חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

73200 ערך מספר

entrada numero 73200

boka f.

פה, לוע

mouth, muzzle

a la boka boka/a la boka puerta

ברגע האחרון, בדקה התשעים

At the last moment, at the ninetieth minute

arrekojerse la boka

לדבר באופן עצור

To speak in a restrained manner

avrir la boka i dezir kantar

לומר כל מה שיש על הלב בלי מעצורים

To say everything on one's heart without restraints

boka de beema (ebr.)

לוע

Jaws / throat / maw

boka de guzanos

אדם המתנבא לרע

A person who prophesies evil

boka de kazika/boka de yeriz (t.)

פה של בית כיסא/של ביוב - אדם גס המדבר בגסות ומוציא מפיו נבלויות וגסויות

Toilet/sewage mouth - a vulgar person who speaks crudely and utters obscenities

boka de ley korasón de mamzer (ebr.)

צביעות, אחד בפה ואחד בלב

Hypocrisy, two-facedness (one in the mouth and one in the heart)

boka de madre

פתח הרחם

Opening of the womb / vaginal opening

boka de rapoza

פה של שועל - אדם שנון, ערמומי, פיקח

Fox's mouth - a witty, cunning, smart person

boka dulse

פה דובר חלקות, חנופה

Smooth-talking mouth, flattery

boka kayada

שומר סוד, שומר פיו

Secret keeper, guards his mouth

boka negra

פה מלוכלך - אדם המנבלפיו, מנאץ, מעליב

Dirty mouth - a person who foul-mouths, curses, insults

boka por ermozura

אדם הממעט לדבר

A person who speaks little

boka serrada

שומר סוד, שומר פיו

Secret keeper, guards his mouth

boka sin mano

פה הזקוק למזון אך אינו מסוגל להרויח לחמו

A mouth that needs food but is unable to earn its bread

boka suzia

פה מלוכלך - משמיץ, מוציא דיבה

Dirty mouth - slanderer, defamer

bozdear/bozear (t.) boka

ללכלך את הפה, לקלל, לנבל את הפה

To dirty the mouth, to curse, to use foul language

bushkar boka

שאב מידע, תישאל, ביקש לדעת

Extracted information, inquired, sought to know

dar a komer a la boka

'להאכיל מישהו בכפית''

"To feed someone with a spoon" (spoon-feed)

dar en boka

לסכור פיו של מישהו, להשתיק בגסות

To shut someone's mouth, to silence rudely

de boka

בעל פה, שבעל פה

Oral, verbally

de boka (para) arriva

שוכב אפרקדן,שוכב על הגב

Lying supine, lying on the back

de boka abasho

הפוך על פיו, מבולגן

Upside down, messy

de boka de la djente

מפי העם

From the mouth of the people / folk saying

de boka en boka

מפה לאוזן - שמועהמתפשטת

From mouth to ear - a rumor spreading

de boka para abasho

שוכב על בטנו

Lying on his stomach

de boka para el podjo

לגחון על פי הבאר

To lean over the mouth of the well

de boka se dize

'קל לומר'' - על דבר מה שלמראית עין קל לעשותו

"Easy to say" - about something that seemingly is easy to do

de boka yena

בפה מלא, בהסכמה מלאה

With a full mouth / wholeheartedly, with full agreement

de no meter en boka

בלתי אכיל - ''אי אפשר להכניסו לפה''

Uneatable - "impossible to put in the mouth"

deshar kon la savor en la boka

להוותר עם הטעם בפה - עם הרושם הטוב והקסם

To be left with the taste in the mouth - with the good impression and charm

detenerse la boka

להזהר בדיבורו; להזהר באכילה

To be careful in one's speech; to be careful in eating

dezir de boka

לפזר הבטחות

To scatter promises

echar la boka en bueno

לחזות דברים טובים ונעימים

To predict good and pleasant things

echar la boka en negro

לחזות חזות קשה

To predict hard / severe visions

el alma a la boka

עייף ורצוץ

Tired and battered

estar kon la tripa a la boka

הריון בשלב מתקדם

Advanced pregnancy

kaer en la boka de la djente

להיות קרבן לרכילות

To be a victim of gossip

kaer en todas las bokas

להיות בפי הבריות, להיות נושא לרכילות

To be on people's lips, to be a subject of gossip

ke en la boka kave

אף על פי שניתן לבטאו במלים מעטות, הוא ענק

Even though it can be expressed in few words, it is huge

kedar kon la boka avierta

נדהם, נותר בפה פעור; לא קיבל את חלקו

Astonished, left with an open mouth; didn't get his share

kedar kon la savor en la boka

להיות תחת הרושם (''להשאר עם הטעם בפה''), להשאר עם טעם לעוד

To be under the impression ("to remain with the taste in the mouth"), to remain wanting more

ken mete boka?

מי מעז לדבר?!

Who dares to speak?!

kerer tomar una boka emprestado

לשתוק, לא לומר מה שעל ליבו בשל כבוד או חשש

To keep quiet, not to say what is on one's heart out of respect or fear

kitar de boka

לחייב את עצמו

To commit oneself / bind oneself

kitar el pan de la boka

לגדוע מטה פרנסתו של מישהו

To cut off someone's source of livelihood

kitarse el pan de la boka

לחסוך לחם מפיו (כדי לסייע למישהו)

To save bread from one's own mouth (to help someone)

kon boka yena

מכל הלב

Wholeheartedly

kon media/a media boka

בחצי פה

Half-heartedly / with half a mouth

kuzir la boka

לשים מחסום לפיו

To put a muzzle on his mouth

la boka al yan!

שייסכר פיך/עפר לפיך!

May your mouth be shut / dust to your mouth!

la boka del alma

חלל הקיבה

Stomach cavity

la boka le va dirdir (t.)

המלים נשפכות מפיו, מעיין נובע של דיבורים

Words pour from his mouth, a flowing spring of speech

le korre la boka

בעל לשון רהוטה

Eloquent (possessing a fluent tongue)

lo ke le sale de la boka

מדבר בלי חשבון, אומר את כל העולה על דעתו

Speaks without counting, says everything that comes to mind

los de la boka

השיניים

The teeth

me se fuyó de la boka

'ברח לי'', אמרתי בלי להתכוון לומר

"Slipped my mind", said without meaning to say

meter en boka

להציע, להזכיר

To suggest, to mention

meter la boka al aire

להשאר בלי פרנסה

To be left without livelihood

meter las palavras en la boka

לשים את המלים בפיו

To put words in his mouth

meterse en la boka del león

להכנס לגוב אריות, להכניס עצמו לסכנה

To enter a lion's den, to put oneself in danger

mojarse/arremojarse la boka

לרענן את הפה (במשקה)

To refresh the mouth (with a drink)

no avrir boka

לשתוק, לא לפתוח את הפה

To keep quiet, not to open the mouth

no deshar a uno de la boka

לא לחדול לדבר על מישהו ולהזכירו

Not to stop talking about someone and mentioning them

no lo kites ni de boka

אל תעז אפילולהשמיע זאת (אל תיתן לו רעיונות)

Don't you dare even mention this (don't give him ideas)

no meter boka

להמנע מלהתערב בעניין

To refrain from interfering in a matter

no se mete boka

אי אפשר לקנותו בהיותו יקר כל כך

Impossible to buy as it is so expensive

no se mete en boka

אינו ראוי למאכל

Unfit for consumption

no tiene boka para avlar

להיות רךוצנוע, לא להוציא הגה מהפה

To be soft and modest, not to utter a sound

pasar koza por la boka

לטעום מעט

To taste a little

savor de boka

קינוח, מנה אחרונה, פרפרת

Dessert, last course, treat

se le fiede/se le guzanea la boka

להנמק ברעב

To waste away with hunger

ser boka de avas

לפטפט

To chat

serrar bokas de la djente

לא לתת פתחון פה, לסכור פי הבריות

Not to give grounds for speech, to shut people's mouths

serrar/entrankar la boka/echar la boka kon yave

לשתוק, לא לומר מילה; להמנע מכל אוכל ושתיה

To keep quiet, not to say a word; to abstain from all food and drink

tapar boka i ojos

לסגור פה ועיניים למת, לוודא מותו של מישהו

To close the mouth and eyes of a dead person, to verify someone's death

tapar bokas/bokas de la djente/del mundo

לסתום פיות, למנוע ביקורת

To shut mouths, to prevent criticism

tapar la boka

לסתום למישהו את הפה,לסכור פיו של מישהו

To shut someone's mouth, to silence someone's mouth

tener boka grande

לדבר יותר מן הנחוץ; לומר דבר שמצטערים עליו אח''כ

To talk more than necessary; to say something one regrets later

tener boka por ermozura

שתקן, לא מוציא מילה מהפה (''יש לו פה רק ליופי'')

Taciturn, doesn't utter a word ("has a mouth only for beauty")

tener la boka fiel

לחוש מרירות בפה

To feel bitterness in the mouth

tener la boka suelta

לשלוח רסן מעללשונו

To let loose the reins of one's tongue

tener la boka un palo

לחוש יובש בפה

To feel dryness in the mouth

todo pasó por su boka

זה הוא שאכל הכל

This is the one who ate everything

tomar a la djente en la boka

לדבר בפומבי על אנשים (רכילות)

To speak publicly about people (gossip)

tomar/yevar a uno en la boka

להאשים מישהו

To accuse someone

traer a boka

לרמוז, לבטא, להזכיר

To hint, to express, to mention

ya lo kito de la boka

החליט וקבע עובדה; הביע בקשה

Decided and established a fact; expressed a request

ya me kresió pepita en la boka/ya no me kedó saliva

נמאס לי לחזור עלהדברים, חזרתי וחזרתי אך לשוא

I'm tired of repeating things, I repeated and repeated but in vain

ya se paso por la boka

כבר דברנו על כך

We already talked about this

arremojar la boka

להרטיב את הגרון

To moisten the throat

dame te bezaré la boka!

שפתיים יישק!

Lips shall kiss! (words of praise)

deshar kon la palavra en la boka

להפנות למישהו את הגב באמצע דבריו, בעודו מדבר

To turn one's back on someone in the middle of their speech, while they are speaking

echa la boka en bueno!

(למי שרואה שחורות:) תהיה חיובי, תחשוב בצורה חיובית!

(To a pessimist:) Be positive, think positively!

el moso de la media boka

ביישן המדבר בשפה רפה

A shy person who speaks in a faint voice

en la boka tengo un río, ya lo digo, ya lo digo

אני חייב לדבר, קשה לי לכלוא את הסוד בלבי

I must speak, it's hard for me to keep the secret in my heart

entrar kon boka chika i salir kon boka grande

להכנס בדרישות צנועות ואחרי כן לבוא בדרישות גדולות

To enter with modest demands and afterwards come with big demands

kitar los de la boka

להצמיח שיניים (תינוק)

To grow teeth (infant)

la boka del podjo

פי הבאר

Mouth of the well

no me se detuvo la boka

לא יכולתי להתאפק, השמעתי כל מה שהיה על לבי

Couldn't restrain myself, voiced everything that was on my heart

no meter nada en la boka

לא לאכול ולא לשתות מאומה

To neither eat nor drink anything

se aboltan los de la boka, duelen los de la boka

המחיר כל כל גבוה עד שמקבלים כאב שיניים

The price is so high that one gets a toothache

tener boka de orno

אדם גס הממהר לגדף  

A vulgar person who is quick to curse

tener bokas de mantener

יש פיות רבים להאכיל (נפשות רבות לפרנס)

There are many mouths to feed (many souls to support)

ya se avrió boka de madre

נפתח פתח לטובה, נראה אור בקצה המנהרה

An opening for good was created, a light at the end of the tunnel is seen



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


esta yara se avrio komo boka de perro (Nehama)

ke vas bushkando? Na entre los ojos lo tienes, si boka tenia te yamaria (Nehama)

la boka le korre komo el kuliko de la babeka (Nehama)

este ven­dedor no save kalkolar, demanda el presio ke le sale de la boka (Nehama)

de boka en boka una pulga se faze un gameyo (Nehama)

para ganar un pan seko el alma a la boka (Nehama)

si me echa el mestro vo a kedar kon la boka al aire (Nehama)

es patrón de sien mil liras de oro, ke en la boka kaven (Nehama)

pasó tres anyos en la kama, de boka se dize! (Nehama)

dize la bivda: tengo de dar abasto (a dar djoab) a tres guérfanos, tres bokas sin manos (Nehama)

invitar a uno kon boka yena: (Nehama)

kerido kon boka yena (Nehama)

tapón ke se le meta en la boka del alma! (Nehama)

kien boka tiene a Roma va (Nehama)

kien se alava kon su boka merese apedreado (Nehama)

de boka en boka se va a las orezas del rey (Nehama)



פתגמים Refranes


De boka a boka va asta Roma

Boka despipitada

Boka ke dize no, dize si

Boka dulse avre puerta serrada

Boka dulsi, djenti di oro

Dame una boka en prestado

Kada boka kere su sopa

Boka de leon ke te koma i no ojo de ben-adam

La boka de madre maldize ma su pecho bendize

En tu boka miel, en mi kaza bien i alegria

El amor es komo ablilris, entra por la boka, sale por la naris

De tu boka a los oyidos del Dio

Kuando uno avla, serra tu boka i avre tus oidos

En boka serrada no entra moshka

Mas vale kaer en un rio furiente, ke en bokas de la gente

Munchas manos en un plato presto lo meten de boka abasho

Abastese sopa para tanta arremo boka

El ojo kome mas muncho ke la boka

Al azno vistieron rozas, echo la boka i se las kumio

La boka le va komo el kulo de la patika

Bokita de miel, korason de fiel

Guay de djente ke ablan lashon hara kon sus bokas espanden avoda zara

Boka kon boka, s'avre la gola

Por la boka se keinta el orno

Kien es la loka? La ke se alava kon su boka

Al misherikon no le keda pipita en la boka

Asukar en la boka non ayuda si tu korason es amargo

Miel en la boka guarda la bolsa

Ni ajo komi, ni la boka me fiede

De dizir fuego, la boka no se kema

Kita todo kulevras de la boka

Kita todo perlas de la boka

La ke kita bavas de su boka por seguro es muy muy loka

Ken t'aharvo? Tu boka

El bostezo va de boka en boka komo el vino de bota en bota

Boka tiene i no avla

La boka aze, la boka dezaze

Tu boka ke kome miel

No eches la boka al negro

El shal i el baile i la boka al aire

Solo se enkasho en la boka del lovo

A papo ke keres, a boka ke demandas

Todo se aranja kon boka buena

Tiene boka de iris

Tiene boka de pinyon



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


vazian asus bokas kon apresuransa (Gaon, Poezias)

Flamas de su boka parese el saka (Gaon, Poezias)

Por tapar nozotros la boka de Rikita (La segunda Ester, 1911)

Senyores estas avlas veniash kitar de vuestra boka? (La segunda Ester, 1911)

Eres muy bien loka en kitando de vuestra boka maldision al ke vos toka kon intelijensia poka. (8 dias antes de Pesah, 1909)



קופלאס Koplas


se echavan de boka abasho i se enkorvavan a mi maso.'' (Toledo, Koplas de Yosef)

-''padre sienta tu sentido lo ke sakas de la boka (Toledo, Koplas de Yosef)

mirad bien i atenta ke no es koza poka ni ay fuersa en la boka (Zimrat 'ha-Arets, 1745)

Penso Aman de darle su ija la loka para nada no vale fedionda de boka (Purim, De-Fes, sig. 18)

Oygan sinyores dichas de mi boka ke son kozas ke en el alma, ke no fue koza poka la maala de Avraam i de Yits.hak (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861)



ספרות תורנית Literatura relijioza


I entre todos los 248 miembros de la presona el ken apresura a pekar es la boka, (Meam Loez Bereshit)

i afilu los ke saven los biervos no entienden lo ke kitan por la boka, (Meam Loez Bereshit)

kuanta mas los biervos del targum, ke no les kave en la boka. (Meam Loez Bereshit)

A tanto ke todo lo ke siente de boka de algun haham, aun ke sea pasuk klaro, (Meam Loez Bereshit)

I aun ke siente toda la parasha enel ka'hal de boka del hazan ke la melda enel Sefer Tora, (Meam Loez Bereshit)

Avrio su boka el rav i le disho kuantas repuestas i kuantos sekretos en akel maamar asta ke se kedo enkantado (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

En sintiendo ditos talmide hahamim esto de boka de akel ombre, se maraviaron muncho, (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

haham ribi Hayim, porke no keres venir a meldar kon mi i deprender Ley mi boka? (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

no podia aver manko de dodje leviyim kantadores en el duhan kada dia, pero mas podia ser kuantos venian, i lo ke kantavan era kon la boka i no kon tanyeres (Meam Loez Yeoshua II, Izmir 1870)

ke kedo auzado en muestras bokas del tiempo de Yeoshua por dezir por dezonra: makedanos (Meam Loez Yeoshua II, Izmir 1870)

i por muncho ke akavidaron ke no vaiga ninguno ande eyos, no eskucharon porke eyos kon sus bokas enganyavan ala djente (manus. Minhat Ani, Yerushalayim 1880)

en supito avrio su boka i disho beraha de atse-besamim (Shivhe Hayim Vital, Sal. 1892)

Izimos tefila i demandamos de el Dio a ke non mos entropeska muestra boka delantre de todos estos leones i kon muchedumbre de puevlo (Shevet Yeuda, Viena 1859)

enbatakavan la boka kon letsanut i navlut i 'ha-pe ? i hanupa (Imre Bina, Belgrad 1837)

toparon kuantas mujeres alechando a sus ijos i kedaron adjuntados mujeres i kriaturas kon el pecho en la boka (Imre Bina, Belgrad 1837)

ay de eyas ke su ovligo es en la boka komo meldar kriat shema i tefila i travajar en la Ley i tanyer shofar enel yovel i asemejante de estas mitsvot (Meshivat nefesh I , Const. 1743)

toda su platika es sin pezo o es en una koza muy ladina a tanto ke no a de menester avrir boka en eyo, tan ladino es (Meshivat Nefesh II, Const. 1754)



שאלות ותשובות Responsa


kuando lo trusheron a el met kon la araba en bet a-kevarot fui yo primero i lo vidi ke lo trusheron de boka abasho i lo abashi de la araba i lo bolti de papararriva (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)

i le vidi la nariz ke tenia un poko eskachada la punta i era mi-siba dela araba ke lo trusheron de boka abasho i de ayi se le eskacho (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)

disho ke no save otro ke uno era sunetli, i el sunetli tenia la kara chichekli i tenia guzanos en la boka (Tsel 'ha-Kesef, Sal. 1872)

me disho: djidio, tente la boka kon mi i no avles nada, ke a el cholak ya lo mataron i lo echaron al pozo ('Hon Rav, Sal.(1777



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


Kon su grosura serrados; kon su boka avlan altigueza. (Biblia, Const. 1873)

Sean agradavles delante de ti los dichos de mi boka, i el pensamiento de mi korason, (Biblia, Const. 1873)

I la moneda tornada en la boka de vuestros kostales (Biblia, Const. 1873)

me determini ke mi boka no traspase. (Biblia, Const. 1873)

La moneda de kada uno estava en la boka de su kostal (Biblia, Const. 1873)

Bendiciones a cabeza de justo, y boca de malos cubrira falsedad (Biblia de Ferrara, 1553)

Manantial de vidas boca de justo, y boca de malos cubrira falsedad. (Biblia de Ferrara, 1553)

Ke me beze kon los bezos de su boka (Biblia, Const. 1873)

Su boka avrio kon sensia i ley de mersed sovre su lengua (Tefilat kol Pe, 1891)

El comienҫo de nuestro dicho, e el declaramiento de nuestra, boca, somos adebdados de alabar e de honrrar al Señor Dios poderoso e glorioso, (Midrash aseret adibrot, manus. Sig 15)

no aulesh ni agash oir vuestra boz, ni salga palavra de vuestra boka (Biblia, Const. 1873)

i su boka serrada i el ombligo avierto ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821)

I le disho David: tu sangre sea sovre tu kavesa, porke tu boka atestiguo kontra ti, diziendo: yo mati al untado de A'. (Biblia, Const. 1873)

Eskuchad, sielos, i avlare: i oyga la tierra los dichos de mi boka. (Biblia, Const. 1873)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


I Djoha avrio sus brasos i kedo aparado unos kuantos minutos sin kitar ni un biervo de su boka. (Otniel Hodja, 2002)

En efeto, ya dishimos ke la ora markava pasado de las sesh, i ke Iizidor era muncho triste kon el sigaro en la boka pensandose de onde iva kitar el pan i el raki (Hamal Izidor, Istanbul 1930)

de antes 25 anyos ke esta bendision era pasada por su boka ora i punto, pero entonses el estava kon su buen senso (El rey i el shastre, Yerushalayim 1925)

Charlie, ke kitava estos biervos de su boka, non era mas ke el ijo de un Clown ''Pailacho'', el kual su padre era un artisto en un ''Music Hall'' de Londra. (La boz de Yerushalayim, Yerush. 1953-4)

Charlie, ke kitava estos biervos de su boka, non era mas ke el ijo de un Clown ''Pailacho'', el kual su padre era un artisto en un ''Music Hall'' de Londra. (La boz de Yerushalayim, Yerush. 1953-4)

Lo ke kedo es el riko folklor ke, de toda manera, tiene una tradision oral i puede ser transmetido, de boka a boka, mizmo por los ke no konosen la eskritura del ladino kon letras ebreas. (Aki Yerushalayim, 2019)

los pulmones se pueden yamar el foyo; la garganta i las narizes, los tubos; la kavidad de la boka, el arko del aire; i las interiores diviziones de la boka, las teklas (La eskalera, Const. 1888)



ספרות עממית Literatura popular


De los sus ojos yorava i de la su boka dezia: (Blanka Flor)

Akel pedaso de la boka ke echo lo perio. I en la agua no topo nada. (Hidot de Izopeto)

Echo akel pedaso de la boka i se echo a la agua para tomar el otro pedaso ke era mas grande. (Hidot de Izopeto)

Le disheron: Esto fue un yerro, i el Dio ya te lo enprezenta; no lo kites de boka, ke te traes basheza kon las manos. (Kuentos de Yerushalayim, 1923)

El sekreto es, ke siendo yo de su cherga, ya se kuanto le duele al puevlo kuando le toman el bokado de la boka. (Sipure Sefarad)

Todos los de kaza i del vizindado la kerian bien i mizmo su elmuera, ke la yamava ''mana'' de boka yena porke era buena de korason, alegre i grande nekochera. (Sipure Sefarad)

Se asuvio ribi Yihya a la teva i enpeso a darshar. Todos los del kal kedaron enkantados de oyir lo ke esta kitando de la boka. (Yihya al Akra, Manus. Yerushalayim 1920)

i darsava el papa de Roma herufim i gidufim, loke le salia de la boka i despues se azia el desa[s]tre (manus. Papo, Sarajevo 1840)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


segula kuando vee kriatura ke rie durmiendo: ke le de kon el dedo en la boka i kon esto le balda la Lilit de la kriaturs (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Segula para dolor de dientes: ke tome guesos de gayo sekos i ke los muela bien i ke los meskle kon vinagre huerte i ke se meta en la boka (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Segula: el ke kere ke non se le agree el vino ke meta en la boka de la bota un atuendo de barro nuevo yeno de agua (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Sekana ken vee koza de komida harif i non kome i su segula es ke toda la eskupina ke le tiene a la boka en akeya ora ke la eskupa i ke no la engluta (manus. Papo, Sarajevo 1840)

para ke no se le bozee el vino: ke meta en la boka de la bota un atuendo de barro muevo yeno de agua (manus. Papo, Sarajevo 1840)

segula kuando vee kiriatura ke riye durmiendo: ke le de kon el dedo en la boka i kon esto le balda la Lilit de la kriatura (manus. Papo, Sarajevo 1840)