla saviduria i su lingua avla djuisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5493

419180

savio m.

חכם, מלומד, ידען, למדן

es­pántate de savio fijo de amaares, de riko fijo de prove (Nehama)

kieres matar a un savio, métele un loko al lado (Nehama)

no es savio el ke para si no save (Nehama)

el savio se aira de lo ke vee, el loko de lo ke pensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5485

419200

savor f.

טעם; עונג; רושם, קסם

buena savor; negra savor (Nehama)

de tiempo en tiempo asistir a una komedia, a un buen koncherto, su savor tiene (Nehama)

déshame tomar savor (Nehama)

faz plazer i por paga arresive keshas, ke savor tiene? (Nehama)

kada uno favla a savor de su paladar (Nehama)

mira la savor, no la kolor (Nehama)

ni todos komen a la mizma savor, ni todos visten a la mizma kolor (Nehama)

savor dulse; savor amarga; savor agra (Nehama)

ni todos komen kon una savor, ni todos visten una kolor (Moscona)

me kedo la savor en la boka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10465

419310

savorear v.

נתן טעם, עינג; טעם, התענג, טעם בהנאה, נהנה מ-, מיצה את הטעם, חש טעם; קישט סיפור בפרטים פיקנטיים

el angustiarseen angustia de su kompanyero asavurea tambien su alegria (Moscona)

loke ay para savurear la boka? (Moscona)

savurea este kave por ver si te va agradar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10466

419380

savrozo adj.

טעים, ערב לחיך, מענג, נעים, חינני

el pan moreno es mas savrozo del blanko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10468

419390

savrozura f.

טעם, עונג, מתיקות

d'este kadar de savrezura de krio mashalla! (Moscona)

gosta esta pera ke veas savrezura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10469

419460

saygí (t.) m.

כבוד, הוקרה, הערכה

no tiene saygi por dinguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5496

419500

sayo m.

שלמת גבר; שמלה; מקטורן, חזיה; מעיל ארוך; שכמית משי (ללא שרוולים)

todos los sayos le vienen djus­tos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10470

419620

sazonado adj.

טעים, מתובל

sazonado kon vinagre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5508

419720

sebeb/sebep (t.) m.

סיבה, טעם, מניע, גורם

ser sebeb de la rovina de uno (Nehama)

ser sebeb de la salvasión de un desgrasiado (Nehama)

por su sebep (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5497

419830

sedaká (ebr.) f.

צדקה, נדבה, חסד

demanda sedaká no por menester, ma para atagentar a los gevirim (Nehama)

kien demanda sedaká no s'echa sin senar (Nehama)

la sedaká (ebr.) balda la gezerá (ebr.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5500

419890

sedaso m.

נפה, כברה

sedasiko muevo al de tres días a la paré (Nehama)

tapar el sielo kon sedaso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10474

419930

sedat (t.) m.

קול, צליל

ni sedat (Moscona)

sedat no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10475

420030

sedesiozo adj.

צמא

asigun la boka sedeziosa aspera por agua, ansi el torpe por novedades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10476

420190

seduta (it.) f.

ישיבה, כינוס, מושב

entrar en siduta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5510

420270

sefer/sefer torá (ebr.) m.

ספר תורה

los días de sefer (ebr.) son asinyalados (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5504

420410

sefté (t.)

מכירה ראשונה של היום/ השבוע/ החודש, ''סיפתח''

kien la ve no faze sefté la semana entera (Nehama)

vites ke mintiras ke me va kontando? - no es sefte (Moscona)

ken lo enkontra la manyana, sefte no aze (Moscona)

alhad la demanyana, sin azer sefte la ija paras me demanda (Moscona)

serrar sin sefte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10481

420450

segada f.

קציר

el ke duerme en la segada es ijo ke me kavza verguensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10484

420600

seguir v.

הלך אחרי, הלך בעקבות, בא אחרי, עקב; המשיך

sigio diziendo [...] (Moscona)

sigir el kamino derecho (Moscona)

sigir las novidades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5511

420620

séguita (it.) f.

המשך, תוצאה; פמליה

a la séguita (it.) de mi reklamasión (Nehama)

la séguita (it.) de una istoria/de una konversasión (Nehama)

la séguita (it.) de un ministro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5501

420690

según prep.

כפי, לפי, בהתאם ל-

el lavorador deve ser pagado según su valor (Nehama)

kada uno viste según su gusto (Nehama)

según va el djidió lo ayuda el Dio (Nehama)

sigun va el djidio, ansi le ayuda el dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10488

420780

segundo adj.

שני

mi ermano se va kazar para los sigundos de sukot (Moscona)

no se lo desho dizir sigunda vez (Moscona)

al ke demanda sigunda vez, dale i az ke no lo vez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5514

420920

seguro adj. & adv.

בטוח, מובטח, ודאי

va venir tu tio a la boda tuya? – seguro! (Nehama)

lo meti en lugar siguro (Moscona)

esto mas de siguro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5515

421020

sehel (ebr.) m.

שכל, תבונה, חכמה, שיקול דעת

un anyo mas, un sehel (ebr.) mas (Nehama)

lo dishi, tambien lo digo, por la mujer topi eskrito ke el kaveyo tiene largo ma el sehel poko i kurto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5516

421150

sehorá (ebr.) f.

מרה שחורה, עגמה, צער

Djojâ no se echa a la kama kon sehorá vieja (Nehama)

no te tomes tanta sehora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10493

421260

seja f.

גבה

arrugar la seja (Moscona)

embatakarse asta las sejas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10495

421340

seka/sekada f.

תחינה או בקשה טרחנית/ טורדנית, טרחנות; יבשה

i yamo el rey a la seka tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10496

421390

sekaná (ebr.) f.

סכנה

kon estos buzes esta sekana de kaminar por las kayes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10497

421430

sekanalí/a (ebr.) adj.

משחית, איש ריב ומדון

es un lugar muy sekanali (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5517

421450

sekanozo (ebr.) adj.

מסוכן; קיצוני, עז, מופרז; שקשה לחיות איתו, מחפש ריב

esta aziendo un frío sekanozo (Nehama)

persona sekanoza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10498

421470

sekar v.

ייבש; שעמם, הוגיע, הטריד, הפריע ל-

pipirisas metidas a sekar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5519

421490

sekarse v. refl.

התייבש, יבש, הוביש, חרב; השתעמם

la kolada se sekó (Nehama)

los árvoles se sekaron (Nehama)

se se­karon las huentes (Nehama)

ya me seki por un poko de fruta (Moscona)

el arvole se seko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5522

421600

sekera f.

יובש, חורב, בצורת, צמא

en Aífto, en tiempo de Yosef, uvo siete anyos de sekera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5523

421640

seko adj.

יבש, צחיח

al lado de lo seko se kema i lo vedre (Nehama)

el maramán esta seko (Nehama)

kien gasta en lo seko kome en la mar (Nehama)

los kampos están sekos (Nehama)

a la mar entra, seko sale (Moscona)

se arrastro seko i vedre (Moscona)

el tiempo esta seko (Moscona)

no komas el kezo a sekas (Moscona)

komer a sekas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5527

421880

sekreto m.

סוד, רז

para sekreto no des paras, presto de suyo lo savrás (Nehama)

para sekreto no des paras ke pasa tiempo i lo savras (Moscona)

todo se esta aziendo en sekreto (Moscona)

kon el torpe no te akonsejes por sekreto siendo no save por guadrar (Moscona)

konfesar un sekreto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10512

422130

sekura f.

בצורת, יובש, חורב, צחיחות

sekura ke le kaya! (Moscona)

kayo sekura de asukar (Moscona)

la sekura esta grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10513

422150

sekutar v.

מינה, ייעד, הועיד, סימן; דן, פקד על (עוון)

no te diskulpes kon dizir i otros pekaron, siendo el dio sekutara sovre tus delitos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10514

422160

sel (t.) m.

גשם שוטף, מבול

el sel pasa - el kanyo keda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5528

422230

selam (t.) m.

דרישת שלום, ברכת שלום

por dar un selam topar la bela (Nehama)

maksus selam a mi tio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10516

422340

selar/selarse v./v. refl.

קינא ב-, התקנא ב-

i selo rahel en su ermana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10517

422370

selebrar v.

חגג, ציין

selebrar la fiesta de Pesah (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5530

422560

selo m.

קנאה

el selo i la embidia kitan a el ombre del mundo (Nehama)

mil muertes i un selo no (Nehama)

el selo kamina detras de lo bueno (Moscona)

el selo i la envidia kitan al ombre de la vida (Moscona)

el selo i el dezeo kitan al benadam d'enmedio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5532

422700

semana f.

שבוע

los siete días de la semana son alhá, lunes, martes, mierkoles, djueves, viernes i sabá (Nehama)

me anguali kon semana de dozientos levos (Moscona)

semana buena i klara! (Moscona)

la semana entera no gani, noche de viernes m'arremangi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5533

422730

semanada f.

שבוע, משך השבוע; שכר שבועי

muchos givirim fazian semanada a los proves (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10524

422900

sembrar v.

זרע, שתל, נטע

si no sembras no arekojes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5534

422910

sembultura f.

הופעה, חזות כללית של אדם, זכרון דמותו של מישהו

no kierer ver ni la sembultu­ra de uno/ni su sembultura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10525

422930

semeja f.

דמיון

no ay ni semeja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5535

422950

semejansa f.

דמיון; רוח רפאים; אשליה

en el es.huenyo vide una semejansa de león (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5536

422970

semejante adj.

דומה, כזה, תואם

dezovedese a padre i madre: semejante komposto es muy feo (Nehama)

viene en ayuda a la sekreta a famiyas deskaidas: semejantes fechos son de alavar (Nehama)

yevo un vestido semejante al tuyo (Nehama)

koza semejante no tiene akontesido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5539

423010

sementar v.

ייסד, יסד, ביסס, כונן; זרע

sementar una ovra/un fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10528

423040

semer (t.) m.

מרדעת, אוכף; אמתחת

si sos azno, semeres ya se toparan (Moscona)

yo no me desho meter semer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5540

423380

sená (ebr.)

סנה

echate sin sena i no kon devda (Nehama)

mijor sin sena i no sin kandil (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10530

423390

sena f.

ארוחת ערב, סעודה, ארוחה

ni sena de karne ni estar kon tu madre (Moscona)

meter la sena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5542

423470

senar v.

אכל ארוחת ערב, סעד ליבו

kien negro kiere senar, de noche i al eskuro lo vaya a buhskar (Nehama)

el ke se echo a demandar no se echo sin senar (Moscona)

ya ke no ay lo ke senar, vamos a aterkar (Moscona)

ken es patron de ufisio no se echa sin senar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10534

423520

sendero m.

נתיב, משעול, שביל, מסלול; דרך החיים

los senderos de la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5543

423540

sené adarim (ebr.)

שני אדרים (בשנה מעוברת)

mos viene a vijitar kada senadarim (ebr.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5544

423660

seno m.

חיק, חזה

del seno del djudaizmo en muestro tiempo salieron muchos grandes savios (Nehama)

kale fuir de engreshos en el seno de la famiya (Nehama)

la madre abrasa a la kriatura sovre su seno (Nehama)

i mi orasion tornava a mi seno (Moscona)

en el seno del djudaizmo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5547

423730

sensia f.

מדע, השכלה; ידע, דעת, תבונה

la pasensia es media sensia (Nehama)

para kada koza se kere sensia i saverisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5548

423820

senso (it.) m.

חוש; משמעות, הוראה; מניע, סיבה, מטרה; כיוון; שכל ישר

el senso de un biervo (Nehama)

razonar kon un loko no tiene ningun senso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10538

423970

sentensia f.

גזר, גזר דין, פסק דין, חריצת דין, גזירה; פתגם, אימרה

razga la mala setensia en muestro desfavor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5550

424020

senteya f.

ניצוץ, זיק, גץ

onde kaye la senteya? en ojo de la siega (Nehama)

pagar avokatos i dotores saltan senteyas (Nehama)

me saltaron senteyas de los ojos (Moscona)

una senteya muchas kazas kema (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10542

424090

sentido m.

חוש; מובן, משמעות, הוראה, כוונה, פירוש; שכל, בינה

ya me tomo el tino i el sintino (Moscona)

porke el meldar de los biervos sin entender el sentido de lo ke el Dio disho, es vano komo el viento ke pasa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5552

424110

sentigrado m.

של מאה מעלות (צלסיוס)

termometro sentigrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10543

424170

sentimiento m.

רגש, תחושה, הרגשה, נטיה טבעית

no tiene sentimiento de djudio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5553

424200

sentir v.

חש, הרגיש; שמע, הקשיב, האזין; שמע בקול; הבין; הריח, רחרח

kien no siente a la mujerika se arretuerse la orejika (Nehama)

kien siente a la djente no bive kontente (Nehama)

sentir guesmo bueno; sentir negro guesmo, sentir gues­mo de kemado (Nehama)

sentir de chamushkado (Nehama)

sentir l'azeite kemado (Nehama)

sentir la roza (Nehama)

sentir muzika; sentir kantar; sen­tir avlar; sentir gritos; sentir luvia; sentir truenos (Nehama)

sentir palavras de Ley (Nehama)

sentites el gayo kantar, ma no entendites de onde (Nehama)

sientan tus oídos lo ke dize la tu boka (Nehama)

sentir terretemblo (Nehama)

sentir dolor (Nehama)

sentir frío/sentir kalor (Nehama)

sentir punchadas (Nehama)

sentir fuzadas (Nehama)

sentir komesina (Nehama)

sentir estilos de fambre (Nehama)

sintir i oyer son kozas diferentes (Moscona)

ya sintio el gayo kantar ma no save en ke lugar (Moscona)

ya no siento a dinguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5570

424230

sentirse v. refl.

נשמע; הורגש; חש עצמו

es una kriatura muy maha, no se siente (Nehama)

se siente ruido (Nehama)

no se le siente la boz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5572

424380

senya f.

מחווה, תנועה, ג'סטה

a Dio no lo vemos, ma de senyas lo konosemos (Nehama)

avlar kon senyas (Nehama)

azer de senyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10549

424460

senyir v.

אזר, חגר

senyi tu espada sovre anka baragan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5574

424520

senyor m.

אדון, מר; פניה לאב או אדם נכבד ומבוגר; בעל הבית; כינוי לאבות האומה

mi senyor padre; senyor tío; senyor es.huegro (Nehama)

no mos se vaya este senyor i mos venga otro peor (Nehama)

sinyor papú; sinyora bava; sinyor tío; sinyora tía; sinyor suegro (Nehama)

sinyor kosuegro; sinyora kosuegra, etc. (Nehama)

mi sinyor padre (Nehama)

sinyor padre trae en kaza todo bueno i kumplido (Nehama)

sentí el konsejo de senyor padre (Nehama)

el sinyor de Avraam; el sinyor d'Eliau; el sinyor d'Elisha; el sinyor d'Arambam (Nehama)

el sinyor maestro; el sinyor haham; los sinyores hahamím (Nehama)

no mos se vaya este sinyor i mos venga un pior (Nehama)

si se kema la kaza, o! no Sinyor del mun­do, kedamos arrastando (Nehama)

un sinyor está dando a la puerta (Nehama)

ya no se puede mas somportar, Sinyor del mundo! (Nehama)

mi sinyó me kazava i yo no lo savía (Nehama)

sienta, sinyó, t'estó avlando (Nehama)

sinyó komanda (Nehama)

no m'aharves, mira ke se lo vo a dizir a mi sinyó (Nehama)

tu sinyor te esta yamando (Moscona)

es muy riko es un sinyor (Moscona)

mi sinyor padre, buen mundo tenga [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5662

424610

senyora f.

גברת

la sinyora de Sara; la sinyora de Rahél; la sinyora d'Es­ter (Nehama)

la sinyora mestra (Nehama)

mi sinyora madre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10553

424860

sepet (t.) m.

סל, מזוודה, ארגז, תיבה, תיבת נדוניה

yo le di siete sepetes, uno ke serre i otro ke avra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5505

425040

ser v.

היה, התקיים

un sea-dizyente riko (Nehama)

la sea-dizyente ermana (Nehama)

los sea-dizyentes sa­vios (Nehama)

el ser prove no es verguensa (Nehama)

lo ke kiere ke sea, una madre se adoloria por su fijo (Nehama)

ser riko (Nehama)

tengo mucha fambre, trayme alguna koza de komer, lo ke kiere ke sea (Nehama)

esto es ke [...] (Moscona)

sea komo sea (Moscona)

fuera ke un akto partikular no las aya metido en libertad (Moscona)

seas el bienvinido (Moscona)

para ken sera? - para ken se lo komera (Moscona)

lo ke fue es lo ke sera i lo ke fue echo es lo ke se ara i nada ay nuevo debasho del sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5580

425140

sera f.

דונג, שעווה; שעוות האוזן

el nido de las bezbas es fecho de sera (Nehama)

no desha sera en el uido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10561

425180

serbest (t.) adj.

בטוח בעצמו, יהיר; חופשי, עצמאי, אומר את אשר עם ליבו

si sos serbez sal enmedio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10562

425190

serbestlik (t.) m.

גאווה, יהירות; עצמאיות, חופשיות בכל הליכותיו

a mi estos serbezlikes no me pasan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10563

425290

seremonía f.

טקס, טכס

la seremonia tendra lugar en [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5581

425380

sereno m.

טללי בוקר, אגלי טל בוקר על זגוגית החלון (משמשים בתרופות ביתיות)

dormir al sereno (Nehama)

ambezada está la kavra a dormir al sereno (Nehama)

metelo al sereno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5583

425400

sereza f.

דובדבן

las palavras son komo las serezas: las unas travan a las otras (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5610

425520

seriedad/serietá f.

רצינות, חומרה

a­vlar/komportarse kon seriedad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5589

425530

serín (t.) adj.

קריר, צונן, רענן, טרי; מוצל, אפל

el tiempo está serín (t.) (Nehama)

ven a lo serin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5611

425560

serio adj.

רציני, חמור

fecho serio (Nehama)

persona seria (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5613

425570

serio adv.

ברצינות

avlar serio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10566

425610

seriozo (fr.) adj.

רציני

el echo esta seriozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5584

425630

serka adv.

קרוב ל-, לקראת, בערך

de serka viene la piedra (Nehama)

serka de la mar (Nehama)

serka de mi kaza (Nehama)

serka d'akí (Nehama)

este komplé, ropa i fechura, se asenta serka tres liras (Nehama)

en un lugar serka a la kapitala (Moscona)

de serka (Moscona)

serka las dos de la noche (Moscona)

serka de mi kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5590

425700

serkano adj.

קרוב, סמוך

un lugar serkano (Nehama)

en tiempo serkano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5591

425730

serkano m.

רֵעַ, חבר, הזולת

ama a tu serkano komo a ti propio (Nehama)

no fagas a tu serkano lo ke no kieres ke te fagan a ti (Nehama)

me lo disho un serkano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5593

425840

sermé/sermayé (t.) m.

הון, קרן, רכוש, קפיטל, מחיר הקרן; נדוניה

el sermé i l'ashugar se eskriven en la ketubá (Nehama)

sochetá kon muncho sermé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5595

425960

serner/sernir v.

ניפה, כבר; סרק ביסודיות

sernir la farina (Nehama)

ser­nir la plasa/la sivdad para topar una melezina (Nehama)

sernir forseles/almarios/la kaza entera (Nehama)

sierne i sierne - arina no kita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5598

425990

sernerse/sernirse v. refl.

התרוקן; איבד כל אשר לו

se sernió la plasa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10576

426120

serrado adj.

סגור, נעול; משונן (כמשור); קמצן, קפוץ יד; ערל, לא נימול

kon ojos serrados (Moscona)

mazal serrado (Moscona)

ningun serrado no koma de el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5599

426180

serrar v.

סגר, נעל, חסם, רכס, פרף

serra tu puerta i alava a tu vezino (Nehama)

serrar alma­ryos; serrar kashones (Nehama)

se­rrar la butika (Nehama)

serrar la huente (Nehama)

serrar puertas i ventanas (Nehama)

serrar l'anyada kon ganasio/kon piedrita (Nehama)

serra la puerta ke no se fuya el pashariko (Moscona)

una puerta se serra sien se avren (Moscona)

serra tu puerta alava tu vizino (Moscona)

serrar puertas i ventanas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10581

426330

sersem (t.) adj.

נבוך, מבולבל, נדהם, כסיל

esta araba ya me izo sersem (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10582

426360

sert (t.) adj.

קשה, נוקשה, חמור; צורמני, רטנני

el vinagre esta muy sert (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10584

426550

servimiento m.

שירות, פעולת שירות; שָׁרֵת

demando la paga del servimiento ke le izo (Moscona)

i serviran a el servimiento el este (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5606

426590

servir v.

שירת, היה משרת, שימש כ-; עבד (עבודת אלילים)

la penina sierve para eskrivir (Nehama)

desbarasarse de lo ke no sierve a nada (Nehama)

kien a muchos servió, a todos deskontentó (Nehama)

kien a muchos servió, mucho pekó i poko ganó (Nehama)

no sierve avlar muncho (Moscona)

no sierve para nada (Moscona)

servir en la armada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5605

426660

servís (1) m.

צואר, עורף

los bueyes ke aran la tierra/ke travan arabos yevan el yugo sovre sus servises (Nehama)

kevra yugo de las djentes de sovre nuestro servez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5614

426940

sesto m.

שישית, החלק השישי

un sesto d'uva (Nehama)

kien faze un sesto faze sien (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5616

426980

setam (ebr.) adj.

סתמי, אנונימי, פשוט

setam djiió se adjidea de su djiió (Nehama)

setam ladrón sospechador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10590

427180

sevará (ebr.) f.

סברה, דעה, עצה, הגיון

kon ke sevara pintates tanta moneda? (Moscona)

ya da la sevara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10591

427260

severa f.

דגן

ek, oyi ke ay severa en ayifto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10592

427270

severamente adv.

בקפדנות, בחומרה, בכובד ראש

va ser apenado severamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10593

427280

severidad/severitá f.

קפדנות, חומרה

kon toda severidad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10594

427290

severno m.

עץ גופר; עצי שיטים (שמהם היו עשויים הבדים לנשיאת הארון)

az a ti arka de maderos de severno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10595

427310

sevo m.

חלב, שומן, לשד

sevo no me kedo del inku (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5618

427360

Sevó (ebr.) m.

חג השבועות

si no viene sevó no te kites el samarrón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5619

427370

sevoya f.

בצל; כינוי לתורכי

sevoya dulse no ay (Nehama)

el amerikan ke estan kitando agora esta tela de sevoya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5620

427450

sezo m.

מוח, בינה

komportarse kon sezo (Nehama)

vaziado de sezo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5621

427490

sezón (fr.) f.

עונה

las kuatro sezónes son la primavera, el enverano, l'autunyo (entrada del invierno) i el invierno (Nehama)

la primavera es la sezón del kodrero (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10598

427500

sezudamente adv.

בשום שכל, בתבונה, בשיקול דעת

avlar sezudamente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5818

427660

sha! interj.

תן לי!

kuando va venir le vo a kalar la estreya porke vino tadre; sha ke venga en primero! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5819

427700

shaare or ve shaare beraha (ebr.)

(באירוניה:) שטף של עלבונות וגידופים

avrió la boka i disho shaaré or ve shaaré berahá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10599

427730

shabat/shabad (ebr.) f.

שבת

mos dio Shabat por olgansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5820

427900

shaká (2) (t.) f.

בדיחה, מהתלה; טריק

una de shakás lo dishe, se fizo de vedrá (Nehama)

ni por shaká vale/ni por shakás lo digas/ni por shakás lo kites de boka (Nehama)

shaká hue, en dos oras adientro, karreimos el moble i lo arresentimos en la kaza mueva (Nehama)

shaká maká no kave aká (Nehama)

shaká shaká se kumió todo el dulse (Nehama)

shaká shaká ya se fizo media noche (Nehama)

shaka-maka se izo doktor (Moscona)

shaka-maka ya apanyimos la nochada (Moscona)

la shaka de tu vava! (Moscona)

la shaka es media verdad (Moscona)

komo te parese. shaka es esto? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10605

428190

shakeka f.

כאב ראש, צלחית/צלחה (מיגרנה)

de tanto avlar ya me salto shakeka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10606

428250

shakueko (t.) adj.

מפוקפק, חשוד, בעייתי, מעורפל; לא בטוח, הססן

el echo esta shakueko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5826

428310

shaliah (ebr.) m.

שליח; שד''ר

embiar a dezir mezo shaliah (Nehama)

fazer fecho por mano de shaliah (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10607

428370

shalvar/shalvás (t.) m.

מכנסים רחבים מזרחיים, אברקיים

dainda no se save atar los shalvares i el va avlar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5828

428415

Sham (arab.) m.

דמשק

onde Sham, onde Bagdad? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10608

428420

shamalada f.

להבה, מדורה

las shamaladas impedian a ke uno se pueda aserkar a la kaza en flamas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10610

428450

shamar (t.) m.

סטירה, סטירת לחי, מהלומה בפנים

esto es grande shamar para el padre (Moscona)

dar shamares (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10611

428500

shamatá (t.) f.

רעש גדול, שאון, נהמה, המולה; פאר צעקני

no agas shamata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5829

428640

shanim (ebr.) f.. pl.

שנים

los shanim (ebr.) no se van en baldes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10612

428780

shap (t.) m.

אלום (משמש לעצירת דימום)

estersa shap a la trazera ke se meta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10613

428790

shaplamak (t.) m.

סטירה

le enkasho dos shaplamakes lo desho pataleando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10614

428810

shara f.

יער

shara sin arvole tuerto no ay (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5830

429020

sharope /sharopi (port.) m.

סירופ, עסיס, תמיסת סוכר; באירוניה: דבר לא נעים

sharope de vijna (Nehama)

sharopes para la madre! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10616

429120

shashear (t.) v.

סיחרר, גרם סחרחורת; הדהים, הבעית

me esta shasheando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5837

429140

shashearse (t.) v. refl.

חש סחרחורת, הסתחרר

me se shashareó el meoyo de sentir tanta palavra (Nehama)

i yo ya me shashei! (Moscona)

ya me shashei de ver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10619

429150

shasheo (t.) m.

סחרחורת

esto kon shasheos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10622

429180

shashirear (t.) v.

סחרר, בלבל, הביך, הדהים

de lo suyo no shashirea (Moscona)

esta koza de shashirear (Moscona)

no me shashirees ke esto kontando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10623

429200

shashiriada (t.) f.

התעלפות; סחרחורת

enduna me dan unas shashiriadas ke todo me se aze preto delantre de los ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10624

429210

shashiriado (t.) adj.

המום, מסוחרר

del golpe kedo shashiriado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10625

429230

shashrandá f.

דבר חסר ערך, כלי בלתי שימושי

me kito mil i una shashranda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5834

429240

shashut/shashuto (t.) adj. & m

פוזל

shashut no te yamí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5831

429270

shastre m.

חייט

al shastre haragán se le piedren kuando l'aguja, kuando el dedal (Nehama)

korte de shastre i punto d'adjamí (Nehama)

shastre en pies korredor asen­tado (Nehama)

shastre enpies, korredor asentado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10628

429280

shastrear v.

תפר, חייט; (באירוניה:) ''הינדס'', ''בישל'', הכין דבר מה

negro-bueno ya lo shastrei (Moscona)

loke sta shastreando tu sfuegra? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10629

429300

s.hatá (gr.) f.

עסק מלוכלך, עסק שערורייתי, סקנדל

se izo grande s.hatata (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10630

429320

shatar-patar

קרוע לחתיכות

de anyos ke no se mete nada en su lugar, ansi ke todo ya esta shatar-patar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10632

429340

shavalear (bulg.) v.

התנועע, זז

koza esta shavaleando en la yerva (Moscona)

no me desha shavalear de alado de si (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5835

429390

shavdo adj.

תפל, חסר טעם

komer shavdo (Nehama)

shavdo en la meza, salado en la kavesa (Moscona)

muy shavda kriansa (Moscona)

la kitates muy shavda! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10636

429460

shavón m.

סבון, בורית

arrapar sin shavon! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10639

429500

shavonada f.

סיבון; מי סבון

azer shavonadas (Moscona)

dati una shavonada en esta kavesa (Moscona)

no se ke ermo de shavon , ke no esta aziendo shavonada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10640

429580

Shavuot (ebr.)

שבועות (חג)

si no viene Shevo, no te kites la shamara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10641

429620

shayna (bulg.) f.

מזחלת; בהשאלה: מצב רוח

es asigun le da la shayna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5836

429720

shefoh (ebr.) m.

טכס ''שפוך'' בליל הסדר

al shefoh sentiremeos las bozes (Nehama)

al shefoh se sienten las bozes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10644

429770

shehiná (ebr.) f.

שכינה, חסד

ke kuenta es ke el dara delantre de la shehina kuando le demandara: ''tratates tu kon emuna?'' (Moscona)

le abasho la shehina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10645

429790

shehitá (ebr.) f.

שחיטה

kayo grande shehita (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10647

430000

shemá/shemáh (ebr.) f.

קריאת שמע

la shema biervos konta dozientos i kuarenta i ocho, se komen trenta, kuarenta medio krudo medio kocho (Moscona)

un djidio no se echa sin dizir shema (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10648

430020

shemá Israel /shemah Israel (ebr.) interj.

שמע ישראל!

todo afito ariento de un shema-Israel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10649

430110

shemibarah (ebr.) m.

השם יתברך

el shemimbarah ke mos guadre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5838

430510

shevat (ebr.) m.

שבט

shevat ke la barva bate (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5839

430640

sh.huelika f.

גרזן קטן, קרדום

mos kansimos de darle a entender ke no ay lo ke demanda. Shhuelika! (Nehama)

par ve haftór (ebr.) shhuelika, va i viene i enguaya lo mizmo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10650

430710

shifro m.

מספר, סיפרה

no save arekojer dos shifros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10652

430730

shihiano (ebr.) m.

ברכת שהחיינו

oy ize shihiyanu de sereza (Moscona)

asigun se vee, este anyo no vamos a azer shihianu de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10653

430870

shimshir m.

תאשור, כופר, ליגוסטרום (בוט.)

es komo el shimshir ke alarga sus raizes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10654

430930

shinik (t.) m.

מידה לתבואה

la kavesa me se izo un shinik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5665

431070

shirtá-ferta adv.

ככה ככה, מפה לשם, בין כך וכך

shirta-ferta ya pasimos l'anyada (Nehama)

shirta ferta, ya pasemos el día (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10656

431110

shish (t.) m.

שיפוד; כידון

por aki yo me esto dando al shish (Moscona)

ya se podra dar un shish (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5842

431400

sho i mo i patarich

חבורת פחותי ערך

kien avía a la boda? - kuanto hirbo ay i no ay, Sho i Mo i Patarich (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5843

431480

shohad (ebr.) m.

שוחד

el shohad faze siegar ojos de savios (Nehama)

arur es ombre ke toma shohad por matar alma sin pekado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10658

431520

sholko m.

תלם, מענית

los sholkos de la tierra arada i lavorada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5844

432110

shukiur/shukyur! (t.) interj.

תודה לאל!

el hazino ya estuvo bueno, shukyur! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5845

432115

shukyur unu (t.)

גורם מפריע ומעכב, תירוץ

kada dia mos sale kon un shukyur unú: (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5846

432230

shupé (t.) f.

חשד, ספק

akavidarse por shupé de huego/de ladrón/de ratón (Nehama)

me entro shupe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10661

432310

shupelí (t.) adj.

מוטל בספק, מפוקפק, חשוד

es shupeli si va vinir (Moscona)

el echo esta shupeli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10662

432330

shupelear/shupelenear (t.) v.

חשד, הטיל ספק; עורר חשד

esto me aze shupelenear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5847

432460

shushunera /shushulera f.

שלשול

mal por durera, peor shushunera (Nehama)

si no es durera es shushulera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10664

432510

shushurtada f.

שלשול

le dio la shushurtada enmedio de la kaye (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5629

432570

si adv.

כן

un si enkapa, un no deskapa (Nehama)

ken dize de no dize i de si (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5623

432620

si conj.

אם, לו, אילו

si conj. si es bueno, mérkalo (Nehama)

si faze frío, no salgas (Nehama)

si viene, arresivelo (Nehama)

si se disho, el peshe es kocho al forno kon tomat i pimientón (Nehama)

si se disho, la tinya es para arraskar (Nehama)

ni si se arrasta por en basho no lo miro mas en la kara (Nehama)

si es ke [...] (Moscona)

si no ay en la bolsa ke ayga en la boka (Moscona)

si keres ven (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5630

432640

si pron. pers.

(לאחר מילת יחס) עצמו/ה/ם/ן; עצמך/כם/כן (בנימוס)

kada uno por si i el Dio por todos (Nehama)

de si kayó (Nehama)

la alechuga da de si, la patata beve (Nehama)

por si el karvón es preto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5635

432900

sibur (ebr.) m.

ציבור

ningun sibur es prove i no ay mas prove ke el sibur (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5776

433050

siegar v.

עיוור, גרם עוורון; האפיל; סינוור

me siegara el Dio i no viera tal! (Nehama)

ke se siege (Moscona)

ya me vo siegar kon esta luz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5777

433150

siego m. & adj.

עיוור, סגי נהור

onde kae la senteya? -en ojo de la siega (Nehama)

buena es la novia, siega d'un ojo (Nehama)

el siego para mal ve (Nehama)

kien es akel siego ke no kiere ver la luz? (Nehama)

muerto i siego por fazer plazer (Nehama)

muerto i siego por fazer danyo (Nehama)

muerto i syego por dezir mal (Nehama)

kual es el siego ke no kere ver (Moscona)

i un siego lo vee (Moscona)

djugar a la papa siega (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10674

433180

siegura f.

עיוורון, סנוורים

siegura ke no te kaya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5771

433210

sielo m.

שמים, רקיע

boz del puevlo, boz del sielo (Nehama)

boz de puerko no suve al sielo (Nehama)

kien al sielo eskupe en la kara le kae (Nehama)

la gayina beve agua i mira al sielo (Nehama)

todo lo ke fazen de los sielos es por bien (Nehama)

el sielo no se toka kon la mano (Moscona)

bien de los sielos, males de la tierra (Moscona)

todo lo ke rijen de los sielos es para bueno (Moscona)

el sielo ke este en muestro ayudo (Moscona)

aboltar los ojos al sielo (Moscona)

el sielo esta enkargado (Moscona)

se avrieron los sielos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5784

433400

siempre adv.

תמיד, בכל עת

bendezir al Dio para siempre i siempre (Nehama)

siempre de siempre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5848

433480

sien f.

רקה, צדע

en vezes las sienes duelen de tanto sentir favlar, o de mashkar koza muy dura, o koza lastiklia (Nehama)

meteti la mano en la sien i pensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5849

433490

sien num.

מאה

sien novios para una mosa; sien novias para un mansevo (Nehama)

al sinko por sien (Moscona)

en sien una (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5850

433540

siendo prep.

היות ש-, מאחר ש-

no vino siendo estava hazino (Nehama)

siendo no es el mizmo kavzo [...] (Moscona)

siendo es riko [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10688

433550

sieno m.

בוץ, טיט, רפש; ביצה

krese el djunko sin sieno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5851

433630

siento num.

מאה

un siento de guevos (Nehama)

siento de vezes (Moscona)

siento de livros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10692

433650

sierna/sierne f.

לבלוב, פריחה, סמדר

i las vides en sierne dieron guezmo (Moscona)

estar en sierna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5852

433690

sierpe m.

נחש; זוחל, שרץ; כינוי לאדם מזיק - ''נחש''

sierpe i guzano es todo lo ke keda de un puerpo muerto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5853

433820

sierto adj.

וודאי, בטוח; מסויים

un sierto día (Nehama)

una sierta persona (Nehama)

un sierto tiempo (Moscona)

un sierto Avraam (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10695

433930

siervo (2) m.

עבד, משרת

siervos huimos a Par'o en tierra de ayifto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5855

433970

siete num.

שבע, שבעה

las mujeres tienen siete almas (Nehama)

ya se van los siete ermanos, ya se van para la orka, i guay ke dolor! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5636

434190

sifra f.

אות, סימן, אות מבשר, תג; סיפרה, מספר; מפתח; ציון

al Dio no lo vemos, ma de sifras lo konosemos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5637

434230

sigara/sigaro m.

סיגריה

asender un sigaro; amatar un si­garo (Nehama)

ofrir un sigaro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10696

434360

siguente adj.

העוקב, הבא, הבא אחרי

deves de tomar en konsiderasion lo sigiente (Moscona)

el numero sigiente de la gazeta [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10698

434530

sikileado (t.) adj.

עצוב; משועמם

de ke estas sikileado? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10700

434550

sikilearse /sikiliar (t.) v. refl.

נעצב, נעגם; השתעמם עד מוות

no ay por kualo ke te sikilees (Moscona)

no te sikilees (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5639

434570

sikintí (t.) m.

צרה, מתח, דאגה, מרה שחורה, דכאון, שעמום, מצוקה כלכלית

no ay día sin sikinti muevo (Nehama)

los sikintis i los afeentos en la vida no se eskapan (Moscona)

tiene munchos sikintis en la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5640

434650

siklear (t.) v.

לחץ, הידק, הגביל את חופש הפעולה; העציב, לחץ נפשית

siklear las charikas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5641

434690

siklearse (t.) v. refl.

נלחץ, דאג, נכנס למועקה (בשל בדידות/העדר תעסוקה/העדר בידור), נטרד והודאג

no te siklees, tu fijo ya vino borracho pedrido (Nehama)

no te siklees, komo ya lo vites de londje, fulaniko krevó! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10703

434710

siklet (t.) m.

עוגמת נפש, חרדה; משקל, ערך, חשיבות

del siklet se echo hazino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10704

434990

sima f.

פסגה, שיא, צמרת, קדקד, זניט

me esta dando la sima de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10705

435020

simán (ebr.) m.

סימן, אות, תסמין, סמל

siman bueno ke mos sea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10706

435050

símbalo m.

מצילתיים

simbalos ke eran siempre dos a kada musiko ke los tokava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10707

435240

simiento m.

יסוד, בסיס, מסד

echar la piedra del simiento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5643

435510

sin prep.

בלי, בלא, ללא

s'esta arraviando sin ser i sin porke (Nehama)

sin ir por mares pasi fortunas (Moscona)

sin kulpa i sin pekado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10710

435600

sinamón m.

קינמון

i tu toma por ti espesias primeras almiskle fino kinientos i sinamon de espesia su meatad dosientos i sinkuenta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10712

435810

sindrearse (t.) v. refl.

השתעמם, התעייף, נלאה

ya me sindrii de la vida (Moscona)

ya me sindrii de estar navegando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10713

435850

singín (t.) m.

כעס, רוגז, תרעומת

esto singin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5644

436110

sino/sinón conj.

אלא

sino yo para mi, kien para mi? (Nehama)

no kiero nada de ti sino ke me sientas (Nehama)

no solo ke echó gritos, sino ke mentó a todos (Nehama)

no es ke es muy kapache sino ke tiene buen arimo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5666

436380

sinyalado adj.

ידוע, מפורסם; מצולק; מועד לפורענות

un dotor sinyalado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10716

436460

sinyifikar v.

רמז על, הורה על; היה בעל משמעות, ציין; הודיע באופן משפטי

esto sinyifika ke [...] (Moscona)

ke sinyifika por enshemplo [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5667

436660

Sipintí- han Sipintí m.

'חכם סיפינטי'' - איש שפל ערך

guay d'akel dor ke Han Sipinti por tanyedor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5668

436680

sirá (t./gr.) f.

תור, טור, שורה, סדר

kada uno a su sirá (Nehama)

arresentavos en dos siras (Moscona)

agora es mi sira (Moscona)

para mi no kedo sira (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10720

436790

sirgí (t.) m.

דוכן, בסטה

avrir sirgi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10721

436840

sirio m.

נר גדול, נר כנסיה

ya le podras azer los diez dedos sirios. torna no sos agradesido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10722

436930

sírkolo m.

מעגל, עיגול, חוג; חוג חברתי

en los serklos politikos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10724

437010

sirkulasión f.

מחזור, תקופה; תנועה, תעבורה

salio de sirkulasion (Moscona)

paras en sirkulasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10725

437080

sirkunstansia/sirkonstensia f.

נסיבות, מצב

no fue posivle de aklarar las sirkunstansias ke kavzaron la muerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10726

437100

sirma (t.) f.

חוט כסף/זהב לרקמה; פיליגרן

las ke son de seda, echaldas al rio, las ke son de sirma, atras de mi kavayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10727

437240

siske (si es ke) conj.

האם?

no se siske va vinir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10729

437250

sisko m.

אבק פחם

la savanna ya esta sisko (Moscona)

todo esta sisko i karvon majado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10730

437290

sisra f.

משקה משכר, שכר

vino ni sisra no bevas tu, ni tus ijos kontigo en vuestro vinir a tienda de plazo i non morideresh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5669

437360

sistrano/sistraniko m.

פלוני, פלוני אלמוני

faz tu dover i no te metas en penserio por lo ke dizen fulaniko i sistraniko (Nehama)

fulano i sistrano se meten de akodro para echar al sako a un merkader (Nehama)

a fula­no lo yamo, es sistrano ke me responde (Nehama)

no sientas a fulano i sistrano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10733

437500

situasión f.

מצב, עמדה

es de buena situasion (Moscona)

la situasion se le va agravando de en dia en dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5673

437550

sivdad f.

עיר, קרת, כרך

en sivdad de siegos el ke ve d'un ojo es rey (Nehama)

bive en los deredores de la sivdad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10735

437730

sivrí (t.) adj.

מחודד, בעל חוד

la pipirisa sivri es buena para trushi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5680

437740

siya f.

כסא, מושב; אוכף

asentarse en la siya (Nehama)

alevantarse de la siya (Nehama)

arresentar las siyas (Nehama)

siya basha; siya alta (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10736

437850

siyar (1) v.

חתם (בחותם), החתים

i las kartas las siyo mizmo kon sus manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10737

437990

skala (t.) f.

רציף, מזח; פיגום

a la skela akosto un vapor italiano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10738

438540

skularichas (gr.) f. pl.

עגילים

le kedo skuralicha en la oreja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10739

438960

soba (t.)

תנור חימום, מחתת גחלים

la soba esta tikadeada, d'ayi es ke no esta adriendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10741

438980

sobervia f.

להט, התלהטות; גאווה, שחצנות; פאר, הוד, תפארת; כעס, זעם, התקפת כעס; זדון

kometer una kulpa kon sovervio (Moscona)

les respondio el rey kon sobrevio grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10742

439010

sobervio adj.

גאוותן, רברבן, יהיר; נשגב, מרומם, נישא, מפואר

no se pararan los sovervios delantre de tus ojos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5684

439080

sobreviarse v. refl.

התכעס; התעצם, גאה, גדל, התפתח

el frío/la kalor/el ayre/la fortuna en la mar se sobrevian (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10743

439180

sodjiftar/sodjeftar v.

שעבד

i sudjeftaste debasho de mi a los ke se levantaron kontra mi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5687

439190

sodjifto/sodjefto adj. & m.

משועבד; עבד

Israel era sodjefto en Aífto (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10744

439230

sodjiguar v.

אילף, הכניע, השתלט על, שעבד, כבש

sodjiguar su truble (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5685

439300

sodro m. & adj.

חרש; מטושטש, לא ברור

el sodro para mal siente (Nehama)

no ay mas sodro d'el ke no kiere sentir (Nehama)

el sodro tiene orejas para mal (Moscona)

no ay mas sodro de akel ke no kere oyer (Moscona)

sodra la mala ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10748

439450

soflama f.

תבערה, להט, חום; התקצפות; דלקת; טירדה, אי נעימות

de la kemadura la mano la tengo en una soflama (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5688

439770

sol m.

שמש, חמה; אור השמש, חום השמש

asentarse al sol (Nehama)

arrovarse el sol al bel mediodía (Nehama)

el sol se alevanta la manyana i se echa/s'enserra la tadre (Nehama)

kaza onde no da sol (Nehama)

kuando el sol sale, sale para todos (Nehama)

vende el sol i merka l'azeite (Nehama)

no ay miérkoles sin sol (Nehama)

onde entra el sol no entra dotor (Nehama)

sol madrugador no es turador (Nehama)

yerno, kom'al sol d'envierno (Nehama)

le paso el sol (Moscona)

vo ir a tomar un poko de sol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10751

440080

solas- a solas adv.

לבד

komer a solas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10752

440140

soldado m.

חייל, איש צבא

lo tomaron soldado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10753

440170

soldar v.

הלחים, התיך

soldar una erida atandola kon una fasha o venda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10754

440230

solearse v. refl.

השתזף; קיבל מכת שמש

el vistido se soleo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1194

440240

soledad f.

בדידות, בידוד

De la solaldad ya vo salir chivgin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10755

440280

solenel (fr.) adj.

חגיגי

en esta ora solemne [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5674

440310

soler v.

היה רגיל, התנהג

s.huele a venir kada sabá (Nehama)

s.huelgo a komer bueno la manyana (Nehama)

no s.huele a kitar negro de la boka (Nehama)

s.hueler a fu­mar (Nehama)

s.hueler a bever (Nehama)

s.hueler a azer taní (ebr.) el día de su sinyor padre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5698

440330

solero m.

שמש קופחת

ir por los soleros (Nehama)

del solero me estava dando dezmayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10757

440340

soleta f.

סוליה

echar soletas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5699

440450

soleziko m.

שמש נעימה ולא קופחת

asentarse al soleziko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5701

440730

solo adv.

רק, בלבד, לבד

dizes ke tienes kampos i vinyas, amostramos un kampiko ke sea tu bien, solo i solo por ver (Nehama)

no solo ensulta, ma alevanta mano (Nehama)

ya era flako i desmizeriado i agora se kayó i se rumpió las dos pachas, esto solo mos manka­va! (Nehama)

meterse a la solombra de un tejado (Nehama)

kaminar a la solombra (Nehama)

la solombra del arvol (Nehama)

komer pan solo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5700

440770

solo adj.

בודד, מבודד, גלמוד

mas vale solo ke mal akompanyado (Nehama)

solo asolado (Moscona)

guay del solo kuando kayere i no ay sigundo para levantarlo (Moscona)

mas vale solo ke mal akompanyado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10765

440790

solombra f.

צל; מחסה

no tiene ni solombra de verguensa (Moscona)

onde esta la solombra de la hohma, ayi esta la solombra de la para (Moscona)

no le kero ver ni la solombra (Moscona)

ken a buen arvole se arrima, buena solombra lo kuvija (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10766

440930

soltar v.

פענח חלום; שיחרר, הירפה, התיר קשר; גרש (את אשתו)

disheron ke un suenyo ke no se solta es komo una karta ke no se melda, ke no aze ni mal ni bien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10767

440980

soltura f.

התרופפות; שחרור; גירושין, גט; פתרון חלומות

el marido no le kere dar soltura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10768

441020

solusión f.

פתרון, התרה; תמיסה

otra solusion no existe (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10769

441150

sombayer/sombaer/sombayir v.

פיתה, שידל, השיא, הסית; הקסים, משך לב

el kulevro me sombayo i komi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5710

441240

someno (port.) adj.

נחות, רע, גרוע

el hazino está muy someno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10771

441330

somportar v.

סבל, נשא, נשא משא

todo modo de dolor se puede somportar pero no la de korason (Moscona)

no esta koza de somportar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5711

441370

son m.

צליל, קול; לחן, נעימה, מנגינה

el son de la kampana (Nehama)

esta kantiga se kanta al son de … (Nehama)

al son de la kitara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5713

441520

sonar v.

צלצל, הדהד; ניגן בכלי נגינה

sonar piano; sonar violino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5714

441560

sonarse v. refl.

מחט (אף); התפרסם, נפוץ, נודע בציבור

se sonó por la plasa/por la sivdad (Nehama)

sonarse las narizes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10775

441680

sonet m.

צלצול; רשרוש

anoche sinti sonet de raton (Moscona)

asonar el sonet (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5715

441750

sonido m.

צליל, קול

sentir sonido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10776

441820

sonriza/o f./m.

חיוך

sonrizo yeno de frankeza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5716

441850

sontraer v.

גרם ל-, היה המניע ל-; חולל; לכד, שבה; משך, האריך

sontraér guzano/piojo/hazinuras (Nehama)

arrevata al povre sontraendolo en su red (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5717

441900

sonyar/sonyarse v. refl.

חלם

akodrarse la manyana lo ke se sonya la noche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5718

442000

sopatina f.

לחות גבוהה, רטיבות גדולה

la ropa no s'enshugó, está dainda sopatina (Nehama)

vino kon una luvia arrojada i se fizo sopatina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5720

442060

sopliko m.

רוח קלילה, נשיפה קלה; מיומנות

konose todos los detalios del ofisio, ma el sopliko le manka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5721

442070

soplo m.

נשיפה, נשיבה, משב

el aver está pezgado, no ay ni soplo (Nehama)

la vida es komo la kandela - un suplo, se amata (Moscona)

los dias se arrezvalavan uno atras de otro komo un suplo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10780

442100

sorcheada f.

נפילה (ברעה/לצרה)

sorcheada preta ke sorcheo kon esta hazinura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10781

442110

sorchear v.

נפל (ברעה/לצרה)

kuruneate bien ke puedes surchear en mil holaim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5722

442130

sorear (t.) v.

כילה/איכל תוך כדי שימוש, בזבז; מכר בכמויות; שיבץ מלים זרות כדי לעשות רושם

el merkader, mas sorea, mas gana (Nehama)

esta soba sorea mucha lenya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5724

442200

soró (gr.) m.

ערימה, תערובת; כמות גדולה

huí al charshí i merkí un soro (gr.) de kozas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5725

442290

sorretear/sorretar (t.) v.

שוטט, נדד, נע ונד, תעה

sorretear kayes (Nehama)

dale sorotear el dia entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5726

442330

sorta/sorte (fr.) f.

סוג, מין, אופן, צורה

una sorta de makyina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10783

442382

sorte (fr.) f.

סוג

ke sorte de kozas son estas? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10784

442400

sortija f.

טבעת

sorteja kon siyo para siyar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5727

442520

sorver v.

גמע, גמא, גמע ברעש, מצץ; שאף, הריח, רחרח; כרסם; נחלש בשל פעילות יתר מינית

sorver un kavé (Nehama)

sorver el moko (Nehama)

sorver la supa (Nehama)

sorver un guevo refidan (Nehama)

medikos i avokatos sorven a los klientes (Nehama)

beviendo kave no se sorve ke es feo (Moscona)

amokaldo a este krio ke se esta sorviendo los mokos (Moscona)

ya me sorvio la sangre kon kanyika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10788

442620

sorvido adj.

מותש, בלה, מאוכל; כחוש; מותש בעקבות פעילות מינית מוגברת

tanto stuvo en la agua ke salio sorvido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5732

442670

sorvo m.

לגימה, גמיאה, גמיעה; כמות הנלקחת בגמיעה/שאיפה אחת

bever en dos sorvos (Nehama)

no te estes ambierto, toma un sorvo de leche (Moscona)

bever a sorvos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10791

442720

sosegar v.

השקיט, הרגיע

sosegar no me desha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10792

442820

sosiedad/sosietad/sosietá f.

חברה

saverse komportar en la sosieta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10793

442850

sosio m.

שותף, עמית, חבר

yo are de el un sosio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5733

442890

sospechador m.

חושד, חשדן

setám (ebr.) ladrón sospechador (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5734

442900

sospechar v.

חשד, האשים ללא יסוד

sospechar es pekar (Nehama)

si me sospecha en ansia no me echa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5735

443020

sostansia f.

עצם, עיקר, תמצית; חומר

onde no ay sostansia no ay ansia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10795

443040

sostansiozo adj.

ממשי, מלא תוכן; מזין, משביע

el arroz no esta sostansiozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5736

443070

sostener v.

החזיק, תמך ב-, עודד, פרנס

sostener una paré ke está para kaer (Nehama)

nozotros sostenemos la propozision echa por el (Moscona)

para sostener este vidjut se kere komido (Moscona)

para sostener dos ijos en la universidad, mi alma me lo save (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5737

443100

sostenerse v. refl.

התפרנס, החזיק עצמו, עומד/ניצב על

según los savios de Israel, sovre tres kozas el mundo se sostiene: sovre la Ley i sovre la Verdad i sovre la Paz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10799

443140

sostenio/sostento m.

משען, תמיכה; תומך, מחזיק, מפרנס

sin sostenio de ninguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10800

443270

soto (it.) adv.

תחת, מתחת ל-

soto la prezidensia de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5738

443400

sovadear (t.) v.

טייח בטיח גס

sovadear paredes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10801

443440

sovako m.

בית השחי

mi ermano esta sufriendo de una kulundruna en el sovako (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10802

443570

sovra/sovrita f.

עודף, יתרה, שארית

sus dias van sin regal, kuando kon manka, kuando kon sovra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5739

443700

sovrar v.

עלה על, עבר על; היה מיותר

ya abasta i sovra (Nehama)

lo ke sovra del ladrón se lo yeva el endevino (Nehama)

si te sovran parás, sal garante; si te sovra tiempo, sal shaed (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5742

443720

sovre prep.

על, מעל, על גבי; בקשר ל- בענין

mételo sovre la meza (Nehama)

sovre la kestion ni palavra! (Moscona)

tomo la responsabilidad sovre si (Moscona)

una superfisia de piko sovre piko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5743

443810

sovrefas/sovrefaz m.

שטח, שטח הפנים, משטח

el deluvio kuvrió la sovrefaz de la tierra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5744

444090

sovresalud m.

הענקה מעבר למוסכם

dar a uno a komer, a be­ver, i aslik por sovresalud (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5745

444160

sovrindaje m.

קשר משפחתי

tener sovrin­daje kon uno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10806

444300

soydear (t.) v.

שדד, גנב, בזז, הפשיט עירום ועריה

ya me soydearon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5749

444390

sozde (t.) adv.

כביכול, כאילו, כמו שאומרים

me vino a dar konsejo, sozdé (t.) komo si es mas seheludo de mi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10807

444410

sozlevantarse v. refl.

התרגש

me sozlevanti muncho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10808

444430

spajado adj.

מסודר, מאורגן

esta kamareta ni una vez no la puedes ver spajada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10809

444450

spajarse v. refl.

הסתדר, התקין עצמו

atakanarse i spajarse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10810

444470

spalankarse v. refl.

פישק רגלים; נקרע

ya me spalanki de estar diziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5750

444750

spete nekamot (ebr.)

עינוי, סבל (''משפטי נקמות'')

fazer sovre el puerpo de uno spete nekamot (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10811

444770

spidirse v. refl.

התעכל

va kaminate ke te spida la komida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10812

444940

spondjada f.

שטיפת רצפה

kale dado una spondjada en la skalera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10813

445200

stalar/se v./v. refl.

התפוצץ

se stalo de riir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5751

445500

steso (it.) adj. & pron.

זהה, אותו דבר; עצמו

favlar kon el rey steso (it.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10814

445680

stiya f.

שבב, קיסם

ize un poko de stiyas para asender la soba (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5752

446400

subvenir v.

תמך, בא לעזרה, טיפל ב-, סיפק צרכים

sub­venir a los menesteres de la famiya (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10815

446460

sudado adj.

מזיע, מכוסה זיעה

no bevas agua yelada kuando estas sudado (Moscona)

son paras sudadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5753

446530

sudar /sudarse v.

הזיע; נרגע

kien entra al banyo no sale sin sudar (Nehama)

kuando s'está sudando no kale me­terse al kurriento (Nehama)

mijor sudar ke sarnudar (Nehama)

sudar de la kalor (Nehama)

sudar de kanseria (Nehama)

toma un polvo para ke se aga sudar (Moscona)

para ganar kale sudar (Moscona)

ya se le sudaron los dientes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5758

446700

sudor m.

זיעה

de sentir el djemido del león, me vinieron sudores yeladas (Nehama)

kon la sudor en la frente (Moscona)

embanyado en la sudor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5785

446730

suegra f.

חמות, חותנת

amor de suegra i nuera de los dientes par'ahuera (Nehama)

entre la suegra i la nuera deshan la kaza sin barrer (Nehama)

la suegra kon el yerno kom'al sol d'invierno (Nehama)

suegra ni de barro buena (Nehama)

lo ke ve la suegra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5790

446840

suerte f.

גורל, מזל

ningu­no fuye a su suerte (Nehama)

negra suerte ke la tuvo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10823

446930

sueto (fr.) m.

איחול, ברכה

mis mijores suetos a la okazion de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10824

447050

sufriensa (it.) f.

סבל, ייסורים, ענות, כאב, מכאוב

las sufriensas de Par'o (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10825

447060

sufriente adj.

סובל, כואב, חולה

ayudar a los sufrientes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5707

447080

sufriir (2)/sufreir v.

טיגן קלות, חרך, השחים (בשר, בצל)

sufriir la karne (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10826

447120

sufrir v.

סבל, התייסר; עבר, ספג

no me agas sufrir (Moscona)

sufre de mal de asukar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10828

447340

suká (ebr.) f.

סוכה

ken lo metio a djoha en mi suka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10829

447440

sukseso (it.) m.

הצלחה

tuvo grande sukseso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10830

447490

suladear (t.) v.

השקה

suladear los kavayos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1195

447670

suluk (1) (t.) m.

עלוקה

Es kadir de beverse una chuka de vino en un suluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10831

447680

suluk (2) (t.) m.

שאיפת אוויר, נשימה

de korrer ya me se tomo el suluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5708

447840

suma f.

סכום, חיבור, סך הכל; כמות גדולה

en soma: avló ora entera, en soma no espiego nada (Nehama)

no te komportates bueno, en soma, pedronado ke seas (Nehama)

la suma amonta a [...] (Moscona)

trusho suma de kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10834

447930

sumbultura f.

צורה, דמות, צלם, דיוקן

mas no le vimos la sumbultura (Moscona)

no le kero ver ni la sumbultura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5759

448010

sumo m.

מיץ, עסיס, רוטב, צוף

el sumo del limón (Nehama)

el sumo de la karne (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10836

448170

supa f.

מרק

kada boka kere su sopa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10837

448390

supiensa f.

ידיעה

en supiensa i entendnsia alavara al dio keriensia [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10838

448430

supitanio/supitiano adj.

פתאומי

el Dio ke mos guadre de ora mala i muerte supitania (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10839

448800

surear (t.) v.

נמשך, התקיים, ארך

kuanto tiempo va surear la siduta? (Moscona)

la operasion sureo tres oras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10841

448990

surú (t.)

עדר, להקה, קבוצה; שורה ארוכה, טור ארוך

me ambezi un suru de kozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10842

449000

suruklunear (t.) v.

האריך, מתח

ke ay de suruklunear tanto tiempo un echo de bavajadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10843

449070

survisio m.

בית כסא, בית שימוש

una boka, un survisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10844

449360

susto m.

פחד, בעתה, חרדה

de grande susto se muria en el mizmo dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10845

449450

sutlach (t.) m.

דייסת אורז חלב, קרישת אורז בחלב

sutlach i kozas de leche al ke kome le aproveche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5761

449530

suvida f.

עלייה

kada suvida tiene su abashada (Nehama)

en la vida ay suvidas i abashadas (Nehama)

kada suvida tiene su abashada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5763

449580

suvido adj.

מעוצבן, נרגז; רוכב, רכוב; בעליה, במחיר גבוה; מבושל בישול יתר

las ropas están mucho suvidas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10847

449590

suvidura f.

עליה

el sigundo anyo de la suvidura del kativerio de Bavel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5764

449640

suvir v.

עלה, טיפס, העפיל; העלה

el mestro le suvió el djornal/la semanada/la mezada/la paga (Nehama)

le suvió la kayentura (Nehama)

suve eskalón i toma havér, abasha eskalón i toma mujer (Nehama)

suvió el frío; suvió la kalor (Nehama)

suvir eskalera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5769

449770

suvirse f. refl.

עלה; התרגז, זעם, קצף

suvirse enriva la meza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5770

449810

suyo adj. pos.

שלו

lo suyo suyo, i lo de los otros suyo (Nehama)

de suyo va kaer (Nehama)

este fecho kamina de suyo (Nehama)

la moneda/la pará no viene de suyo (Nehama)

kada uno kon lo suyo i la vieja kon la errema tayarina (Nehama)

el livro es suyo (Moscona)

me konto lo suyo i lo ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10850

449990

suziedad f.

לכלוך, זוהמה, טינופת, סחי

la suziedad trae hazinuras (Moscona)

kresido de suziedad (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5795

450020

suzio adj.

מלוכלך, מזוהם, מטונף; ''מלוכלך'' - נבל

una rizá suzia (Nehama)

la kaza esta suzia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10852

450180

tabahea/tabaheya (arab./t.) f.

סוג של נקניק מתובל; קרביים

me se abolto la tabahea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5857

450200

tabaká (t.) f.

קומה, דיוטה; מדף; שכבת אבק/זוהמה; דרגה, גובה; ענק מטבעות זהב

kaza de tres tabakás (Nehama)

enriva el almario se apozentó una tabaká de tierra (Nehama)

la­varse enriva enriva para kitar una tabaka de suziedad (Nehama)

un dolap kon tres tabakas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10854

450350

tabiet/tabiát (t.) m.

תכונה, אופי, טבע; הרגל

persona de negro tabiet (Moscona)

la demanyana bir avrio el ojo uza bever kave, esto le es el tabiet (Moscona)

komo estas kon el tabiet? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5860

450450

tablada (t.) f.

מגש, טס; תכולת המגש של רוכל

merkar una tablada de sere­zas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5861

450480

tabló (fr.) m.

לוח (לכתיבה); מסגרת; תמונה, ציור; תמונה דרמטית, תיאור; טבלא (טבלת נתונים)

eskrivir al tabló (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5862

450520

tabur (t.) m.

גדוד; פמליא; המון

traerse kon si un tabur de djente (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10857

450590

tacha f.

מגרעת, חסרון, פגם; (רפואה:) תוצאה/פגם בגוף הנותרים אחרי מחלה

la novia de las siete tachas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5863

450610

tachón m.

כתם, רבב; משימה גדולה

tener el vestido a tachones/estar a tacho­nes (Nehama)

alimpiar los tachones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10858

450650

tadjí/tadjís/tadjiz (t.) m.

טירדה, הטרדה, הפרעה

tadjiz esto de la vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10859

450680

tadrada f.

ערב, ערבית; הצגת ערב, מופע ערב; מסיבת ערבית; איחור

las tadradas estan freskas (Moscona)

la tadrada del tren se deve a [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5865

450700

tadrar v.

איחר; דחה

kuando tadran las luvias, tadran las plantas/los trigos/los frutos (Nehama)

kuando fiksates ora es mankura de tadrar (Moscona)

no me asperes porke vo tadrar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5866

450720

tadre adv.

מאוחר

mas vale tadre ke nunka (Nehama)

venir tadre (Nehama)

agora ya es tadre (Moscona)

mas vale tadre ke nunka (Moscona)

ken viene tadre a la meza le enkolgan la kuchara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5868

450740

tadre f.

ערב

la tadre, el merkader serra su magazén (Nehama)

viniras a la tadre verso las sesh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5869

450800

tadría f.

אחור, פגור, דיחוי; השהיה, דחיה, עיכוב

el treno tiene tadría (Nehama)

es un fecho ke se kiere eskapado sin tadría (Nehama)

la tadria del invierno; la tadría de las nieves (Nehama)

se viene esta tadreza? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10868

450810

tadrino adj.

אפיל, לקיש, שאחר להבשיל, שאחר להגיע

ovejas tardias ke son siempre flakas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5872

450830

tadriozo adj.

אפיל, מאחר להגיע

el Dio es tadriozo, ma no olvidadozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10869

450980

tafuyo m.

סמרטוט מטונף; בהשאלה: מזוהם מאוד

la novia me se esta viniendo tafuyiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10870

450990

taha/tahat (ebr.) m.

עכוז, שת, אחוריים, ישבן

tahi-taha una negra de mishpaha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10871

451110

tahtón (ebr.) m.

עכוז, שת, (אחוריים, ישבן

asentati en el tahton (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10872

451120

taín (t.) m.

מנה, נתח, פת; מנת מזון; מנת קרב; מינוי, ייעוד

no vos apresuresh, kada uno va aresivir su tain (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10873

451220

tajar v.

חתך, גזר, כרת; חצב; הכרית, טבח, השמיד, רצח, ניתח אברים אברים

i tajaron firmamento en Beer Sheva (Moscona)

i a mi aboresedores los taji (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10875

451390

takat (t.) m.

כוח

takat no me kedo de asuvir i abashar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5873

451410

takatuka (t.) adv.

בזריזות ובמאמץ קשה ומרוכז

avia de kopiar sien fojas d'un livro, me metí kon yugo; en manko d'una semana, takatuka, las di en basho (Nehama)

topimos una oya grande de dulse, kome tu, komo yo, takatuka, en una ora adientro m'ola alempyimos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10876

451510

takilear/se (t.) v.

הקניט, קינטר, לגלג ברוח טובה; פלירטט בלי כוונה רצינית

kon mi topates de takilearte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10877

451600

taklit (t.) m. & adj.

חיקוי; מלאכותי, מחוקה

la manteka esta taklit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5875

451610

tako m.

עקב, עקב עץ; קבקב; טריז לייצוב רגל שולחן; טריז, יתד, מעצור, דיבל

tako alto; tako basho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10878

451670

taksa f.

מס, הטל; גזר

taksas buenas patron del mundo! (Moscona)

komo la negra taksa ke la tuvo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10880

451720

taksar v.

הטיל מס, מיסה, קבע שיעור המס; גזר, קבע, החליט

el Dio ke mos takse kon taksas buenas (Moscona)

Bunika de kinze anyos, Alberto de venti i dos, los sielos mos taksaron ke mos kazemos los dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5876

451790

taktuk (t.) adv.

בזריזות, צ'יק צ'אק

no uvo ke dezir: se disho, se fizo; se kitó de la boka: taktuk a la ovra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5877

451800

takum (t.) m.

מערכת לבוש שלימה; זוג; קבוצה, חבורה

un takum de kamizas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5892

451820

tal adv.

כך

en tal ke le venga la salú, su famiya daría fortunas (Nehama)

en tal ke de uno a los proves, yo daré dos (Nehama)

le daré kaza i morada a mi fijo en tal ke achete a tomar mujer (Nehama)

ke tal van los fechos? (Nehama)

ke tal está? (Nehama)

ya s'alevantô de hazino, komo tal ya está por la kaye (Nehama)

es un buen ombre i komo tal el Dio lo ayuda (Nehama)

vino diziendo komo tal el lo vido kon su ojo travar kuchiyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5878

451880

tal/a adj.

כזה/כזאת; זהה ל-, דומה ל-

estó bushkando un vestido tal el ke yevo (Nehama)

no tienes razón, tala es mi manera de pensar (Nehama)

ropa rezia tala la de al tiempo no se topa mas en plasa (Nehama)

tal arvol, tal fruto (Nehama)

tal padre, tal fijo (Nehama)

matar/arrovar, tales fatos son kastigados por la ley (Nehama)

tal fecho es ganansiozo (Nehama)

tal nombre, tal ombre (Nehama)

tal mano, tal dado (Nehama)

verné tal dia, a tala ora (Nehama)

Tal vez vino i no lo supimos (Nehama)

tal vez kome aki i se va (Nehama)

no sea tal vez ke vino i topo la puerta serrada (Nehama)

en tal lugar akontesió tal fato (Nehama)

ke bushkash vos la mi dama a tal ora por aki? (Moscona)

a tal dia a tal ora (Moscona)

tal padre tal ijo (Moscona)

tal kulo, tal braga, tal chikur de kanyamazo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5900

451930

tálamo m.

חופה; אפיריון, כס הכבוד של הכלה אחר הקידושין

novia chika, novia grande, su tálamo kiere (Nehama)

boda chika, boda grande, talamo se kere (Moscona)

talamo le ize de oro i de marfil para ke venga la novia a dar kedushim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5901

452000

talentozo/talentuozo (fr.) adj.

מוכשר, מחונן

musikante talentuozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5902

452010

talet/talé (ebr.) m.

טלית

tanto dezir amen fina ke kae el talé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10888

452250

talón m.

עקב

dezde la anka asta el talon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10889

452330

talva f.

חלב שקדים

tu tienes la kara talva, kada lado su kolor, kada diente una perla, linda de mi koraon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5903

452380

tam (t.) adv.

זהו, בדיוק

venir tam a la ora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10890

452430

tamam (t.) adv.

בדיוק

el kalsado le vino tamam (Moscona)

tamam ke iva entrar me detuvieron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10892

452480

tamamladear (t.) v.

השלים, סיים

para tamamladear las paras, me se azen de menester otros sien frankos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5904

452510

también adv.

גם; חוץ מזה, מלבד זאת; אף לא (במשפטי שלילה)

es riko porke tiene mucha en­trada i también porké tiene poko gaste (Nehama)

lo kombidí a komer; vino el i se trusho también a dos fijos (Nehama)

es bovo i también ramay (Nehama)

está muerto de kanseria i también de fambre (Nehama)

faze mucho frío i también ay luvia a chorros (Nehama)

mi vizino tenga bien i yo tambien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10894

452590

tamo m.

מוץ

sean komo tamo delantre viento (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5909

452660

tan adv.

כה, כל כך

es tan grande ke no kave por la puerta (Nehama)

el frío está tan huerte ke no se ve djente por la kaye (Nehama)

es tan riko ke no save ke fazer de sus parás (Nehama)

es tan prove ke gavyento (Nehama)

tan kolay ke mos venga el bien (Nehama)

tan negra Hana ke su ermana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5914

452740

tané (t.) m.

גרעין, זרע; יחידה

las pertukalas se venden al tané (Nehama)

el arroz, el fijón kuzinados a dover se ven tané tané (Nehama)

echar lagrimas tané tané (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10896

452770

tanelí (t.) adj.

גרעיני

los datelis estan tanelis (Moscona)

el arroz esta taneli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5917

452790

taní/tanid (ebr.) m.

תענית, צום

el taní del djidió, guay del pan del otro día (Nehama)

bozear taanit (Moscona)

disheron hahamim ke el ke tiene su alma ansiozo por el es.huenyo, ke aga taanit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5925

452910

tantas f. pl.

מהלומות, מכות אגרוף, סטירות

kédate kedo, ke sino te vo a dar tantas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5926

452970

tantiko m.

כמות מועטה, תוספת קטנה

por tu lavoro te vo a dar lo ke demandas i un tantiko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5927

452980

tanto adj.

כה הרבה

ay tantos proves ke no se puede arremediar a todos (Nehama)

avia tanta djente ke no se puedía kaminar (Nehama)

tiene tantos embrolyos ke no save onde dar la kavesa (Nehama)

no te des tanta pena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5930

452990

tanto adv.

כל כך, כה, עד כדי כך; באותה מידה, אותה כמות

el Dio te page dos i tres tan­tos del bien ke m'estás faziendo (Nehama)

kumió tanto ke se fizo hazino (Nehama)

tanto me vino a huerte ke me saltaron las lágrimas (Nehama)

te manka tanto para salir kumplido ke kale ke estudies aínda mucho tiempo (Nehama)

la luvia estava tanto huerte ke me amojí entero (Nehama)

tanto va el kántaro a la huente fina ke se rompe (Nehama)

tanto favló ke se enrokesió (Nehama)

tanto me afeshugo ke le di lo ke me demanda (Nehama)

se averguensó tanto ke se le tomó la palavra (Nehama)

por tu parte ternás tanto (Nehama)

se vende a tanto el piko (Nehama)

kosta tanto (Nehama)

al tanto ke farás, al tanto toparás (Nehama)

vine del estranyero i me vo a arresentar akí; estó bushkando kaza; en tanto, m'estó kedando al otel (Nehama)

en tanto ke no me vas a ovedeser, no te vo a mirar en la kara (Nehama)

tapadera kien no es tapade­ra no sea paridera (Nehama)

tanto me lo kero ke me lo kreo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5923

453140

tanyedor/dera n.

נגן, מוסיקאי

guay d'akel dor ke Han Sepinti por tanyedor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5918

453160

tanyer v.

ניגן

tanyer pandero; tanyer violino; tanyer gitara; tanyer ud (Nehama)

el se la tanye, el se la kanta, el se la baila (Nehama)

fulaniko krevó: kien i kien la tienen ke tanyer (Nehama)

veremos kien la tiene ke tanyer/ke tanyer este pandero (Nehama)

l'azeite suvió, los azeiteros ke tienen ropa en magazén la van a tanyer (Nehama)

komo se va tanyer este pandero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10903

453210

tanyeres m. pl.

נגינות

vino i tanyeres alegran el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5924

453240

tapa f.

פקק, מגופה, מכסה

la tapa de una redoma/de un atuendo,de una mákula/de un burako (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5946

453360

tapar v.

סתם, חסם, אטם, כיסה; עמעם, האפיל על

tapar una redoma; tapar un kutí (Nehama)

tapa lo ke no kieras ke se vea (Nehama)

mama i devantal tapan mucho mal (Nehama)

no tapes, no vayas tapando a la sirá, kon tapar no se gana nada (Nehama)

tapar la boka de alguno (Moscona)

ken kere tapar la boka de la djente, ke serre enprimero el kampo kon puertas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5950

453480

taparse v. refl.

התכסה, כיסה

no te tapes la konsensia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10906

453530

tapet/e m.

שטיח, מרבד

me areselo de sakudir este tapet porke es kurshumana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5951

453640

tapón m.

פקק, מגופה, מכסה; כיסוי, שמיכה

tapón de redoma; tapon de kutí; tapón de oya; tapón de tendjeré (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10907

453760

tapushear v.

(בנימת גנאי:) כיסה, סתם

para tapushear las faltas kalio avlar mintiras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5952

453770

tara f.

דופי, כתם

no ay persona sin tara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5953

453790

tara/tará f.

טרה, משקל האריזה

un oke de ropa dos de tara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10908

453800

tarabá (t.) f.

גדר עץ

delantre de la kaza vas a ver una taraba vedre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10909

453860

taraká f.

חזיז; צחוק לא מרוסן, צחוק פרוע

en lugar de responder, tuvo una taraka de riza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10910

453950

taranieto/tarainyeto m.

נין, ריבע

el Dio ke te ayege a ver tarainietos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10911

453970

tarapaná/tarapané (t.)

מטבעה; בנק; מקום הומה ומלא אנדרלמוסיה

oy la butika estuvo tarapana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5954

454000

tarapapú m. (gr.)

סבא רבא, רב סבא

está faziendo un frío del tarapapú del padre (Nehama)

le aferró una kalada del tarapapú del padre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10912

454170

targa f.

מינשא, תיבה

yevar piedras kon targa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5956

454290

tarlá (t.) f.

שדה; חווה; ערוגת גינה; שדה פלחה

i en mi tarlá kaerá luvia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5957

454490

tartuga f.

צב

ir komo la tartuga (Nehama)

kamina la tartuga, kamina kon su kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10914

454650

tashear/se (t.) v.

עלה על גדותיו, גלש

la leche se tasheo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10915

454670

tashidear/tashirear (t.) v.

הביא, נשא ממקום למקום

para tashidear esto todo de roperio i diez arabas son pokas (Moscona)

para viernes mos vamos tashidear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10917

454690

tashkín (t.) adj.

גולש, עולה על גדותיו

ya esto tashkin (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5958

454985

tav f.

האות העברית ת"ו

moblear la kaza de la ale (ebr.) fin a la tav (ebr.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5959

455010

taván (t.) m.

תקרה, גג; כינוי לאלהים

el taván no de, si mos se kema la kaza sin ke tengamos seguritd de huego, kedamos en medio la kae (Nehama)

el Taván save si tiene meldado un livro en su vida (Nehama)

el Tavan save ke ya fago kon el arriva de mis huersas (Nehama)

el tavan ke mos guadre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10919

455160

tavla f.

לוח, קרש, עץ (חומר), משטח; מדף; מגש; אחת מאבני ''חמש אבנים''

en tavla churuk no pizo (Moscona)

le manka una tavla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5962

455330

tayarinas/tayerinas f. pl.

אטריות מעשה בית

kada uno kon su gana i la vieja kon su errema ta­yarina (Nehama)

Sara tiene un gayo i siete gainas, la semana entera kome tayarinas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5963

455450

teatro m.

תיאטרון; חזיון מגוחך, גרוטסקי

teatro es de ver un akojedor de sedaká kumiendo en un restorán de luso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5964

455520

techo m.

תקרה, גג; פסגה, שיא

avrigarse debaso de un techo (Nehama)

el techo esta korriendo , kale trestejado (Moscona)

de el al techo no manka un dedo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5965

455540

tedarí (t.) m.

הכנה; אמצעים; חסכון

el padre de famiya faze tedarí para no deshar a sus fijos sin komer (Nehama)

fazer tedarí para no kedar sin fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5967

455610

tedzo adj.

נוקשה, קשיח, מתוח

al tiempo las pulseras i las yakas de la kamiza de día se enkolavan para ke kedarán tedzas (Nehama)

la kolada espandida al aver se fizo tedza del yelor (Nehama)

tedzo komo un palo derecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10925

455710

tefla f.

(בנימה לעגנית:) חזה, שד

dale tefla (Moscona)

este yoro largo es porke kere tefla (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5969

455750

tefter (t.) m.

מחברת, פנקס; סך מכירות באשראי

el tefter rovina al merkader (Nehama)

esto no lo ténia en tefter/no estava en tefter (Nehama)

no abastesko de merkar livros i tefteres (Moscona)

Avram tiene mucho tefter (Moscona)

esto no estava eskrito en el tefter (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5971

455850

tehiat ametim (ebr.)

תחית המתים; שיבה ניסית לחיים (אחרי מחלה, תקופה קשה); שחרור, חזרה לחופש

l'atornada de Birkenau/de Bergen-Belzen hue un verdadero tehiat ametim (ebr.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6012

455940

tejado m.

גג, תקרה

kien tiene tejado de vidro ke no arroje piedras al vezino (Nehama)

su tejado el mas basho en los tejados, goteantes los tejados sovre su tejado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5972

456000

tek (t.) adj.

אי זוגי, פרט, אחד, בגפו

en la karrosa ay aínda lugar para una persona teka (Nehama)

merkar una rizá tek (Nehama)

un orejal tek (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5977

456080

teklifsiz (t.) adv.

בלי טכס, בלי צרמוניות

estar teklifsiz entre vezinos/entre amigos/entre parientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10931

456230

tel (t.) m.

חוט ברזל, תיל; מברק, טלגרמה (קיצור מ''טיליגראמה'')

los teles del telefon (Moscona)

porke esta amulado el dito? - le tokaron el tel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5975

456250

tela f.

אריג, ארג, בד; יריעה; חוט, קוּר; קרום; קרום החלב; כברה; רשת; סרט קישוט

el meoyo del ombre es una tela de sevoya (Nehama)

me se stringaron las telas del korason (Nehama)

para un par de perdes se azen de menester tres telas (Moscona)

ya me se apretaron las telas del korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10935

456350

telá/telal (t.) m.

כרוז, כרוז עירוני

vender las kozas al telal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10936

456540

teleka (t.) f.

בלנית

si me vieras Hananel, diznuda en el banyo kon dos telekas i tres banyeras de kada parte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5978

456660

tembla f.

רעדה, חלחלה, חרדה

tembla toma de ver a un tigre/de sentir un terretemblo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5979

456730

temblar v.

רעד, חרד, הזדעזע

temblar de frío (Nehama)

temblar kon pies i manos (Moscona)

i tembla la tierra asta su ser pronta para partirse (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10939

456750

temblor m.

רעד, רעידה, רעדה, חלחלה

solo de pensar me da temblor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5980

456830

temel (t.) m.

יסוד, בסיס, אשיה; תנאי הכרחי, עיקר; האדם החשוב בעסק, שהכל תלוי בו

el temel de un fecho es el orden/una buena administrasión (Nehama)

fulano es el temel de tala ovra (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5982

456870

temer v.

פחד מ-, חשש מ-

kien esparte, del Dio teme, i la mas mucha parte se detiene (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5983

456970

temor m.

פחד, מורא, יראת כבוד

temor de padre/de madre; temor de padre i madre; temor de la Ley/de la polisía/del maestro (Nehama)

echarse i alevantarse temprano (Nehama)

tener temor del Dio (Moscona)

no tiene temor de dinguno (Moscona)

no tiene temor de padre i madre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10943

457040

temperatura f.

דרגת החום, טמפרטורה, מעלות חום; חום

la temperatura entre el dia alkansa asta 25 grados (Moscona)

la kriatura esta kon temperatura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10945

457060

tempesta (it.)/tempestad f.

סופה, סער

temblar por kavza de la tempesta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10946

457150

templo m.

מקדש, היכל, דביר; בית כנסת

se glorifiken kon tu templo los santos de tu nasion (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5985

457160

temporada f.

עונה, תקופה, זמן מסויים

mientres una temporada se komportó bueno, después trokó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10947

457220

tempraniko adv.

השכם בבוקר, עם שחר

viendras mas tempraniko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10948

457230

temprano adv.

מוקדם, מוקדם מהרגיל

dainda es temprano de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5986

457330

tenay (ebr.) m.

תנאי

te perdono kon tenay (ebr.) ke te vas a komportar bueno de agora en delantre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5987

457350

tenay adj.

שקט, שלו

ombre muy tenay (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10949

457420

tender v.

נטה; מתח

i tendio Avraam a su mano (Moscona)

i tendio su tienda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5994

457460

tendjeré (t.) m.

סיר, קדרה; ''צנצנת'' - תם, שוטה, טיפש

kuezer el komer en el tendjere (Nehama)

para kada tendjere ay su kapak/kada tendjere topa su kapak (Nehama)

el tendjere arrodeó i topó su kapak (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5997

457550

teneké (t.) m. & adj.

פח, כלי פח עשוי ממחצית פח נפט ומשמש אצל העניים לצרכים שונים (דלי, סיר, מחתת גחלים); בלי כסף

teneké (t.) de miel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5988

457650

tenemaká (tenedme aká)

'החזיקוני כאן'' - מילת מפתח להעסקת ילד בעת שאמו שקועה בעבודתה

disho mamá ke me des un poko de tenemaká (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5989

457660

tener v.

היה לו/יש לו, החזיק, הכיל; התנגד, עמד בפני

mas tiene mas kiere (Nehama)

ni las tiene ni las deve (Nehama)

tener para dar (Nehama)

tener uzo de komer poko (Nehama)

tiene mucha pará (Nehama)

tengo muchos amigos (Moscona)

lo tengo en mis manos (Moscona)

el muchacho tiene venti anyos (Moscona)

un kilometro tiene mil metros (Moscona)

tengo dezeo de [...] (Moscona)

tenga la buenda (Moscona)

tengo de ir (Moscona)

ten en vista (Moscona)

no tenga mal (Moscona)

lo ke tiene en el kotason lo tiene i en la boka (Moscona)

de tener muncho no sale danyo (Moscona)

lavora para tener i guadra para ora mala (Moscona)

no se ande tengo la kavesa (Moscona)

si no tiene lo ke azer, azete ishaet (Moscona)

en la boka tengo un griyo ke va diziendo dilo, dilo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10966

458150

tenerse v. refl.

החזיק עצמו

tente, no te espantes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5998

458180

tenida f.

ישיבה, התכנסות, סיאנס

asistir a una tenida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

5999

458270

tenor- a tenor ke

במידה ש-

a tenor ke va suviendo el sol, el aver se va kayentando (Nehama)

a tenor ke abasha la valor de la mo­neda, los presios suven (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6001

458370

tentura f.

צבע (לבגד, לשער, לצפרנים); תמצית יוד; אלכוהול עם יוד

tentura de yodio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10967

458440

teom (ebr.) m. (pl. teomot)

תהום

ya me echo a las teomot (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6002

458500

tepdil (t.) adv.

בעילום שם, אינקוגניטו

los sultanes salían tep­dil para saver lo ke pensava el puvevlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10968

458510

tepé (t.) m.

פסגה, שיא, גג, צמרת, קדקד; כיסוי, פונפון (של כובע צמר), כיפה

ya me kito el tepe de la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10969

458550

tepegyozluk (t.) m.

חוצפה, עזות פנים

esto es tepegiozluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10970

458560

tepeledear (t.) v.

הצליף, חבט

kurtarealdo ke ya lo van a tepeledear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6003

458690

terdjumán (t.) m.

מתורגמן, תורגמן

no kyero terdjumán (t.), ya me kamina la boka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10971

458720

tereha (ebr.) adv.

בחפזון

si mos damos a la tereha, este echo se puede eskapar en media ora (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10972

458855

terminarse v. refl.

נגמר, הסתיים, נשלם

se terminen los pekados de la tierra i non mas egzistan negros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10973

458880

término m.

גבול, תחום, ספר, חזית; מונח

por karrera de rey andaremos asta ke pasemos tu termino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6004

459010

terreno m.

קרקע, שדה, חלקת אדמה; רצפה לא מרוצפת

dormir sovre el terreno (Nehama)

fraguar sovre buen terreno (Nehama)

te­rreno rezio (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6007

459230

terser/tersero/tersén/terseno adj.

שלישי

el terser dia; el terser fijo; el dia terseno; el fijo terseno (Nehama)

entre dos litigantes, el terser la gana (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10974

459250

tersiné (t.) adv.

בצורה מהופכת, להפך, נגד הכיוון

todo esta kaminando tersine (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6010

459270

tersio adj.

שלישי

una tersia persona (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6009

459280

tersio m.

שליש

los dos tersios de la umanidad sufren de fambrera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10975

459320

tertip (t.) m.

סדר, סדור, ארגון, תכנית, הרכב

tiene muncho tertip (Moscona)

es del mizmo tertip solo ke mas grande (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6011

459390

tesabeá (ebr.)

תשעה באב; אווירה קודרת ועצובה; אדם עצוב ומלנכולי

ke darse mi fijo, ke sea en tesabeá (Nehama)

este echo se va eskapar para teshabeav la tadre, por estas oras (Moscona)

se va azer benadam para teshabeav (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10979

459450

teshabeavtá (ebr.) adv.

לעולם לא

kon bueno, ya le verna el meoyo teshabeavta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6013

459490

tesher v.

ארג; איחה/הטליא אריג/בגד/ גרב; הקים עסק, ארג תכניות

teshe i teshe i no teshe nada (Nehama)

ya me se tesho un paseo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6015

459530

teshidero m.

נטיה מעצבנת לעסוק כל הזמן בתיקונים והטלאה

merkader de teshidos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6016

459600

teshtirear (t.) v.

הופיע כנדרש; שרת בזריזות; סיפק בזריזות

esta balabaya teshtirea a su ora al komer a toda la famiya (Nehama)

teshtirear el material a la fabrika/a la fragua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10980

459620

teshuvá (ebr.) f.

תשובה, חרטה; תשובה, מענה

la persona ke torne en teshuva oy , ke puede ser muere amanyana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10981

459700

testa (it.) f.

ראש

la onestedad te ara meter korona de ermozura sovre tu testa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10982

459760

testé (bulg.) m.

אריזה של עשר יחידות

un teste de kibrit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10983

459980

tetika f.

שד (בהקטנה)

ya lo izo titika (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10984

460040

tevá (ebr.)

תיבה (ביכ''נ), דוכן

asuvir a la teva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10985

460100

tevekel/tevekiel (t.) adj.

רשלן, מוזנח

no te agas tevekel (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10986

460110

tevekelik/tevekelilik (t.) m.

רשלנות, הזנחה, חוסר תשומת לב

todo el mal le vino por su tevekelik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6018

460280

ti pron. pers.

אותך, לך (אחר מילת יחס)

a ti, de ti, por ti, para ti, entre ti, verso ti (Nehama)

a ti te toka (Nehama)

es a ti ke m'esto favlando (Nehama)

atórgatelo de ti para ti (Nehama)

abolta, de ti al Dio! (Nehama)

ayde, de ti al Dio, ven damos una mano (Nehama)

de ti al Dio ke no m'eskondas nada (Nehama)

di, de ti al Dio: kien de mozotros dos tiene razón (Nehama)

fuy de pleitos, de ti al Dio (Nehama)

para ti estó lavorando (Nehama)

por modre de ti (Nehama)

de ti para ti (Moscona)

prime ke te venga de ti (Moscona)

te vinites en ti? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10990

460300

tía f.

דודה, דודה גדולה; שם המשמש בפניה לאשה מבוגרת במקרה של קרבה או לאשה משכבה עממית

ni ande tu tia vayas kada dia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6215

460400

tiempo m.

זמן, עת, מועד, תקופה, שהות, ארכה; מזג אוויר

ay tiempos de akojer piedras i tiempos de arrojar piedras (Nehama)

el tiempo es kurto i la ovra mucha (Nehama)

el tiempo está a la nieve (Nehama)

el tiempo kura al yenso (Nehama)

el tiempo no tiene ni empesijo ni fin (Nehama)

en tiempo de landra, todos se fazen de guerko (Nehama)

es el tiempo del melón; es el tiempo del tomat (Nehama)

kada koza a su tiempo (Nehama)

kien tiempos tiene, no tiene devda (Nehama)

kon el tiempo todo pasa (Nehama)

lo ke va fazer el tiempo ke lo faga el meoyo (Nehama)

peshe del tiempo (Nehama)

según el tiempo kura el yenso (Nehama)

tiempo luviozo (Nehama)

todos los tiempos no son unos (Nehama)

vinieron tiempos onde no tenía para komer (Nehama)

en tiempo de vedrura komer sekura (Moscona)

el tiempo esta kargado (Moscona)

el tiempo se esta avriendo (Moscona)

en tiempo de ambrura no ay mal pan (Moscona)

sigun el tiempo se seka el yenso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6231

460980

tierra f.

ארץ, קרקע; אדמה, עפר, אבק; רצפה; ארץ, מדינה, כדור הארץ

la tierra arodea al torno del sol (Nehama)

la tierra se manea i no kaya (Nehama)

dormir sovre la tierra (Nehama)

el vestido te se inchó de tierra, furchealo (Nehama)

el aire alevanta tierra (Nehama)

yerro de médiko la tierra lo kovija (Nehama)

amar su tierra (Nehama)

ir por tierras ajenas (Nehama)

lo gomitó la tierra/lo arreversó la tierra (Nehama)

merkar tierras; vender tierras (Nehama)

todo vino de la tierra i a la tierra tornara (Moscona)

mas vale fortuna en tierra ke mar repozada (Moscona)

bezar la tierra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6241

461120

tierregina f.

משבי אבק

en verano, kuando no se arregan las kayes, no se puede bivir de la tierregina (Nehama)

la sekera karrea tie­rregina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

10999

461210

tifigán m.

יופי

tifigan de ver (Moscona)

ande esta akel tifigan? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1196

461450

tikadeado (t.) adj.

סתום, אטום; סובל מעצירות

La chiminea no sta travando, parese ke esta tikadeada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11001

461460

tikadear (t.) v.

סתם, חסם, אטם

el abdizlik se tikadeo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11002

461470

tikanear (t.) v.

דחס, תקע

en tikaneando de este boy de hapes, ya lo vas aogar al pato (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11003

461510

tikía f.

שחפת; רזון גדול, שחיפות

el azno no muere de tikia (Moscona)

ya m'arrepinti ke kazi kon ti, tikia de gueso, ke 'skontri kon ti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11005

461530

tikishtriar (t.) v.

דחס, מילא

no abasta ke le esto dando a tikistriar, enriva no es rekonosiente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6029

461590

tikyir tikyir/tikyir yikyir adv.

אחד אחד

echar lágrimas tikyir-tikyir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11006

461620

tiliminipuf! interj.

הפלא ופלא!

la vites a tu prima, estava tiliminipuf (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11007

461680

timar (t.) m.

נקיון

dar un timar (Moscona)

para lunes vamos a dar un timar en la kaza entera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11009

461720

timbaraná (t.) f.

בית משוגעים

ke es esta timarana? (Moscona)

lokos i bovos a la timarana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6030

461740

timbrado adj.

מבוייל

karta timbrada (Nehama)

a kartas no tembradas no se les da paso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11012

461840

timón m.

הגה ספינה

kaza sin mujer es barka sin timon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11013

461950

tinetiko m.

הרגל, מנהג

el tinetiko de djugar no lo esta deshando rat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6040

462000

tinievla/s f./f. pl.

חשיכה, חושך, אפילה; קדרות, אבל, עצב עמוק; כנוי לאדם קודר

onde piza esta tinievla se abaldan las riza (Nehama)

fuy de esta tinievla (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6031

462050

tino (2) m.

תשומת לב, שימת לב, מודעות, זהירות, שקידה; דעת, שכל; זכרון

no me vino a tino/me se fuyo de tino/lo pedri de tino (Nehama)

las bovedades de este torpe no vienen a tino! (Nehama)

el vino piedre el tino (Nehama)

meter el tino en una koza/meterse en tino de fazer una koza (Nehama)

meterse en tino de ambezar un ofisio (Nehama)

los Arabos se metieron en tino de destruir a Israel (Nehama)

meter tino en el meldar (Nehama)

meter tino al estudio (Nehama)

meter tino al fecho (Nehama)

vengash en buena ora sinyora del vuestro kamino, ke yo por vos pedri mi tino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6042

462320

tinta f.

דיו; ''דיו'' - כינוי לשיכור שאינו יכול לעמוד על רגליו

tinta preta; tinta korlada (Nehama)

la mar está tinta preta (Nehama)

se unfló de bever i está tinta (Nehama)

ya esta tinta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11016

462400

tintón m.

שיכור, סובא

ya esta un tinton (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6045

462460

tinya f.

שחין, נתק, גזזת; זוהמה; חוב ישן

si se disho la tinya es par'arraskar (Nehama)

el pepino sin sal da savor de tinya de Bohor (Nehama)

esta tinya era duz komo la laja, no ay ken la pase mas ke la nevaja (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6047

462520

tinyoziko adj.

סובל ממחלת נשירת השער

al tinyoziko una krostika mas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6048

462530

tinyozo n. & adj.

מוכה שחין, מחוטט; אדם היוצא מכליו כדי לקבל אורחיו בסבר פנים ובתשומת לב מירבית

los tinyozos son mentirozos (Nehama)

el tinyozo es venturozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11019

462600

tipkisi (t.) adj.

זהה

el pan del orno muestro es tipkisi simit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11020

462610

tipo m.

טיפוס, דגם, דוגמה; ''טיפוס''

ke tipo de djente ke ay en este mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6049

462680

tira f.

רצועה, רצועת בד, חיתול; סחבה

una tira de ropa; una tira de papel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6050

462720

tirador m.

קָלָע; קֶלַע, כף קלע

kada sabá despues de mediodía, el tirador al ombro i las faldukueras yenas de piedras, muchachikos i mansevikos de Salonik se iyan a las Salinas a pelear kon los gregos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6051

462800

tirar v.

ירה, קלע; זרק, השליך; הדפיס, הדפיס מהדורה; לקח, משך, קיבל

tira la piedra i eskonde la mano (Nehama)

i tira de nos ansia i suspiro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11022

462825

tirarse v. refl.

נסוג, נרתע; נמשך

tirarse de su lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6052

462830

tirbushón (fr.) m.

מחלץ פקקים

no dize biervo, se kiere travado las palavras kon tirbushón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6053

462870

tiritelo m.

אדם אחוז תזזית, אינו מסוגל להתמיד במשהו

ninguno se atrive a konfiar fecho a un tiritelo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11023

462890

tiro m.

יריה, כדור; קול נפץ, קול יריה; ''פצצה'' - ידיעה מרעישה; אסון; פחד ממכת גורל; תותח

tiros de grande kalibro (Moscona)

los tiros fueron oyidos a grande distansia (Moscona)

de la ventana avierta esta travando tiro (Moscona)

dos tiros de kavayo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6054

462980

tis.hí mis.hí (t.)

בצורה זו או אחרת, בין כך ובין כך

tis.hi mis.hi ya kití el djornal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6055

463060

titirear/titiriar (t.) v.

רעד, רטט, רעד מקור, רחפו עצמותיו מקור

la flama del parmachet está titireando (Nehama)

se titirea del padre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6056

463140

títolo m.

כותרת; תואר, שם; תעודה (של מינוי, בעלות וכו')

a títolo de amigo (Nehama)

a títolo de regalo (Nehama)

el titolo del livro es [...] (Moscona)

le dieron el titolo de [...] (Moscona)

en titolo de prezidente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11031

463210

tivies/tivieza f.

פושרות

kon esta tivieza de agua es enposivle de meterme a lavar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6058

463230

tivio adj.

פושר, ''פושר'' - אדיש, בעל יחס מנוכר

agua tivia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6059

463290

tizna f.

פיח

la tizna le dize a la kaldera: vate vate, ke sos preta! (Nehama)

la tizna no desha a la kaldera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11033

463380

toaf (t.) m.

דבר מוזר ויוצא דופן

vos kontare un toaf (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11034

463390

toaf (t.) adj.

מפליא, מוזר, מעורר השתאות

muy toaf koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6060

463450

todavía adv.

עדיין, עוד

no se aínda si vo a partir, a todavía ya esto pronto (Nehama)

todavía ke te vas a komportar negro, no te tengo ke mirar en la kara (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6062

463500

todo adj. & adv.

כל-

todos los ombres dezean lo bueno (Nehama)

la buena madre konsakra todo su tiempo a sus fijos: (Nehama)

meterse al estudio, kon todas sus huersas (Nehama)

todo empesijo tiene fin (Nehama)

todo lavoro merese paga (Nehama)

lo todo es sin valor (Nehama)

todo el ke tiene ambre venga i koma (Moscona)

el esta en todo (Moscona)

kuando yo tenia, todos me kerian (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11038

463510

todo m.

הכל

todos no estan de tu gana (Moscona)

rogamos el todo poderozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11040

463840

tokadero m.

משמשנות, משמוש, מגע מגרה; נטיה לנגוע בכל דבר

shaki de tokadero ke tienes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6068

463850

tokadiko adj.

מקולקל מעט, מקולקל בשל נגיעה בו

la fruta esta tokadika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11041

463880

tokado m.

שביס, כיסוי ראש של אשה

sinyora novia abashesh abasho - no puedo no puedo ke me estan tokando tokado de novia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6069

463930

tokante adj.

נוגע, נוגע ללב

tokante a los fechos, estuvimos favlando una ora (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6070

463970

tokar v.

נגע, מישש; נגע ללב; העליב; ניגן על כלי נגינה; ''סחב'', גנב גניבה קטנה

tokar piano; tokar mandolino (Nehama)

esta servidera toka (Nehama)

estar muy tokado de la djentileza de uno (Nehama)

la servidera está haziná, le toka a la balabaya a mirar la kaza (Nehama)

no es al padre ke le toka a alavar a sus fijos (Nehama)

no te tokes la kara kon las manos suzias (Moscona)

tokar lumbre en shabat es pekado grande (Moscona)

ya me toko el kuchiyo al gueso (Moscona)

los ke tokavan la trompeta [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11046

464180

tokmak (t.) m.

פטיש עץ, מכושית דלת; אדם נבער וחסר דמיון

lo ke le esta paresiendo a este tokmak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11047

464330

tomada f.

לקיחה, לכידה; הכמות הנלקחת; בחירת מסלול; זינוק ראשוני של עסק

las dadas son tomadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11048

464350

tomadero m.

לקיחה, נטיה לקחת

el muestro tiene tomadero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6075

464370

tomado adj.

עסוק, תפוס, מחוייב; מלא מכאובים; נכפה; שוטה

no puedo ir manyana a komer kon ti, esto tomado (Nehama)

este apar­tamento ya está tomado (Nehama)

esto entero tomado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6077

464390

tomador/dera n.

לקוח, קונה; אדם האוהב לקבל מתנות בלי תמורה, מקבל בלי לתת

es de los tomadores (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6078

464420

tomar v.

לקח, נטל; תפס; לקח אשה/לקחה בעל - התחתן/נה; קיבל; קנה

estar en toma i daka kon uno (Nehama)

frio toma de ver a un tigre (Nehama)

le tomaron los fríos (Nehama)

mas vale un toma ke dos te daré (Nehama)

tomando este guevo i echandolo a la oya (Nehama)

tomar a un ninyo por la mano (Nehama)

tomar un bastón (Nehama)

tomar un livro (Nehama)

de bovo lo tomó, de loko lo deshó/de ladrón lo tomó, de bandido lo deshó (Nehama)

tomar por bovo a uno (Nehama)

no desharse tomar por bovo (Nehama)

es fecho ke toma tiempo (Nehama)

le tomó el Dio el meoyo (Nehama)

tomar los pies por la kavesa (Nehama)

tómame kuando me ves i no kuando me kies (Nehama)

tomarlo de korrida i dar la taklá (Nehama)

tomar karne (Nehama)

el arroz tomó de la karne (Nehama)

tomar una limonada (Nehama)

tomar melezina; tomar purga; tomar tósego (Nehama)

tomar empiegado; tomar a uno a djornal/a semanada/a mezada (Nehama)

onde le tomó la manyanada? onde le tomó la nochada? (Nehama)

mas vale un toma ke dos te dare (Moscona)

dar kon la mano, tomar kon el pie (Moscona)

para tomar - boka de oro, para tornar - boka de kanyo kon lodo (Moscona)

no lo tomes por pena (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6100

465350

tomarse v. refl.

החשיב עצמו; לקח לעצמו; נתפס; נישאו

este mansevo se tomó kon su kompanyera de estudios (Nehama)

tomarse la libertad de [...] (Moscona)

tomarse de pies i de manos (Moscona)

los ke se toman kon amor biven kon dolor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6101

465550

tomba f.

קבר, קבורה; מצבה

faz lo ke te demando, fazlo por la tomba de tu padre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11057

465780

tontón m.

תור, בן יונה; טיפש, טיפשון

ya me ize un tonton (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11058

465790

top (t.) m. & adj.

כדור, כדור בד, כדור נייר; גליל/חבילה (של בד/של חוטים); גוּלה; פגז; חידוד לא מוצלח; מגושם

un top de panyo (Moscona)

se va el top kon la romana (Moscona)

djugar al top (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6104

465930

topar v.

מצא, גילה, מצא שוב

en kaminando por la kaye topí en basho un aniyo (Nehama)

esta ropa no se topa en plasa (Nehama)

este mundo, ansina lo topimos, ansina lo vamos a deshar (Nehama)

kien lo faze lo topa; no ay kien lo faze ke no lo tope (Nehama)

te hue a bushkar en kaza i no te topí (Nehama)

topar la puerta serrada (Nehama)

ya topí lo ke me se avia pedrido (Nehama)

topar de aki, de ayi (Moscona)

ken bien aze, bien topa (Moscona)

andavos a Belogrado, ayi toparesh lo ke vos keresh (Moscona)

del Dio ke lo tope (Moscona)

me topo en Varna (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11066

466100

toparse v.

נמצא (להמצא), מצא עצמו, נתקל ב-, נוכח

enduna me topi en la kaye (Moscona)

toparse en apreto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6102

466270

topo (port.) m.

שיא, פסגה

el topo de la muntanya (Nehama)

el topo del árvol (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11068

466310

toptán (t.) adv.

בסיטונות

avlar toptan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11069

466580

tornada f.

חזרה, שיבה; הלוך רוח, ביטוי הגיגים

la ida esta en mis manos, la tornada en las manos del Dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11070

466620

tornar v.

סובב, סבב, הפך, פנה, השתנה; חזר; החזיר

tornando sovre la kestion [...] (Moscona)

tornar kon su demazia (Moscona)

tornar kon los mokos entornando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11073

466690

tornarse v. refl.

הפנה, הסב; שב בחזרה

komo de adjamilik tornarse despues de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6111

466730

torno m.

סיבוב, סיור, הקפה; כננת, אבניים (קדר); מחרטה; תור; טריק

a la koda, kada uno aspera ke le venga su tor­no (Nehama)

es mi torno a djugar (Nehama)

kada uno a su tor­no (Nehama)

tomar el torno de otro (Nehama)

para avrir este kadenado se kieren dos tornos de yave (Nehama)

fazer un torno en la sivdad (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11074

466860

torpe n. & adj.

טיפש, אויל, חסר דעת, קשה הבנה, שוטה, מטומטם; מגושם, כבד תנועה, חסר כשרון, בעל ידיים שמאליות, נרפה

los torpes korren detras de vanidades (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

7146

466950

torrar v.

קלה

Fustukes entorados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11075

466970

torre f.

מגדל, צריח

en la mar ay una torre, en la torre ay una muchacha [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11076

467060

torser v.

פיתל, עיקם, שזר

yo no me do a torser el braso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11077

467080

torserse v. refl.

התפתל, התעקם; נקע

me se torsio el braso (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11078

467180

torta f.

עוגה, פאי

mankando pan i las tortas son buenas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11079

467270

tortura f.

עינוי

aborreses a todos los ke ovran tortura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6117

467350

tos/tose f.

שיעול

d'ey le dio la tose al gato (Nehama)

la tos i la provedad no se pueden eskonder (Moscona)

de ayi le dio la tos a la gaina (Moscona)

me dio la tos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6118

467470

tósigo m.

רעל, ארס

poko tósego no entosega (Nehama)

poko tosego no entosega (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11084

467540

tostar v.

צלה, קלה

aki esta tostar de la kalor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6126

467710

toyaka (t.) f.

אלה; אדם חסר דעת, אויל; חרש; הכאה

ten rezio tu toyaka i favla kon kalmo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6119

467730

toybé (t.) m.

איסור

fazerse toybé de pizar en kafé (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11085

467760

toyo adj.

שראשו סחרחר

azerse un toyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6127

467790

tozluk/tuzluk (t.) m.

ממלחה; חותלות, קרסוליות, מוקיים

en invierno los ke uzan a sufrir de safanones yevan kaloshes kon tuzlukes (t.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11086

467940

tradisión f.

מסורת

las tradisiones son mas fuertes ke la ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6120

468120

traer v.

הביא, לקח איתו, הוליך; גרם

el padre trae el pan a su famiya a la sudor de su frente (Nehama)

si no lo trushites kon ti, no lo bushkes en Salamanka (Nehama)

traed kon vos, komed kon dos (Nehama)

la suziedad trae asko/hazinuras (Nehama)

traer bostejos; traer regoldo; traer niervos (Nehama)

traer pleitos (Nehama)

traer agua de mil mulinos (Moscona)

traer en bokas del mundo (Moscona)

estos todos atagantos se los trusho kon sus manos (Moscona)

me ize traer un piano del ajeno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11091

468340

tragar/se v.

בלע

no lo esto podiendo tragar (Moscona)

i las vakas feas de vista i menudas de karne tragavan a las siete vakas ermozas de vista i gruesas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11093

468405

tragón adj.

גרגרן, רעבתן, זללן; קל דעת

el tragon es aborresido de los de la meza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11094

468480

traido m.

מה שמביאים, תרומה, השקעה

kere al traido ke ti biva el parido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11095

468520

traisión f.

בגידה, הפרת אמונים, בגד, פשע

esta manera de traision el dio ke no de a dinguno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6151

468540

traje m.

חליפה, מלבוש; צורת לבוש

traje elegante (Nehama)

traje desmodrado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11096

468640

traki-ti-truki adv.

במוקדם או במאוחר; פחות או יותר ... (מתייחס לזמן)

traki-ti-truki ya me la veo vinir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11097

468810

trampantosho/ojo m.

רמיה, נכלים

azer trampantoshos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11098

468880

tramudar v.

הריק מכלי אל כלי

tramudar la kol (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

386

468900

tramuz m.

תורמוס

Un darus por un altramuz (Moscona)

altramuzes mundar i mosikas bezar, no ay artar! (Moscona)

salar tramuzes; mundar tramuzes; mashkar tramuzes; trinkar tramuzes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11099

468970

tranka f.

בריח; קרש; טיפש; סיכה לבגד; ''כחול'' לכביסה

no deshar tranka en pader (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11100

469220

transfigurar v.

שינה פניו, החליף קלסתר

transfigurar la palavra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11101

469270

transirse v. refl.

מת

mis saserdotes i mis viejos en la sivdad se transieron kuando bushkavan komida para si (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6129

469640

trapo m.

סמרטוט, סחבה, בלואים; אדם בזוי

vestirse kon un trapo i un handrajo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

1464

470000

trastornar v.

החזיר; שינה, החליף, המיר; הפך, בלבל, הפריע

Ay danyos ke se trastornan por provecho (Moscona)

trastornastes mi endecha por dansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6131

470070

trasvelar v.

הרדים

trasvelar a la kriatura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6132

470160

tratar v.

התמקח, נשא ונתן; התייחס אל, עסק ב-, טיפל ב-; ניסה

tratar un komer/un peshe/un kiebab (Nehama)

tratar a uno kon onor (Nehama)

trati una araba de lenya (Moscona)

tratate ke no te enganyen (Moscona)

ken trata i barata, asuve i abasha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6134

470220

tratarse v. refl.

היה עניין של

se trata de la onor (Nehama)

se trata de la vida (Nehama)

se trata de ovedeser (Nehama)

se trata de parás (Nehama)

se está tratando de akontentarnos a los dos, por lo ke se trata de mi, no kiero nada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11106

470280

trato m.

מקח, משא ומתן; מסחר, סחר, מכירה, יחסי מסחר; חוזה, אמנה

oy el trato esta flako (Moscona)

un tratiziko vos are, koza ke tengash provecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6139

470320

travada f.

גרירה, משיכה, סחיבה; לגימה, גמיעה, גמיאה

kon una travada deskarrankó una patija (Nehama)

le dio una travada lo despego (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6140

470370

travado adj.

נמשך, נגרר, מוארך; שנגרר ממקומו; ביישן, הססן; בעל ריח שומן חרוך

no demanda nada de ninguno, es mucho travado (Nehama)

este moble esta travado de su lugar (Nehama)

i ek un barvez detras de el, travado en una rama por sus kuernos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11110

470460

travajar v.

עבד, עמל; קיים יחסי מין

el travajan kon el barro, aze formas kon su mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11111

470470

travajo m.

עבודה, עמל, יגיעה; יצירה

en todo travajo ay provecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6142

470490

travar v.

משך, הוציא, גרר, סחב, הוציא, משך (כסף), משך (בקסם); דמה ל-; סבל

a mucho travar la kuedra, se rompe (Nehama)

el kavayo trava la karrosa (Nehama)

por su padre no kieria venir, lo traví kon kuedras (Nehama)

la traví de la sesh de la tadre fina las diez de la manyana (Nehama)

travar un moble (Nehama)

el salado/el abutargo travan el viniko (Nehama)

trava para on­de ti (Nehama)

tener a kien tra­var (Nehama)

el tren trava a las dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6149

470890

travarabá (t.) n.

טיפש, מטומטם

es un travarabá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11113

470900

travarse v. refl.

נסוג, חזר בו, התחרט, נמנע מ-; הסיר, הוציא, הוריד; נמנע; יצא מ-, התפטר; התקמט, התקפל

travarse a la vanda (Moscona)

travarse al Dio por las manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6153

471040

traverso- a traverso

דרך, מבעד ל-

a traverso la ventana veo lo ke s'esta pasando en la kaye (Nehama)

sonreir a tra­verso las lágrimas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11115

471110

travieso adj.

שובב, קונדס; טרחן שאינו נותן מנוח

a mizura ke se va enviejesendo mas travieso se va aziendo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6155

471160

travón m.

משיכה, גרירה

no kieria venir, lo trushe a travones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6156

471200

trazer/o adj.

אחרון, אחורי

el trazer dia (Nehama)

la trazer foja (Nehama)

el trazer bokado (Nehama)

el trazero de la klasa (Nehama)

venir el trazero (Nehama)

al modo ke yom akipurim perdona por el anyo entero, trazer dia de el mez perdona por los pekados de el mez entero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11117

471230

trazera f.

עכוז, שת, אחור (אחוריים), ישבן

esta kaminando kon las trazeras de ahuera (Moscona)

se mete la mano en la aldikera, se la topa en la trazera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6159

471250

trazería f.

ירכתיים; סיום, סוף

marido i mujer bivieron en paz i amor fina las trazerías (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11119

471320

trazyerrar v.

התעה, הטעה

todo esto kon el pezo i el vezne mirando de no trazyerar en alguna koza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11120

471360

tredje num.

שלושה עשר, שלוש עשרה

estar en sus tredje (Moscona)

si al tredje no vino, al kinze no lo asperes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6162

471570

tren/o m.

רכבת

asperar el tre­no (Nehama)

alkansar el treno (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6164

471590

trensa f.

מקלעת, מחלפה, צמה

peinarse las trensas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6165

471660

trentén/o adj.

השלושים

el trentén día del mez (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6166

471750

tres num.

שלוש, שלושה

el de tres (Nehama)

tres en un plato, presto lo dan en basho (Nehama)

tres kozas son de muerir: asperar i no venir, asentarse a la meza i no komer, echarse a la kama i no dormir (Nehama)

venir a las tres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6170

471780

tresalido (fr.) adj.

מוקסם, נלהב, שהאושר גאה בו; שאיבד את ראשו, משוגע

estar tresalido/tresa­lido de la alegría (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6171

471790

tresalir (fr.) v.

הלהיב, גרם התפעלות; יצא מדעתו

tresalió de kuando se le murió el solo fijo ke tenía (Nehama)

tresalir de la alegría (Nehama)

me esta aziendo tresalir (Moscona)

ya me tresali (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6130

471820

tresdublado/tresdovlado adj.

כפול שלוש, פי שלושה

el Dio te lo de trasdublado (Nehama)

el Dio te lo de tresdublado! (Nehama)

lo vo tornar dublado i trezdublado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6174

471860

treser/o adj.

שלישי

es treser dia (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6175

471890

treskilado adj.

מסופר, שנגזז (גז)

ir por lana i salir treskilado (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11125

471910

treskilar v.

גזז (צאן); סיפר, עשה תספורת

no se puede konsolar al malaventurado de ke fue a traskilar i vino traskilado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11126

471960

treslado m.

תרגום

munchas vezes la traslada de esta palavra non es de menester en la lingua sefardit (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11127

472000

trespajar v.

השפיל, התעלל ב-, הכניע, דיכא, רמס ברגליו, לעג ל-; גער ב-, דיבר קשות אל

no te deshes trespajar (Moscona)

le esta paresiendo marafet de trespajar un viejo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6176

472030

trespasado (2) adj.

פגוע מאוד, נדכא, נעגם; מתאווה

trespa­sâdo por paseos (Nehama)

trespasado por favlar mal (Nehama)

trespa­sâdo por komer (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6179

472060

trespasar (port.) v.

עבר, חצה לעבר השני; פילח, חילחל; חלף על פני, הקדים, עבר את, עלה על, הצטיין; אפה יתר על המידה; מת

la sudor trespasó el vestido (Nehama)

la luvia trespa­só el tejado (Nehama)

el varon viejo ke ya trespaso su tiempo, no tiene fuersa por travajar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6181

472070

trespasarse v. refl.

חש מכאובי נפש; התאווה מאוד; מת

ya se trespasa ke kiere azer paz (Nehama)

se trespasa por haviar (Nehama)

ay personas ke se trespasan por fazer danyo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6184

472090

trespil (t.) m.

מחרוזת; שרשרת אינסופית של פעולות המשתלשלות זו מזו

hue a ver a un hazino prove; me adjidiyí i le trushe dotor, le pagí las melezinas, me okupí de su famiya, me enmeleskí en sus fechos, los arresentí, le bushkí mientes, le amejoreí el kapital, etc. etc.; es un trespil ke no tiene fin (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11130

472130

trespizar v.

דרס, רמס, מעך, כתש; השפיל; השיג גבול

ya me van a trespizar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11131

472190

tresudar/se v./v. refl.

הזיע הרבה

me izo sudar i tresudar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11132

472470

trezver v.

ראה (צורת גנאי)

no me esta deshando ni ver ni trezver nada de bueno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11133

472530

triaklí (t.) adj.

מכור ל-, ממוכר

i el mas triakli de tutun, en Shabat para modre del isur, lo kita del tino i no pensa en el (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6185

472690

trigo m.

תבואה, דגן, חיטה

ambezar komo viene el pan del trigo (Nehama)

los trigos estan en buen estado (Moscona)

no ay trigo sin paja, ni lenyo sin umo (Moscona)

el trigo rodea rodea fin ke viene al mulino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11137

472770

trikufiar v.

(צורת גנאי:) הגמיע, השקה

le plaze trikufiar (Moscona)

dale trikufiar i otra koza no le demandes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11139

472780

trikufiarse v. refl.

(צורת גנאי:) גמע

es kadir de trikufiarselo todo en un suluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6186

473020

tripa f.

מעי; בטן, כרס

bendichas tripas de madre ke tal parieron (Nehama)

tripa amarga embeve i enkalka! (Nehama)

ya me izo las tripas migajas (Moscona)

ya esta la tripa en la boka (Moscona)

dia bueno a la tripa (Moscona)

tripa vazia - el korason sin alegria (Moscona)

bindicha tripa de madre ke tal ijo pario (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11145

473410

tristeza f.

עצבות, עצב, צער, יגון, תוגה

a su kaza se ando kon grande tristura, yorando su ventura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6188

473540

trivo m.

שבט, מטה

los dodje trivos de Israel (Nehama)

los diez trivos pedridos (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11146

473560

triyar v.

דש; שמח, נמלא שמחה, חי בנעימים

triyar kon la vara el trigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6190

473710

trokar v.

החליף, המיר, שינה, חידש; סילף, פגם

trokar vestido (Nehama)

trokar de kaza (Nehama)

troka kazal, troka mazal (Nehama)

tro­kar los mobles (Nehama)

trokar una koza kon otra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11148

473890

trokarse v. refl.

השתנה, התחלף; החליף בגדים

muncho te trokates en estos anyos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6194

473980

trompa f.

חצוצרה

no se desperta ni a son de trompa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11149

474110

tronar v.

ישב על כס מלכות, השתרר ברב גאות ויפעה; הזכיר, ציין, נקב בשם; הרעים

antes ke se aziera prezidente no lo tronaron tanto (Moscona)

esto ya me lo tronates sien vezes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11151

474300

trublar (fr.) v.

העכיר, דלח; הביך, בלבל

trublar las buenas relasiones (Moscona)

nada no trublava el gran repozo de la natura (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11153

474310

trublarse (fr.) v. refl.

נעשה עכור, נעשה דלוח; נבוך, התבלבל

te estas trublando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11154

474330

truble (fr.) m.

מהומה

el tren no partio achakes de los trubles (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11155

474360

trueko m.

התחלפות, חילופין, שינוי

muchos truekos afitaron en su vida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11156

474370

trueno m.

רעם

no ay trueno sin relampago (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11157

474440

trup m.

בעיטה

dar trupis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11158

474470

trushaná (t.) adj.

רטוב עד לשד עצמותיו

el palto te esta trushana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6195

474580

truvio adj.

עכור, דלוח, מעורפל

agua truvia; vino truvio (Nehama)

tu kaza; tu padre; tus pies. (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11159

474630

tsadik (ebr.) m.

צדיק

los tsadikim no miran avantaje de este mundo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6197

474990

tubo m.

שפופרת, צינור

tubo de agua; tubo de gaz (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6198

475010

tudesko m.

אשכנזי; יידיש

favlar en tudesko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6243

475070

tuerser/tuguerser v.

עיקם, עיוות, סילף

tuer­sér fierro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6246

475120

tuertez f.

עקמומיות, עקלקלות, עיוות

la tuertez de una kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6244

475130

tuerto adj.

מעוות, עקום, מסולף; פוזל

una regla tuerta (Nehama)

estar tuerto (Moscona)

meter al tuerto (Moscona)

vinir tuerto (Moscona)

ayi tengo unos tuertos ke ya me vo murir (Moscona)

kon mi boka ize lo tuerto derecho por mi ambision i mi provecho (Moscona)

kazo la tuerta, metio el mundo en revuelta (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6245

475180

tuerto adv.

לא למישרין; לא ביושר

tuerto vaya, derecho venga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11166

475260

tufek/tufenk (t.) m.

רובה

estar en la punta 'el tufek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11167

475300

tufo m.

צחנה, ריח עיפוש, ריח/טעם תפל

la karne tiene tufo (Moscona)

m'esta dando tufo de bozeado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6199

475320

tufozo adj.

מבאיש, מעופש, מקולקל

kezo tufozo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6200

475480

tulum (t.) m.

נאד, חמת; כינוי לאדם שופע משמנים; כמות גדולה מאוד; סוג גבינה

esta mujer gasta un tulum de liras para vestirse (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11169

475580

tumbruk (t.) m.

כפתור פרח, ניצן

mashalla la ija de Mazal esta un tumbrukito (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11170

475650

tup m.

דפיקת לב, פעימה

bir lo vidi, tup de korason me dio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11171

475660

tupé (fr.) m.

בלורית, ציצת שיער; חוצפה, חוצפנות

de tener el tupe de [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11172

475710

tupú-tupú

מילת הסכמה בשיחה

a Mois lo eskojeron por prezidente - tupu-tupu ken es Mois (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6201

475730

tura f.

משך, משך זמן

la luvia esta de tura (Nehama)

el ninyo era mucho malo, parese ke trokó: de tura ke le sea (Nehama)

el tiempo ave estado muy negro, ya salió el sol: de tura ke sea (Nehama)

muerto por la tura del rey (Moscona)

de tura ke vaya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6204

475780

turada f.

משך, משך זמן

ir a la kampanya por la turada del enverano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

994

475800

turar v.

ארך, נמשך, נותר, נשאר, החזיק מעמד, התקיים

Ken se kura – tura! (Moscona)

en kaza del djugador poko tura l'alegría (Nehama)

esto no puede turar muncho (Moscona)

Avram no va turar en el empiego muevo (Moscona)

un mal no tura sien anyos ni ay ken lo pueda rezistir (Moscona)

un kantaro roto tura mas ke un muevo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6206

475980

turkesko/turkuesko m.

תורכית

favlar en turkésko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6207

476010

turkito m.

ילד תורכי

kien te deskuvrió mis sekretos? - el turkito de la mishkita (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6208

476030

turko m. & adj.

תורכי; תורכית

el rey turko (Nehama)

vestirse a la turka (Nehama)

los djidiós de Turkía se vestían a la turka kuando salían por los kaminos (Nehama)

gizar a la turka (Nehama)

turko no aharva a djidió, ma si aharvó! (Nehama)

ambezar el turko; saver el turko; favlar el turko (Nehama)

estate bueno sino mira ke viene el turko! (Nehama)

el turko tiene la ley tuguerta i el refran derecho (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11180

476140

turudí m.

סואן, הומה, תוסס

unos krios, unos turudis (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11181

476230

tutam (t.) m.

קורטוב, קמצוץ

no ay tutam en esto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11182

476290

tutear (t.) v.

הינה, השביע רצון

no me esta tuteando (Moscona)

mira de tomar koza ke va tutear (Moscona)

esto no tutea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6248

476380

tutulear (t.) v.

בלבל, המם, הוציא מעשתונותיו; חש, נוכח לדעת

el huego ya kemó la media kaza i no tutuleó (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6247

476450

tutún (t.) adj.

יבש

la ropa/la kolada/el espandido está tutun (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11185

476480

tutunearse (t.) v.

התקוטט

tutuneada preta ke se tutuneo kon mi (Moscona)

tutunearse kon la pader basha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11187

476540

tutushear (t.) v.

שרף, הבעיר

ya se va tutushear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11188

476590

tuyido adj.

כואב, סובל ממכאוב; משותק, נכה, חיגר, בעל מום

esto entero tuido (Moscona)

esto kon el kuerpo tuido (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6249

476620

tuyir v.

הכאיב, לחץ, גרם כאב; לחץ כספית; שיתק, הטיל מום, קטע, הקשה (את האברים); חבל

me se tuyera el pie i la pierna el día ke devía entrar en esta kaza! (Nehama)

no lo ovliges a ir mucho al teatro: le tuye, tiene todo kontado (Nehama)

el fijo gasta, al padre le tuye (Nehama)

una dada me dates, me tuites (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11191

476630

tuyirse v. refl.

נחבל, שותק (קיבל שיתוק)

ke te se tuyan las manos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6252

476660

tuyo/tuya/s pron.

שלך/שלכם/ן (כינוי קניין אחרי שם עצם)

este livro es tuyo (Nehama)

lo tuyo tuyo i lo mio tuyo (Nehama)

lo mio tuyo i lo tuyo mio (Nehama)

lo mio es mio i lo tuyo es tuyo (Moscona)

si me vo al meoyo tuyo me komen los perros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11194

476740

tyukyudear (t.) v.

התיש, גמר, חיסל

ermo de pulgas ke no ay tyukyudear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11206

476860

uchurearse (t.) v. refl.

התעופף

apenas eskapa de komer ya se uchurrea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6255

476870

ud (arab.) m.

עוּד (כלי נגינה)

tokar ud (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6256

476880

udá (t.) f.

חדר

udá d'echar; udá de mosafir (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11207

476910

udjí (t.) m.

סרט מבד מוסלין להידוק מצנפת נשית

no sto topando el udji (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6257

476920

udjilé (t.) cf. yudjilé

el ninyo se avia fuido de por las kayes; padre i madré estavan dezesperados. Udjilé, kon penas, kon males lo kandereí k'atornara en kaza. Al lugar d'arresevirlo kon kara alegre, se metieron todos a ensultarlo, a aharvarlo. Deskorajado, el ninyo dio un bolo i se fuyó otra vez (Nehama)

Yakó no uza a vijitar a mama la suya; martes, udjilé, se dechidió en supito a venir a verla i no la topó en kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11208

476970

ufaklik (t.) m.

כסף מזומן, כסף קטן; ילדון

no tengo ufaklik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11209

477010

ufisio m.

סריגה; רקמה; מקצוע

el ufisio no lo desha ni en la kama (Moscona)

ke ufisio tienes? (Moscona)

kada uno es maestro de su ufisio (Moscona)

lo tomo por ufisio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11213

477030

ufké (t.) m.

כעס, זעם

no te tomes ufke (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6259

477140

ugrashear (t.) v. refl.

התאמץ, השתדל, טרח, עבד; התעסק

estar ugrasheando mezes enteros (Nehama)

ya kedo ugrasheando kon la fuente sin poderla adovar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11215

477150

ugrashmá (t.) f.

עבודה, עמל

en los echos de kaza ay muncha ugrashma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6260

477160

ugur (t.) m.

סימן מזל ואושר

traer ugur (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11216

477170

ugurlí (t.) adj.

מבשר טוב, ממוזל

ugurli ke sea (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11217

477190

ugursuz (t.) adj.

ביש מזל; קודר, נוגה; נוכל, רמאי, נבל

ugursuz dezmazalado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6261

477390

ultimasión f.

סיום, סיכום; החלטה סופית

este fecho ya fedió; ultima­sión ke ayga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11218

477430

último adj.

אחרון, קיצוני; סופי, מוחלט

arrivo por ultimo (Moscona)

en los ultimos dias (Moscona)

a los ultimos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11221

477500

uluk (t.) m.

צינור, תעלה

los ulukes estan tikadeados (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6262

477550

umá (ebr.) f.

אומה, עם

es onor para la umá (Nehama)

es repudio, bizayón para la umá (Nehama)

ser onor de la umá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11222

477590

umanidad f.

אנושות; אנושיות, אדיבות, חסד

umanidad no tiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6265

477650

umano adj.

אנושי, הומני; נדיב, רחום

el puerpo umano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6266

477700

umbral m.

סף, מפתן

no tiene pizado el umbral de mi kaza (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11223

477720

umearse v. refl.

התמלא עשן

la kamareta se umeo (Moscona)

la kal no esta umeando, es sinyal ke ya se amato (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6267

477770

umidento adj.

רטוב, לח

morada umidenta (Nehama)

siertas personas tienen siempre las manos umidentas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6269

477800

úmido adj.

לח, טחוב, רטוב

la kolada no s'enshugó bueno, esta daínda úmida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11225

477820

umildansa f.

ענווה, ענוותנות, שפלות ברך

antes del trueno es el relampago, i antes de la grasia - la umildansa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11226

477830

umilde adj.

ענו, צנוע

i kuanto mas grandes eran, mas umildes eran (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11227

477910

umo m.

עשן

ya me suvieron los umos a la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6270

477940

umor f.

הלוך נפש, מצב רוח; אופי; הומור

de ke umor esta el mestro? (Nehama)

estar de buen umor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11229

478030

umut (t.) m.

אמונה; תקווה; כוונה

no ay umut (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6271

478040

un/una adj.

תווית מסתמת; אחד/אחת

a la una sonaron a la puerta (Nehama)

ke ora es? -es una (Nehama)

estar en un djemido; estar en un yoro; estar en un keshido (Nehama)

si yo savía una de mil (Nehama)

tiene una fija solo (Nehama)

un dia la vas a entender (Nehama)

un lenyo solo no asiende (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11230

478230

undear v.

הניח, העלה בדעתו

ken podia undiar una koza semejante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11231

478320

undisión f.

התכה, יציקה

non katidesh a vos idolos i diozes de undision non agadesh a vos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11232

478330

unflado adj.

נפוח, מנופח

ojos unflados de yorar (Moscona)

unflado de paras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11234

478350

unflar v.

ניפח; אכל בבולמוס, ''טרף'' מזון

ya me unflo la kavesa (Moscona)

ya mos unflimos de komer dulsuras, de modos i maneras (Moscona)

le unflo el bogo (Moscona)

le unflo la tripa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6278

478540

úniko adj.

יחיד

adorar un Dio úniko (Nehama)

fijo úniko; fija únika (Nehama)

la únika koza ke ay de fa­zer (Nehama)

en mi praktika tengo tuvisto un uniko kavzo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6281

478580

unión f.

איגוד, איגוד מקצועי, אגודה, התאגדות, איחוד, התאחדות; אחדות, הרמוניה, התחברות

la unión faze la huersa (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6282

478700

uno/una num.

אחד/אחת

a la seduta avia unos diez miembros (Nehama)

el Dio es uno/uno es el Kriador (Nehama)

kada uno por si i el Dio por todos (Nehama)

keda uno solo (Nehama)

lo ke es uno no son todos (Nehama)

mas vale uno en la mano ke dos fiado (Nehama)

onde kome uno no komen dos (Nehama)

todos los dedos de la mano no son unos (Nehama)

una mano lava la otra i las dos lavan la kara (Nehama)

uno avía lo tomí yo (Nehama)

uno solo no pelea (Nehama)

uno sonó a la puerta (Nehama)

tengo unas kuantas paras (Moscona)

uno kere pan, otro demanda agua (Moscona)

desha l'uno toma l'otro (Moscona)

si el uno dize blanko, el otro dize preto (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6294

478800

untado adj.

משוח; שקיבל שוחד (ש''מרחו'' את ידו)

tomar una koza emprestada i atornarla untada de miel (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6295

478860

untar v.

משח, סך, מרח; טבל, הרטיב, שרה

si no se unta el karro no arrodea (Nehama)

El Dio untó a David (Nehama)

untar el pan en el vinagre (Nehama)

la manteka esta dura i no se esta podiendo untar (Moscona)

todas las mujeres se untan, ma lo de esta si no parese ke se enkalo la kara! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6298

478940

unya f.

ציפורן

al ke le toka unya de mi fijo le kito los ojos (Nehama)

estar entre karne i unya (Nehama)

kortar las unyas (Moscona)

no le puedes tokar la unya (Moscona)

penar kon sus vente unyas (Moscona)

no tiene unyas para arraskarse (Moscona)

el kashkaval esta unya de mula (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11250

479570

usuladjik (t.)

בקלות

le travo la bolsa usuladjik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11251

479830

uva f.

ענב, ענבים

lo alavamos kon vino ke de la buena uva sale (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11252

479940

uydear (t.)

הסכים, התאים; פייס, פישר

a una persona komo se deve no le uydea mal komporto (Moscona)

no me esta uydeando (Moscona)

si le uydeas a la kavesa suya piedres i no ganas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11255

479960

uydearse (t.) v. refl.

התאים עצמו, הגיע לעמק השווה, הסכימו זה עם זה

los dos no se estan uydeando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11256

479980

uydureada (t.) f.

המצאה

esto es uydureada tuya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11257

479990

uydureado (t.) adj.

מומצא, פרי הדמיון, מתוחמן

bien uydureado! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11258

480000

uydurear (t.) v.

התאים; המציא; הפיח כזבים, שיקר; ייפה את הדברים ונתן להם סבר של אמת; השלים (בין שני אנשים מסוכסכים)

esta konseja es uydureada de ti (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11259

480010

uydurearse (t.) v. refl.

הגיע לידי הבנה/הסכמה

ya me uydurei (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11260

480050

uygun (t.) adj.

זהה, תואם

ya stan un par muy uygun (Moscona)

este lugar no es uygun (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6300

480110

uzado adj.

משומש; מורגל, רגיל, שגור

estar uzado a bever (Nehama)

estar uzado a fumar (Nehama)

estar uzado a komer a ora fiksa (Nehama)

un pantalón uzado (Nehama)

un par de estivaletos uzados (Nehama)

ropas uzadas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6306

480130

uzaje m.

שימוש

el uzaje del telefón es una grande fachilitá (Nehama)

fazer uzaje de melezinas (Nehama)

ni kites uzo ni metas uzo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6309

480150

uzansa f.

הרגל, נוהג, מנהג

kada país tiene sus uzansas (Nehama)

komportarse komo usanza del mundo (Nehama)

no es su uzansa (Moscona)

komo es de uzansa se arrekojeron todos asta el mas chiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6311

480170

uzar v.

היה רגיל, היה בעל הרגל; השתמש ב-; השמיש (עשה משומש); הרגיל

mi amigo uza a komer a mi kaza kada sabá (Nehama)

uza a komer kon pirón/kon kuchara/kon kuchiyo (Nehama)

uza a komer kon tevaja (Nehama)

uzar a alevantarse temprano (Nehama)

uzar a lavorar diez oras al día (Nehama)

uzar a komer liviano (Nehama)

uzar a komer a la lokanda (Nehama)

uzar alates; uzar sierra; uzar martiyo; uzar mákyinas (Nehama)

uzar palto; uzar bastón; uzar chapeo (Nehama)

uzar los kovdos de la sultuka (Nehama)

no uzamos komer antes de la una (Moscona)

lo estas uzando el tendjere muevo? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6321

480200

uzarse v. refl.

היה נהוג; התרגל, רכש הרגל, הרגיל עצמו

es bueno de uzarse de chiko a vestir henozo i limpio (Nehama)

lo ke se uza no s'eskuza (Nehama)

en Israel se uza a saludar kon el biervo «shalóm» ke kiere dezir «paz» (Nehama)

agora no se uza yevar largo (Moscona)

lo ke se uza no se eskuza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11268

480230

uzlashearse (t.) v. refl.

הגיע לידי הבנה/הסכמה

enaiti ya se uzlashearon (Moscona)

no mos estamos pudiendo uzlashear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6324

480260

uzo m.

מנהג, נוהג, הרגל; שימוש

empesó a fa­zerlo por reir, avagar avagar se le fizo uzo (Nehama)

tener el uzo de fazer una paseadika kada manyana (Nehama)

komo de uzo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6326

480510

vaday (ebr.) adv.

בוודאי

estas pronto? – vaday! (Nehama)

vaday ke emprimero la ropa, después las parás (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11271

480520

vaday (ebr.) m.

דבר ודאי

no se desha lo vaday para tomar el safek (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11272

480550

vadé (t.) f.

מועד

la vade es dos mezes (Moscona)

vade se kae de aki un mez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11274

480740

vaivien/vaiven/vaivan m.

הלוך ושוב, תנודה מתמדת; ''תלך תבוא''

el tiempo se le va en vaivien (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6328

480750

vaka f.

פרה

la vaka es vaka, el kodredo es agua (Nehama)

una sala una vaka (Nehama)

una oya una vaka (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6331

480780

vakansa/vakansas f./f. pl.

חופשה, פגרה

estar en vakansas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6332

480800

vakante adj.

פנוי

un apartamento vakante (Nehama)

el lugar esta vakante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6333

480980

valer v.

היה שווה, עלה; היה יעיל, היה בעל תועלת

la platina vale mas mucho del oro (Nehama)

en las grandes sivdades los imobles valen kada día mas karo (Nehama)

esta ropa vale al dupio de la otra (Nehama)

el haragán no vale para nada (Nehama)

un tiesto roto no vale para nada (Nehama)

vale bolsas de moneda, vale todo (Nehama)

mos kansimos para suvir a la muntanya, ma valió la pena el panorama ke vimos de ayi arriva (Nehama)

mas vale ke me muera (Nehama)

mas vale dar ke tomar/ser de los dadores ke de los tomadores (Nehama)

mas vale un negro konosido ke un bueno por koneser (Nehama)

mas vale tadre ke nunka (Nehama)

para nada mas vale agua (Nehama)

mas vale poko ke nada (Nehama)

mas vale un buen amigo ke parientes i sovrinos (Nehama)

kuanto vale? (Moscona)

ke vale kuando de si no le kuadra (Moscona)

no vale la pena (Moscona)

no vale ni un dediez burakado (Moscona)

ande iras ke mas valdras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11281

481040

valerse v. refl.

השתמש ב-

valerse de la razon (Moscona)

mas me valgo (Moscona)

le valio un nes ke [...] (Moscona)

la kavesa ke le valga (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6347

481130

válido adj.

בר תוקף, בתוקף, שריר וקיים; יקר, חשוב, נכבד, מצויין

haham valido (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6348

481230

valor m.

ערך, שווי; תוקף של תעודה; בבנקאות: יום ערך; גבורה

se kiere valor de una ora para este fecho (Nehama)

bever valor de un litro (Nehama)

gastar valor de vente groshes (Nehama)

mostra sin valor (Moscona)

no saver la valor de [...] (Moscona)

no konose la valuta de la ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6351

481430

vanda f.

צד, עבר, מקום

d'esta vanda del rio (Nehama)

el huego vino de vanda del vezino (Nehama)

por ke vanda vas? (Nehama)

de vanda de mar (Nehama)

de vanda de la muntanya (Nehama)

de ke vanda se abolta topa todo paré i nada puerta (Nehama)

de una vanda dize ke está kontente, de otra vanda se va keshando (Nehama)

no ay vanda onde no bushkí (Nehama)

me toka de vanda de la novia (Nehama)

deshar todo a una vanda i irse a pasear (Nehama)

uno de kada vanda (Moscona)

echar a la vanda (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6361

481520

vandos m. pl.

בכי, יבבות

kieres saver por fulaniko? az vandos por el! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6362

481640

vano adj.

ריק, ריקא, איש ריק ונבוב, יהיר, רברבן, שחצן; טפל, של שוא/הבל/סרק

los abismos son vanos i vazíos (Nehama)

un balkón detuvido por una kornicha parese estar en vano (Nehama)

favlar, lazdrar, penar en vano (Nehama)

lo ke vinimos fue en vano (Moscona)

asentarse en vano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11292

481670

vantaje/vantaja m./f.

תועלת; יתרון, עדיפות

ke vantaje a el ombre en toda su lazeria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6365

481710

vantarse (fr.) v. refl.

התרברב, התפאר ביתרונותיו מתוך גוזמה

se vanta de eskapar un fecho en un día kuando otro kiere tres días (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6366

481750

vapor (1) f.

אוניה, ספינה, ספינת קיטור

viajar kon vapor (Nehama)

vapor de dos badjas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11294

481880

vara f.

מוט, מקל, מטה, שבט, שרביט, חוטר; מחיקה, קו מחיקה

tu vara i tu verga eyas me konortan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11295

482100

varear v.

חבט, היכה בשבט

varear el olivo para kojer las olivas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6367

482230

vario adj.

שונה, מגוון, רבגוני

va­rias ropas (Nehama)

ay varios peshes en el rio (Nehama)

sovrekama teshida de varios kolores (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11297

482350

vasiedad f.

ריקות, ריקנות; דברי הבל

vaziuras no puedo sintir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6369

482480

vavá (gr.) f.

סבתא; זקנה בלה

el ninyo ya se fizo bueno, ya le vino el meoyo; este modo es, asi biva mi vavá! (Nehama)

si mi vava tenia shurububu iva ser papu (Moscona)

la grasia de tu vava (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11300

482610

vaye m.

עמק, בקעה

si eskuchash mis enkomendansas, enfloreseridesh komo las rozas en los valies aguentos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6370

482660

vazada f.

תכולת כוס

una vazada de vino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6371

482690

vazía f.

דיבור שנזרק לאוויר כדי ''לדוג'' מידע

echar una vazía para afe­rrar una yena (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6378

482700

vaziada f.

מאמץ ופעולת ריקון; טפשות

en dos vaziadas s'alimpió la redoma (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6379

482760

vaziar v.

שפך, הגיר, הערה; יצק; רוקן, הריק

vaziar un kopo; vaziar una bota (Nehama)

ya vazyimos la kamareta (Moscona)

beviti una gota i no vazies una gota (Moscona)

el lugar esta vazio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6380

482810

vaziarse (pop.) v. refl.

התרוקן; התרברב, התפאר, השמיע דברי רהב; הלך לשירותים, סבל משלשול; רזה, הדלדל

la bota se burakó i se vazió de suyo (Nehama)

kuando echaron a los djidios de Espanya en 1492, una muchedumbre de kazales se vaziaron (Nehama)

plasas i kayes se vaziaron del espanto de un kavayo ke se fuyó del ahir (Nehama)

el kantaro se vazio (Moscona)

la kaza ya se vazio (Moscona)

ya me vazyi los ojos kon este arroz yeno de bukluk (Moscona)

no te vayas vaziando te rogo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6372

482860

vaziko m.

כוסית; כוסית משקה

kon dos, tres vazikos se trae la buena umor (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6373

482870

vazío adj.

ריק, פנוי (מקום); ריקא, איש ריק ונבוב; חסר ערך, שאין בו ממש

un kopo vazío; una redo­ma vazía (Nehama)

pekado! la redoma ya está media va­zía, dize el pesimista; i el optimista le responde: bendicho el Dio, la redoma está aínda media yena (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6375

482930

vazío m.

חלל, מקום ריק

la muerte de fulano desha un vazío en la komunidad (Nehama)

deshar kaer una koza en lo vazío (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6377

482970

vazo m.

כוס; אגרטל

un vazo de agua; un vazo de vino (Nehama)

el vazo ya kazo (Moscona)

amigo de vazo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11310

483020

vazyechearse (t.) v. refl.

הסיח דעתו מ(עצב, אבל וכו'); התחרט

ya me vayechei de ir (Moscona)

vazyecheate de este merak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6383

483050

veche- en veche (it.) prep.

במקום ל-

en veche de ganar salir pedrido (Nehama)

en veche de kedar kon las manos aplegadas, lavora (Nehama)

en veche de Rahel, dar a Leá (Nehama)

en veche de un azno ato un kavayo (Nehama)

en veche ke vaya yo ende el, ke venga el ende mi (Nehama)

no topí fruta freska, tomí en veche dulsura (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6389

483070

vedar v.

חדל, הפסיק; התחמק מ-, השתמט מ-, נמנע מ-; אסר, מנע

el dolor me vedó de komer frituras (Nehama)

mi fijo kazado no vede de venir a vijitarme en kada fiesta (Nehama)

vedar de pasar por una kaleja (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6392

483080

vedarse v. refl.

נמנע, נשמר מ-

vedarse de pekado (Nehama)

vedarse de mal (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6394

483150

vedre adj.

ירוק; לא בשל, בוסרי; טירון; טיפש, חסר דעה והשכלה; שפניו הוריקו

a la primavera los kampos están vedres (Nehama)

las fojas del arvol son vedres (Nehama)

ojos vedres (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6397

483330

veente n.

פיקח (שרואה); צופה

los veentes i los oyentes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11312

483360

vega f.

שפלה, בקעה פוריה

ayaron una viga en la tierra de Senaar i moraron ayi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6398

483410

vejés/vejez f.

זיקנה

lo ke no fizo a la masevez, lo fizo a la vejés (Nehama)

pensando a la vejés no se goza de la mansevez (Nehama)

la vejez es negra koza (Moscona)

una ija - una maraviya, dos - buenas son, tres - guay de mozos, kuatro ijas i una madre - mala vejez para el padre (Moscona)

el ijiko de la vejez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6400

483570

vela f.

מפרש; וילון, מסך, מחיצה; שבשבת, דגל, נס; אדם הפכפך; שמירה (מת/יולדת), ליל שימורים; נר

aboltar la vela por onde viene el aire (Nehama)

vela de hazino, de parida, de muerto (Nehama)

dizidmi bela bulisa si keresh vinir kon mi , las velas tengo puestas, me kero ir (Moscona)

para la fiesta la sivdad entera amanesio kon velas (Moscona)

la vela se abolta komo bate el aire (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6402

483710

velija f.

פתית, רסיס

la nieve está kaendo a velija (Nehama)

la kavesa ya te se inchó de velijas; es ora ke t'arrapes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6404

483760

velo m.

צעיף, רדיד, רעלה, הינומה, לוט (הסיר את הלוט)

las mujeres turkas yevavan siempre un velo kuando salían a la kaye (Nehama)

kitar el velo de la verguensa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11320

483870

veluntad f.

רצון

no tiene veluntad de nada (Moscona)

sea veluntad delantre de ti (Moscona)

sey lazdran kon veluntad i siempre seras sano de salud (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11323

483950

veluntozo adj.

משתוקק, מתאווה

esto veluntozo de saver (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11324

484000

vena f.

וריד, עורק (של שיש, עץ); רובד; מצב רוח, שגעון חולף

tiene una venika de amargo (Moscona)

es persona de venas (Moscona)

lo topi de buena vena (Moscona)

asigun la vena ke se topa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6412

484200

vender v.

מכר

delantre de mi vino no vendas vinagre (Nehama)

esta ropa no es de vender (Nehama)

merkar i vender (Moscona)

vender en kontante (Moscona)

no lo mires ansina te merka i te vende (Moscona)

vender hadras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11332

484420

venderse v. refl.

נמכר (להמכר); בגד, מכר עצמו

la kaza del kishe se esta vendiendo (Moscona)

me vendi por doktor (Moscona)

se vendio al enimigo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11335

484630

vengansa f.

נקמה, פעולת גמול

vengansa ke te venga (Moscona)

kale ke tome mi vengansa (Moscona)

el puevlo demanda vengansa (Moscona)

vengansa no! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6418

484670

vengarse v. refl.

התנקם

se vengó de mi alma (Nehama)

kon bueno ya me vengare (Moscona)

ya se vengo de mi i de mi alma (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6414

484710

venida f.

ביאה, כניסה, הופעה

el puevlo djidió aspera la venida del Mashíah (Nehama)

la ida está en mi mano, la venida no se kuando (Nehama)

la venida de un ninyo trae la alegría en la kaza (Nehama)

vinida buena i klara (Moscona)

por vinidura de mi pie (Moscona)

en vinidura del Mashiah ben David (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6417

484730

venidero adj.

הקרוב, הבא

el mez venidero (Nehama)

la semana venidera (Moscona)

loke es venidero tan akuruto? (Moscona)

i mas les pujava el tsaar de Israel pensando lo vinidero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6419

484800

venir v.

בא, הגיע; התאים; היה לה מחזור

venir de la kaye (Nehama)

venir de viaje (Nehama)

venir kanso (Nehama)

kien d'ahuera verna en medio la kaye vos meterá (Nehama)

algunas vezes este djénero de ropa ya me viene a la mano (Nehama)

lo ke está akontesiendo estos días no viene a meoyo (Nehama)

lo ke estás kontando ya viene a meoyo (Nehama)

no me vino a tino (Nehama)

échate un nyudo a la rizá (t.) para ke lo ke tienes ke fazer te venga a tino (Nehama)

me viene karo (Nehama)

me viene estranyo (Nehama)

la boda de su fijo le vino a estar mucha pará (t.) (Nehama)

un chiko yerro viene a estar en vezes los ojos de la kara (Nehama)

de suyo no viene la pará (t.) (Nehama)

nada no reushe sino viene la ora del Dio (Nehama)

ya vino la ora del Dio (Nehama)

el aver de la mar le vino bueno (Nehama)

en kavesa grande no viene chapeo chiko (Nehama)

en piedregal no viene a kaminar deskalso (Nehama)

esta yave no viene a este kadenado (Nehama)

este vestido no me viene bueno (Nehama)

faz todo lo ke te viene bue­no (Nehama)

las kundurias muevas no me vienen bueno (Nehama)

no viene ke un mansevo kede asentado kuando un aidado esta en pies (Nehama)

sin aguja no viene a kuzir (Nehama)

sin luz no viene a eskrivir (Nehama)

kon la prezente vengo a dizirte (Moscona)

dainda no me vino haber (Moscona)

el vistido no m'esta viniendo (Moscona)

vaya i no venga (Moscona)

de si ke le venga (Moscona)

el dia ke no bari vino el ke no asperi (Moscona)

el kazar i el arrepintir por un kamino los veo vinir (Moscona)

de afuera vino, de ariento te echo (Moscona)

vinir a mujer (Moscona)

i el vino a Agar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11357

485130

venirse v. refl.

הגיע; טרף חלבון עד שעשהו סמיך

se vinieron por dos sabatiot i tres moadim (Moscona)

para los moadim penso de vinirme (Moscona)

ya me vino la alma al garon (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6445

485260

ventana f.

חלון, צוהר

por mankansa de una venta­na no se eskurese una kaza (Nehama)

por una ventana manko no se siega la kaza (Moscona)

las dos ventanas de la nariz (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6446

485300

ventanera adj.

המבלה כל זמנה בצפיה מן החלון

fija ventanera, negra kuzinera (Nehama)

la ninya ventane­ra desha la kaza sin barrer (Nehama)

ninya ventanera may será buena kompanyera (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11362

485350

ventena f.

מקבץ של עשרים

de aki una ventena de dias [...] (Moscona)

una ventena parte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11364

485410

ventoza f.

כוס רוח, קרני אומן

echar ventozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6449

485450

ventura f.

מזל, אושר; מציאת בעל

kada uno kon su ventura nase (Nehama)

kien no tiene ventura no avría de naser (Nehama)

kien ve i no deprende, de otros depende (Nehama)

los unos nasen kon ven­tura, los otros kon potra i krevadura (Nehama)

la ventura por kien la perkura (Nehama)

m'embruji en esta ventura (Moscona)

ken kon mazal i ventura, ken kon potra i kevradura (Moscona)

estar a la ventura (Moscona)

la ventura - a ken la prokura (Moscona)

anshugar i kontado te puedo dar, la ventura vatela a bushkar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6454

485570

ver v.

ראה, הסתכל; בחן, שפט, העריך

al ver parese un santo (Nehama)

al Dio no lo vemos, ma de sifras lo konosemos (Nehama)

kien ve i no deprende no viene de djente (Nehama)

mi ermano no tiene ke ver en mis fechos (Nehama)

vites al azno? -ni preto ni blanko (Nehama)

si me vites burlí, si no me vitesh vo la enfelí (Nehama)

ver bueno de los fijos (Nehama)

ver sin entojos (Nehama)

vites al ombre, demanda por el nombre (Nehama)

ver la luna i tomar bayram (Nehama)

kerer ver kara de amigos (Nehama)

se ve limpieza, se ve blankura! (Nehama)

no mos deshó ver de los ojos (Nehama)

la luna no tiene ke ver en el destino de los ombres (Nehama)

no tiene ke ver una koza kon otra (Nehama)

vitesh no vitesh sale kon una demanda (Nehama)

nunka se arta el ojo por ver la ermozura (Moscona)

manera de ver (Moscona)

ver i dezear (Moscona)

no lo kero ni ver (Moscona)

daki a ver (Moscona)

veremos a ver si es ke tiene razon (Moscona)

veremos! (Moscona)

komo si lo viera (Moscona)

echas vemos, korasones no konosemos (Moscona)

lo ke ves kon el ojo, apuntalo kon el dedo (Moscona)

lo ke veo ago i entero me kago (Moscona)

para verle en este grado mi alma me lo save (Moscona)

deshate ver (Moscona)

ken la su kara via, gran plazer tomava (Moscona)

ver negras i no buenas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6405

485990

verdad f.

אמת

de shakás (t.) lo dizi, salió vedrá (Nehama)

de vedrá es o de shakás? (Nehama)

de vedrá estás favlando? (Nehama)

dize ke vino tadre porke no se sentía bueno; la vedrá es ke fizo una paseadika antes de venir (Nehama)

es vedrá ke avrió el djustán, ma parás no me dio (Nehama)

kien dize la vedrá piedre l'amistad (Nehama)

la vedrá va enriva, komo l'azeite (Nehama)

no es vedra (Moscona)

el loko i el chiko avla la vedra (Moscona)

del bovo sale la vedra (Moscona)

la verdad es ke [...] (Moscona)

todas las verdades no se dizen (Moscona)

a la verdad [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11391

486130

verdadería f.

אמת; האמת בלי כחל ושרק

varones de verdaderia (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11392

486200

verdjel m.

בוסתן, גינה; גן יפה המרחיב את הלב; אדם המביא שמחה ומצב רוח טוב; אדם קודר ועגמומי

aprometer guertas i verdjeles (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11393

486280

veréf (t.) adj.

במשופע, באלכסון

mirar al veref (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6470

486320

verga f.

מטה, שבט, שרביט, מקל, מוט, מקל הליכה, מקל להורדת פירות

asembra vergas para ke t'aharven (Nehama)

en kazal kon perros, kamina kon verga (Nehama)

en kazal sin pe­rros kamina kon verga (Nehama)

favla kon kalmo i ten en mano una buena verga (Nehama)

verga para aharvar las ramas del arvol para akojer el fruto (Nehama)

asembra vergas para ke las yeves (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6475

486390

verguensa f.

בושה, בושת, בושת פנים, חרפה, כלימה, בזיון; ביישנות, צניעות; האברים האינטימיים בגוף

me vinieron en súpeto djente para komer i no tenía nada para darles; para salir de verguensa, indjenyí mani mani guevos kon kezo i una makarronada (Nehama)

komida de kavayeros, ver­guensa de kuzineros (Nehama)

no es verguensa de ser prove (Nehama)

es verguensa de la djente (Moscona)

verguensa ke te sea (Moscona)

no tiene verguensa en kara (Moscona)

le salieron las verguensas por ahuera (Moscona)

mas vale verguensa en kara ke dolor en el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11400

486520

verguensozo adj.

ביישן, בוש, נכלם, מבוייש; מביש

un kavzo verguensozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11401

486560

verifikar v.

בדק, בחן, ביקר; אימת, וידא

se verifika kualmente [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11402

486610

vermejo adj.

חכליל, אדמדם, תולע

tinyido en vermejo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11403

486650

vero adj.

אמיתי, נכון, מקורי, נאמן

un vero djudio (Moscona)

no es vero ke [...] (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6478

486680

versado adj.

בקי, בעל ידע רחב ועמוק במקצועו

médiko/avokato muy ver­sado (Nehama)

es muy versado en kestiones de ley (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6479

486710

versar (fr.) v.

הפקיד (כסף); יצק

versar el vino en redomas (Nehama)

tengo de versar una suma emportante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11407

486740

verse v. refl.

ראה עצמו, נראה, השתקף; התראה

verse al espejo (Moscona)

no tiene gana de verse asi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11409

486820

versíkolo m.

פסוק

un verseto de Koelet (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6481

486850

verso (it.) prep.

אל, לעבר, לקראת, כלפי, לעומת, נגד, בערך

ir verso la ventana (Nehama)

ir verso un amigo (Nehama)

kosta verso los sien frankos (Nehama)

komportarse negro verso sus parientes (Nehama)

no tengo nada verso ti (Nehama)

verso las dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6480

486880

verso m.

חרוז (שירה); אחורי הדף

los versos de una poezía; los versos de una kantiga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11411

486900

vertedor m.

שופך

vertedor de sangre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6486

486920

verter v.

שפך, הריק, יצק, הגיר, הערה

ay k'echar i ke verter (Nehama)

verter lagrimas (Moscona)

ir a verter aguas (Moscona)

los rios vierten sus aguas a la mar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11415

486975

verterse v. refl.

נשפך

el arroz se vertio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11416

487080

vertuozo adj.

בעל מידות טובות, איש חיל, בעל יושרה

fragua ermoza i vistidos buenos envisian el korason, empero la mujer virtudoza es mas ke todas dos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6487

487130

vesilé (t.) f.

תירוץ, עילה, תרופה

topar vesilé (t.) para adovar un yerro (Nehama)

el mal ya se fizo; agora se kiere bushkado vesilé (t.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6489

487160

vestidijo m.

בגד בלתי מתאים, דוחה

aynará (ebr.) le apozento a mi fijo de kuando s'estrenó este vestidijo: kada día k'el Dio da s'alevanta kon una dolor mueva (Nehama)

este vestidijo no s'asenta nunka bueno: le suves el kol (fr.), s'es­trecha la espalda; le arrodeas un poko una manga, se faze todo bolsones (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6491

487230

vestir v.

הלביש; נהג ללבוש

kien de otro viste, en medio la kaye lo desnudan (Nehama)

ni todos visten de la mizma manera, ni todos komen a la mizma savor (Nehama)

vestid a un lenyo i paresera un djentil mansevo (Nehama)

el vistir le toma dos oras enteras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6494

487270

vestirse v. refl.

התלבש, לבש

vestir­se a la turka (Nehama)

vestirse a la djudaika (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6496

487340

veta f.

חוט תפירה; עורק במכרה

veta preta; veta blanka (Nehama)

veta preta (Moscona)

vetas embrujadas (Moscona)

kitar las vetas (Moscona)

veta de oro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6497

487450

vez f.

פעם

dos vezes amezura, una vez korta (Nehama)

lo tengo visto una vez o dos (Nehama)

meldar un livro dos vezes (Nehama)

te lo enkomendí sien vezes/ya es la de sien vezes ke te lo enkomendo (Nehama)

una vez puta, fiel nunka (Nehama)

a las vezes el mal viene por bien (Moscona)

de vezes ke vengo yeno - so bueno (Moscona)

una vez se muere la persona (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11425

487640

vezindado m.

שכונה, סביבה; יחסי שכנות; השכנים

tener buen vizindado es muncho ke dizir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6502

487670

vezino m.

שכן

a mi vezino le incho el fuzo, a mi me keda el uzo (Nehama)

buen vezino vale mas k'ermano i sovrino (Nehama)

de buen vezino s'ambeza/de buen vezino buen dotrino (Nehama)

del Dio i del vezino no se puede eskonder (Nehama)

la purga le fizo dos vezes (Nehama)

mi vezino tenga bien i yo también (Nehama)

serra tu puerta i alava tu vezino (Nehama)

tomar una melezina en dos vezes (Nehama)

vezino malo, afuera! (Nehama)

mas vale un buen vizino ke ermano i primo (Moscona)

por mil godra ke sea la gaina tiene menester de su vizina (Moscona)

la agua de mi vizina es milizina (Moscona)

el Dio mos guadre de vizino malo i de aire de burako (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6511

487680

vezir (t.) m.

וזיר, שר

oy vezir, manyana rezil (Nehama)

kita al rey, mete al vizir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6512

487720

vía f.

דרך, מסילה; כיוון

la vía está serrada (Nehama)

la vía de Atena (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6514

487770

vía prep.

דרך, באמצעות

embiar regalo vía de mesadjero (Nehama)

ir de Salonik a Paris vía Roma (Nehama)

se espede ropa en los kazales vía la sivdad vezina (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6517

487800

viajar v.

נסע, הפליג

viajar por mar (Nehama)

viajar por tierra (Nehama)

viajar kon treno (Nehama)

viajar kon otó (Nehama)

viajar kon karrosa (Nehama)

viajar kon avión (Nehama)

viajar kon tren (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6523

487810

viaje m.

נסיעה, מסע, טיול

venir/atornar de viaje (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11432

487850

vianda f.

שומן נוזלי; מרק סמיך; צידה, דברי אוכל

vianda para la karrera (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11433

487910

vibrante adj.

רועד, רוטט; מרגש

un diskorso vibrante (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11434

487933

vibratorio adj.

רוטט

movimiento vibratorio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6524

487950

vid f.

גפן

beato el ombre ke tiene su vid i su figero (Nehama)

tu mujer komo vid fruchiguoza en arinkones de tu kaza, tus ijos komo ramos de olivares derredor de tu meza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6525

488000

vida f.

חיים, קיום

este buen ombre aze vida kon todos (Nehama)

kien da su bien en vida merese apedreado (Nehama)

fazer bueno mientres la vida (Nehama)

traedme a komer por vida vuestra (Nehama)

dar la mala vida (Moscona)

darse a la vida (Moscona)

salir kon la vida (Moscona)

tornarse a la vida (Moscona)

ken da sus bienes en vida, merese apiedregado (Moscona)

por mi vida buena! (Moscona)

la vida es un biskocho, ken se lo kome krudo, ken kocho (Moscona)

vida de kelavim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11444

488260

vidar (t.) v.

הבריג; תפס בבורג

vida tu boka de avlar entre los ke no gustan por oyerte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6529

488300

videlo (port./ it.) m.

עור עגל מעובד דק וגמיש

guantes de videlo (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11445

488310

vidija f.

קווצת שער

mi kavesa se incho de rusio i mis vidijas de gotas de noche (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11446

488320

vidjud/vidjut (t.) m.

גוף האדם; מצב גופני

ya me se tomo el vidjut de lazdrar (Moscona)

este vidjut no es de fierro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6530

488380

vidro m.

זכוכית, זגוגית

si el vidro da al fierro, guay del vidro, i si el fierro da al vidro, guay del vidro (Nehama)

el vidro se arrompio (Moscona)

pasar vidros (Moscona)

el ke tiene tejado de vidro ke no eche piedras and'el vizino (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6531

488490

viejo m. & adj.

זקן, בא בימים; ישן, ישן נושן, עתיק; בלה, משומש

daínda uza a vestir a la vieja (Nehama)

kada uno kon su gana i la vieja kon su érrema tayarina (Nehama)

kuando la vieja de­mandó karne no degoyaron los karneseros (Nehama)

la vieja no se kiería muerir por mas ver i mas oír (Nehama)

la ropa vieja al eskidjí (Nehama)

lo ke m'estas kontando ya es viejo (Nehama)

ni vieja sin pedo ni boda sin pandero (Nehama)

un ombre viejo; una mujer vieja (Nehama)

un vestido viejo (Nehama)

una siya vieja (Nehama)

el viejo tura porke se kura (Nehama)

viejo en kama entrompieso de kaza (Nehama)

viejo onrado, ten tu kavod (ebr.) en tu mano (Nehama)

el chapeo le esta viejo aviejentado (Moscona)

ni al viejo dize alevantar ni al chiko echar (Moscona)

si no tienes viejo en kaza - merkatelo (Moscona)

del viejo el konsejo (Moscona)

si keres ser viejo onrado, tiente el kavod en tu mano (Moscona)

lo ke la vieja keria en su es.huenyo lo via (Moscona)

kuando la vieja se kere alegrar, se akodra de su anshugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6585

488590

vienikua (it.) f.

חן, חנניות, קסם יופי

esta ninya tiene mucho vie­nikua (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11458

488610

viento m.

רוח

i aze salir el viento de sus siyeros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6586

488630

vientrada/ventrada f.

תכולת הבטן; מקבץ הגורים שממליטה חיה בהמלטה אחת

el gato kitó sinko en una vientrada (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6587

488640

vientre f.

בטן, כרס

lo ke es bueno para la vientre no es bueno para el diente (Nehama)

i ek milisios en su vientre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11460

488680

vierme m.

תולעת, רימה

en murir el ombre vierme su parte i sus entranyas eredan guzano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6588

488690

viernes m.

יום שישי

los empiegados no tienen viernes (Nehama)

oy es vier­nes, petikas kayentes, marna kon la pala, sino kon los dientes (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11461

488750

vigor m.

כוח, תוקף

en la vigor de la mansevez (Moscona)

la ley entro en vigor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11463

488820

viguela f.

וִיאוּאֵילָה (גיטרה עתיקה)

viguela i arpa asavorean el oyer i mas ke eyas avlas ermozas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6544

488850

vijita f.

ביקור

vijita sin sol no es de korasón (Nehama)

las vijitas se hueron tempraniko (Nehama)

azer vijita (Moscona)

en el tiempo de su vijitasion se deperderan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6546

488970

vijitar v.

ביקר

vijitar parientes/sovrinos/amigos (Nehama)

el Dio lo krio i no lo vijito (Moscona)

vijitar al hazino es kon tres kozoas, kon la alma, kon el kuerpo, i kon la moneda (Moscona)

yo keria ser vizino de mi madre para vijitarla manyana i tadre (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11469

489060

víktima f.

קרבן

viktima de la sensia (Moscona)

azerse viktima (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11471

489090

viktoriozo adj.

מנצח, עטור נצחון

sukseso viktoriozo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6547

489200

vinagre m.

חומץ

vinagre de baldes es dulse (Nehama)

vinagre dulse no ay (Nehama)

delantre de mi vino no vendas vinagre (Nehama)

vinagre huerte a su atuendo faze danyo (Nehama)

el ke bendisho a l'azeite bendizerá al vinagre (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6552

489410

viniko m.

יין דל אלכוהול

kon los mezedikos, el viniko te se va de suyo (Nehama)

te tomó l'amistad kon el viniko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6554

489430

vino m.

יין

el vino piedre el tino (Nehama)

el vino kita ahuera lo ke ay adientro (Nehama)

el vino faze kantar (Nehama)

buen vino no kiere pregonero (Nehama)

apregonar vino i ven­der vinagre (Nehama)

las grasias por el vino van a kien lo eche i no a kien lo page (Nehama)

beve el vino sin pezo asta salir de el sezo, asta komer karne i kezo, asta esto es el bever (Moscona)

el vino i al vizir lo aze rizil (Moscona)

karear vino i bever agua (Moscona)

el vino esta repozado solo en la bota (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11476

489520

vinya f.

גפן, כרם

dos dulumes de vinya (Moscona)

por mi vinya! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11478

489560

vinyadero m.

יינן, יצרן יין

el vinyadero echa agua kita dinero (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6561

489650

violar v.

הפר (חוק), עבר על; אנס

violar la Ley (Nehama)

violar un reglamento (Nehama)

violar los órdenes superiores (Nehama)

violar la palavra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6560

489790

violín/violino/violina m./f.

כינור

no kamina el violi (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11480

489860

vira (t.) f.

מאמץ עילאי

vira va tomando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11481

489880

vira adv.

בלי הפוגה

vira va avlando bavajadas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11482

489940

virané (t.) f.

חורבה, עיי הריסות, חורבן

la kaza esta una virane (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11483

490000

virguela/viruela f.

אבעבועות רוח, אבעבועות שחורות (מחלה), עגבת

no yames a tu ija ermoza fista ke no kita virguela (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6579

490180

visio (1) m.

עונג, תענוג, סיפוק

tomar visio a pasearse/a viajar/a estar entre djente (Nehama)

fulaniko no siente (mas) ke keshas i gritos de su mujer; ya lo tomó a visio (Nehama)

el bever es un visio (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6577

490200

visio (2) m.

חיסרון, פגם, עיוות; פגם מוסרי, מידה רעה

el visio del djugo yeva a la rovina (Nehama)

korer detrás de mujeres/bever sin mezura son visios dezastrozos para la salud (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11485

490220

visiozo (1) adj.

מענג, עליז

visiozo de vista (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

2516

490290

vista f.

ראיה, ראות, חוש הראיה; מראה, נוף; תחזית, פרספקטיבה; דעה, השקפה; ארון זכוכית; החלק הנראה לעין

traeme una kopa de agua! –de vista!(Moscona)

de vista ke entro ... (Moscona)

de esta venta­na se tiene una buena vista (Nehama)

desveloparse a vista de ojo (Nehama)

la fachata (it.) de este palasio tiene una ermoza vista (Nehama)

la mucha klaridad aharva la vista (Nehama)

londje de vista, londje de korasón (Nehama)

no estar de las mizmas vistas kon un otro sovre una kuestión (Nehama)

tener koza en vista (Nehama)

tener vista sovre la mar/tener vista sovre la muntanya/tener vista sovre un verdjel (Nehama)

tener vistas sovre una perso­na/sovre una koza (Nehama)

vista tiene ke un tapet por el kual te demandavan sien te lo deshen a la fin por sinko, (Nehama)

vista tiene ke un haspiziko de enbasho a un barragán (Nehama)

non mi alma, non mi vista (Moscona)

se kitaron las vistas (Moscona)

kuzir en lo aliskuro es kitarse las vistas (Moscona)

pedrer de la vista (Moscona)

ermoza vista (Moscona)

tiene buena vista (Moscona)

malo de vista, feo de forma (Moscona)

ermoza vista veamos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6575

490560

visto adj.

שראוהו, נחשב כ-

ya es visto ke, en paga del bien ke farás topa­rás mal (Nehama)

visto ke no lavorates, no ternas paga (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6581

490820

vizaví (fr.) adv.

מנגד, ממול, פנים אל פנים, לעומת

vizaví de mi kaza (Nehama)

poko le tengo pagado vizaví de todo el bien ke me tiene fecho (Nehama)

vizavi de mi kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6584

490880

vizión f.

ראיה; חזיון, חזות; הזיה, חזיון תעתועים, סיוט, חזיון שוא, התגלות; נקודת מבט

tener viziones espantozas (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6583

490930

vizón m.

חורפן (ב''ח), מינק

manto/palto de vizón (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6590

491290

volum/vulume/volumen m.

נפח; כרך (של ספר)

el oro peza mucho i tiene poko volum (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11495

491440

vos pron.

אתם/אתן; אתה/את בפניה של נימוס רב

vos savesh (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11496

491450

vos pron.

אותכם/אתכן;לכם/לכן; פניה ליחיד/יחידה בנימוס רב

a vos es (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11497

491550

voto m.

הצבעה, קול בהצבעה

fue eskojido kon sien votos de mayoria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6591

491870

ya adv.

כבר

el tiempo ya trokó (Nehama)

era prove, ma ya se enrikesió (Nehama)

manyana ya viene (Nehama)

ya es kon amargura ke vengo a kesharme (Nehama)

ya es ora ke ven­ga (Nehama)

ya se fizo de noche i no eskapimos lo ke teníamos ke fazer (Nehama)

ya se ve klaro (Nehama)

ya se ve lo ke vale (Nehama)

ya te lo dishe mas de una vez (Nehama)

ya va venir la ora onde va pueder favlar klaro (Nehama)

ya vino i ya se hue (Nehama)

si ya lo dates no lo demandes atrás (Nehama)

si ya savías ke es negra persona para ke tuvites ke fazer kon el (Nehama)

ya ke lo demandas te akontentaré (Nehama)

ya se muere ke le envite a komer (Nehama)

ya lo vidi (Moscona)

ya se lo dishi (Moscona)

ya no lo kere (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6604

491910

ya! interj.

בוודאי!, בהחלט!

te lavates las manos? -ya! (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6608

492040

yaga f.

פצע, חבּוּרה, נגע, כיב, מורסה, אבעבועה; גלד

el Dio de la yaga kon la melezina (Nehama)

el Dio da la yaga, da i la milizina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11503

492050

yagada f.

נזק; פגיעה

negra yagada me yago (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11504

492080

yaganá (t.)

משמנת; בהשאלה: דבר שמן/ מוכתם בשמן

el vistido esta yagana (Moscona)

el arroz esta yagana (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11506

492090

yagar v.

פצע

kon esta balta siega ya me yagi las manos (Moscona)

lo yagaron bueno? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6607

492110

yaglí (t.) adj.

בעל משמנים, דשן; שומני, מכיל הרבה שמן

la kuzina turka es mucho yaglía (Nehama)

mi tia giza muy yagli (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6609

492190

yagum (t.) m.

כד

un yagum de agua; un yagum de leche (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11509

492200

yagur (1) (bulg.) m.

יוגורט

ken se kema en la chorba, asupla el yigurt (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6610

492240

yahid (ebr.) m.

יחיד, אחד ממתפללי ביהכ''נ; חבר בארגון קהילתי/חברתי

yahid de keilá/ de yeshivá (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11510

492320

yaká (t.) f.

צוארון, דש

embatakarse asta las yakas (Moscona)

no m'esta deshando la yaka (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

995

492430

yakishear (t.) v.

התאים, הלם

este vestido no te akishea (Nehama)

no akishea para ti ke digas palavras feas (Nehama)

no akishean una koza kon otra (Nehama)

el mismo peinado no yakishea a todos (Nehama)

el uzo de fumar no yakishea para una ninya (Nehama)

este vestido no te yakishea (Nehama)

la pará yakishea al ke la save emplear (Nehama)

no yakishea para ti ni para tus parientes ke vayas arrastando por los kafés (Nehama)

esta kolor no me yakishea (Moscona)

estas palavras no yakishean para un prezidente (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11514

492460

yakshiklí (t.) adj.

מיומן, זריז, כשרוני

es muy yakshikli, todo le viene de la mano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6616

492570

yamado m.

מוזמן, קרוא; בעל הכינוי ...

el yamado Avram (Nehama)

el yamado N. (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11516

492590

yamadura f.

כנוי, שם; הזמנה, פעולת הזמנה; מקרא

i en el seten dia yamadura santa avra a vozotros (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6617

492600

yamar v.

קרא, קרא ל-, זימן, הזמין; נתן שם, קרא שם, כינה

ke no me yamen mas por mi nombre si no mantengo palavra (Nehama)

yamalo a tu ermano (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6618

492630

yamarse v. refl.

נקרא

komo se yama? (Nehama)

komo te yamas? (Moscona)

komo se yama en fransez? (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11520

492650

yan (t.) m.

צד

echar los koches al yan (Moscona)

la boka al yan (Moscona)

se metio la fes al yan (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11523

492700

yaneza f.

שטיחות; כנות

persona de una yaneza ekstraordinaria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6619

492790

yano adj.

שטוח, חלק; כן - תוכו כברו, נעים הליכות, פשוט

morar a pie yano (Nehama)

terreno yano (Nehama)

persona yana (Moscona)

los chinis yanos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6621

492910

yará (t.) f.

פצע, כיב, חבּוּרה, מורסה

avrir la yará; serrar la yará; kurar la yará. (Nehama)

al ke no esta ambezado a yevar bragas, las kosturas le azen yaras (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6622

492980

yardán (t.) m.

ענק, רביד, מחרוזת, שרשרת

vender un yadrán para fazer un kandelar (Nehama)

yadrán de perlas; yadrán de dukados; yadrán de ambaras; yadrán de oro (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11527

493050

yasak (t.) m.

איסור, עיכוב, איסור מעבר

es yasak de pasar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6624

493070

yasemí (gr.) adj.

נקי, מבהיק בלובנו

la ropa se fizo ya­semí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11528

493110

yashadear (t.) v.

חי בנעימות, עשה חיים

komo esta Haim? - yashadeando (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11529

493180

yaspus i kara boyá! (t.) interj.

הכל התחרבן!

todo se izo yaspus i kara boya (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11530

493220

yatak (1) (t.) m.

מיטה, מצעים

todo lo ke ay en la kamareta es un yatak kon dos siyas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11531

493230

yatak (2) (t.) m.

נותן מחסה (לעבריין וכו'), סוחר ברכוש גנוב

oy vimos pasar al matador kon sus dos yatakes (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11532

493330

yave f.

מפתח

echar kon yave (Moscona)

echar siete yaves (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11534

493520

yazer v.

שכב, ישן; נח/שכן בקבר; רבץ

en tu andar por la karrera i en tu yazer i en tu alevantar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11535

493570

yazidura f.

משכב, מצע; שכיבה, נטיה לשכב

no des tu yazida (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11536

493580

yazik! (t.) interj.

כמה חבל!

yazik ke tanto penimos (Moscona)

yazik por las paras (Moscona)

Ay yazik! (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11539

493660

yedjelik (t.) m.

כתונת לילה, חלוק בית

le trusho yedjelik ke se trokara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11540

493700

yegar v.

הגיע, קרב; זכה ל-, הגיע ל-

yego a ver muncho bueno (Moscona)

no djuzges a tu kompanyero si no yegas a su lugar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6625

493770

yelada f.

תקופת הקור הגדול

el Dio da la yelada asegún la muntanya (Nehama)

anoche dio la yelada, todo esta en buzes (Moscona)

echar yeladas (Moscona)

loke avia de echarle akeya yelada, de esto no ganates nada (Moscona)

se va i se va, la yelada lo detiene (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6626

493830

yelado adj.

קר, קריר, צונן; קפוא; עקר; מצונן

los platos gizados kon azeite se komen yelados (Nehama)

mi marido esta un poko yelado (Moscona)

este espozorio parese ke no va salir alegra, el novio esta yelado (Moscona)

oy esta yelado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6627

493920

yelar v.

קרר, צינן; התקרר (מזג האוויר)

no deshes yelar el kavé, tómalo kayente (Nehama)

la tadrada yeló mucho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11549

493940

yelarse v. refl.

התקרר, הצטנן; נקרש; איבד את ההתלהבות והחשק, התקרר רגשית

me esto yelando (Moscona)

la agua ya se yelo (Moscona)

eran buenos amigos ma se yelaron (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6629

494010

yelor m.

קור, צינה; התקררות; צינון יחסים

yelor entre ermanos tura poko (Nehama)

oy el yelor esta grande (Moscona)

apanyo un buen de yelor ke lo echo en kama (Moscona)

el aksento enderechava la yelor de las palavras (Moscona)

me entro yelor en el korason (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6630

494040

yema f.

חלמון; לובן העין

los guevos de mi vezina tienen dos yemas (Nehama)

el guevo de la vizina tiene dos yemas (Moscona)

la yema del ojo siedro la tengo enflamada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11558

494080

yemish (t.) m.

פרי

muncho yemish en filise (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6654

494180

yené (t.) prep.

למרות זאת, אף על פי כן, למרות ש-, על אף; שוב

esta faziendo luvia, yiné (t.) salió (Nehama)

yiné (t.) k'está hazino, se hue al fecho (Nehama)

ya lo echí kon palos, yiné (t.) vino (Nehama)

yo sino yo para mi, kien para mi? (Nehama)

yo k'esté kayente i ke se ría la djente (Nehama)

yine ampesaron a travar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11560

494270

yeno adj.

מלא, גדוש

yeno de paras (Moscona)

yeno de alegria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6631

494390

yenso m.

אריג, בד פשתן, ארג כותנה; אריג דק (בטיסט); כתונת תחתונה לנשים

el tiempo kura al yenso (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6632

494670

yerno m.

חתן

amistad de yerno, sol d'invierno (Nehama)

yerno - komo el sol del invierno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11563

494700

yerrado adj. & adv.

שגוי, מוטעה, משובש; בצורה מוטעית

adereso yerrado (Moscona)

mujer yerrada (Moscona)

azerse el konto yerrado (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6633

494750

yerrar v.

הטעה

mucho favlar, mucho yerrar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11566

494770

yerrarse v. refl.

טעה, שגה, תעה

nada de kuriozo, la persona se puede yerrar (Moscona)

ken darsa a su mujer no se yerra (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11568

494775

yerravle adj.

מועד לטעות, מועד לחטא

el haham tambien es yerravle (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6634

494790

yerro (1) m.

שגיאה, טעות, משגה, שיבוש

este elevo le kita yerros al maestro (Nehama)

yerro de mediko la tierra lo kovija (Nehama)

yerro de pendola (Moscona)

yerro de medko, la tierra lo kuvija (Moscona)

azer yerros (Moscona)

tener yerro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6636

494880

yerva f.

עשב, דשא; טחב

yerva mala krese presto (Nehama)

aspera azno a la yerva mueva (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6637

494980

yeshivá (ebr.) f.

ישיבה (מקום לימוד); ישיבה, הסבה

yo no vo a la kavané, tu no vienes a la yeshivá (ebr.), komo mos puedemos enkontrar? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11574

495040

yesurim (ebr.) m. pl.

סבל, ייסורים

komo se va 'zer kon el yesurim del'agua (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11575

495080

yetser ara (ebr.) cf. yeser arah

lo aferro el yetser ara (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6638

495100

yevadijo m.

ניהול (עסק), התיחסות (לזולת)

el buen yevadijo asegura la reushida (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11576

495110

yevador m.

מוביל, איש תובלה, סבל

yevador de mal (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6639

495140

yevar/yevarse v./v. refl.

לקח, נטל, נשא, הביא; ''סחב'', גנב, גזל; הוביל, הוליך, נהג, העביר; נשא; לבש; הכיל; סבל, התיסר

el aire se yevó la kolada (Nehama)

flako i atemado komo es, ya se lo yeva el aire (Nehama)

kien se kema, debasho lo yeva (Nehama)

este atuendo yeva un litro (Nehama)

el ambar del vapor yeva mucha ropa (Nehama)

el bolsero me yevó el djustán (Nehama)

tiene yevado mucho mal en su vida (Nehama)

mal yevando bien esperando (Nehama)

desfiate de este benadam; es kapache de se yevar al sol al bel mediodía (Nehama)

se lo yevaron los ladrones (Nehama)

yevar a pasear una kriatura (Nehama)

yevar karrosa (Nehama)

yevar palto (Nehama)

yevar una karga (Nehama)

yeva este tipsi al orno (Moscona)

yevadlo ke se kamine (Moscona)

me esta paresiendo ke la vas a yevar (Moscona)

esta yevando lo ke no yevo Par'o (Moscona)

yevar mal kon okas (Moscona)

yevar mil okas de mal (Moscona)

el sapatero yeva el sapato roto (Moscona)

ya son dos anyos ke yevo este kalsado sin darlo a adovar (Moscona)

ya me yevaron bivo (Moscona)

lo kontado se lo yeva el gato (Moscona)

yeva el ombre mas ke el fierro (Moscona)

yevando mal asperando yesurim (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6653

495350

yibí (t.) adj. & adv.

כמו, דומה ל-, כ-; בלי להתלונן, בלי לערער

gozar de la vida bey yibí/pashá yibí (t.) (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11589

495430

yikilear (t.) v.

הרס, החריב; התמוטט

es pekado de yikilear una kaza (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11590

495450

yimushadear (t.) v.

ריכך, התרכך

el pan metido al bafo se yimushadea (Moscona)

el frio ya yimushadeo un poko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11592

495460

yimushak (t.) adj.

רך

el kadife es yimushak (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11593

495470

yimushaklik (t.) m.

רכות

la fruta es yimushaklik (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11594

495600

yitishtirear (t.) v.

סיפק

es muy kazero, el dia entero esta yitishtireando de muncho i bueno (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6659

495800

yoldjí/yuldjí (t.) m.

נוסע

al yoldjí (t.) avréle el kamino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6660

495840

yorado adj.

שניתן בבכי, בלי רצון, בעל כרחו

komer yorado/ayudo yorado (Nehama)

son paras yoradas (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11596

495860

yorador adj.

בכיין, מקונן

bivan los yoradores, ke los riidores son pokos (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6661

495880

yorar v.

בכה

kien te kiere bien te faze yorar, kien te kiere mal te faze reir (Nehama)

las kriaturas yoran kuando tienen una dolor (Nehama)

yorar a un muerto (Nehama)

de los sielos lo yoraron (Nehama)

akel es de yorar ke tuvo mucho bien i vino en mal (Nehama)

yorándolo ke no kumió marrochino (Nehama)

kuando no tenemos por kien yorar fazemos guayas por Vianello ke se murió mansevo (Nehama)

kuan­do yoran las bivdas yoran los kazados (Nehama)

si no yora la kriatura no le dan la leche (Nehama)

la mansevéz bailó, kurrió oras enteras, todos estavan muertos kansos i fabrentos: el pan, el kaniyé la yoraron (Nehama)

este fecho kamina yora yo­rando (Nehama)

los unos la gozan, los otros la yo­ran (Nehama)

no me yores prove, yorame solo (Moscona)

ay ke yorar para mamar (Moscona)

el ke se akavido, su madre no yoro (Moscona)

no tenia a ken yorar, yora al rey ke no tiene padre (Moscona)

yorar la eha (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11602

495980

yoro m.

בכי, נהי, הי

en la tadre keda el yoro i en la manyana viene el kantar (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6673

496110

yovenearse (t.) v. refl.

חש בטחון עצמי, סמך על עצמו/על כוחו; סמך ידו על

primero el Dio, yo me yovenéo (t.) en mi de pueder enkaminar este fecho (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6674

496140

yoya (t.) adv.

כביכול, כאילו

no vino al randevú, yoya porke estava ha­zino (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11603

496150

yoynum (t.) m.

חשק

ya se le izo el yoynum (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11604

496180

yozanía f.

רגלי ההר

i se pararon en yozania del monte (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6675

496230

yuch (t.) adj.

קשה, מייגע, מצער

es yuch (t.) de suvir una eskalera empepinada (Nehama)

para uno ke no esta alisheado, esto es muy yuch (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6676

496240

yuch (t.) adv.

בקושי

lo negro eskrito se melda yuch (t.) (Nehama)

agora yuch te puedes arepintir (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6677

496280

yuchulurme? (t.) interj.

היתכן??

Yuchulurme (t.) ke una mujer sea primo ministro de un Estado? (Nehama)

yuchu­lurme (t.) la van a entender a la fin ke la pará no es todo en este mundo? (Nehama)

yuchu­lurme (t.) ganó la rifa ke va a pagar todas las devdas? (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6680

496290

yudjilé (t.) adv.

בקושי, במאמצים גדולים

yudjilé este Pesah mos topimos todos los miembros de la famiya en una (Nehama)

yudjilé ya vino el día de la boda (Nehama)

yudjilé, kon mil penas aferrimos al ladrôn, ma mos se fuyó de las manos (Nehama)

este manseviko estava arrastando por los kafés; yudjilé le topimos un lugar; ma del primer día se peleó kon todos i lo metieron a la kaye (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6684

496340

yugo m.

עול (על צואר בהמה), עבדות; חריצות, להיטות

los bueyes ke lavoran en los kampos o ke travan las arabas, a la vieja, yevan el yugo al kueyo (Nehama)

tiene muncho yugo (Moscona)

kevra yugo de sovre nuestro servez (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6685

496530

yullé yullé (t.) adv.

בקלות רבה, בלי מאמצים

yulle yulle me dió todo lo ke le demandí (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11609

496590

yunduluk (t.) m.

שכר יום

ya kitimos el yunduluk (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11610

496670

yurídiko adj.

משפטי, חוקי, יורידי

de punta de vista yuridiko (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6686

496820

yuse- por yuse

ליתר זהירות

no ay perros en este kazal, ma por yuse toma verga en mano (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11611

496850

yuvá (t.) f.

קן

en las yuvas no ay pasharos de olganyo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11612

496880

yuvarlanear (t.) v.

ליפף

despues de esto se yuvarlanean en arina (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11613

497170

zahró adj.

חמוּר, גרוע

la tovaja ke merkates esta pinta ve zahro (Moscona)

komo esta avram? - pinta ve zahro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6687

497190

zahú/zahud (ebr.) m.

זכות; מצווה; חסד; כבוד, יוקרה; גמול

gánate un zahú; te vas a ganar un zajú (Nehama)

kon este zahú ke te malezine el Dio a tu fijo (Nehama)

no tuve zahú (ebr.) fina oy de ver un día de alegría (Nehama)

sa­lir/fuir de zahú para no entrar en pekado (Nehama)

un pedaso de pan tenemos los dos para el día entero, el ya kumió de manyana, yo no; mas zahú es ke me lo koma yo (Nehama)

tener a zahú de ir a tefilá al kal kada manyana/de kombidar un prove a komer kada noche de sabá (Nehama)

faz por zahú de tu padre! (Nehama)

ven dame una mano, por zahú! (Nehama)

fazer por zahú de los guérfanos (Nehama)

esta ninya no te plaze?! zahú ke tengas! es la flor de las ninyas (Nehama)

es zahud de ayudar a los proves (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11616

497410

zanayat/zanaat/zanat (t.) m.

מקצוע

a kada zaanat su alat (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11617

497440

zap/zapt (t.) m.

השתלטות, ריסון

diez personas no lo podieron azer zap (Moscona)

dainda no me puedo azer zap (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11619

497690

zaval (t.) m.

דבר מעורר רחמים

no mos da zaval de nada (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11620

497720

zavalidjik (t.) m.

מסכנות

zavalidjik ke buen ombre ke era (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6697

497830

ze- el ze (ebr.) m.

הלה (משמש כאשר מדברים על נוכרי, כדי שלא יבין)

el ze vino para merkar fiado, mira ke no es de fiar (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11621

497880

zelo m.

קנאה; להט

se metio al estudio kon grande zelo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6698

497910

zemán (ebr.) m.

זמן, תקופה

al zeman (ebr.) se viajava poko (Nehama)

un zeman kierías merkar una kaza (Nehama)

kedado de Antiohos zemani (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6700

497940

zembeliko (t.) m.

שק, אמתחת

el Dio no echa kon zem­beliko (Nehama)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11623

498050

zera/zerah (ebr.)

זרע, גרעין; מקור, מוצא; צאצאים

zera de un mamzer (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11624

498150

zevro m.

זברה; כינוי לבעל פרופורציות לא מאוזנות, או לאדם מסורבל וחסר חן

i el sera ombre zivro (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11625

498460

zinganería (t.) f.

רובע הצוענים

bive en la zinganeria (Moscona)

esto es zinganeria (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11627

498470

zíngano/zinganó (t.) m.

צועני

zingano de la chosa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11628

498490

zingí/zingín (t.) f.

משוורת, ארכוף

ya sta el pie en el zingi (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11629

498630

zit (t.) m.

גועל; הדבר הנגדי, אנטי תזה

el zit me es de ver komer sin hen (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11630

498790

zolota (t.) f.

מטבע תורכי ישן

dar la zolota para pelear (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11631

498860

zor (t.) m.

קושי; צרה, בעיה; מאמץ

el zor esta grande (Moscona)

tenemos grande zor (Moscona)

no me vayas dando tanto zor (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

6701

498920

zorlá/zorlán (t.) adv.

בכוח, בניגוד לרצון, בכפיה

no kiería ve­nir, lo trushe zorlá (t.) (Nehama)

kieredme bien por zorlá (t.) no ay (Nehama)

lo esta aziendo zorlan (Moscona)

zorlan traerse atagantos a la kavesa (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11636

498950

zorladear/se (t.) v./v. refl.

התאמץ

ke me vas zorladeando esto todo (Moscona)



מפתח
רשומה

מפתח

ערך

פירוש

número

indeks

entrada

esplikasion

11637

499080

zuro m.

בכי

se tomo un zuro largo ke no ay kedar (Moscona)