אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה
המילון המקיף ההיסטורי
53360 ערך מספר
|
avrir v. |
פתח, פקח, חלץ פקק, נתן סם משלשל |
|
avre el ojo! |
זהירות! הזהר! שים לב! |
|
avre el ojo i mira el pan! |
זהירות! הזהר! שים לב! |
|
avrir butika |
'לפתוח חנות'' - לפתוח בוויכוח מתמשך חסר טעם |
|
avrir buyor |
להתחיל לרתוח |
|
avrir ducha/gerra/pleytos |
לעורר מדנים |
|
avrir el karpuz |
לפתוח אבטיח - לפתוח דיון על עניין שנמנעו מלגעת בו עד כה |
|
avrir fal (arab.) |
להגיד עתידות (בקלפים או אמצעי אחר) |
|
avrir foja de masa |
לפתוח בצק, לרדד |
|
avrir kaza |
להקים בית בישראל, לפרנס משפחה |
|
avrir la bodrá |
לומר את האמת |
|
avrir la boka |
'לפתוח את הפה'' - להביע דעה |
|
avrir la boka i dezir kantar |
לדבר בלי חשבון, לדבר בצורה בוטה ובלי מעצור |
|
avrir la bolsa |
'לפתוח את הארנק'' - להוציא כסף |
|
avrir la gana |
לעורר תיאבון, לעורר חשק |
|
avrir la mano |
'לפתוח את היד'' - לבזבז |
|
avrir la yará |
לפתוח את הפצע מחדש, להכאיב |
|
avrir lakirdí |
לפתוח בפטפוט; לתת לפטפטן הזדמנות לפטפט |
|
avrir los meoyos |
'לפתוח את המוח'- לפצוע את הראש; להאיר שאלות מדעיות או ספרותיות |
|
avrir los ojos a uno |
לפקוח עיניו של מישהו, לעזור לו לראות נכוחה |
|
avrir los salones |
לערוך קבלת פנים |
|
avrir marazá (t.) |
לבקש מדנים |
|
avrir yagas viejas |
לפתוח פצעים ישנים - לעורר סכסוכים ישנים |
|
avrirle el meoyo |
להבהיר לו |
|
entre avrir i serrar el ojo |
כהרף עין |
|
es de avrir de reir |
להתפוצץ מצחוק |
|
no avrir boka |
לא לפתוח את הפה, לשתוק, להאלם דום |
|
avrir un kamino |
לפתוח דרך (חדשה), לפרוץ דרך |
|
avrir puertas del ehal |
לפתוח דלתות ההיכל לבקשת רפואה |
פתגמים
|
Yave de oro avre kada dolap |
|
Palavra dulse avre puertas de fierro |
|
Boka dulse avre puerta serrada |
שירה קלאסית ודרמה
|
el vero repentimiento kalmara la ravia del Kreador / i solo apaziguara su djusta rigor / |
קופלאס
|
por esto akavidate i avre muy bien el ojo, (Toledo, Koplas de Yosef) |
|
Avrid ami las puertas por siba de las lagrimas, Zihr''i fizo por nombransas. (Donme, sig 18) |
|
De estonses avrira tu ojo saver a el Dio, Tova dize: A ti remez ke no kedares hamor. (Donme, sig 18) |
|
Kelal de este Purim es avrir las manos, diziendo Alláh kierim i biva, ermanos; (Koplas de Purim, Saadi 'Halevi. sig 19) |
|
gam demandad a la mar por profeta del Dio, ke kon vara a eya la irio en doze kalejas la avrio (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861) |
ספרות תורנית
|
Kuando avrio el rey la kasha i vido ke era yena de tierra, resivio muncha ravia (Meam Loez Bereshit) |
|
ke el ikar fue para avrir los ojos del mundo ke sepan las mitsvot ke komando la Ley de azerlas (Meam Loez Bereshit) |
|
I avre a nos A' muestro Dio en esta la semana i en kada semana i semana puertas de luz, puertas de bindision, puertas de gozo, puertas de delisia, (Tefilat kol Pe,1891) |
|
en supito |
תנ"ך, משנה ומדרש
|
vean tus ojos derechedades. (Biblia, Const. 1873) |
|
I fue ke kuando vinimos al mezon, i avrimos nuestros kostales (Biblia, Const. 1873) |
|
Su boka avrio kon sensia i ley de mersed sovre su lengua (Tefilat kol Pe, 1891) |
|
avrire sovre alturas rios i entre vegas fuentes, porne dezierto por pelago de aguas i tierra sekania por manaderos (Biblia, Const. 1743) |
|
i echavan el goral i a el ken lo kaia el goral akel tenia el meresimiento de tomar las yaves i avrir la puerta chika ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821) |
רומנים ועיתונות
|
Despues de esto, eya avrio la kashika (Rolando i Eleonora, 1953) |
|
Ijos, ermanos! les grito el doktor kon la mas grande alegria en entrando. Pavlo meneo el ojo siedro; el ojo siedro se esta avriendo i serrando. La operasion va reushir sin falta. (El muerto ke esta bivo, 1912) |
|
Valker travo un kashon de la meza de delantre, kito un portefolio, lo avrio, bushko entre algunos papeles i kito uno de eyos (El prove doktor, Const. 1904) |
|
Eya |
דיגומים מילוניים
|
avrir un fecho (Nehama) |
|
avrir el baile/la fiesta/el djugo (Nehama) |
|
avrir una eskola/un teatro (Nehama) |
|
avrir puertas del ehál (Nehama) |
|
avrir una puerta/ una ventana/ un burako/ una redoma/una navaja/ una tijera/ las manos/ los dedos/ un livro/ un kutí/ un aventador/ un solombrero (Nehama) |
|
avrire sovre alturas rios i entre vegas fuentes, porne dezierto por pelago de aguas i tierra sekania por manaderos (Biblia, Const. 1743) |