Back to main page of Maaleh Adumim Institute                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   Back to main page of the dictionary    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

Searching the dictionary

Bushkida - ladino 

English search

Bushkida - inglez

Idioms

Lokusiones

Popular l.

L. popular

Proverbs

Refranes

Coplas

Koplas

Liturgic l.

L. relijioza

Bible and Midrash

Biblia i Midrash

Nobels and press

Novelas i Periodizmo

Lexical samples

Enshemplos leksikales

Classicism

Klasika

Shortening table

Abreviasions

 



 

 

 

Entry presentation
Prezentasion de la entrada

 

Entry No. 480170

entrada numero 480170

uzar v.

to be used to, to be habitual; to use; to make use of; to be accustomed to

uzar d'enganyos

להפעיל תחבולות ואמצעי רמיה

uzar de fuersa

להפעיל כוח, להשתמש בכוח

uzar kuchiyo/revolver

לשאת סכין/אקדח

ya uza

יש לו הרגל



Lexical samples / Enshemplos leksikales


mi amigo uza a komer a mi kaza kada sabá (Nehama)

uza a komer kon pirón/kon kuchara/kon kuchiyo (Nehama)

uza a komer kon tevaja (Nehama)

uzar a alevantarse temprano (Nehama)

uzar a lavorar diez oras al día (Nehama)

uzar a komer liviano (Nehama)

uzar a komer a la lokanda (Nehama)

uzar alates; uzar sierra; uzar martiyo; uzar mákyinas (Nehama)

uzar palto; uzar bastón; uzar chapeo (Nehama)

uzar los kovdos de la sultuka (Nehama)

no uzamos komer antes de la una (Moscona)

lo estas uzando el tendjere muevo? (Moscona)



Clasic poetry and drama / Poezia klasika i Drama


segun se uzaron i ere su mania. (Gaon, Poezias)



Coplas / Koplas


Vos e de vervos komo uzaresh i no sovreforsares (Purim, De-Fes, sig. 18)

Luego se eskrivio en el livro de la memoria, komo uzan los reyes ke lo yaman istoria: ke por mano de Mordekay vino vitoria, i no se le pago su meresimiento, no. (sova semahot, Livorno 1782)



Religious literature / Literatura relijioza


I si es ke alguno lo grita al prove asegun uzan la djente (Meam Loez Bereshit)

ijikos de edad de 5 anyos i endelantre los trayen a komer a la Suka para uzarlos alas Mitsvot. (El Gid,1967)

Por muy sierto ke verna tienpo ke no avra ken ke uze a la kriatura a meldar afilu una beraha. (Lel Shimurim, 1819)

ke le de ronpida a su ijo ke no se uze a dezear lo ke ve ke no ay kavo (ve-'Hohiah Avraam, Izmir 1877)

I la uzansa de Bavel es ke las mujeres estan muy tapadas i no se amostran komo las togarmot i siendo Vashti 'ha-malka era de Bavel uzava a ser muy onesta i muy tapujeada (Meam Loez Ester, Izmir 1864)

en munchas sivdades del mundo, los ke tienen de vender hamets uzan a dar una prokurasion al rabino de akea sivdad (El gid, Istanbul 1967)



Bible, Mishna, Midrash / Biblia, Mishna, Midrash


De Mahir desendieron rejidores, i de Zevulun los ke uzan la pendola de eskrivano. (Biblia, Const. 1873)



Novels and press / Novelas i Periodizmo


los ke uzavan a yir al teatro i los amigos de Margerita avian remarkado komo mi. (La dam o kamelia)

Ma ocho dias despues, kuando fue komo de uzo a la kaza de sin. David por azer el lavado ke uzava azer kada semana, su enkanto fue bien grande en topando la kaza serrada i embezando ke avian partido para Paris. (La famoza kantadera, Tel Aviv 1950)

En kuanto a la eskritura, el primero a uzar letras latinas para livros i jurnales en ladino fue el jurnal ??La Boz del Oriente?? (Aki Yerushalayim, 2019)



Popular literature / Literatura popular


Kontan mizmo, ke en un paiz leshano uzavan enforkar a akeyos haraganes prononsados, ke ni el amenazo de muerte no era bastante para azerlos abokar kavesa. (Sipure Sefarad)

Agora, dizmi, ke era la kashika ke uzavas tener delantre de ti i loke guadravas en eya? (Sipure Sefarad)

Después de pensar bueno, bueno, tomi una kashika i en eya meti las charikas ke uzava yevar komo mandradji, (Sipure Sefarad)

I dike no vos akeshas al rey? -Mi padre, buen mundo tenga, uzava dizir .. ke el peshkado se guele de la kavesa! (Sipure Sefarad)