חזרה לדף הראשי של מכון מעלה אדומים                             tornar a la pajina prinsipal del Instituto

   חזרה לדף הראשי של אוצר הלשון הספניולית    tornar a la pajina prinsipal del Trezoro

 

חיפוש במילון

Bushkida -  ladino

חיפוש עברי

Bushkida -  ebreo

ניבים

Lokusiones

ס. עממית

L. popular

פתגמים

Refranes

קופלאס

Koplas

ס. תורנית

L. relijioza

תנ"ך ומדרשים

Biblia i Midrash

רומנים ועיתונות

Novelas i Periodizmo

דיגומים מילוניים

Enshemplos leksikales

קלאסיקה

Klasika

לוח הקיצורים

Abreviasions

 



 

 

 

הצגת הערך
Prezentasion de la entrada

 

55420 ערך מספר

entrada numero 55420

azerse v. refl.

נעשה, הפך ל-, היה ל-; העמיד פנים, עשה עצמו; הבשיל, השלים בישולו; מת

azerse a la una

להתאחד, להתמזג

azerse de kaza

להתחיל להרגיש בבית/ בן בית

azerse de mil leyes

להתעצבן ולכעוס

azerse del Mordehay

'לעשות עצמו מרדכי'' - להעמיד פני חרש

azerse del bovo/del azno

לתת לאחרים לשלם/לעשות את העבודה במקומך כשאתה מעמיד פנים כלא יודע

azerse del loko i del bovo

להעמיד פני שוטה

azerse del muevo

להעמיד פנים שאינו יודע על כך

azerse del siego/de kosho/del mudo/del loko/del hazino

להעמיד פנים כעיוור/פיסח/חרש/משוגע/חולה

azerse grande

לגדול, להתבגר

azerse kon uno/todos

להתרגל לחברת מישהו; להיות חברותי לכל

azerse luvia

(החל) לרדת גשם

azerse maskara del mundo

להפוך עצמו ללעג

ke se aze!

מה אפשר לעשות!

la del Dio se aze!

לא נורא, כך רצה אלוהים!

los frutos se azen al sol

הפירות מבשילים בשמש

no azerse kon ninguno

קשה לו להקים קשר עם אחרים

no me se aze

אינני מעז; לא הולך לי

ya se izo de noche

כבר ירד הלילה; זה מאוחר מדי



פתגמים Refranes


Se aza del bovo i del loko

El ke se aze vaftiz sin duvda es kademsiz

El ke kiere azerse hazan i moel tiene ke esperar el mashiah o goel

Kuando el marido se azi riko - la mujer se azi feya

Nada non se azi sin ke venga la ora del Dio

Amigos viejos, nunka se azen enimigos

Adova paliko - se aze ermoziko

Lo ke no se aze en la boda no se aze en ninguna ora

Kon vida i salud todo se aze

Komo viejo malo ke landres vo se aga

A damla, a damla, si azi un lak

Era lovo si izo moshka

La sangre no se aza agua



שירה קלאסית ודרמה Poezia klasika i Drama


Los sielos se izieron de kovre por tus maldades, (Papo, Navot)



קופלאס Koplas


Bilbul grande se izo las kartas meldando, i komo el erizo se van detravando, (Zimrat 'ha-Arets, 1745)



ספרות תורנית Literatura relijioza


siendo lo vendemos por esklavo, no es posivle ke se aga rey, (Meam Loez Bereshit)

lo tuvieron tan fuerte kuanto el dia ke se izo el bezero. (Meam Loez Bereshit)

Si esta aziendo muncho friyo i se esta dezrepozando es patur de estar en la Suka. (El Gid,1967)

savresh ke dita megila es menester de azerse komo sefer tora ke sea eskrita kon tinta en gevil o kelaf i kon sirtut en las reglas i deshan un amud sin eskrivir (Meam Loez Ester, Izmir 1864)

i ya se aze chapuklik [lejero] a yetishear otro lugar (Imre Bina, Belgrad 1837)



שאלות ותשובות Responsa


i al djidio lo apretaron ke se iziera grego i no kijo azerse; lo izieron pedasikos pedasikos; en primero le kortaron los brasos (Shaar Asher v.I, Sal. 1877)



תנ"ך, משנה ומדרש Biblia, Mishna, Midrash


i el korason del puevlo se diritio i se izo komo agua (Biblia, Const. 1873)

todo el ke non es, non siego i non kosho i non mudo i se aze komo uno de eyos non se muere de la vejes asta ke se aze komo uno de eyos ([Mishnayot], Seder Maamadot, Viena 1821)



רומנים ועיתונות Novelas i Periodizmo


I ke le akontesio para ke el se aga ansi tan desformado? (Banyos de sangre, 1912)

kunduchu se azea puro i mesklado kon agua. (La mujer sefardí de Bosna, 1931)

Alegrate ke ya te vino paras para raki, no te estas pensando ke tenias 2 kriaturas de mantener i te se izieron 3 (La famoza kantadera, Tel Aviv 1950)

i esta tresera no asemeja a las dos ke ya se izieron de 4 a 5 anyos. (La famoza kantadera, Tel Aviv 1950)



ספרות עממית Literatura popular


Ya me kazo yo kon vos si vos azesh todos djidios. (Blanka Flor)

Por lo enkovrir del padre se izo de la hazina. (Blanka Flor)

Kaminando, kaminando, alkanso asta'l pazar, ke en akeya sivdad se azia en dia de lunes. (Sipure Sefarad)

Dale las keshas a Haim i dile, ke esta manera de djugos no se azen kon ijos de los amigos, (Sipure Sefarad)

kuando se izo fiesta, asuvio ribi Meir a Yerusalayim i se fue a pozar en la kaza de ribi Yeuda el gizandon. (Kuentos de Yerushalayim, 1923)

misyu Abenshoan, 200 levos no son pokas paras, ma para ke se aga el trato te daré otros 10 levos i ke se agan 210. (Sipure Sefarad)

Ansina es, me dishe entre mi, agora veras de ke palo se aze la kuchara! (Sipure Sefarad)

Para azerse el kef por entero, enkomendó ke le traygan un dulse de devá. (Sipure Sefarad)

un djidio troko su leyi se izo kristiano, el i su mujer i sus ijos (manus. Papo, Sarajevo 1840)