אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה
המילון המקיף ההיסטורי
49300 ערך מספר
|
atrás adv. |
אחורה, מאחורי; מלפני (זמן), אחרי |
|
atornar atrás |
לחזור אחורה |
|
atrás atrás |
ירכתיים, השורה האחרונה באולם |
|
atrás de mi! |
אחרי! |
|
atrás un mes |
לפני חודש |
|
dar atrás |
החזיר, השיב |
|
darse atrás |
הפך פניו, נרתע, התרחק |
|
de atrás adelantre |
מאחור לפנים |
|
echar atrás |
לגרום לאיחור |
|
embiar atrás |
לשלוח חזרה |
|
enkolgar atrás |
תלה שוב (לדוגמא החזיר שפופרת הטלפון למקום) |
|
irse atrás |
חזר, שב, נסוג, צעד אחורה |
|
kaminar atrás |
לסגת, לצעוד אחורה (עם הגב לכיוון ההליכה) |
|
la ora va atrás |
השעון מפגר |
|
no deshar atrás |
לא להחמיץ, לא לתת להזדמנות לחמוק |
|
no kedar atrás |
לא לפגר אחר האחרים, להתנהג כמו האחרים |
|
no mirar ni atrás ni adelantre |
לא להתחשב בדבר, מבלי שים לב לתוצאות |
|
tomar atrás |
לקחת בחזרה |
|
tomar atrás su palavra |
לחזור בו מדבריו, להתחרט |
|
tornar atrás |
חזר לאחוריו, שב, נסוג אחורה |
|
traer atrás |
להחזיר, להשיב אחורה |
|
travar atrás |
לחזור בו, לקחת בחזרה את דבריו |
|
venir atrás |
שב, חזר, הלך בחזרה |
|
yevar atrás |
לקח בחזרה |
|
avlar por atrás |
לדבר מאחורי גבו של מישהו |
|
aharvar/atakar por atrás |
לתקוף מישהו מאחור |
|
no deshar teatro/balo/paseo atrás |
לא להחמיץ שום מחזה/נשף/טיול |
|
kedar atrás |
לאחר, לפגר |
|
deshar atrás |
להקדים את האחרים |
|
todo lo ke te viene de la mano no lo deshes atrás! |
עשה כעולה על רוחך, אותי אינך מפחיד! |
|
kedar atrás del fecho |
להיות בפיגור בעבודה |
פתגמים
|
El dia avla avagar, la noche mira atras |
|
Piedra arondjada no se torna atras |
|
Verguensa es de rovar i dar atras |
|
Keres ver el mundo atras miralo adelantre |
|
Los anyos ke da el Dio, no los toma atras |
|
Si tu bolsika esta sin paras adio amigo vate atras |
שירה קלאסית ודרמה
|
Atras - dize el kon sanya, largo es este kamino (Gaon, Poezias) |
|
el topara komo venir atras, porke es muy esvelto. (Odisea) |
|
ke el atras va venir. Ya se hue el dia de su retorno! (Odisea) |
קופלאס
|
Tornadvos atras, andjeles de mi fonsado!, este zehut restara para Tsiyon guadrado: (Puertas de veluntad) |
|
Zemán tomaron para ereinar, manyana de Pesah mos kería[n] matar; ijos de el Dio somos, mos kijo eskapar; vieron a los muertos, se tornaron atrás. (Kalumnia de sangre, sig 18) |
ספרות תורנית
|
Si no me respondera, me tornare atras. (Shivhe 'ha-Ari, 1911) |
|
I disheron a el: vate atras, Aleksandros, ke non puedes pizar en tierra de los ke sierven a el Dio. (Ben Gorion, 1743) |
|
i los mal'ahim lo resivieron i lo tornaron |
תנ"ך, משנה ומדרש
|
De la sangre de los matados, del sevo de los barraganes, el arko de Yeonatan no se tirava atras (Biblia, Const. 1873) |
רומנים ועיתונות
|
El esta atras de los kasadores. (Banyos de sangre, 1912) |
|
Era una kompanyia de kasadores ke la kompanyavan, i estos venian por atras de eya. (Banyos de sangre, 1912) |
|
I en efeto, la karrosa del tartaro bolto atras i todos los ke lo akompa |
|
La muzika paso i atras paso tambien una karrosa (Banyos de sangre, 1912) |
|
Maestro Bonifasio temblo entero i kon el espanto de la muerte en la kara, izo dos pasos para atras. (Banyos de sangre, 1912) |
|
Fragua ke asperavamos desde atras anyos, en kuando ke tomimos konosensia de este emportante proyekto metido en kamino por el Governo de Espanya. (Los Muestros, 2007) |
|
Yo no te puedo dar atras ni tu padre ni tu madre ni tus sesh sovrinos ni lo ke fue destruido en tus tierras, ma keres ver i tener a tu lado a tu mujer i a tu ija? (Leonidas el nadador, 1911) |
|
Ansi bivi solo, sin ninguno kon ken avlar verdaderamente, asta ke tuve una avaria en el dezierto del Sa'hara sesh anyos atras. (El Princhipiko, 2010) |
|
es ke atrás anyos, siempre ala Kaye Ancha, veo súpito un bolluk de djente. (el Rizón, Salon. 1939) |
|
Kale apuntar djuntos kon esto, ke el proseso de eskayimiento del ladino ya avia empesado largos anyos |
|
Kuando el empeso en la publikasion de la revista Aki Yerushalayim, verso la fin de los anyos 70 del siglo pasado, ya era imposible de tornar |
|
las dos mujers empesaron a temblar, ma ya era agora bien tadre i eyas no podian travarsen |