חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים tornar a la pajina prinsipal
del Instituto
חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית tornar a la pajina prinsipal del Trezoro
|
אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה – המילון המקיף ההיסטורי חיפוש במילון לפי סדר אלפביתי |
|
Trezoro
de la Lengua Djudeoespanyola (ladino) a traves de las
Epokas - Diksionario amplio istoriko Bushkida dentro del diksionario Segun el orden alfabetiko |
ערכים ראשיים
Entradas prinsipales
|
תרגום אנגלי |
פירוש |
תעתיק עברי |
ערך |
מפתח |
|
traduksión inglez |
esplikasion |
transkripsión ebrea |
entrada |
indeks |
|
adolescence, adulthood |
התבגרות, בגרות |
אדוליסינסייה |
adolesensia f. | |
|
adolescence, adulthood |
|
אדוליסיר ר' אדולינסייאר |
adoleser cf. adolensiar | |
|
|
|
אדוליסירסי ר' אדולינסייארסי |
adoleserse cf. adolensiarse | |
|
|
|
אדוליסידו ר' אדולינסייאדו |
adolesido cf. adolensiado | |
|
first, first for everything that is |
ראשון, ראשון לכל |
אליליסאפ |
alelesap (t.) adj. | |
|
by the way, anyway |
דרך אגב, בכל אופן |
אליליסאפ |
alelesap (t.) conj. | |
|
authorized, licensed |
מורשה, בעל הרשאה |
אליסינסייאדו |
alesensiado adj. | |
|
let, allow, to give permission, to give license |
הרשה, התיר, נתן רשות, נתן רשיון |
אליסינסייאר |
alesensiar v. | |
|
to be allowed |
הורשה |
אליסינסייאדו |
alesensiarse v. refl. | |
|
far, distant; isolated, reclusive |
רחוק, מרוחק; מבודד, מתבודד |
אלישאדו |
aleshado adj. | |
|
moving away from, becoming farther away, retreat, recoiling; removal, pressing aside; indifference |
התרחקות, נסיגה, רתיעה; הרחקה, דחיקה הצידה; אדישות |
אלישאמיינטו |
aleshamiento m. | |
|
to keep away, to reject |
הרחיק, דחה |
אלישאר |
aleshar v. | |
|
to move away from, to become farther away, to retreat, to keep away from- |
התרחק, נסוג, שמר מרחק מ- |
אלישארסי |
alesharse v. refl. | |
|
dark, gloomy |
חשוך, אפל, כהה |
אליסקורו |
aleskuro adj. | |
|
ready, prepared |
מוכן, מזומן |
אליסטי/אליסטה |
aleste/alesta (t.) adj. | |
|
urging call of fire-fighters |
קריאת זרוז של כבאים |
אלייאמו ייאליסה! |
alyamo yalesa! interj. | |
|
documents, records |
רשומות |
אנאליס |
anales m. pl. | |
|
animal-like, beastly, brutish |
חייתי |
אנימאליסקו |
animalesko adj. | |
|
local authorities |
רשויות מקומיות |
אאוטורידאד לוקאליס |
autoridad lokales | |
|
hurt, offended |
פגוע, נעלב |
בליסאדו |
blesado (fr.) adj. | |
|
painful, injuring; insulting, hurting, hurting (mentally) |
מכאיב, חובל, פוצע; מעליב, פוגע, פוצע (נפשית) |
בליסאנטי |
blesante (fr.) adj. | |
|
to hurt, to insult, to mentally injure |
פגע, העליב, פצע נפשית |
בליסאר |
blesar (fr.) v. | |
|
to be insulted, to be hurt |
נעלב, נפגע |
בליסארסי |
blesarse (fr.) v. refl. | |
|
ridiculous, funny, mocking |
מגוחך, מצחיק, מעורר לעג |
בורליסקו |
burlesko adj. | |
|
light blue |
תכול |
ג'יליסטי |
cheleste adj. | |
|
|
|
ג'יליש ר' קיליש |
chilesh (t.) cf. kelesh | |
|
loose; who lost his zeal/activity |
רפוי, רופף; שאיבד את להיטותו/פעילותו |
דיסלישאדו |
desleshado adj. | |
|
reducing the eagerness |
הפחתת הלהיטות |
דיסלישאמיינטו |
desleshamiento m. | |
|
to be slack; to be loosened; to lose his zeal/activity |
התרפה, התרופף; איבד את להיטותו/פעילותו |
דיסלישארסי |
deslesharse v. refl. | |
|
slackness, softening |
רפיון, ריכוך |
דיסלישו |
deslesho m. | |
|
tiny black beans (beans of the poor) |
שעועית זעירה ושחורה (שעועית של העניים) |
ג'ואיליס |
djueles m. pl. | |
|
church |
כנסיה |
איקליסייה |
eklesia (gr.) f. | |
|
firefighters' strengthening calls - a nickname for hard work done with enthusiasm |
קריאות חיזוק של מכביהאש - בהשאלה משמש לתיאור עבודה קשה הנעשית בהתלהבות |
אילייאמו ייאליסה! |
elyamo yalesa! | |
|
to do evil, to cause evil |
עשה רע, גרם לרוע, הרע |
אינמאליסיר |
enmaleser v. | |
|
to become bad/evil |
נעשה רע/מרושע |
אינמאליסירסי |
enmaleserse v. refl. | |
|
who became evil/wicked |
שנעשה רע/מרושע |
אינמאליסידו |
enmalesido adj. | |
|
intriguer; brings out slander |
תככן; מוציא דיבה |
אינמאליסידור |
enmalesidor m. | |
|
evil, malice |
רשע, רשעות, זדון |
אינמאליסימיינטו |
enmalesimiento m. | |
|
mixed; diluted |
מעורב, מעורבב; מהול, מפוגל |
אינמיליסקאדו |
enmeleskado adj. | |
|
involvement in a dubious business |
מעורבות בעסק מפוקפק |
אינמיליסקאמיינטו |
enmeleskamiento m. | |
|
to mix |
ערב, ערבב |
אינמיליסקאר |
enmeleskar v. | |
|
to intervene in a brawl/business |
התערב בתגרה/ בעסק |
אינמיליסקארסי |
enmeleskarse v. refl. | |
|
|
|
אינמיליסקאר ר' אינמליסקאר |
enmeleskar cf. enmleskar | |
|
mixing; sticking nose in |
ערבוב; תקיעת אף |
אינמיליסקאטינה |
enmeleskatina f. | |
|
to mix |
ערבב |
אינמליסקאר |
enmleskar v. | |
|
to intervene, to be involved |
התערב, היה מעורב |
אינמליסקארסי |
enmleskarse v. refl. | |
|
to mix |
ערבב |
אינמוליסקאר |
enmoleskar v. | |
|
to become noble, to increase his honor and nobility; to award a degree of nobility |
האציל, הגדיל כבודו ואצילתו; העניק תואר אצילות |
איננוב'ליסיר/בליסיר |
ennovleser/bleser v. | |
|
|
ארוסין |
איספונסאליס |
esponsales m.pl. | |
|
|
|
איסטאביליסיר/סי ר' איסטאבליסירסי |
estabeleser/se cf. estableserse | |
|
|
ייסד, ביסס, כונן, הקים |
איסטאבליסיר |
estableser v. | |
|
|
התישב, השתקע |
איסטאבליסירסי |
estableserse v. refl. | |
|
|
מבוסס; מיושב |
איסטאבליסידו |
establesido adj. | |
|
|
ייסוד, כינון, בניה, הקמה; מוסד, מפעל; מבנה, יסוד, בסיס |
איסטאבליסימיינטו |
establesimiento f. | |
|
|
נדודי שינה |
איזב'אג'יאר/סי ר' דיסב'אג'יאר/סי איזב'יליס |
ezvachear/se (t.) cf. desvachear/se ezvelés f. | |
|
|
|
פ'ורטאליסיר/סי ר' אינפ'ואירטיסיר/סי |
fortaleser/se cf. enfuerteser/se | |
|
|
|
פ'ורטאליסימיינטו ר' אינפ'ואירטיסימיינטו |
fortalesimiento cf. enfuertesimiento | |
|
phylactery |
טוטפות |
פ'רינטאליס |
frentales m. pl. | |
|
funeral |
לוויה, הלוויה |
פ'וניראליס |
funerales m. pl. | |
|
countless, extreme (in age) |
רב לאין מספר, מופלג (בשנים) |
חאלישינטוס |
haleshentos adj. | |
|
|
|
חאלושינטוס ר' חאלישינטוס |
haloshentos cf. haleshentos | |
|
|
|
חאלושינטוס ר' חאלישינטוס |
halushentos cf. haleshentos | |
|
pen, pencil |
עט, עפרון |
קאליס |
kalés (t.) m. | |
|
carriage, chariot |
כרכרה, מרכבה |
קאליסו |
kaleso m. | |
|
fraud, deception, embezzlement |
אונאה, מעשה רמיה, מעילה |
קאטאקוליס |
katakules m.pl. | |
|
infected with ringworm; (metaphorically :) wasteful and extravagant |
נגוע בגזזת; בהשאלה: בזבזן ופזרן |
קיליש |
kelesh (t.) adj. | |
|
ringworm; extravagance; overexertion |
גזזת; בזבזנות, פזרנות; התאמצות יתר |
קילישליק |
keleshlik (t.) m. | |
|
|
|
קייליש ר' קיליש |
kielesh (t.) cf. kelesh | |
|
import products from the colonies |
מצורי יבוא מן המושבות |
קולונייאליס |
koloniales | |
|
rival wife (in polygamy) |
צרה (אשה שניה) |
קומבליסה/קומבליזה/קומבלואיזה |
komblesa/kombleza/komblueza f. | |
|
consul's wife |
קונסולית, אשת הקונסול |
קונסוליסה |
konsolesa f. | |
|
recovery, convalescence |
החלמה, הבראה |
קונב'אליסינסייה |
konvalesensia f. | |
|
convalescent |
מחלים, מבריא |
קונב'אליסיינטי |
konvalesiente n.& adj. | |
|
|
|
קונב'אלסאנס ר' קונב'אליסינסייה |
konvalsans (fr.) cf. konvalesensia | |
|
external corners |
פינות חיצוניות; קרנות |
קורניז'אליס |
kornijales m. pl. | |
|
the top of the dome, the edge of the building |
שיא הכיפה, קצה הבנין |
קוביליס |
kubeles (t.) m. pl. | |
|
|
|
קומפליזה ר' קומבליסה |
kumpleza cf. komblesa | |
|
|
|
ליג'יאה ר' לישיאה |
lechía cf. leshía | |
|
Yiddish |
יידיש; יִידי |
ליחליסקו |
lehlesko (t.) m. & adj. | |
|
to them; for them; from them, (to you, for you, from you in a polite address) |
להם, להן; בשבילם, בשבילן; מהם, מהן (לכם/ן, בשבילכם/ן, מכם/ן בפניה נימוסית) |
ליס |
les pron. pers. | |
|
travel document |
תעודת מעבר |
ליסי פאסי |
lesé pasé (fr.) | |
|
permission, right, license, authorization |
רשות, זכות, רשיון, הרשאה |
ליסינסייה |
lesensia f. | |
|
to approve, to give permission; to fire |
אישר, נתן הרשאה; פיטר |
ליסינסייאר |
lesensiar v. | |
|
a corpse; abominable meat |
נבלה, גופה; בשר פיגולים |
ליש |
lesh (t.) m. | |
|
for next year; for a distant and unspecified period; never |
לשנה הבאה; לתקופה רחוקה ולא מוגדרת; לעולם לא |
לשנה הבאה |
leshaná aba'á (ebr.) | |
|
distance; a very remote place |
מרחק, רֹחַק; מקום מרוחק מאוד |
לישאניאה |
leshanía f. | |
|
bad smell |
ריח רע |
לישאנה |
leshana (t.) f. | |
|
far, far away |
רחוק, מרוחק |
לישאנו |
leshano adj. | |
|
washing, water with bleach, ash water for washing |
כביסה, מים עם מלבין, מי אפר לכיבוס |
לישיאה |
leshía f. | |
|
far away |
רחוק |
לישו |
lesho adj. | |
|
distance, remoteness |
מרחק, רוחק, ריחוק |
לישור |
leshor m. | |
|
far |
רחוק, הרחק |
לישוס |
leshos adv. | |
|
Far from us! |
לא עלינו! רחוק מאתנו! |
לישוס! |
leshos! interj. | |
|
distance |
מרחק, רוחק |
לישורה |
leshura f. | |
|
|
|
ליסינסייה ר' ליסינסייה |
lisensia cf. lesensia | |
|
|
|
ליסינסייאר ר' ליסינסייאר |
lisensiar cf. lesensiar | |
|
|
|
לישיאה ר' לישיאה |
lishía cf. leshía | |
|
|
|
לונג'ורה ר' לישאניאה |
londjura cf. leshanía | |
|
|
|
מאליסי ר' מאלי |
malesí (t.) cf. malé | |
|
feeling bad/uncomfortable |
הרגשה רעה/לא נוחה |
מאליסטאר |
malestar m. | |
|
a mixture |
תערובת, בליל |
מיליסקאדה |
meleskada f. | |
|
mixing; a mixture; tangle |
ערבוב; תמהיל; תסבוכת |
מיליסקאדורה |
meleskadura f. | |
|
mixture |
תערובת |
מיליסקאמיינטו |
meleskamiento m. | |
|
to mix, to stir |
ערבב, ערב, מהל |
מיליסקאר |
meleskar v. | |
|
to be mixed |
התערבב |
מיליסקארסי |
meleskarse v. refl. | |
|
jumble, confusion; Involvement in a dubious business |
ערבוביה, בלבול; מעורבות בעסק מפוקפק |
מיליסקאטינה |
meleskatina f. | |
|
mixture |
תערובת; התערבות ב- |
מיליסקו |
melesko m. | |
|
Wednesday |
יום רביעי |
מיירקוליס |
mierkoles m. | |
|
|
|
מליסקאטינה ר' מיליסקאטינה |
mleskatina cf. meleskatina | |
|
a fabric used for lining a garment or for upholstery |
אריג המשמש לבטנת בגד או לריפוד |
מוליסקינה |
moleskina f. | |
|
to disturb, to bother, to harass |
הטריד, הטריח, הפריע/הדריך מנוחה, הציק ל- |
מוליסטאר |
molestar v. | |
|
disturbance, harassment, inconvenience; torture |
הפרעה, הטרדה, אי נוחות; עינויים |
מוליסטייה |
molestia f. | |
|
Palestine, Land of Israel |
פלשתינה, ארץ ישראל |
פאליסטינה |
Palestina f. | |
|
Palestinian |
פלשתיני |
פאליסטינייאנו |
palestiniano adj. & m. | |
|
pickled vegetables in vinegar |
ירקות כבושים בחומץ |
פיקליס |
pikles (ing.) m. pl. | |
|
|
|
פריב'אליסיר ר' פריב'אליר |
prevaleser cf. prevaler | |
|
to reflect |
הרהר |
ריפ'לישיר |
refleshir (fr.) v. | |
|
to restore, to return |
שיקם, החזיר, השיב |
ריסטאבליסיר |
restableser v. | |
|
curls |
תלתלים |
רינג'וליס/רינג'וניס |
rincholes/rinchones (it.) m. pl. | |
|
sandal |
סנדל |
סאנדאלה/סאנדאל (סאנדאליס) |
sandala/sandal f. (pl. sandales) | |
|
Heavenly, divine |
שמימי, אלוהי |
סיליסטייאל |
selestial adj. | |
|
Heavenly, divine |
שמימי, אלוהי |
סיליסטו |
selesto adj. | |
|
|
|
שיטיליסו ר' שתי לשון |
shetelesó (ebr.) cf. shete lashón | |
|
such |
כאלה |
טאלוס/טאליס/טאלאס |
talos /tales/as adj. | |
|
telescope |
טלסקופ |
טיליסקופ/טיליסקופייו |
teleskop/io m. | |
|
very cold |
קור גדול |
טימיראליס |
timirales m. pl. | |
|
to go through difficult moments |
לעבור רגעים קשים |
טראליס- פאסאר טראליס |
trales- pasar trales |