חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

200930 ערך מספר

entrada numero 200930

gato m.

חתול

cat

arazga gatos

מתפאר במעשי גבורה שלא היו ולא נבראו (''משסע חתולים'')

Boasting of heroic deeds that never happened ("ripping cats apart")

atar el gato kuando kome

"לקשור את החתול בעודו אוכל" - נאמר על קמצן גדול

"To tie the cat while it is eating" ? said of a great miser

azerse gato eskorchado

להפוך לחתול שפשטו את עורו - לרזות מאוד

To become a skinned cat ? to become extremely thin

dame al gato

פתור לי את החידה הזו

Solve this riddle for me

dormir kom'al gato

לישון שינה קלילה ולהתעורר לכל איוושה

To sleep lightly and wake up to every rustle

es komo el gato

בעל שבע נשמות, קשה להכריעו

Having seven lives, hard to defeat

estar komo el gato i el perro

להיות מסוכסכים כמו חתול ועכבר

To be at odds like cat and mouse

estar un gato

להיות רזה וכחוש

To be thin and lean

gato chimirento

חתול המתיירא מבני אדם

A cat that is afraid of humans

gato de ornaya

חתול של כיריים – איש של חורף

A fireside cat ? a winter person

gato eskorchado

כינוי לאדם כחוש:''חתול שפשטו את עורו''

Nickname for a thin person: "a skinned cat"

gato fedido

שחצן, מביט על הבריות מגבוה

Arrogant, looks down on people

gato feshugo

אדם המטריד בכפיית נוכחותו

A person who annoys by forcing his presence

gato mojado

חתול רטוב - לא יוצלח, שלומיאל

A wet cat ? a failure, a shlemiel

gato pelado

פרוע שער

Disheveled hair

gato yelado

אדם שקר לו תמיד

A person who is always cold

kaye onde no pasa gato

סמטא חשוכה ומוזנחת

A dark and neglected alley

lavarse kom'al gato

להתרחץ באופן שטחי

To wash superficially

los gatos estan yorando

"החתולים בוכים" - סימן לגל קור הקרב ומגיע

"The cats are crying" ? a sign of an approaching cold wave

mano de gato su ayuda es

אפילו סיוע קל יש בו להועיל

Even slight assistance can be helpful

meoyo de gato

זכרון קצר ובלתי אמין

A short and unreliable memory

ni a gatos de kuzina

אינו ראוי למאכל חתולים

Unfit even for cat food

no la kome ni el gato

"אינו ראוי אף למאכל חתול" - הדברים שקופים מכדי שניפול בפח!

"Not even fit for cat food" ? things are too obvious for us to fall into the trap!

no lo guele ni el gato

אנטיפתי ובלתי רצוי

Unpleasant and unwelcome

ojos de gato

עיני חתול - ראיה חדה

Cat's eyes ? sharp vision

salir en pies komo el gato

ליפול תמיד על הרגליים - להחלץ תדיר מצרות וקשיים

To always land on one's feet ? to constantly escape troubles and difficulties

tener ojos de gato

להיות בעל עיני חתול - להיטיב לראות

To have cat's eyes ? to see well

tener otros gatos d'eskaldar

יש לי דברים הרבה יותר חשובים לעשות מאשר לבזבז את הזמן על הזוטות האלה

I have much more important things to do than waste time on these trifles

tener tabiyet (t.) de gatos

לגלות צייקנות

To show stinginess

tino de gatos

זכרון גרוע (''שכל של חתול'')

A bad memory ("a cat's brain")

tomar a los gatos por patos

לשגות באשליות

To indulge in illusions

tomar al gato por kompaniya

לתת לחתול לשמור על החלב

To let the cat guard the milk

trokar de gato a pato

לשנות מן הקצה אל הקצה

To change completely (from one extreme to the other)



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


el gato tiene siete almas (Nehama)

kien mete la kampanía al gato? (Nehama)

gato kon gantes no aferra raton (Nehama)

gato eskaldado s'espanta del agua fria (Nehama)

kaminar a puntas de pies, kom'al gato (Nehama)

Se pasan komo el gato i el perro (Moscona)

El ke mata gato yeva siete anyos de aniyut (Moscona)

Es komo el gato, siempre kaye enpies (Moscona)



פתגמים Refranes


El gato no aferra raton sino ke por su razon

Kuando el gato non ankalse la karne dize ki esta gulida

El gato 'sta ensima la kasha komo se dize piss

Dame al gato por kompanya

El gato se 'sta lavando la kara - va kaer luvia/va venir djente

De gato a pato

El gato siempre kaye en pie

Asta ke alevantes un pie el otro se yeva el gato

El perro es amigo del ben-adam, el gato es enemigo

Raton ke tiene un burako, presto lo kaptura el gato

El ke ijos e ijas tiene kon perros i gatos konsuegra

Kon la mujer bive komo el gato i el perro

Al ruido de los platos vienen los gatos

Al kavo de rato sos marido gato

El inkolga al gatu, pur un grosh

Ata al gato kuando kome

Arrazgo el gato la noche de la boda

Marido viejo si echas a la kama paresi a un gato

De lo kontado se lo yeva el gato

Ya va ver al gato kumer pipino

Una mano de un gato alevanta un buen plato

Kuando el gato no sta, los ratones baylan

El gato se vido kola i el se vido barva

Tiene tino de gato



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


Solamente un gato de shara, ke lo topi ke estava asentado en una de las kashas, (Asolado en la izla, 1881)



ספרות עממית Literatura popular


Uno le konto, por exempio, ke kon sus propios ojos vido komo un gato pario sinko perikos i ocho ratones; (Sipure Sefarad)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


Sekana ken ke espanta a la kriatura kon dizilde ya viene el gato o el perro o el goy, luego la kelipa es fayada i le puede venir danyo a la kriatura i tanbien aze mancha en su alma (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Varon i mujer se akaviden de no urinar enfrente de la luna kuando se arrenova i arrelumbra kisas enprenyara en akeya ora i la kriatura non bivira, i no urine aguas de noche por algun burako i ansi en dia de tevet i shevat non vaya la kriatura deskalso ke estonses el gato endjentra i puede venir a un holi ke no ay a el melezina (manus. Papo, Sarajevo 1840)

para ser veen i no seer visto toma un gato preto macho entero preto i degoyelo a el i toma el korason de el i pon algun pesgo enriva asta ke le salga toda la sangre despues lo meteras en miel 3 o 4 dias despues lo meteras al sol ke se enshuge kuando se enshuga lo yevaras sovre ti todo seras veen i non seras visto (manus. Papo, Sarajevo 1840)