חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

333060 ערך מספר

entrada numero 333060

negro m. & adj.

רשע; רע, גרוע, כעור, מכוער, מזיק; מלוכלך; שחור

wicked; bad, ugly, harmful; dirty; black

azer negro

לעולל רע

To commit evil

azer presto i negro

עשה עבודה בחיפזון, עשה מהר וגרוע

Did a job in a hurry, did it fast and poorly

dezear el dia negro de ayer

בהשוואה לימים הקשים בהווה מתגעגעים אל הימים הרעים דאז

Comparing to the hard times of the present, one longs for the bad days of then

dezir de uno lo bueno i lo negro

למנות יתרונותיו וחסרונותיו של מישהו

To list someone's advantages and disadvantages

echar la boka en negro

לחזות חזות רעה

To prophesy evil

el negro

הָרָשָׁע

The wicked one

es de lo negro puro

הוא רע בתכלית

He is thoroughly evil

es de los negros kedados

הוא שטן

He is a devil

es negro en el gueso/es negro fin'al gueso/es negro fin'al tútano

הוא רע ומרושע עד לשד עצמותיו

He is evil and wicked to the core of his bones

estar metido para lo negro

מוצא עונג בעשיית רע לזולת

Takes pleasure in doing evil to others

estar negro a

לעולל רעה למישהו

To do harm to someone

ke negro tuvimos el pareser/el mazal!

איזה מזל ביש נפל עלינו! (למשמע בשורה רעה)

What bad luck has fallen upon us! (upon hearing bad news)

komo la negra estreya/de la negra estreya

איזה מזל שחור! (נאמר בעיתות קשות ורעות)

What black luck! (said in hard and bad times)

kozas negras

דברים גסים, בלתי צנועים

Crude, indecent things

kriansa negra

ברייה מרושעת

A wicked creature

lo negro

הרשעות, הָרֶשַׁע

Wickedness, evil

mas negro i mas amargo

זה רע ומר יותר ממה שהעלינו בדעתנו

This is worse and more bitter than we imagined

negra estreya

מזל רע

Bad luck

negra fey

רמיה, חוסר כנות

Deceit, insincerity

negra umor

פנים זועפות

Angry face

negro de tevah (ebr.)

רע מטבעו

Evil by nature

negro ke negro Shemah Israel

"על החיים ועל המוות" - מאחר שהכל בין כך אבוד ניקח את הסיכון

"Do or die" - since everything is lost anyway, let's take the risk

negro nombre

כינוי המתייחס למום או פגם של מישהו

A nickname referring to someone's blemish or defect

negro preto

בין כך ובין כך, איך שלא יהיה

Either way, however it may be

no sería negro

זה רעיון לא רע

That's not a bad idea

palavras negras

מלים מגונות

Profane words

tener a negro

לחשוב שמשהו מביא מזל רע

To think something brings bad luck

tener negra fin

סוף רע וקטלני

A bad and fatal end

tener negra pará (t.)

קשה לשלם, אינו פותח ארנקו בקלות

Hard to pay, doesn't open his wallet easily

tener negro nombre

להיות בעל שם רע/פרסום רע

To have a bad name / bad publicity

todo le viene negro

שום דבר אינו מוצא חן בעיניו, הכל רע בעיניו

Nothing pleases him, everything is bad in his eyes

todo lo negro del mundo

כל הרע שבעולם, הדברים הגרועים ביותר בעולם

All the evil in the world, the worst things in the world

tomar a negro

לקחת משהו כעלבון

To take something as an insult

un ninyo muy negro

ילד שובב מאוד

A very mischievous child

venir en negros dias, en negras oras

לעבור ימים של מצוקה וייאוש

To go through days of distress and despair



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


mijor un negro konosido ke un bueno por konoser (Nehama)

kien negro kiere senar, de noche i al eskuro lo vaya a bushkar (Nehama)

negra djente (Nehama)

por su negra mania le vienen los males (Nehama)

si negra la fecha mas negra la desfecha (Nehama)

tener negras entisiones (Nehama)

a los negros ayuda el Dio (Nehama)

adjuntate kon los negros i seras uno de eyos (Nehama)

esta persona es de todo lo negro del mundo (Nehama)

kien negro faze, negro topa (Nehama)

kien negro pensa para si se lo pensa (Nehama)

Se fue presto I negro (Moscona)



פתגמים Refranes


Lo ke se aze kon las buenas, no se aze kon las negras



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


I vos, mi nikochera, porke esta negra kara? (8 dias antes de Pesah, 1909)

a mi negra dezventura al de sinko kilometros tuvi una panne en el motor, i por milagro, non se komo, pudi abashar sin ningun danyo (El Triomfo de la Djustisia, Sal 1921)



קופלאס Koplas


Kortare ati don[a] Krensia i a un negro de tu kaza (Donme, sig 18)

Komo ver esto Elia en la tierra los batiera por esta djente tan negra komo estan muriendo puevlo santo del Dio de Eliau (Koplas de Eliau, sig. 18)

gursuz merkantivle devía de ser, negro le fue el pareser de la noche al día ke djunbúsh sería. (Koplas de Purim, Saadi 'Halevi. sig 19)

Negro le fue su mazal de este bandido: komo perro de kazal era atrivido; (Koplas de Purim, Saadi 'Halevi. sig 19)

Rayos rios i truenos / al mundo izo trublar / sea a negros komo buenos / a todos izo temblar (La Epoka, Sal. 1898)

'Hayom 'harat olam dezid kon muncha alegria / la djustisia i la verdad arrivo en Turkia / muncho negro avia i sin pueder avlar / mos tomavan a harvar / mizmo mos akuzavan / i mos aprezavan / (La Amerika, 1911)

Rabanim de la nasion eskojidos todos / darshen en las keilot asegun sus modos / ke agan a todos / los korasones despertar / i de lo negro aboltar / porke el Dio kere salvarmos / kale aparejarmos (La Amerika, 1911)

ibrishay i shali / badja i samur no yeve kalpakli / kalsado amario ke no yeve fermanli / de negro a todo mos vistio (manus. Teza, 1820)

no pensava en la muerte ni metio en tino / se tomo en el negro kamino /se arranko este espino / i se arremato / kon basheza lo mato / porke era maldicho / por el mundo dicho (manus. Teza, 1820)

todo este mal kon su mano se lo kijo / a el meleh perfijo disho ke era ijo / este negro rijo / de amostrarle el kyar / se esta topando en sar / keda muy kayado / i muy shasheado (manus. Teza, 1820)



ספרות תורנית Literatura relijioza


el ke esta kativo su tsaar es muncho mas negro ke la muerte i ambre i resto de males, (Meam Loez Bereshit)

I siendo vido ke su maaraha era negra, no kijo mas kazarse (Meam Loez Bereshit)

El puevlo de Yisrael entienden en fin ke lo ke van a tener repozo i bueno es en abandonando sus negras manyas[...] (Meam Loez Kantar de los kantares, Const. 1899)

todos estos modos de danyadores negros los abasho a eyos al burako de el teom grande, i ata el hamor ke es kelipa gedola (manus. Minhat Ani, Yerushalayim 1880)

los mas negros ke pueden aver en los pilosofim se aleshavan de lo negro porke el sehel lo ovliga (Meshivat Nefesh II, Const. 1754)

si es ke akometeran tal koza be-emet ke ya salieron de kelal de djente i sierto son mas negros ke las beemot (Meshivat Nefesh II, Const. 1754)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


Akuzaron eyos tambien a los djidios, i disheron: era akeyos ke kometieron esta negra echa. (Vaye de los yoros, 1935)

Los echos estan negros, le dizian onde se aderesava. (Nantes, Tel Aviv 1952)

dezde entonses el kedo entontesido, el no podia mas apartar de bueno a negro i de alegria a tristeza (El rey i el shastre, Yerushalayim 1925)

ke pensa lo ke eskrive i eskrive lo ke pensa, ke dize klaro lo ke le parese bueno o negro (La Epoka, Sal. 1875)

kuanti mas tadravamos mas negro era (Anna Maria, Yerushalayim 1905)

No ariamos negro de yir a rekayentarmos en un kafe (La linda Anjela, Tel Aviv 1953)

yo arivi al bodre del abizmo (uchurum), kale perkurar de eskapar del perikolo, kale salvar i vo provar, si me kaygo al uchurum, tanto negro (beter) para mi (La linda Anjela, Tel Aviv 1953)

-Sin. David no es negro, dizia kocho, vas a ver komo siempre te va mandar paras de Paris. (La famoza kantadera, Tel Aviv 1950)

Del espanto no se enbezen negro los ke se topan ayi, i eyos tambien ordenan por ke la puerta le sea serrada. (El Djugeton, Const. 1908)

Visto ke el konvertido fue siempre un negro sudito, i mezmo kuando era Djudio siempre se mostro rekalsitrante i kontrario a la nasion, i kuando paresia ke avlava en favor de la nasion, no era ke por su intereso i por enganyar al puevlo, (El Djugeton, Const. 1908)



ספרות עממית Literatura popular


Salio esklamando i yorando ke kedo negro de aki i de aki. (Hidot de Izopeto)

Mira a ver loke vas a azer, kon las buenas o kon las negras, shu ke no pize mas por el porto! (Sipure Sefarad)

Visto ke el gio del governo iva de negro en peor, un dia, el rey dechizo de salir al kamino por ver loke impedia para ke tuviera el puevlo buena pasadía. (Sipure Sefarad)

Bre negra mujer, no savesh dar kontentez, i ke keriash, ke los deshara ir a los mushteris ande los ijos de Yosefachi eske? i yo ke kedara a apanyar moshkas? El Dio es grande, ya me pagaran. (Sipure Sefarad)

maase akontesio en Roma para dar a saver las maraviyas del Sh.Yit., onde es ke avia una uzansa negra en los yevanim ke ba-avonot kada anyo matavan un djidio el dia de la paskalya de los arelim por vengansa del Yeshu (manus. Papo, Sarajevo 1840)