חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 

 

 

אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה – המילון המקיף ההיסטורי

חיפוש במילון

לפי סדר אלפביתי

 

 

Trezoro de la Lengua Djudeoespanyola (ladino)

 a traves de las Epokas - Diksionario amplio istoriko

Bushkida dentro del diksionario

Segun el orden alfabetiko

 

 

 

רשום שתי אותיות או יותר של התחלת הערך

Eskrivir dos letras o mas del empesijo de la palavra

 

ערכים ראשיים

Entradas prinsipales

תרגום אנגלי

פירוש

תעתיק עברי

ערך

מפתח

traduksión inglez

esplikasion

transkripsión ebrea

entrada

indeks

adolescence, adulthood

התבגרות, בגרות

אדוליסינסייה

adolesensia f.

4410

adolescence, adulthood

אדוליסיר ר' אדולינסייאר

adoleser cf. adolensiar

4415

אדוליסירסי ר' אדולינסייארסי

adoleserse cf. adolensiarse

4417

אדוליסידו ר' אדולינסייאדו

adolesido cf. adolensiado

4420

first, first for everything that is

ראשון, ראשון לכל

אליליסאפ

alelesap (t.) adj.

15550

by the way, anyway

דרך אגב, בכל אופן

אליליסאפ

alelesap (t.) conj.

15560

authorized, licensed

מורשה, בעל הרשאה

אליסינסייאדו

alesensiado adj.

15760

let, allow, to give permission, to give license

הרשה, התיר, נתן רשות, נתן רשיון

אליסינסייאר

alesensiar v.

15770

to be allowed

הורשה

אליסינסייאדו

alesensiarse v. refl.

15775

far, distant; isolated, reclusive

רחוק, מרוחק; מבודד, מתבודד

אלישאדו

aleshado adj.

15780

moving away from, becoming farther away, retreat, recoiling; removal, pressing aside; indifference

התרחקות, נסיגה, רתיעה; הרחקה, דחיקה הצידה; אדישות

אלישאמיינטו

aleshamiento m.

15790

to keep away, to reject

הרחיק, דחה

אלישאר

aleshar v.

15800

to move away from, to become farther away, to retreat, to keep away from-

התרחק, נסוג, שמר מרחק מ-

אלישארסי

alesharse v. refl.

15810

dark, gloomy

חשוך, אפל, כהה

אליסקורו

aleskuro adj.

15820

ready, prepared

מוכן, מזומן

אליסטי/אליסטה

aleste/alesta (t.) adj.

15830

urging call of fire-fighters

קריאת זרוז של כבאים

אלייאמו ייאליסה!

alyamo yalesa! interj.

20300

documents, records

רשומות

אנאליס

anales m. pl.

23610

animal-like, beastly, brutish

חייתי

אנימאליסקו

animalesko adj.

25530

local authorities

רשויות מקומיות

אאוטורידאד לוקאליס

autoridad lokales

50750

hurt, offended

פגוע, נעלב

בליסאדו

blesado (fr.) adj.

72110

painful, injuring; insulting, hurting, hurting (mentally)

מכאיב, חובל, פוצע; מעליב, פוגע, פוצע (נפשית)

בליסאנטי

blesante (fr.) adj.

72120

to hurt, to insult, to mentally injure

פגע, העליב, פצע נפשית

בליסאר

blesar (fr.) v.

72130

to be insulted, to be hurt

נעלב, נפגע

בליסארסי

blesarse (fr.) v. refl.

72140

ridiculous, funny, mocking

מגוחך, מצחיק, מעורר לעג

בורליסקו

burlesko adj.

82620

light blue

תכול

ג'יליסטי

cheleste adj.

86000

ג'יליש ר' קיליש

chilesh (t.) cf. kelesh

87310

loose; who lost his zeal/activity

רפוי, רופף; שאיבד את להיטותו/פעילותו

דיסלישאדו

desleshado adj.

107260

reducing the eagerness

הפחתת הלהיטות

דיסלישאמיינטו

desleshamiento m.

107270

to be slack; to be loosened; to lose his zeal/activity

התרפה, התרופף; איבד את להיטותו/פעילותו

דיסלישארסי

deslesharse v. refl.

107280

slackness, softening

רפיון, ריכוך

דיסלישו

deslesho m.

107290

tiny black beans (beans of the poor)

שעועית זעירה ושחורה (שעועית של העניים)

ג'ואיליס

djueles m. pl.

129230

church

כנסיה

איקליסייה

eklesia (gr.) f.

139360

firefighters' strengthening calls - a nickname for hard work done with enthusiasm

קריאות חיזוק של מכביהאש - בהשאלה משמש לתיאור עבודה קשה הנעשית בהתלהבות

אילייאמו ייאליסה!

elyamo yalesa!

142190

to do evil, to cause evil

עשה רע, גרם לרוע, הרע

אינמאליסיר

enmaleser v.

156100

to become bad/evil

נעשה רע/מרושע

אינמאליסירסי

enmaleserse v. refl.

156110

who became evil/wicked

שנעשה רע/מרושע

אינמאליסידו

enmalesido adj.

156120

intriguer; brings out slander

תככן; מוציא דיבה

אינמאליסידור

enmalesidor m.

156130

evil, malice

רשע, רשעות, זדון

אינמאליסימיינטו

enmalesimiento m.

156140

mixed; diluted

מעורב, מעורבב; מהול, מפוגל

אינמיליסקאדו

enmeleskado adj.

156420

involvement in a dubious business

מעורבות בעסק מפוקפק

אינמיליסקאמיינטו

enmeleskamiento m.

156430

to mix

ערב, ערבב

אינמיליסקאר

enmeleskar v.

156440

to intervene in a brawl/business

התערב בתגרה/ בעסק

אינמיליסקארסי

enmeleskarse v. refl.

156450

אינמיליסקאר ר' אינמליסקאר

enmeleskar cf. enmleskar

156470

mixing; sticking nose in

ערבוב; תקיעת אף

אינמיליסקאטינה

enmeleskatina f.

156480

to mix

ערבב

אינמליסקאר

enmleskar v.

156550

to intervene, to be involved

התערב, היה מעורב

אינמליסקארסי

enmleskarse v. refl.

156555

to mix

ערבב

אינמוליסקאר

enmoleskar v.

156590

to become noble, to increase his honor and nobility; to award a degree of nobility

האציל, הגדיל כבודו ואצילתו; העניק תואר אצילות

איננוב'ליסיר/בליסיר

ennovleser/bleser v.

156680

ארוסין

איספונסאליס

esponsales m.pl.

174700

איסטאביליסיר/סי ר' איסטאבליסירסי

estabeleser/se cf. estableserse

175300

ייסד, ביסס, כונן, הקים

איסטאבליסיר

estableser v.

175400

התישב, השתקע

איסטאבליסירסי

estableserse v. refl.

175420

מבוסס; מיושב

איסטאבליסידו

establesido adj.

175430

ייסוד, כינון, בניה, הקמה; מוסד, מפעל; מבנה, יסוד, בסיס

איסטאבליסימיינטו

establesimiento f.

175440

נדודי שינה

איזב'אג'יאר/סי ר' דיסב'אג'יאר/סי איזב'יליס

ezvachear/se (t.) cf. desvachear/se ezvelés f.

181700

פ'ורטאליסיר/סי ר' אינפ'ואירטיסיר/סי

fortaleser/se cf. enfuerteser/se

192980

פ'ורטאליסימיינטו ר' אינפ'ואירטיסימיינטו

fortalesimiento cf. enfuertesimiento

192990

phylactery

טוטפות

פ'רינטאליס

frentales m. pl.

194475

funeral

לוויה, הלוויה

פ'וניראליס

funerales m. pl.

196740

countless, extreme (in age)

רב לאין מספר, מופלג (בשנים)

חאלישינטוס

haleshentos adj.

211910

חאלושינטוס ר' חאלישינטוס

haloshentos cf. haleshentos

212140

חאלושינטוס ר' חאלישינטוס

halushentos cf. haleshentos

212230

pen, pencil

עט, עפרון

קאליס

kalés (t.) m.

235150

carriage, chariot

כרכרה, מרכבה

קאליסו

kaleso m.

235160

fraud, deception, embezzlement

אונאה, מעשה רמיה, מעילה

קאטאקוליס

katakules m.pl.

246100

infected with ringworm; (metaphorically :) wasteful and extravagant

נגוע בגזזת; בהשאלה: בזבזן ופזרן

קיליש

kelesh (t.) adj.

251240

ringworm; extravagance; overexertion

גזזת; בזבזנות, פזרנות; התאמצות יתר

קילישליק

keleshlik (t.) m.

251250

קייליש ר' קיליש

kielesh (t.) cf. kelesh

253580

import products from the colonies

מצורי יבוא מן המושבות

קולונייאליס

koloniales

259580

rival wife (in polygamy)

צרה (אשה שניה)

קומבליסה/קומבליזה/קומבלואיזה

komblesa/kombleza/komblueza f.

260550

consul's wife

קונסולית, אשת הקונסול

קונסוליסה

konsolesa f.

267560

recovery, convalescence

החלמה, הבראה

קונב'אליסינסייה

konvalesensia f.

270080

convalescent

מחלים, מבריא

קונב'אליסיינטי

konvalesiente n.& adj.

270090

קונב'אלסאנס ר' קונב'אליסינסייה

konvalsans (fr.) cf. konvalesensia

270100

external corners

פינות חיצוניות; קרנות

קורניז'אליס

kornijales m. pl.

271900

the top of the dome, the edge of the building

שיא הכיפה, קצה הבנין

קוביליס

kubeles (t.) m. pl.

278120

קומפליזה ר' קומבליסה

kumpleza cf. komblesa

281320

ליג'יאה ר' לישיאה

lechía cf. leshía

287900

Yiddish

יידיש; יִידי

ליחליסקו

lehlesko (t.) m. & adj.

288240

to them; for them; from them, (to you, for you, from you in a polite address)

להם, להן; בשבילם, בשבילן; מהם, מהן (לכם/ן, בשבילכם/ן, מכם/ן בפניה נימוסית)

ליס

les pron. pers.

289040

travel document

תעודת מעבר

ליסי פאסי

lesé pasé (fr.)

289050

permission, right, license, authorization

רשות, זכות, רשיון, הרשאה

ליסינסייה

lesensia f.

289060

to approve, to give permission; to fire

אישר, נתן הרשאה; פיטר

ליסינסייאר

lesensiar v.

289080

a corpse; abominable meat

נבלה, גופה; בשר פיגולים

ליש

lesh (t.) m.

289090

for next year; for a distant and unspecified period; never

לשנה הבאה; לתקופה רחוקה ולא מוגדרת; לעולם לא

לשנה הבאה

leshaná aba'á (ebr.)

289100

distance; a very remote place

מרחק, רֹחַק; מקום מרוחק מאוד

לישאניאה

leshanía f.

289110

bad smell

ריח רע

לישאנה

leshana (t.) f.

289120

far, far away

רחוק, מרוחק

לישאנו

leshano adj.

289130

washing, water with bleach, ash water for washing

כביסה, מים עם מלבין, מי אפר לכיבוס

לישיאה

leshía f.

289140

far away

רחוק

לישו

lesho adj.

289145

distance, remoteness

מרחק, רוחק, ריחוק

לישור

leshor m.

289160

far

רחוק, הרחק

לישוס

leshos adv.

289170

Far from us!

לא עלינו! רחוק מאתנו!

לישוס!

leshos! interj.

289180

distance

מרחק, רוחק

לישורה

leshura f.

289200

ליסינסייה ר' ליסינסייה

lisensia cf. lesensia

291340

ליסינסייאר ר' ליסינסייאר

lisensiar cf. lesensiar

291370

לישיאה ר' לישיאה

lishía cf. leshía

291460

לונג'ורה ר' לישאניאה

londjura cf. leshanía

293290

מאליסי ר' מאלי

malesí (t.) cf. malé

298600

feeling bad/uncomfortable

הרגשה רעה/לא נוחה

מאליסטאר

malestar m.

298610

a mixture

תערובת, בליל

מיליסקאדה

meleskada f.

310410

mixing; a mixture; tangle

ערבוב; תמהיל; תסבוכת

מיליסקאדורה

meleskadura f.

310420

mixture

תערובת

מיליסקאמיינטו

meleskamiento m.

310430

to mix, to stir

ערבב, ערב, מהל

מיליסקאר

meleskar v.

310440

to be mixed

התערבב

מיליסקארסי

meleskarse v. refl.

310450

jumble, confusion; Involvement in a dubious business

ערבוביה, בלבול; מעורבות בעסק מפוקפק

מיליסקאטינה

meleskatina f.

310460

mixture

תערובת; התערבות ב-

מיליסקו

melesko m.

310470

Wednesday

יום רביעי

מיירקוליס

mierkoles m.

317030

מליסקאטינה ר' מיליסקאטינה

mleskatina cf. meleskatina

320460

a fabric used for lining a garment or for upholstery

אריג המשמש לבטנת בגד או לריפוד

מוליסקינה

moleskina f.

322050

to disturb, to bother, to harass

הטריד, הטריח, הפריע/הדריך מנוחה, הציק ל-

מוליסטאר

molestar v.

322060

disturbance, harassment, inconvenience; torture

הפרעה, הטרדה, אי נוחות; עינויים

מוליסטייה

molestia f.

322070

Palestine, Land of Israel

פלשתינה, ארץ ישראל

פאליסטינה

Palestina f.

347575

Palestinian

פלשתיני

פאליסטינייאנו

palestiniano adj. & m.

347580

pickled vegetables in vinegar

ירקות כבושים בחומץ

פיקליס

pikles (ing.) m. pl.

369140

פריב'אליסיר ר' פריב'אליר

prevaleser cf. prevaler

381420

to reflect

הרהר

ריפ'לישיר

refleshir (fr.) v.

395680

to restore, to return

שיקם, החזיר, השיב

ריסטאבליסיר

restableser v.

403520

curls

תלתלים

רינג'וליס/רינג'וניס

rincholes/rinchones (it.) m. pl.

407810

sandal

סנדל

סאנדאלה/סאנדאל (סאנדאליס)

sandala/sandal f. (pl. sandales)

415950

Heavenly, divine

שמימי, אלוהי

סיליסטייאל

selestial adj.

422430

Heavenly, divine

שמימי, אלוהי

סיליסטו

selesto adj.

422440

שיטיליסו ר' שתי לשון

shetelesó (ebr.) cf. shete lashón

430480

such

כאלה

טאלוס/טאליס/טאלאס

talos /tales/as adj.

452260

telescope

טלסקופ

טיליסקופ/טיליסקופייו

teleskop/io m.

456560

very cold

קור גדול

טימיראליס

timirales m. pl.

461820

to go through difficult moments

לעבור רגעים קשים

טראליס- פאסאר טראליס

trales- pasar trales

468680