חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

284850 ערך מספר

entrada numero 284850

ladrón m. & adj.

גנב, גזלן, פורץ; נוכל, רמאי

thief, robber, burglar; swindler

entró ladrón

גנב נכנס לבית

gata ladrona

קלפטומנית, גנב ''מבפנים''

kitar ladron

להוציא עליו שם של גנב

ladrón de kampos/ladrón de montanya

שודד, לסטים

ladrón de kavayos

גנב סוסים

ladrón de kaza

גנב ''מבפנים'' (הבית, העסק)

ladrón de mar

פירט, שודד ים

ladrón i medio i un pedasiko

גנב ידוע ומפורסם

ladrón kon onor

גנב המחפה על מעשיו



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


az plazer i por paga ke te kiten o ladrón o putanyero (Nehama)

setam ladrón sospechador (Nehama)

el Dio adjidea al ladrón, ma kiere bien al patrón (Nehama)

lo ke keda del ladrón se lo yeva el endevino (Nehama)

Tanto grita el ladron ke no desha para su patron (Moscona)

Ladron d'a medianoche (Moscona)

En la komunita se enkasharon un alay de ladronim (Moscona)



פתגמים Refranes


Lo ke keda del ladron se lo kome el endevino

Kuando el ladron entra a la mishka a rovar el paamon, ya save onde skonderlo

De ladron de kaza no te puedes guadrar

El ladron no tiene la kulpa, sino el ke desho la puerta avierta

Para el ladron no ay puertas ventanas ni kavenado porke para el topa todo el remedio

Para el ladron no ay yave

El doktor non puede dar preskripsion para el bovo i el ladron

Akuzar al ke non aruvo, azes mas grande pikado del ladron ke non es ladron

Tanto grita el ladron asta ke se akaya el patron

Haragan en chiko, ladron en grande

Antes ke me yames ladron, te yamare putaniero

El ke arrova ael ladron, siete anyos de perdon

El ke merka del ladron en tienpo lo aze su patron

Al prove un fuego i un ladron

Se tan ladron sospechador

Ladron ke save rovar save enganyar

Al ladron neeman



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


el paiz esta yena de eshpiones, el keda ainda en las tinievlas del despotizmo, basho un govierno suzio i ladron, ke lo esta yevando al avizmo (El Triomfo de la Djustisia, Sal 1921)

ladron, ipokrita, ingrato i traishedor / andjel de aparensia, satan de korason / esto loke en este sieklo tiene valor / saves azer lo preto blanko sin razon? (Rekolyo de Poezias Diversas, Tel Aviv 1931)



ספרות תורנית Literatura relijioza


de la boka, sera avlistana; del korason, sera seloza; de la mano, sera ladrona; (Meam Loez Bereshit)

Komo se aleshara asi mizmo de peligros i de ladrones i de haverim malos (Menorat 'Hamaor, 1762)

kale ke tenga alguna makula grande enkuvierta de malatia de murir o sera sobervio o negro de echos komo loko o ladron (Tokpo shel Yosef, Yerush. 1887)



שאלות ותשובות Responsa


estando en mano de los ladrones vino un ladron kon su moso i me disho el moso sovre lakirdi ke izimos: yo estava kon mi amo kuando aferrimos alos dos djidios (Rosh Mashbir I, Sal. 1821)

yo estava kativo beraber kon Merkado Nahmias ijo de Shelomo Nahmias kon los ladrones. (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)

le demando ... le 'he-arel .. de ke yevava la oreja kortada, ke es los ladrones tea aferraron ? (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)

asta agora ya uvieron mandado los ladrones haber por su resgate (Mahaze Avraam, Sal. 1795)

despues ke kaminaron dos tres mizrakes de kamino disho uno de los ladrones: un djidio ke salga kon su inat. Se bolto atras i le korto la kavesa (Mahaze Avraam, Sal. 1795)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


El ke amata a la kandela porke el temien de djentes, de ladrones, de esprito malo, i si por el doliente ke duerma es livre (Mishna: Tefilat kol Pe 1874)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


kon unos pasos verdadmente de ladron el suvia las eskaleras muy avagar i se topava delantre la kamareta de eskrivir del baron (El prove doktor, Const. 1904)

El portalero exekute, i de vista lo apanya del braso komo un ladron, i a fuersa de punyos el lo rondja afuera del paraizo, i serra la puerta. (El Djugeton, Const. 1908)



ספרות עממית Literatura popular


A la tresera vez vinieron ladrones ande el rey, (Djoha ke dize)

A akel se l'entendio: Ya paso el un ladron! (Djoha ke dize)

El ofisio de mi kerido es ladron i kumardji, (Kalendario de kantigas)

Enpero dito mansevo era ladron. (Hidot de Izopeto)

Sierto ke los ijos ke tiene ke endjentrar este mansevo seran ladrones komo el padre ke (Hidot de Izopeto)

No puedes dar ni un paso sin untar en la mano de estos ladrones. Lo ke parese ke te son haveres i ke sos ovligado de inchirles las aldikeras, del chiko asta el grande, (Sipure Sefarad)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


Segula para saver ken es el ladron: ke tome pedasos de kelaf kasher i ke eskriva sovre kada uno nombre de los sospechados i ke tome un atuendo de barro yeno de agua i ke eche los eskritos entre eya i ke diga el salmo de ''a-shamayim mesaperim'' 3 vezes i viene en los teilim 19 i el nombre de el ladron abashara abasho del agua i el resto kedaran enriva de el agua (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Segula para saver ken es el ladron: ke tome un pedaso de kelaf el ke esta echo para sefer tora o para tefilin i ke eskriva sovre el o''f o''f po''f i ke enkolge el kelaf en la garganta del gayo flako luego suvira en ka kavesa de el ladron o lo mordera (manus. Papo, Sarajevo 1840)