חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

49300 ערך מספר

entrada numero 49300

atrás adv.

אחורה, מאחורי; מלפני (זמן), אחרי

back, behind; before (time), after

travar atrás

לחזור בו, לקחת בחזרה את דבריו

To retract, take back one's words

aharvar/atakar por atrás

לתקוף מישהו מאחור

To attack someone from behind

atornar atrás

לחזור אחורה

To go backward

atrás atrás

ירכתיים, השורה האחרונה באולם

Stern, the last row in a hall

atrás de mi!

אחרי!

After me! / Follow me!

atrás un mes

לפני חודש

A month ago

avlar por atrás

לדבר מאחורי גבו של מישהו

To speak behind someone's back

dar atrás

החזיר, השיב

Returned, gave back

darse atrás

הפך פניו, נרתע, התרחק

Turned his face away, recoiled, distanced himself

de atrás adelantre

מאחור לפנים

From back to front

deshar atrás

להקדים את האחרים

To arrive ahead of the others / anticipate

echar atrás

לגרום לאיחור

To cause a delay

embiar atrás

לשלוח חזרה

To send back

enkolgar atrás

תלה שוב (לדוגמא החזיר שפופרת הטלפון למקום)

Hung back up (e.g., returned the telephone receiver to its place)

irse atrás

חזר, שב, נסוג, צעד אחורה

Returned, went back, retreated, stepped backward

kaminar atrás

לסגת, לצעוד אחורה (עם הגב לכיוון ההליכה)

To retreat, walk backward (with back facing the direction of walking)

kedar atrás

לאחר, לפגר

To be late, lag behind

kedar atrás del fecho

להיות בפיגור בעבודה

To fall behind at work

la ora va atrás

השעון מפגר

The clock is slow

no deshar atrás

לא להחמיץ, לא לתת להזדמנות לחמוק

Not to miss, not let the opportunity slip away

no deshar teatro/balo/paseo atrás

לא להחמיץ שום מחזה/נשף/טיול

Not to miss any show/party/trip

no kedar atrás

לא לפגר אחר האחרים, להתנהג כמו האחרים

Not to lag behind others, behave like others

no mirar ni atrás ni adelantre

לא להתחשב בדבר, מבלי שים לב לתוצאות

To disregard something, without paying attention to consequences

todo lo ke te viene de la mano no lo deshes atrás!

עשה כעולה על רוחך, אותי אינך מפחיד!

Do as you please, you don't scare me!

tomar atrás

לקחת בחזרה

To take back

tomar atrás su palavra

לחזור בו מדבריו, להתחרט

To take back one's words, regret

tornar atrás

חזר לאחוריו, שב, נסוג אחורה

Went backward, returned, retreated

traer atrás

להחזיר, להשיב אחורה

To return, send back

venir atrás

שב, חזר, הלך בחזרה

Returned, went back

yevar atrás

לקח בחזרה

Took back



פתגמים Refranes


El dia avla avagar, la noche mira atras

Piedra arondjada no se torna atras

Verguensa es de rovar i dar atras

Keres ver el mundo atras miralo adelantre

Los anyos ke da el Dio, no los toma atras

Si tu bolsika esta sin paras adio amigo vate atras



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


Atras - dize el kon sanya, largo es este kamino (Gaon, Poezias)

el topara komo venir atras, porke es muy esvelto. (Odisea)

ke el atras va venir. Ya se hue el dia de su retorno! (Odisea)



קופלאס Koplas


Tornadvos atras, andjeles de mi fonsado!, este zehut restara para Tsiyon guadrado: (Puertas de veluntad)

Zemán tomaron para ereinar, manyana de Pesah mos kería[n] matar; ijos de el Dio somos, mos kijo eskapar; vieron a los muertos, se tornaron atrás. (Kalumnia de sangre, sig 18)



ספרות תורנית Literatura relijioza


Si no me respondera, me tornare atras. (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

I disheron a el: vate atras, Aleksandros, ke non puedes pizar en tierra de los ke sierven a el Dio. (Ben Gorion, 1743)

i los mal'ahim lo resivieron i lo tornaron atras a su sitoh (manus. Minhat Ani, Yerushalayim 1880)



שאלות ותשובות Responsa


dishome: adonde vas? dishile: vo ael sahil. dishome: dote por konsigo ke tornes atras ke no te maten komo mataron a Yits.hak Almeridi (Responsa Yom Tov Tsahalon, Venezia 1694)

i en medio del kamino les disho mi ijo ke se boltaran atras a ke no entraran en sangre (Yadav shel Moshe, Sal. 1812)

despues ke kaminaron dos tres mizrakes de kamino disho uno de los ladrones: un djidio ke salga kon su inat. Se bolto atras i le korto la kavesa (Mahaze Avraam, Sal. 1795)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


De la sangre de los matados, del sevo de los barraganes, el arko de Yeonatan no se tirava atras (Biblia, Const. 1873)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


El esta atras de los kasadores. (Banyos de sangre, 1912)

Era una kompanyia de kasadores ke la kompanyavan, i estos venian por atras de eya. (Banyos de sangre, 1912)

I en efeto, la karrosa del tartaro bolto atras i todos los ke lo akompa

La muzika paso i atras paso tambien una karrosa (Banyos de sangre, 1912)

Maestro Bonifasio temblo entero i kon el espanto de la muerte en la kara, izo dos pasos para atras. (Banyos de sangre, 1912)

Fragua ke asperavamos desde atras anyos, en kuando ke tomimos konosensia de este emportante proyekto metido en kamino por el Governo de Espanya. (Los Muestros, 2007)

Yo no te puedo dar atras ni tu padre ni tu madre ni tus sesh sovrinos ni lo ke fue destruido en tus tierras, ma keres ver i tener a tu lado a tu mujer i a tu ija? (Leonidas el nadador, 1911)

Ansi bivi solo, sin ninguno kon ken avlar verdaderamente, asta ke tuve una avaria en el dezierto del Sa'hara sesh anyos atras. (El Princhipiko, 2010)

es ke atrás anyos, siempre ala Kaye Ancha, veo súpito un bolluk de djente. (el Rizón, Salon. 1939)

Kale apuntar djuntos kon esto, ke el proseso de eskayimiento del ladino ya avia empesado largos anyos atras i se esta kumpliendo en muestros dias. (Aki Yerushalayim, 2019)

Kuando el empeso en la publikasion de la revista Aki Yerushalayim, verso la fin de los anyos 70 del siglo pasado, ya era imposible de tornar atras a los tiempos onde se eskrivia ladino kon letras ebreas. (Aki Yerushalayim, 2019)

las dos mujers empesaron a temblar, ma ya era agora bien tadre i eyas no podian travarsen atras (Muerta de mala muerte, Yerush. 1911)



ספרות עממית Literatura popular


el trespil ke tinia en la mano lo echo arriva i no le torno atras. (Djoha ke dize)

De vista se atorno atras i se alesho de eya. (Sipure Noraot,1885)

Komo?! Por 30 paras? La makara vale muncho mas! Korre presto i tomasela atras! (Sipure Sefarad)

Pishin yoro ribi Meir, i se bolto atras por yirse. (Kuentos de Yerushalayim, 1923)

entre el dia asta oras de tadre, kada uno se akitava o kon ropa, o en tornando las paras atrás. (Sipure Sefarad)

El uno se alavava de sus echas i el otro no kedava atrás. (Sipure Sefarad)