חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

161780 ערך מספר

entrada numero 161780

entrar v.

נכנס, חדר; התכווץ

to enter, to penetrate; to shrink

en ke entró?

מה קרה לו שעשה זאת?

What happened to him that he did this?

entrar a la eshkola/en un klub

להרשם לבי''ס/מועדון

To register for school/club

entrar a sentir a uno

להסכים לשמועמישהו, להקשיב לטענותיו

To agree to hear someone, listen to their claims

entrar al lugar

להתייבם, להנשא לגיס שהתאלמן

To practice Levirate marriage, marry a widowed sister-in-law

entrar ariento

נכנס פנימה - שקע בהפסדים

Entered inward - sank into losses

entrar de pachas

לשקוע

To sink

entrar en anyos

להזדקן, להזקין

To grow old, age

entrar en atagantos

ליצור אי נעימויות

To create unpleasantness

entrar en avlas

לבוא בדברים

To come to terms / speak with

entrar en buena puerta

להשיג עבודה /משרה טובה

To secure a good job / position

entrar en devdas

לשקוע בחובות

To sink into debt

entrar en echo/echos

לעשות עסקים

To do business

entrar en el djugo

להכנס למשחק

To enter the game

entrar en el mez

נכנסה לחודש התשיעי להריונה

Entered the ninth month of her pregnancy

entrar en gana

לשאת חן בעיני

To find favor in the eyes of

entrar en gerra

להכנס למלחמה

To enter a war

entrar en ida/edad

להזדקן

To grow old

entrar en kazamiento

להתחתן, להקים משפחה

To get married, start a family

entrar en los kuentos

להתחיללעשות את החשבונות (בית/עסק); להתפשר ולהגיע להסכמה

To start doing accounts (home/business); to compromise and reach an agreement

entrar en palavras

להכנס בויכוח עם מישהו, להחליף דיבורים קשים

To enter an argument with someone, exchange harsh words

entrar en penserio

לשקוע בדאגות ומחשבות טורדניות

To sink into worries and nagging thoughts

entrar en pleito/belá/embrolio

לבוא בריב; להכנס לעסק הכרוך בהרבה כאב ראש

To pick a fight; to enter a business involving a lot of headaches

entrar en ravia

לכעוס, להתרגז

To get angry, upset

entrar en una famiya

להכנס לשירותמשפחה; להתחתן, להקים בית

To enter family service; to get married, establish a home

entrar en/en el baile

להכנס לעסק הכרוך בסיכונים רבים ליפול בפח, להסתבך בעסק כושל

To enter a business involving many risks, fall into a trap, get entangled in a failing business

entrar i salir

לצאת ולבוא

To go out and come in (go about daily life)

m'entró shubé (t.)/espanto

להתמלא חשש

To become filled with apprehension

ni entra komo sale ni sale komo entra

מדבר דברים סותרים זה את זה

Speaks mutually contradictory things

no entra/no m'entra/no l'entra

לאנכנס לי/לו לראש, קשה לו ללמוד ולשמור בזכרונו

Doesn't enter my/his head, he finds it hard to learn and keep in memory

no entro ni a avlar

לא מוכן לגמרי לדבר על כך

Not ready at all to talk about it

no entró ni a verme

סרב אפילו לראות את פנַי

Refused even to see my face

no entró para salir

לא הבין דבר, נכנס מאוזן אחת ויצא מן השניה

Understood nothing, went in one ear and out the other

no entró por esta puerta

אין קשר בין הדברים

There is no connection between the things

no m'entró/no m'entró muncho/no m'entró amistad/amor

לא מצא חן בעיני, לא נעם לי

Didn't appeal to me, wasn't pleasant to me

por onde entró el puntiko de dientro

(בהיתול:) מבזבזים את הזמן על שאלות חסרות חשיבות

(Jokingly:) Wasting time on unimportant questions



דיגומים מילוניים Enshemplos leksikales


esta persona entra i sale por aki (Nehama)

entró ladrón/ratón/guzano en esta kaza (Nehama)

por onde entró el puntiko dedientro la mem (Nehama)

entrar kon boka chika i salir kon boka grande (Nehama)



פתגמים Refranes


Kuando el ladron entra a la mishka a rovar el paamon, ya save onde skonderlo

Ande entra la dota, la vida non es rota

Le entro por un oyido, le salio por el otro

Kuando entra vino se hue el tino

In palasio skuro, klarida no entra

Entro pur la puerta - salio por la vintana

En boka serrada no entra moshka

Lo echas por la puerta, entra por la ventana

Entro en el guerto de Eden

Onde no ay konducho, entra pan mucho

La letra kon sangre entra

Onde el sol no entra, ayi el mediko entra

Il mal entra kon kintales, no sale ni kon metikales

Deshadme entrar, me are lugar

El muncho ir entrar i salir kon el vizino a la fin sale pletos

Kien entra al banyo, sin sudar no sale



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


Al templo del geto entran los kozakos (Gaon, Poezias)

Kon miedo la entran ke vea al Santo (Gaon, Poezias)

ke tu entrar azes dientro mi nido (Gaon, Poezias)

al entender, siendo entrates komo bestia kansa (Papo, Navot)

Es dezgrasia! Somos tambien vizinos, i esta mizeravle ve kuando salgo i kuando entro. (Rinio, 1906)

Ma kuando a Birkenau, el kampo de la muerte entro, d'un punto al otro, se le troko la suerte. ('Ha-Elion: En Kampos, 2000)



קופלאס Koplas


'yo entrare en tu sangre te entregare al fuego.'' (Toledo, Koplas de Yosef)

Entrando en el orno iva kaminando, kon sus malahim iva paseando, (El rey Nimrod)

Deske vido el ansi los sus pensamientos entraron de si a si en sus alimentos (Purim, De-Fes, sig. 18)

Mozotros esperando ke el ya entrava, vimos uno bolando ke ya se bolava albrisias el dava: (Zimrat 'ha-Arets, 1745)

Los sirpís al kortijo entraron, a los djidiós de kaza mos kitaron, asta las mashás mos yevaron.. (Asidio de Belogrado 1788)

Hasid ke entro de la puerta Zimri kon Kozbi esta en buelta uno el otro apreta alanseolos a los dos Eliau (Koplas de Eliau, sig. 18)

Al vagon mos entraron, sin komer mos desharon, katorze dias viajimos, in Auschwitz dezbarkimos (En los kampos de la muerte, Violet i Sara Fintz, 1945)

Al vapor ya entrimos, komo sardelas mos estefimos, diez dias navegimos, al Pereo dezbarkimos (En los kampos de la muerte, Violet i Sara Fintz, 1945)

por kuenta izo tefilot kon bakasha, por no enterrarse en el midbar ke era busha, muncho dezeo de entrar laarets akedosha (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861)



ספרות תורנית Literatura relijioza


entro en una sivdad de mujeres ke no avia ombre ayi. (Meam Loez Bereshit)

no entres en su sangre (Meam Loez Bereshit)

Ansi fue, ke vino en la ora ke disho el rav i komo entro, lo resivio kon buena kara, i le izo kavod grande (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

Antes ke entrara en la sivdad, disho el rav alos haverirn: (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

I el rav Hayim Vital ke esta en Sham, lo entraras por navi en tu lugar, siendo es adam gadol, nisos de ribi Akiva, (Shivhe 'ha-Ari, 1911)

Las kalderas de komida ke no las entre ariento la Suka, si no ke eskudye afuera la Suka. (El Gid,1967)

ay dos anyos ke le entro un dimion falso en su meoyo de dizir ke el es muestro ermano ijo de muestro padre (Tokpo shel Yosef, Yerush. 1887)

I la regla de los reyes es ke no entran ningun keli en el palasio sino es menester ke vaya el rey kon sus pies a azer sus menesteres (Meam Loez Ester, Izmir 1864)

I kuando entravan los edim a dar algun edut falso arrodeavan todas las ruedas i gritavan todas las hayot i les paresia a los edim ke se iva a destruir el mundo i de el miedo atorgavan la verdad (Meam Loez Ester, Izmir 1864)

mashal a un rey ke entro kon sus fonsados a la sivdad ke vaday ke al prisipio le dan konak i palasio pertenesiente para morada (Meam Loez Yeoshua II, Izmir 1870)

de verle ... mansevo luzio i vistido kon feredje, le entro selo (manus. Minhat Ani, Yerushalayim 1880)

me entraron en un kortijo grande ke estava plantado entero de sortas de arvoles de espesias buenas i de frutos buenos (Shivhe Hayim Vital, Sal. 1892)

Eliau non puede ser ke lo diga, siendo Eliau vino muncho tiempo antes ke se kativaron los djidios, antes ke entraran los dos mil anyos trazeros (Shevet Yeuda, Viena 1859)

en mez de Iyar entraron los felahim en Yerushalayim (Imre Bina, Belgrad 1837)



שאלות ותשובות Responsa


buen kismet tuvites tu ke no entrates en akel kaik ke el fakir de Behoriko ke siempre riiamos konel se afogo (Rosh Mashbir I, Sal. 1821)

i vidi ke enpeso a entrar la agua en la foluka de la ola i en la segunda ola se incho la foluka de agua (Rosh Mashbir I, Sal. 1821)

ke ya estavamos bolados i la mar entrava de la una vanda i salia de la otra (Rosh Mashbir I, Sal. 1821)

una noche estando komiendo kon un togar en mi kaza disho el togar me-atsmo: shukyur ke no entri en este kaik kargado de balamut (Beer 'ha-Mayim, Sal. 1836)

el magazen de r' Yosef Tsarfati esta derrokado, ke kayeron las pared;'es i entran kristianos i beven i se enborrachan (Amar Shelomo, Sal. 1864)

entro agua toh de el kaik ke estava burakado i se batereo (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)

porke los dichos 100 kintales non entran en kuenta de lo ke e mandado yo por kuento nuestro en esto non aya falta porke ansi los tengo kargos a mi kuenta (Responsa Mabi''t, Venezia 1629)

i en medio del kamino les disho mi ijo ke se boltaran atras a ke no entraran en sangre (Yadav shel Moshe, Sal. 1812)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


salien de ventanas de mizrah en la manyana i entran a ventanas de maarav en la tadre. (Koelet Targum,1744)

Preparate en el atrio para poder entrar en el palasio (Tefilat Imanuel, 1924)

kuando mi alma se desmayava en mi' me akodri de A', i mi orasion entro a ti, a tu templo santo (Biblia, Const. 1873)

empero Yeriho estava serrada, i bien serrada, por kavza de los ijos de Israel; ninguno salia i ninguno entrava (Biblia, Const. 1873)

i los mansevos eskulkas entraron i sakaron a Rahav .. i sakaron a todos sus linajes, i lo puzieron afuera del real de Israel (Biblia, Const. 1873)

i estara sovre Aaron para menestrar i se oira su sonido en su entrar en el lugar santo delante de A' i en su salir para ke no muera (Biblia, Const. 1873)

en tienpo ke el koen gadol entrava por enkorvarse tres travavan en el; uno en su derecha, uno en su iksieda i uno en piedras buenas ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821)

kuando entravan en la tienda del plazo, i kuando se ayegavan al ara, se lavavan, komo A' enkomendo a Moshe. ( Biblia, Const. 1873)

I el rey David era viejo, entrado en dias; i lo kuvrian kon panyos ma no se kayentava. (Biblia, Const. 1873)

I entro Bat-Sheva al rey a la kamara. I el rey era muy viejo, i Avishag la Shunamita servia al rey. (Biblia, Const. 1873)

Va i entra al rey David i dile: mi senyor rey, no djuraste tu a tu sierva, (Biblia, Const. 1873)

I akontesio despues de algunos dias, ke en el tiempo de la segada del trigo, Shimshon vijito a su mujer kon un kavrito de las kavras, i disho: entrare a mi mujer a la kamara. Ma el padre de eya no lo desho entrar. (Biblia, Const. 1873)

I anduvo Shimshon a Aza, i vido ayi una mujer eskarada, i entro a eya. I fue dicho a los de Aza: Shimshon es vinido aki. (Biblia, Const. 1873)

esto kuantos dias i anyos i tiempos ke se yo del estruyimiento de Yerushalayim, i me entre en esta kaza i ize a mi esta kamareta (Sefer 'ha-yashar, manus. sig. 17)

i entraron todos los fonsados para despojar espojo i para menospresiar lo ke avia ayi (Sefer 'ha-yashar, manus. sig. 17)

Si disheremos: entrimos en la sivdad, la ambre esta en la sivdad, i muriremos ayi; i si nos kedaremos aki, muriremos tambien.(Biblia, Const. 1873)

Venid pues agora, i entraremos, i demos avizo en kaza del rey.(Biblia, Const. 1873)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


Eyos entraran kon alegria en sus tierra (La boz de Turkiye, 1948)

Eyos ya avian entrado en la sivdad, ma por no konoser las kalejas, mientres ke eyos se topavan a una chika distensia del otel Drago Azul, (Banyos de sangre, 1912)

Moravamos en la provensia, se puede dizir una chika sivdad, onde la modernizasion no entro tanto profundamente. (Luz de Israel, 1985)

kuando una vieja entrava en una vijita, i si era lavandera de kulada, todas las vijitaderas se levantavan en pies. (La mujer sefardí de Bosna, 1931)

ma en todos los modos amamos mijor enpiegar de linguas ke se aserkan mas al vero espanyol ke palavras turkas o gregas ke non entran del todo en una lingua propiamente latina (La Epoka, Sal. 1875)

el marido i la mujer entraron a la karrosa i a las oras 12 menos un kuarto eyos ya eran en la estasion (El prove doktor, Const. 1904)

despues de un anyo de kazamiento malgrado el nasimiento de un ijo, los yelores entraron en la kaza (La Epoka, Sal. 1900)

una tadre, en entrando en kaza el topo su padre muerto, su pipa ainda kaente al lado de el. (Nantes, Tel Aviv 1952)

Agora la mujer no entrava en merkansia. (Nantes, Tel Aviv 1952)

De edad de 21 anyos el entro a la trupa de Fred Karno, kon la rekomendasion de su ermano Sidney. (La boz de Yerushalayim, Yerush. 1953-4)

De edad de 21 anyos el entro a la trupa de Fred Karno, kon la rekomendasion de su ermano Sidney. (La boz de Yerushalayim, Yerush. 1953-4)

manyana ... su maestad el sultan Abdul Hamid II nuestro augusto soverano entra en la sinkuenta i sejena anyada de su nasimiento (El Tiempo, Const. 1896)

Melamed: Be-hayay, ke esto es koza pele! Komo viene esto? Adientro de una tan chika gazeta, komo entro un treato? (El Djugeton, Const. 1908)

la kuriozidad me izo abashar del kavayo i entrar en la lokanda (Manon Lescaut, Yeru. 1906)

izo senyal a una otra mujer ke avia ainda en la karrosa i todas dos entraron adientro de kaza (Muerta de mala muerte, Yerush. 1911)



ספרות עממית Literatura popular


i pensando a las gerras ke avian, no le stava entrando s.huenyo. (Djoha ke dize)

Eya 'ntrando a la mesa la mesa se arresindio, (Blanka Flor)

Entraro[n] en un kastiyo i kastiyo de oro es. (Blanka Flor)

Pasi I torni, non vos vide l’alma tengo ayi. (Kalendario de kantigas)

I su mahashava era de aogarlo entrando en las aguas. (Hidot de Izopeto)

Le respondio el leon ya te basta lo ke entrastes dientro de mi boka en pas i salites en pas. (Hidot de Izopeto)

Ma el mansevo, de saver su sensia, le entro amor en el korason (Sipure Noraot,1885)

el vekil les disho ke los tapetes no entran en konto porke tiene intision de mandárselos a los eredores. (Sipure Sefarad)

A sus enkontro salió el patrón, los saludo i los envito ke entren. (Sipure Sefarad)

El rey kedo muy intrikado de la konversasion kon el mandradji i noche entera no le entro esfuenyo pensando loke es de azer. (Sipure Sefarad)

Al anyo, los parientes se fueron a Samakov porke Dona ya avia entrado en el mez i iva ser primiriza. (Sipure Sefarad)

I en verdad, kuando lo vido entrar kon akel paketo grande i pezgado, sareado en papel kaba, kon una ola de sangre, la vieja entendi? ke el paketo es de karne Para ke se kijo esto todo de karne en una vez? (Sipure Sefarad)

Yo entrava i sal?a en esta kaza siendo amigo de Haim, su inyeto, i por esto alkansi a saver munchas kozas del pasado de esta remarkavle vieja. (Sipure Sefarad)

La sinyora rubisa entero en el mez. Se asento i pario un ijo. (Yihya al Akra, Manus. Yerushalayim 1920)

respondieron los galahim i disheron: senyor rey, no entres en sangre de munchos sino siete firmas de rabanim ke ay en la karta, eyos meresen enforkados en siete puertas de la sivdad (manus. Papo, Sarajevo 1840)

se fue kon el, lo entro en sus trezoros i le disho al moel: tome de aki lo ke gosta (El moel eskarso, Manus. Yerushalayim 1920)

le disho baal a-bayit ... : una maraviya vidi ke te entri en mis trezoros i no te endenyates (El moel eskarso, Manus. Yerushalayim 1920)



סגולות ותרופות עממיות Segulot i Melezinas populares


segula para ke no entre haya raa en kaza: eskriva en la pared nombre de Adam i Hava (manus. Papo, Sarajevo 1840)

Segula si le entro en la oreja pulga ke enkashe kaveyo de perro (manus. Papo, Sarajevo 1840)

refua para la mujer ke enprenye: toma ajo blanko i muele a el kon miel i az a el una mecha i ke lo entre en su tripa i ke lo deshe ayi asta dos oras, despues ke se lo kite i ke se lave kon vino i ke sea meshamesh lugo kon su marido i enprenyara (manus. Papo, Sarajevo 1840)