חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

חיפוש במילון

Bushkida -  ladino

חיפוש עברי

Bushkida -  ebreo

ניבים

Lokusiones

ס. עממית

L. popular

פתגמים

Refranes

קופלאס

Koplas

ס. תורנית

L. relijioza

תנ"ך ומדרשים

Biblia i Midrash

רומנים ועיתונות

Novelas i Periodizmo

דיגומים מילוניים

Enshemplos leksikales

קלאסיקה

Klasika

לוח הקיצורים

Abreviasions

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

53360 ערך מספר

entrada numero 53360

avrir v.

פתח, פקח, חלץ פקק, נתן סם משלשל

avre el ojo i mira el pan!

זהירות! הזהר! שים לב!

avre el ojo!

זהירות! הזהר! שים לב!

avrir butika

'לפתוח חנות'' - לפתוח בוויכוח מתמשך חסר טעם

avrir buyor

להתחיל לרתוח

avrir ducha/gerra/pleytos

לעורר מדנים

avrir el karpuz

לפתוח אבטיח - לפתוח דיון על עניין שנמנעו מלגעת בו עד כה

avrir fal (arab.)

להגיד עתידות (בקלפים או אמצעי אחר)

avrir foja de masa

לפתוח בצק, לרדד

avrir kaza

להקים בית בישראל, לפרנס משפחה

avrir la bodrá

לומר את האמת

avrir la boka

'לפתוח את הפה'' - להביע דעה

avrir la boka i dezir kantar

לדבר בלי חשבון, לדבר בצורה בוטה ובלי מעצור

avrir la bolsa

'לפתוח את הארנק'' - להוציא כסף

avrir la gana

לעורר תיאבון, לעורר חשק

avrir la mano

'לפתוח את היד'' - לבזבז

avrir la yará

לפתוח את הפצע מחדש, להכאיב

avrir lakirdí

לפתוח בפטפוט; לתת לפטפטן הזדמנות לפטפט

avrir los meoyos

'לפתוח את המוח''- לפצוע את הראש; להאיר שאלות מדעיות או ספרותיות

avrir los ojos a uno

לפקוח עיניו של מישהו, לעזור לו לראות נכוחה

avrir los salones

לערוך קבלת פנים

avrir marazá (t.)

לבקש מדנים

avrir yagas viejas

לפתוח פצעים ישנים - לעורר סכסוכים ישנים

avrirle el meoyo

להבהיר לו

entre avrir i serrar el ojo

כהרף עין

es de avrir de reir

להתפוצץ מצחוק

no avrir boka

לא לפתוח את הפה, לשתוק, להאלם דום

avrir puertas del ehal

לפתוח דלתות ההיכל לבקשת רפואה

avrir un kamino

לפתוח דרך (חדשה), לפרוץ דרך



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


avrir un fecho (Nehama)

avrir el baile/la fies­ta/el djugo (Nehama)

avrir una eskola/un teatro (Nehama)

avrir puertas del ehál (Nehama)

avrir una puerta/ una ventana/ un burako/ una redoma/una navaja/ una tijera/ las manos/ los dedos/ un livro/ un kutí/ un aventador/ un solombrero (Nehama)

avrire sovre alturas rios i entre vegas fuentes, porne dezierto por pelago de aguas i tierra sekania por manaderos (Biblia, Const. 1743)



פתגמים Refranes


Yave de oro avre kada dolap

Palavra dulse avre puertas de fierro

Boka dulse avre puerta serrada



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


el vero repentimiento kalmara la ravia del Kreador / i solo apaziguara su djusta rigor / avrid avrid los ojos i deshadvos giar / todos los ke a los otros djuzgesh sin pensar (Rekolyo de Poezias Diversas, Tel Aviv 1931)



קופלאס Koplas


por esto akavidate i avre muy bien el ojo, (Toledo, Koplas de Yosef)

Avrid ami las puertas por siba de las lagrimas, Zihr''i fizo por nombransas. (Donme, sig 18)

De estonses avrira tu ojo saver a el Dio, Tova dize: A ti remez ke no kedares hamor. (Donme, sig 18)

Kelal de este Purim es avrir las manos, diziendo Alláh kierim i biva, ermanos; (Koplas de Purim, Saadi 'Halevi. sig 19)

gam demandad a la mar por profeta del Dio, ke kon vara a eya la irio en doze kalejas la avrio (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861)



ספרות תורנית Literatura relijioza


Kuando avrio el rey la kasha i vido ke era yena de tierra, resivio muncha ravia (Meam Loez Bereshit)

ke el ikar fue para avrir los ojos del mundo ke sepan las mitsvot ke komando la Ley de azerlas (Meam Loez Bereshit)

I avre a nos A' muestro Dio en esta la semana i en kada semana i semana puertas de luz, puertas de bindision, puertas de gozo, puertas de delisia, (Tefilat kol Pe,1891)

en supito avrio su boka i disho beraha de atse-besamim (Shivhe Hayim Vital, Sal. 1892)



שאלות ותשובות Responsa


ke a Sulema ... le avrieron la kavesa, i a David ... lo abasharon de la mula i lo degoyaron (Rosh Mashbir I, Sal. 1821)

avrio la rinyonada i dio un bafo de fedor i al arrankar ke lo arranko kayo en tierra 2 o 3 gotas de materia (Divre Rivot, Sal. 1582)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


vean tus ojos derechedades. (Biblia, Const. 1873)

I fue ke kuando vinimos al mezon, i avrimos nuestros kostales (Biblia, Const. 1873)

Su boka avrio kon sensia i ley de mersed sovre su lengua (Tefilat kol Pe, 1891)

avrire sovre alturas rios i entre vegas fuentes, porne dezierto por pelago de aguas i tierra sekania por manaderos (Biblia, Const. 1743)

i echavan el goral i a el ken lo kaia el goral akel tenia el meresimiento de tomar las yaves i avrir la puerta chika ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


Despues de esto, eya avrio la kashika (Rolando i Eleonora, 1953)

Ijos, ermanos! les grito el doktor kon la mas grande alegria en entrando. Pavlo meneo el ojo siedro; el ojo siedro se esta avriendo i serrando. La operasion va reushir sin falta. (El muerto ke esta bivo, 1912)

Valker travo un kashon de la meza de delantre, kito un portefolio, lo avrio, bushko entre algunos papeles i kito uno de eyos (El prove doktor, Const. 1904)

Eya avrio la puerta i empeso a azer un kalorozo resivo a musyu David. (La famoza kantadera, Tel Aviv 1950)



ספרות עממית Literatura popular


Van pasando muncha djente ay i, i di ke avris goralot, (Djoha ke dize)

Komo la roza en la guerta i las flores sin avrir, (Kalendario de kantigas)

Avre tu puerta serrada k'en tu balkon luz no ay. (Kalendario de kantigas)

Vino dita haya i le disho al leon avre la boka i milizinare muy presto. (Hidot de Izopeto)

Avio la boka el leon i enkasho la haya la kavesa asta el garon i le kito el gueso. (Hidot de Izopeto)

Avia okaziones kuando era inkomod de avrir la kashika. Estonses me abokava para sentir el guezmo de las charas (Sipure Sefarad)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


Segula para avrir las almoranas: ke tome sevoya blanka i ke la ase a eya bien en el huego, despues ke la pize kon manteka i safran i ke la amase en un atuendo de plomo i ke aga komo un madjun i ke se unte en las almoranas se, le avriran luego (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Refua para avrir algun grano o algun panariz i para ke se aga fresko: ke se meta estierkol de onbre i se le avrira (manus. Papo, Sarajevo 1840)