חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

312640 ערך מספר

entrada numero 312640

meoyo m.

מוח, שכל, חכמה; מצח

brain, mind, wisdom; forehead

apretar el meoyo

לאמץ את הראש

To rack one's brain

arrekojer el meoyo

לחזור להתנהגות שפויה

To return to sane behavior

arresentar/arrepozar el meoyo

להתכונן היטב כדי להבטיח ראש שקט

To prepare well to ensure peace of mind

avrir el meoyo

להרחיב את הדעת, לפתוח את הראש

To broaden one's mind, to open one's head

azerla de meoyo

לנהוג בחכמה

To act wisely

doler el meoyo

לסבול מצַלְחִית (מיגרנה)

To suffer from a headache (migraine)

echar meoyo

להשקיע ראש בפתרון בעיה

To invest one's mind in solving a problem

echar sumo de meoyo

להזיע מרוב מחשבה

To sweat from much thinking

el Dio ke le guadre el meoyo!

שאלוהים ישמור על שפיות דעתו! (כי הוא עוסק בדברים המסוגלים להוציא אדם מן הדעת)

May God preserve his sanity! (because he deals with things capable of driving a person out of their mind)

el Dio le tomó el meoyo

אלוהים נטל ממנו את דעתו - הוא נוהג בבלי דעת

God took away his mind - he acts mindlessly

el meoyo es una tela de sevoya

המוח האנושי הינו שברירי כקליפת בצל - דברים קטנים יכולים להוציא אדם מדעתו

The human brain is as fragile as an onion skin - small things can drive a person out of their mind

el meoyo ke le venga

ישמש לו הדבר לפחות כלקח

Let this serve him at least as a lesson

el meoyo me se hue en mil vandas

הראש התמלא באלף מחשבות קודרות ודאגות טורדות

The head filled with a thousand gloomy thoughts and nagging worries

el meoyo no pedri!

עדיין לא איבדתי את הראש! - אני מסרב להכנס לעסק המסוכן שאתה מציע לי

I haven't lost my mind yet! - I refuse to enter the dangerous business you're proposing

el meoyo no se echa kon kucharika

את השכל אין מחלקים בכפית - מי שנולד טיפש יישאר כזה

Brains aren't distributed with a spoon - whoever is born a fool stays one

enganyo de meoyo

תעתוע, אחיזת עינים

Illusion, optical delusion

enkashar en el meoyo

הכניס לראש, שינן

Put into the head, memorized / drilled

eskalavramiento de meoyos

שבירת ראש - חיפוש פתרון

Brain-cracking - searching for a solution

esto viene de poko meoyo

ההתנהגות הזו באה מחוסר שכל

This behavior stems from a lack of sense

ir/kaminar kon meoyo

לנהוג בשׂוֹם שכל

To act with deliberate consideration

kitar de su meoyo

העלה מדמיונו, פינטז

Imagined, fantasized

medio meoyo

שכחן; אדם שטחי

Forgetful person; superficial person

meoyo avierto

ראש פתוח

Open-minded

meoyo d'Arsato

מוח של אריסטו - תבונה רבה מאוד

Brain of an Aristotle - very great wisdom

meoyo de babá

זכרון קצר

Short memory

meoyo de graja/pashariko

זכרון קצר - כפיות טובה

Short memory - ingratitude

meoyo de kukumao

'מוח של תנשמת'' - טיפש

"Owl's brain" - a fool

meoyo de mujer

חכמה נשית

Women's intuition / wisdom

meoyo de pato

זכרון גרוע (שכל ברווז)

Poor memory (duck's brain)

meoyo falso

תבשיל דמוי מוח (עם תחליפים)

Brain-like dish (with substitutes)

meoyo fino

חריפות השכל

Sharpness of mind

meoyo kaldudo/meoyo de kukuvaya/meoyo de kashkara

פוחז, קל דעת; שוטה

Frivolous, light-headed; fool

meoyo ke se sienta!

המסכן בודאי עייף עד מוות!

The poor guy must be tired to death!

meoyo ke te de/ke te mande/ke t'embie el Dio!

אתה עושה שטויות - שאלוהים יעניק לך את השכל לנהוג כראוי

You're doing foolish things - may God grant you the sense to behave properly

meoyo ke tenga!

הלוואי שיהיה לו השכל לנהוג כראוי!

If only he had the sense to behave properly!

meoyo kon agristada/tomates

תבשילים שונים הכוללים מוח

Various dishes including brains

meoyo tapado

מוח אפל (מסתיר את האמת או הכוונות)

Dark mind (hiding the truth or intentions)

meter el meoyo a maskantá (aram.)

להכניס לראש דאגות וטרדות בלי צורך

To put unnecessary worries and troubles into one's head

no estar bueno de meoyo

דעתו משובשת

His mind is disturbed

no me va el meoyo fina ey/no me arreyeva el meoyo!

זה למעלה משכלי!

This is beyond my understanding!

no me vino al meoyo

לא עלה בדעתי

It never crossed my mind

no se puede tener el meoyo en mil lugares

אי אפשר לתת את הדעת על אלף דברים בבת אחת

One cannot pay attention to a thousand things at once

no tiene meoyo

חסר לו השכל הישר

He lacks common sense

no tiene una pará (t.) de meoyo

אין לו שכל במיל

He has no sense at all

no viene al meoyo!

לא יעלה על הדעת!

Unthinkable!

para mirar los fechos suyos se kiere un meoyo aparte

כד לטפל בכל ענייניו יש צורך בראש שלם שיטפל רק בזאת!

To handle all his affairs requires a whole brain dedicated solely to this!

para sentirlo se kiere un meoyo aparte

הוא מבלבל את המוח עם כל ענייניו!

He drives everyone crazy with all his affairs!

pedrer el meoyo

להשתגע, לאבד את השכל

To go crazy, lose one's mind

romper/partir/desvaneser/vaziar meoyos

לדבר בלי הפסקה, לשגע מישהו בדיבורים טורדניים

To talk incessantly, to drive someone crazy with nagging talk

romperse el meoyo

שבר את הראש, התאמץ לפתור

Racked his brain, struggled to solve

rompimiento de meoyo

חידה; שבירת ראש

Riddle; brain-teaser

se kere echado meoyo

יש להקדיש לכך הרבה מחשבה

Much thought must be dedicated to this

se le tomo el meoyo

הוא התבלבל

He became confused

sekar el meoyo

להטריד את המוח

To harass the mind / worry

shesherea el meoyo

הראש מסתחרר מן המראות/הדיבורים

The head spins from the sights/talk

suvir el perché para destapar el meoyo

להסיר את התלתל מעל המצח

To remove the curl from the forehead

tadre le vino el meoyo

נוכח מאוחר בטעותו

Realized his mistake late

ten el meoyo kon ti!

חשוב על מה שאתה עושה!

Think about what you're doing!

tener buelta de meoyo

להיות עם ''ראש פתוח''

To have an "open mind"

tener djiro/buelta de meoyo

לדעת להסתדר, לדעת למצוא פתרונות זריזים ומהירים

To know how to manage, to know how to find quick and fast solutions

tener el meoyo desbarasado

להיות חופשי מדאגות וטרדות

To be free from worries and troubles

tener meoyo de haham (ebr.)

להיות בעל מצח גבוה

To have a high forehead

tomar meoyo/dar meoyo

לקבל עצה/לתת עצה

To receive advice / give advice

unflar los meoyos

לנפח את הראש/השכל

To inflate the head / mind (to pester)

vender meoyo/merkar meoyo

למכור עצה (עו''ד)/לקנות עצה (מעו''ד)

To sell advice (lawyer) / buy advice (from a lawyer)

ya le vino el meoyo

סוף סוף בא לו השכל

Sense finally came to him

miyoyo

320050



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


kon una piedrada le avrió los meoyos (Nehama)

los karneseros vendían al tiempo el meoyo i los rinyones en una i las mujeres fazian un komer savrozo, traidiko en l'azeite, de meoyo i rinyon (Nehama)

el ke tiene meoyo no entra en este modo de fechos (Nehama)

kien no tiene meoyo ke tenga pachas (Nehama)

el meoyo de la mujer es poko, ma kien no lo toma es loko (Nehama)

Para kada koza se kere meoyo (Moscona)



פתגמים Refranes


Kuando el meoyo esta arto la imajinasion se eskapo

El meoyo aze, el meoyo dezaze

Dami mioyu, ti dare kashko

El meoyo es un kaveyo

Livianez, afuera el meoyo

El meoyo de la mujer es poko, ma ken no lo toma es loko

Meoyo kon paras no se merka

Ken no tiene meoyo, ke tenga piezes

Los meoyos salieron a la plaza, kada uno eskojo el suyo

Le va vinir el mioyo, kuando le va vinir la salud a mi vava

Si en raki gastas dinero sos ombre bovo sin meoyo

La valor de una buena instruksion ke dezvelopa un meoyo avierto vale mas de todo oro en el mundo

El talmid ke abandona su estudio le falta meoyo i non es sezudo

Siske aspero asta le viene el meoyo, estonses no kerira kazar

La mojer tiene el kaveyo largo i el meoyo kurto

El ke non puede guardar el sekreto tiene meoyo malo i defekto

El Dio ke guadr(a)[e] el meoyo del ben-adam

Ya me komio la miga i el meoyo

Ya me se izo el meoyo agua

Tiena meoyo de graja

Meoyo de prasa sale kalavasa

Si komes medra de un adivino, piedres vuestro meoyo i tu tino

Un anyo mas, un meyoyo mas



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


Ma, segun veo, tienes el meoyo atakado. (Papo, Navot)

Esto sefte ke vide yo pedrer ansi el meoyo: marido i mujer harvarsen, ke tienen de kesharsen? (8 dias antes de Pesah, 1909)



קופלאס Koplas


Ke le entre del meoyiko i non lo kite de el tino (Pizmon de Moshe, 1893)

El rav ke esto oyo kedo pensativle i kon el su meoyo grande i terrivle disho: (Zimrat 'ha-Arets, 1745)

Penso Aman kon su meoyo, ke por el dizia i en su tino metio i respondaria (Purim, De-Fes, sig. 18)



ספרות תורנית Literatura relijioza


se le rekresio una mala dolensia i rebolvimiento de meoyo ke alkanso al punto de la muerte (Meam Loez Bereshit)

ay dos anyos ke le entro un dimion falso en su meoyo de dizir ke el es muestro ermano ijo de muestro padre (Tokpo shel Yosef, Yerush. 1887)

ke no aga komo algunos torpes i mankos de meoyos ke ay, ke si se entropeso o se kayo maldizen i kafran (Pele Yoets I, Viena 1870)

tiene savor kuando viene la koza ke se arreserka al meoyo i para arreserkar al meoyo en la emuna del tehiyat a-metim (Pele Yoets I, Viena 1870)



שאלות ותשובות Responsa


le dieron al uno i lo mataron i al otro le dieron enel tepe del meoyo i kedo pataleando i despues vino otro i lo akavo de matar (Bet David, Sal. 1740)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


su padre asenbra la blankura ke en las unyas, los guesos, los biervos , el meoyo ke en la kavesa i lo blanko ke en los ojos ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


Un afalago a muestros korasones, palavras de grande meoyo i dezeos de pas i entendimiento en el duro konflikto de Oriente Medio. (Los Muestros, 2007)

Kuando me enkontrava kon alguno ke me paresia tener un poko de meoyo, azia sovre el la esperiensa de mi pintura numero 1 ke guadri siempre. (El Princhipiko, 2010)

subito su intelijensia se detuvo i el perdio el meoyo, dezde entonses el kedo entontesido i no podia mas apartar de bueno a negro (El rey i el shastre, Yerushalayim 1903)

todo esto demostrava ke el era loko i ke avia pedrido el meoyo (El rey i el shastre, Yerushalayim 1903)

No es alesensiada la entrada a djente ke tienen malatias kontajiozas komo sifilis, tinya, trahoma, ets. a djente kon meoyo danyado, lokos, idiotas, or flakos de meoyo (La Amerika 1910)

un mekanizmo raro de intelijensa i de veluntad, i el iva destruir esta makina, en echandose por la ventana a la kaye, rompiendose el meoyo en las lajas. (Nantes, Tel Aviv 1952)

el avia ya pedrido el meoyo i devino komplidamente loko (El rey i el shastre, Yerushalayim 1925)

todo esto demostrava ke el era loko i ke avia pedrido el meoyo (El rey i el shastre, Yerushalayim 1925)

un shesheo, un alboroto en el meoyo, pedri la konosensia i me kai (Anna Maria, Yerushalayim 1905)

el era este ombre, el traiya en el una fuersa nueva, un mekanizmo raro de entelijensa i de veluntad, i el iva destruir esta makina, en echandose por la ventana a la kaye i rompiendose el meoyo en las lajas. (Nantes, Tel Aviv 1952)

El mas chiko movimiento o djesto ke se aze sin kererse sovre la figura de alguno, todo es remarkado por eyos, todo es tomado de nota en sus meoyos (Matador de kriaturas, Yerush. 1908)



ספרות עממית Literatura popular


No, le respondio el viejo, el bu'ho simboliza la saviduria i si lo kiti, es para atirar la atension de los pasantes, porke lo ke vendo yo es meoyo - buenos konsejos, konsejos buenos para la vida. (Sipure Sefarad)

savras senyor rey ke este ombre 3 mezes dia por dia mos hue viniendo no mos desho meoyo ni repozo kon sus yoros i sus rogativas diziendo ke se kere fuir de la sivdad (manus. Papo, Sarajevo 1840)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


para ojo ke abasha lagrimas: toma meoyo de arnevet de Lisitsa i kome 2 o 3 vezes i se milizinara (manus. Papo, Sarajevo 1840)



המטבח הספרדי – מתכונים El Gizado Sefaradi – Rechetas


238

MEOYO FRITO