אוצר הלשון הספניולית (לאדינו) לדורותיה
המילון המקיף ההיסטורי
484800 ערך מספר
|
venir v. |
בא, הגיע; התאים; היה לה מחזור |
|
el primo venido |
פלוני אלמוני |
|
bien venido! |
ברוך הבא! |
|
de suyo viene ke |
מובן מאליו ש- |
|
este vestido no me viene bueno |
הבגד הזה אינו מתאים לי |
|
ir i venir |
התרוצצות |
|
kon la prezente vengo a dizirte |
פתיח שגור למכתב: במכתב זה הריני להודיעך |
|
me viene |
נראה לי |
|
me viene de muevo |
פעם ראשונה שאני שומע על כך |
|
no ay venir |
מחכים לו זמן רב אך הוא אינו מגיע |
|
no me viene de la mano |
אין לאל ידי, אין ביכולתי, איני מסוגל |
|
te viene djusto ke ..? |
נראה לך שזה לא צודק ש- ... ? |
|
todo le viene de la mano |
הכל עולה בידיו יפה, הכל מצליח בידיו |
|
venga bien! |
שיבוא לטובה! |
|
venir a estar |
עלה (הרבה כסף) |
|
venir a fuerte/venir a fuerte a la muerte |
לחוש טינה/כעס |
|
venir a los pies |
לרדת על ברכיים, להתחנן |
|
venir a luz |
לצאת לאור |
|
venir a mankar |
ליצור חלל בהעדרו |
|
venir a palavras/manos/kuchiyos/pistoles |
להגיע לידי תגרה מילולית/ גופנית וכו' |
|
venir a/al tino |
לזכור, להזכר |
|
venir al mundo |
להוולד, לבוא לעולם |
|
venir atrás |
לסגת אחור |
|
venir de |
לנבוע מ-, להגזר מ-, לבוא מ- |
|
venir en oras negras/en oras apretadas |
לבוא לידי מצוקה |
|
venir en si |
להתאושש (אחר התעלפות, הלם וכו') |
|
venir kontra |
לצאת כנגד, להתעמת |
|
venir la alma a la boka |
לקבל בחילה, להאחז קבס, להקיא את הנשמה |
|
venir la gana |
להתחשק |
|
venir podón podón |
לבוא בעצלתיים |
|
venir presto i koriendo |
להזעק, להגיע במהירות |
|
venir tiempo |
עבר זמן, חלף |
|
vino i no vino, viene i no viene |
בקושי הגיע |
|
ser bien venido, ser el bien venido |
להתקבל בסבר פנים יפות |
|
venir de londje |
להגיע ממרחקים; להגיע בנסי נסים ממקום שאף אחד לא האמין שייצא ממנו |
|
ke venga ke no venga, la negra yelada ke lo detenga!/ke nunka venga ni ayege a venir! |
כלפי אדם המסרב ומתחמק מלבוא: שיילך לעזאזל! |
|
ken viene detrás de mi ke serre la puerta |
הבא אחרי שיסגור את הדלת; אין זה מענייני - שמישהו אחר יטפל בכך |
|
vengamos a lo muestro |
נחזור לענייננו, הבה נעסוק במה שנוגע לנו |
|
daínda está viniendo |
אמנם הבטיח לבוא אבל מהיכרותי אותו אתם מחכים לשווא |
|
venir a ser moso de otros |
לרדת במעמד עד הצורך לשרת אחרים |
|
venir a zahú (ebr.) |
נחשב לו כמצווה |
|
venir a pekado |
נחשב לו כחטא |
|
ya viene por akí |
לעתים מראה פניו כאן |
|
venir a la mano |
מזדמן |
|
viene a meoyo |
בגדר האפשר |
|
no viene a meoyo |
לא ייאמן, לא יעלה על הדעת |
|
venir yelado |
להחשיב זאת כמעשה חסר טאקט |
|
venir duro i amargo |
לחוש קושי ומרירות (נוכח משימה קשה) |
|
venir de djente/de famiya/de soy (t.) |
להיות בעל ייחס משפחתי |
|
ven en ti! |
שים לב אתה טועה - חזור לדרך הנכונה! |
|
a la fin vino a lo mío |
סוף סוף נוכח בטעותו וקיבל את דעתי |
|
venir de suyo |
הגיע באופן ספונטני מבלי שהתבקש; נאמר על אירוע המתרחש מעצמו |
|
iné (t.) vino a lo suyo |
למרות כל דברי השכנוע נותר בדעתו |
|
venir averguensado/venir arrebashado |
ערכו ירד בעיני האחרים |
|
venir arrepentido |
נוכח לבסוף בטעותו והצטער |
|
tan kolay (t.) ke mos venga el bien! |
הלוואי שבאותה קלות יבואו אלינו הטוב והעושר |
|
todo le viene kolay (t.) |
הכל בא לו בקלות |
|
todo le viene de baldes |
כל מה שהוא קונה נראה בעיניו כזול; זוכה לקבל כל מיני דברים חינם אין כסף |
|
ya le vino la ora |
הגיעה שעת מזלו |
|
komo del Dio ke mos vino |
נברך על הרעה (כשם שמברכים על הטובה) |
|
ya vino bueno |
התמזל מזלנו, הדברים התפתחו לטובה |
|
venir bueno |
התאים |
|
todos los sayos le vienen djustos |
בעל אופי נוח, מקבל הכל ברצון |
|
vinir |
פתגמים
|
El dia ke no esperi vino el ke no pensi |
|
Dalelde a Sara, ke venga mi sira |
|
A ken es de yorar al ke tinia bien i vino en mal |
|
El mez va i viene, korra komo el kavayo |
|
La salvasion de Israel es kuando viene el Goel |
|
De vez ke vengo yeno, so marido bueno |
|
Al riko kon salud, al prove: donde te vino? |
|
No te burles del borracho, te viene a la kavesa |
|
El ke viene despues de mi ke serre la puerta |
|
Lo ke ves enfrente es fasil, lo ke va a venir es defisil |
|
El guerko ke se va es mijor del ke viene |
|
A la haragana, la noche le viene la gana |
|
No ay mal ke por bien no venga |
|
Kuando el malor viene tomalo a pasensia |
|
Ke venga el Mashiah, ke no sea en muestros dias |
|
De noche te vengo a ver, ke de dia non puede ser |
|
Kuando los tuyos ian, los mios ya venian |
|
La piedra grande viena del amigo |
|
Pensa lo negro, ke te venga lo bueno |
|
Asta ke al riko le viene la gana, al povre le sale la alma |
|
Al ruido de los platos vienen los gatos |
|
Konviene o no konviene kale tomar la vida komo viene |
|
Kuando no se bare viene djente |
|
Nada non se azi sin ke venga la ora del Dio |
|
Ke azesh ke ya vine kedavos in buena ora ke ya me vo ir |
|
Kien esta mijor eskoje, venga uno se la anoje |
|
El apetit vieni en komiendo |
|
No keras mal al de enfrente ke te vieni a ti |
|
Non azes al de enfrente, eso ke non keris ke te lu azin a ti |
|
Ken de kaza fuye, a kaza viene |
|
Ke kaza Sara - ke venga mi sera |
|
No agas mal al malo, ke mal no te vendra |
|
Si es la mi ija venga en los mis brasos |
|
Le va vinir el mioyo, kuando le va vinir la salud a mi vava |
|
Dulse me vengash |
שירה קלאסית ודרמה
|
Muchachos se moven, yendo i viniendo (Gaon, Poezias) |
|
Otra vez el se sakude i por sferas venir suve (Gaon, Poezias) |
|
i el rosio [no] viene kaentar mas tus praderas. (Papo, Navot) |
|
ke el atras va venir. Ya se hue el dia de su retorno! (Odisea) |
|
No sea ke esta maldicha de Katerina no lo esta deshando venir, (Rinio, 1906) |
|
O es ke la esperansa ke va venir el dia, ke meterá un kavo a esta trajedia, ('Ha-Elion: En Kampos, 2000) |
קופלאס
|
Su padre lo keria kerensia muy granada, (Poema de Yosef) |
|
Avraam ya entendio ke al lugar vinieron, los desho a eyos i kon Yis.hak se fueron. (Puertas de veluntad) |
|
lo ke vido de Salomon el ke vino de Malta. (Gizados de berendjena, siglo 18) |
|
Deshate a este fecho, ven a el Dio, ven a el Dio.De nada no ay provecho, ven a el Dio, ven a el Dio. (Donme, sig 18) |
|
Le murio el ijo de la aniya suvio lo echo en su aliya yoro su madre una alguaya: ''Si por matar a mi ijo vinites por aki Eliau?'' (Koplas de Eliau, sig. 18) |
|
Vengamos a la komida: sea muncha i sin medida; mas en la bevida sea muncho el bever. (Mandjares de Purim, sig. 18) |
|
gran kavod eya tenia de estar debasho de la siya, muncho sar eya sentia de venir a la tierra (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861) |
|
los vestidos mas validos ke de keten son teshidos de Frankia son venidos, son kresidos de la tierra (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861) |
|
por su pezar es abashado i por su pezar es afigurado, i por pizar es kriado a venir a la tierra (Tarika, Shira Hadasha, Izmir 1861) |
|
Anda a el rey i avla kon el, ke no se pierde Yehudah ni 'Ariel, i no sea por tu mano fin de Yisrael, ke no |
|
sabika tenia por munchas partes / de los sielos le |
|
A' mi korason, de flamas de fuego de tus brazas se fuye / temerozo en puevlo alto, mi korason kon amargura esklama / komo suvira i |
ספרות תורנית
|
siendo vos izo favor el Sh.-Yit. de darvos alma santa ke es venida de lugar alto (Meam Loez Bereshit) |
|
Ke les viene sovre eyos kon heshbon te todos sus pensamientos i sus echos (Menorat 'Hamaor, 1762) |
|
Agora vengamos otra vez a el prisipio, ke es Avraam avinu: (Lel Shimurim, 1819) |
|
En esto ke estava i los ijos ke ya vinieron kon los kavayos i las karrosas (Tokpo shel Yosef, Yerush. 1887) |
|
i le disho a el ke el era Avraam avinu a''h ke vino a eyos por kumplirles el minian (Meam Loez Yeoshua II, Izmir 1870) |
|
No pasaron dias pokos i |
|
Siendo ke el |
|
kon esto |
|
agora ke |
תנ"ך, משנה ומדרש
|
Levantate kompanyera mia, ermoza mia, i vente. (Biblia, Const. 1873) |
|
Respondio mi kerido i me disho: levantate, kompanyera mia, ermoza mia i vente (Biblia, Const. 1873) |
|
I de todas las males ke pasaron sovre Avraam no le vinieron tanto a fuerte kuanto le vino a fuerte esto (P. R. Eliezer,1876) |
|
non verna a la sivdad la esta i non arrondjara ayi saeta i non la akonantara eskudo i non vertira sovre eya trabuko (Biblia, Const. 1743) |
|
ke es tu ofisio? i de onde vienes? kual es tu tierra? i de ke puevlo eres? (Biblia, Const. 1873) |
|
I suviresh detras de el, i vendra, i se asentara sovre mi siya, i el reinara en mi lugar (Biblia, Const. 1873) |
|
i fue, ke komo vino a David, se echo a tierra, i se enkorvo. (Biblia, Const. 1873) |
|
I los ijos de Yisrael komieron el man kuarenta anyos, asta ke vinieron a la tierra povlada; el man komieron asta ke vinieron al borde de la tierra de Kenaan. (Biblia, Const. 1873) |
|
No se kitara la vara deYe'huda, ni ledjislador de entre sus pies, asta ke |
|
I anduvo Shimshon a Aza, i vido ayi una mujer eskarada, i entro a eya. I fue dicho a los de Aza: Shimshon es |
|
No se kitara la vara deYe'huda, ni ledjislador de entre sus pies, asta ke |
|
i komo |
|
I vinieron, i yamaron al portalero de la sivdad. I les dieron avizo, diziendo: |
רומנים ועיתונות
|
El djudaizmo amerikano kontinuo, este anyo tambien, a venir en ayuda de los djudios de la Evropa oriental (El Tiempo, 1924) |
|
Rabbi Alfasi vino en Espanya i se estabilio en Kordova en el anyo 4848. (Vaye de los yoros, 1935) |
|
Le vino un esfuenyo muy klaro i muy kuriozo. (Otniel Hodja, 2002) |
|
Es sierto ke, ensima de esto, no puedes venir de muy leshos... (El Princhipiko, 2010) |
|
eyos kortan de venir a meldar (El Djugeton 1917) |
|
por onde vash i onde venish en estos dias no se oye mas ke lakirdí de grev (El Djugeton 1917) |
|
esperar i no venir, echar i no dormir son dos kozas las mas fuertes de mundo, i nuestro sinyor Valker sufria de esta maladia (El prove doktor, Const. 1904) |
|
el konde se avia retirado en un kanton para kontemplar mijor a las muevas venidas (La Epoka, Sal. 1900) |
|
yo no admeteria nunka ke unas observasiones (nasihat) semejantes vengan de vuestra parte (La dezgrasiada Luiza, Tel Aviv 1953) |
|
el nombre de madmazel Shoen, non le |
|
Toda la ravia, de sus dos mezes de bushkidas le |
|
Kuando el vapor entrava al Porto el disho: ''Te akavido Amerika! Yo |
|
Kuando el vapor entrava al Porto el disho: ''Te akavido Amerika! Yo |
|
si dezgrasadamente la gerra |
|
vamos a rogar a todos nuestros lektores de |
|
Melamed: Be-hayay, ke esto es koza pele! Komo |
|
Por exempio, una persona |
|
me aserki de la ke de un momento al otro |